Το δέντρο του έλατου έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά επί χιλιάδων ετών από παγανιστές και χριστιανούς για να γιορτάσουν διάφορες χειμερινές γιορτές.

Οι παγανιστές το χρησιμοποιούσαν για να στολίσουν τα σπίτια τους κατά την διάρκεια του χειμερινού ηλιοστασίου, συμβολίζοντας την ελπίδα για την αναμονή της άνοιξης. Από την πλευρά τους οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν τα έλατα για να διακοσμούν τους ναούς τους κατά την διάρκεια της γιορτής των οργίων. Οι δε χριστιανοί το χρησιμοποιούσαν ως ένα σύμβολο της αιώνιας ζωής με το Θεό.

Το πότε ακριβώς άρχισαν τα δέντρα να χρησιμοποιούνται ως Χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με τους παρελκόμενους συμβολισμούς, κανείς δεν το γνωρίζει με βεβαιότητα. Το πιθανότερο είναι αυτό το έθιμο να ξεκίνησε πριν από χίλια περίπου χρόνια στην Βόρεια Ευρώπη και ήταν δέντρο κράταιγου ή κερασιάς.

Η πρώτη τεκμηριωμένη χρήση του δέντρου των Χριστουγέννων και της πρωτοχρονιάς διεκδικείται από την πόλη Ταλίν της Εσθονίας και από την Ρίγα της Λετονίας. Και οι δυο πόλεις ισχυρίζονται ότι είχαν τα πρώτα Χριστουγεννιάτικα δέντρα κατά το έτος 1441μΧ. Πάντως στην πρωτεύουσα της Λετονίας την Ρίγα, υπάρχει σε μια πλατεία μια επιγραφή που αναφέρει: «Το πρώτο δέντρο της πρωτοχρονιάς στην Ρίγα το έτος 1510» και μάλιστα σε οκτώ γλώσσες.

Ο πρώτος που χρησιμοποίησε το δέντρο όπως το ξέρουμε σήμερα, ίσως να ήταν ο Γερμανός ιεροκήρυκας Μάρτιν Λούθερ κατά τον 16ο αιώνα. Μια γερμανική παράδοση αναφέρει ότι την παραμονή των Χριστουγέννων ο Μάρτιν Λούθερ περπατούσε μέσα στο δάσος. Κάποια στιγμή σήκωσε το βλέμμα του για να δει τα αστέρια στον ουρανό. Και καθώς κοιτούσε τα αστέρια μέσα από τα δέντρα, αισθάνθηκε ότι αυτά κρεμόντουσαν  από τα κλαριά των δέντρων. Αυτή η φυσική ομορφιά που αντίκρυσε τον ενθουσίασε, ώστε όταν πήγε στο σπίτι του, είπε στα παιδιά του ότι ο Θεός επέτρεψε να κατέβουν στην γη τα αστέρια για την γιορτή των Χριστουγέννων.

Μέχρι τον 18ο αιώνα το έθιμο τού χριστουγεννιάτικου δέντρου είχε διαδοθεί ευρέως στον χώρο των Γερμανών Προτεσταντών, αλλά η παράδοση αυτή απέκτησε βαθιές ρίζες στη Γερμανία μόνο τον επόμενο αιώνα.

Στην Αγγλία το έθιμο εισήχθη στην δεκαετία του 1830. Έγινε όμως ευρύτερα γνωστό το 1841, χάρη στις προσπάθειες του Γερμανού πρίγκιπα Αλβέρτου, συζύγου της βασίλισσας Βικτωρίας. Στο βικτωριανό δέντρο κρεμούσαν με κορδέλες και χάρτινες αλυσίδες διάφορα κεριά, γλυκά και εντυπωσιακά κέικ.

Κατά την Βικτοριανή εποχή, διακοσμούσαν τα δέντρα  με κεριά τα οποία συμβόλιζαν τα αστέρια του ουρανού. Σε πολλά μέρη της Ευρώπης, τα κεριά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τη διακόσμηση χριστουγεννιάτικων δέντρων.

Στη Βόρεια Αμερική τα χριστουγεννιάτικα δέντρα εισήχθησαν από τους Γερμανούς αποίκους στις αρχές τού 17ου αιώνα και έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή τον 19ο αιώνα. Εξίσου δημοφιλή ήταν στην Αυστρία, την Ελβετία, την Πολωνία και την Ολλανδία.

