Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν περίπου 15% ή 10 δολάρια, έως τα 78 δολάρια το βαρέλι, την περασμένη εβδομάδα μετά την επίθεση του Ισραήλ σε στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν που οδήγησε σε έναν ανελέητο πυραυλικό πόλεμο των δύο χωρών.

Πριν από 9 μήνες, οι τιμές είχαν αυξηθεί πρόσκαιρα επίσης κατά 10 δολάρια, αλλά τότε οι πυραυλικές επιθέσεις μεταξύ των δύο χωρών ήταν μεμονωμένες και πολύ περιορισμένες σε σχέση με τις σημερινές εχθροπραξίες και τους κινδύνους που απορρέουν από αυτές.

Αντίθετα, πριν από τρία χρόνια, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία η τιμή του μπρεντ είχε εκτιναχθεί πάνω από τα 100 δολάρια και παρέμεινε στα επίπεδα αυτά για περισσότερο από ένα εξάμηνο.

Τότε ήταν η προοπτική του εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο από τη Δύση που εκτίναξε τις τιμές, αλλά και η αγορά του αργού βρισκόταν σε μία διαφορετική φάση, με κύριο χαρακτηριστικό τη στενότητα της παγκόσμιας προσφοράς σε σχέση με τη ζήτηση. Οι οικονομίες ανέκαμπταν με ταχύ ρυθμό μετά την κρίση του κορονοϊού, αλλά η προσφορά δυσκολευόταν να ανταποκριθεί. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον υπερβάλλουσας ζήτησης, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσε τον καταλύτη που απογείωσε τις τιμές και προκάλεσε, σε συνδυασμό με την εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου,  ενεργειακό σοκ.

Σήμερα, η κατάσταση στην παγκόσμια αγορά είναι αντίθετη, καθώς η δυναμικότητα προσφοράς είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τη ζήτηση, λόγω της επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας που αναμένεται να ενισχυθεί μετά τις αυξήσεις δασμών και τον εμπορικό πόλεμο του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ταυτόχρονα, η παραγωγή αργού αυξάνεται από τις χώρες εκτός ΟΠΕΚ, κυρίως τις ΗΠΑ, αλλά τους τελευταίους μήνες και από χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ που είχαν περιορίσει την τελευταία διετία κατά τουλάχιστον 10% την παραγωγή τους, προκειμένου να αποφύγουν μία κατάρρευση των τιμών.

Σε έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα, επισημαίνεται ότι η παγκόσμια αγορά φαίνεται να είναι καλά εφοδιασμένη εφέτος, εφ’ όσον δεν υπάρξουν σημαντικές διαταραχές, καθώς η αύξηση της προσφοράς κατά 1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα υπερβαίνει την αύξηση της ζήτησης που εκτιμάται σε 720 χιλιάδες βαρέλια.

Η πλεονάζουσα προσφορά είναι ο λόγος που οι τιμές είχαν υποχωρήσει έντονα τους τελευταίους μήνες – ιδιαίτερα μετά τις αυξήσεις δασμών από τις ΗΠΑ – και κινούνταν κάτω από τα 70 δολάρια μέχρι τις 13 Ιουνίου. Και αυτός είναι επίσης ο λόγος που η αύξηση στις τιμές του πετρελαίου την περασμένη εβδομάδα και πιθανές νέες δεν αναμένεται να διατηρηθούν για αρκετό διάστημα, εκτός αν αναφλεγεί ολόκληρη η Μέση Ανατολή και πληγούν η παραγωγή και οι εξαγωγές όχι μόνο του Ιράν αλλά και των άλλων χωρών της περιοχής.

Μέχρι την Παρασκευή, η παραγωγή και οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από την περιοχή του Περσικού Κόλπου συνεχίζονται χωρίς ουσιαστικό πρόβλημα, καθώς δεν κτυπήθηκαν πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν, το οποίο αύξησε μάλιστα τις εξαγωγές του, κυρίως προς την Κίνα, κατά περίπου 40% την τελευταία εβδομάδα σε 2,4 εκατ. τόνους την ημέρα. Ούτε η Τεχεράνη έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία περνούν τα δεξαμενόπλοια για να φορτώσουν πετρέλαιο από τις χώρες του Κόλπου, όπως απειλεί σταθερά ότι θα κάνει σε περιόδους κρίσης, χωρίς να έχει υλοποιήσει ποτέ την απειλή αυτή.

Το κλείσιμο των Στενών θα δημιουργούσε πρόβλημα όχι μόνο στις άλλες χώρες του Κόλπου – Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κουβέιτ -που εξάγουν περίπου 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέσω αυτής της θαλάσσιας διόδου ή περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής, αλλά και το ίδιο το Ιράν. Ακόμη και αν η Τεχεράνη οδηγηθεί σε κατάσταση απελπισίας – σε περίπτωση, για παράδειγμα, που ο πρόεδρος Τραμπ αποφασίσει την εμπλοκή των ΗΠΑ πόλεμο τις επόμενες δύο εβδομάδες- δύσκολα θα μπορούσε να επιβάλει το κλείσιμο των Στενών για σημαντικό χρονικό διάστημα, καθώς είναι βέβαιο ότι θα επενέβαιναν οι ΗΠΑ και άλλες χώρες για να ανοίξουν ξανά την κρίσιμη αυτή δίοδο. Αυτή είναι η εκτίμηση που έκανε και η Citi σε ανάλυσή της, προβλέποντας ότι οι τιμές μπορεί να φθάσουν έως τα 90 δολάρια, αν το Ιράν μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ, αλλά μία τέτοια εξέλιξη θα είναι βραχύβια.

Ένα άλλο αρνητικό σενάριο, που θα μπορούσε να προκαλέσει μία μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές του πετρελαίου από τις σημερινές θα ήταν να πληγούν οι πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν ή άλλων χωρών του Κόλπου, οπότε θα μείωνε την παραγωγή και τις εξαγωγές τους, αλλά η πλεονάζουσα προσφορά θα μπορούσε να περιορίσει τον αντίκτυπο στις τιμές και σε αυτό το σενάριο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε τροχιά ευρείας οργανωτικής και επιχειρησιακής αναδιάρθρωσης εισέρχεται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με την ενσωμάτωση δύο κομβικών φορέων του δημόσιου τομέα: του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ) και του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ).

Η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει πλέον διευρυμένες αρμοδιότητες στον τομέα των ελέγχων, με βασική επιδίωξη την ενίσχυση της διαφάνειας, την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και της κατασπατάλησης πόρων, μέσα από έναν ενιαίο, τεχνοκρατικά ενισχυμένο και ψηφιακά εξοπλισμένο μηχανισμό εποπτείας, που θα διασφαλίζει τη χρηστή αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και την ενίσχυση της διαφάνειας.

Η απορρόφηση του ΣΔΟΕ σηματοδοτεί την πλήρη ενοποίηση των ελεγκτικών υπηρεσιών σε ένα σύστημα που φιλοδοξεί να λειτουργεί χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις, με έμφαση στην ταχύτητα, την ακρίβεια και την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων. Η νέα δομή προβλέπει ενιαία διαχείριση των υποθέσεων οικονομικού εγκλήματος, συνδυάζοντας την ελεγκτική εμπειρία του ΣΔΟΕ με τις τεχνολογικές δυνατότητες της ΑΑΔΕ.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον νέο ρόλο της ΑΑΔΕ στον τομέα της αγροτικής πολιτικής, μετά την απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η Αρχή θα αναλάβει την εποπτεία και τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων, με στόχο την ορθολογική και δίκαιη κατανομή των κοινοτικών πόρων, την αποτροπή φαινομένων καταστρατήγησης του συστήματος επιδοτήσεων και τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η αξιοποίηση διαλειτουργικών ψηφιακών συστημάτων θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση και διασταύρωση των στοιχείων των δικαιούχων αγροτικών επιδοτήσεων, συμβάλλοντας τόσο στη διαφάνεια όσο και στη μείωση της γραφειοκρατίας.

Οι αλλαγές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο μεταρρύθμισης της Δημόσιας Διοίκησης, με στόχο τη συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε λιγότερους, ισχυρότερους και λειτουργικά αποδοτικότερους φορείς. Η νέα φάση για την ΑΑΔΕ αναμένεται να τεθεί σταδιακά σε εφαρμογή από το β΄ εξάμηνο του 2025, με χρονικό ορίζοντα πλήρους ενσωμάτωσης εντός 18-24 μηνών.