Τα Χριστουγεννιάτικα δέντρα άρχισαν να γίνονται δημοφιλή στις αρχές του 20ου αιώνα που σιγά – σιγά άρχισαν να είναι τεχνητά και παράγονταν μαζικά.

Πότε μας ήρθε στην Ελλάδα

Λέγεται ότι το πρώτο δέντρο πιθανότατα να στολίστηκε το 1833 στα ανάκτορα του βασιλιά Όθωνα, στο Ναύπλιο. Παρόλα αυτά, μόλις την δεκαετία του 1950 κατάφερε να μπει μαζικότερα στα ελληνικά σπίτια.

Βέβαια στην Ελλάδα, πριν επικρατήσει ο στολισμός του Χριστουγεννιάτικου δέντρου, οι Έλληνες στόλιζαν ένα καραβάκι για την περίοδο των εορτών των Χριστουγέννων και της πρωτοχρονιάς.

Το έθιμο με το καραβάκι δεν έχει εκτοπιστεί πλήρως στην Ελλάδα. Πολλοί ακόμα και σήμερα αντί για δέντρο στολίζουν το πατροπαράδοτο καραβάκι.

Το άστρο των Χριστουγέννων μας οδήγησε φέτος στα Κύθηρα. Μικρή ομάδα του Εθνικού Αστεροσκοπείου φτάσαμε στο νησί παραμονές Χριστουγέννων να μιλήσουμε για το «αστέρι», αλλά και για το εμπνευσμένο σχέδιο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για τη δημιουργία παρατηρητηρίου κλιματικής αλλαγής στα Αντικύθηρα.

Ένα σχέδιο που απαιτεί πολύ δουλειά, συντονισμένη προσπάθεια πολλών ανθρώπων για να επιτύχει, θα προσφέρει όμως πολύτιμα δεδομένα στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, σχετικά με την κλιματική αλλαγή και τις επιστήμες της ατμόσφαιρας και του περιβάλλοντος. Ο ουρανός των Κυθήρων συννεφιασμένος. Έντονα τα καιρικά φαινόμενα, ορατότητα ελάχιστη λόγω της πυκνής ομίχλης, άνεμος ασταμάτητος. Το «ταξίδι στα Κύθηρα» συνεχίζεται..

Τις προηγούμενες βραδιές είχαμε την τύχη να θαυμάσουμε τον βραδινό ουρανό του νησιού, με τους χειμερινούς αστερισμούς να λάμπουν στην ουράνια σφαίρα και τον γαλαξία διάφανο και λαμπερό να κοσμεί το στερέωμα.

Αφορμή, να ανατρέξουμε στο παρελθόν, στην εποχή της γέννησης του Ιησού και να αναρωτηθούμε ποιο εντυπωσιακό αστρονομικό φαινόμενο παρατηρήθηκε στον ουρανό, ώστε να υποκινήσει τους σοφούς άνδρες (μάγους) για το δικό τους ταξίδι από την Ανατολή προς τη Βηθλεέμ. Πότε λοιπόν γεννήθηκε ο Ιησούς; Παρατηρήθηκε κάποιο ιδιαίτερο αστρονομικό φαινόμενο εκείνη την χρονολογία; Ιστορικοί και θεολόγοι, ανατρέχοντας στις ιστορικές πηγές και εντοπίζοντας λάθη (ιστορικά και μαθηματικά) που στο παρελθόν έγιναν σχετικά με την ακρίβεια στην χρονολόγηση της Γέννησης, καταλήγουν ότι ο Ιησούς γεννήθηκε το 6 – 7 πΧ. Γραπτές αναφορές για τον «αστέρα» της Βηθλεέμ, συναντάμε στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και σε ορισμένα από τα «απόκρυφα» ευαγγέλια, των οποίων η αξιοπιστία δεν είναι βέβαιη. Οι μάγοι, ως αστρονόμοι της εποχής, με πιθανότερη καταγωγή την Περσία, υπήρξαν πολύ κάλοι γνώστες των ουράνιων φαινομένων, οπότε και η μαρτυρία τους για την παρατήρηση του «αστέρα» έφερνε ιδιαίτερο βάρος. Γι αυτό εξάλλου τους συμβουλεύθηκε και ο βασιλιάς Ηρώδης.