Το τέλος του ΣΔΟΕ – Η αρχή ενός ισχυρού μηχανισμού ελέγχου

Το ιστορικό ΣΔΟΕ, που ιδρύθηκε το 1997, πέρασε από περιόδους ενίσχυσης και αποδυνάμωσης, έως ότου τεθεί σε τελική κατάργηση με διάταξη που θα συμπεριληφθεί στο επικείμενο νομοσχέδιο για τον νέο Τελωνειακό Κώδικα. Οι αρμοδιότητες, τα μέσα και κυρίως οι έμπειροι 200 υπάλληλοί του, μεταφέρονται στην ΑΑΔΕ. Εκεί, σε συνεργασία με τις ειδικές δυνάμεις ΔΕΟΣ, θα συγκροτήσουν ένα ενισχυμένο μέτωπο επιτόπιων και προληπτικών ελέγχων σε κρίσιμους τομείς, από τον ΦΠΑ και το «μαύρο» χρήμα έως το λαθρεμπόριο ενεργειακών και καπνικών προϊόντων.

Η συγχώνευση των ελεγκτικών δομών σε μία κεντρική και ανεξάρτητη αρχή, δεν αποτελεί μόνο οργανωτική αναδιάρθρωση, αλλά στρατηγική επιλογή ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας. Η ΑΑΔΕ διαθέτει ήδη προηγμένα ψηφιακά εργαλεία, όπως η διασύνδεση με τραπεζικά δεδομένα και το ηλεκτρονικό περιουσιολόγιο, επιτρέποντας την ανάλυση κινδύνου σε πραγματικό χρόνο και την άμεση στοχοποίηση φορολογικών παραβατών.

Ένα νέο κεφάλαιο στις Αγροτικές Ενισχύσεις

Παράλληλα, η απόφαση της κυβέρνησης να μεταφέρει στην ΑΑΔΕ τις κρίσιμες λειτουργίες του ΟΠΕΚΕΠΕ – δηλαδή τις πληρωμές και τους ελέγχους των αγροτικών ενισχύσεων – σηματοδοτεί μια βαθιά μεταρρύθμιση στον πρωτογενή τομέα.

Το νέο σύστημα θα βασίζεται σε διαλειτουργικά πληροφοριακά συστήματα, τυποποιημένες διαδικασίες και αυστηρούς ελέγχους με ψηφιακά μέσα. Η μεταφορά του προσωπικού και των αρμοδιοτήτων στην ΑΑΔΕ θα ολοκληρωθεί έως το β΄ εξάμηνο του 2026, βάσει σχεδίου που τελεί υπό την εποπτεία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και με τη συνδρομή των υπουργείων Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης.

Η νέα εποχή που ανατέλλει για τις αγροτικές ενισχύσεις υπόσχεται διαφάνεια, ταχύτητα, καλύτερη εξυπηρέτηση των αγροτών και – κυρίως – ένα τέλος σε παθογένειες που ταλαιπώρησαν την ύπαιθρο και κόστισαν πολύτιμους πόρους στον πρωτογενή τομέα.

Το Επιχειρησιακό Σχέδιο: Στόχοι με ακρίβεια και κλίμακα

Το εύρος και το βάθος των αλλαγών αποτυπώνονται και στους φιλόδοξους στόχους του Επιχειρησιακού Σχεδίου Ελέγχων της ΑΑΔΕ για το 2025. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• 28.500 στοχευμένους φορολογικούς ελέγχους, εκ των οποίων 4.200 για επιστροφές ΦΠΑ και 2.500 σε μεταβιβάσεις ακινήτων και γονικές παροχές.

•  73.400 τελωνειακούς ελέγχους δίωξης, από λαθραία καύσιμα και παραποιημένα προϊόντα έως τον έλεγχο ταχυδρομικών δεμάτων και ρευστών διαθεσίμων.

• 43.000 επιτόπιους ελέγχους πρόληψης, και 13.600 ελέγχους από Κινητές Ομάδες, με αξιοποίηση X-Ray, αντιλαθρεμπορικών σκαφών και σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων.

Όλα αυτά εντάσσονται σε μια νέα φιλοσοφία: ενιαίος έλεγχος, οριζόντια χρήση ψηφιακών δεδομένων και στόχευση εκεί όπου χάνεται ο περισσότερος δημοσιονομικός χώρος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