Βασιζόμενοι στην περιγραφή του ευαγγελιστή Ματθαίου, δύο είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τα οποία πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας στην έρευνα για τον προσδιορισμό του ουράνιου αυτού αντικειμένου: α) το χαρακτηριστικό της «κίνησης» (ὁ ἀστὴρ ὃν εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ προῆγεν αὐτοὺς) και β) το χαρακτηριστικό της «στάσης» πάνω στην ουράνια σφαίρα (ἕως ἐλθὼν ἐστάθη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον).

Αναζητώντας όλες τις πιθανές ερμηνείες, ξεκινάμε από τις λιγότερο πιθανές για να καταλήξουμε σε αυτές με τις ισχυρότερες πιθανότητες.

Οι διάττοντες αστέρες (πεφταστέρια) αποτελούν συνήθη αστρονομικά φαινόμενα. Ο χρόνος ζωής τους δεν υπερβαίνει τα μερικά δευτερόλεπτα, γεγονός το οποίο δεν έρχεται σε συμφωνία αρχικά με την ευαγγελική αναφορά ότι το φαινόμενο ήταν ορατό από τους μάγους στη διάρκεια του ταξιδιού τους προς την Ιουδαία.  Επιπλέον, η πτώση ενός διάττοντα δεν πληροί τα δεδομένα της «κίνησης» και της «στάσης» που μόλις προαναφέραμε. Η εκδοχή της βολίδας επίσης εμφανίζεται ανίσχυρη διότι, παρότι μπορεί να αποτελεί φαινόμενο εξαιρετικής λαμπρότητας, καθώς θρυμματίζεται κατά την είσοδό της στην ατμόσφαιρα, ο χρόνος ζωής της δεν υπερβαίνει τις μερικές δεκάδες δευτερολέπτων.

Ο κομήτης έχει αποτελέσει πολύ ισχυρό υποψήφιο για τον «αστέρα των Χριστουγέννων», διότι μπορεί να παρατηρηθεί για αρκετούς μήνες στον ουρανό, κινείται σχετικά με τους απλανείς αστέρες, παρουσιάζει στάσεις όπως και οι πλανήτες, και η λαμπρότητά του μπορεί να τον καθιστά ορατό ακόμα και την ημέρα. Γνωρίζουμε για παρατήρηση κομήτη στις χώρες της Μεσοποταμίας το 17 πΧ και για τον κομήτη του Halley το 12 πΧ, χρονολογίες που απέχουν αρκετά από την ημερομηνία γέννησης του Ιησού. Ισχυρό αντεπιχείρημα στην υπόθεση του κομήτη αποτελεί το γεγονός ότι οι κομήτες ανέκαθεν θεωρούνταν προάγγελοι δυσάρεστων γεγονότων, πολέμων, λοιμών ή φυσικών καταστροφών, επομένως δύσκολα θα συνδυάζονταν με την γέννηση ενός βασιλιά.

Οι αστρονόμοι από την αρχαιότητα είχαν παρατηρήσει αστέρες οι οποίοι εμφανίζονταν στον ουρανό πολύ λαμπεροί, ενώ δεν ήταν ορατοί νωρίτερα. Τους ονόμαζαν «νέους» αστέρες, όπως ο «νέος» αστέρας που ο Ίππαρχος παρατήρησε το 134 πΧ στον αστερισμό του Σκορπιού. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για καινοφανείς (nova) ή υπερκαινοφανείς (supernova): αστέρες μεγάλης μάζας στα τελευταία στάδια εξέλιξής τους, όπου οι θερμοπυρηνικές εκρήξεις που συντελούνται στο εσωτερικό τους εκτινάσσουν μεγάλο μέρος του υλικού τους στο διάστημα. Παρατήρηση nova ή supernova αστέρα κοντά στο έτος της Γέννησης δεν υπήρξε, χωρίς βεβαίως να αποκλείεται μια τέτοια παρατήρηση μόνο από τους μάγους. Πρόκειται όμως για απλανείς αστέρες οι οποίοι ούτε κινούνται ούτε και παρουσιάζουν στάσεις στον ουρανό.

Περνώντας στην εκδοχή των πλανητών, ξέρουμε ότι από την αρχαιότητα οι αστρονόμοι γνώριζαν πολύ καλά τις κινήσεις των πλανητών (Ερμή, Αφροδίτης, Άρη, Δία και Κρόνου. Γνώριζαν ότι κινούνται πάνω στην ουράνια σφαίρα σε τόξα, άλλοτε από την δύση προς την ανατολή (ορθή κίνηση) και άλλοτε από την ανατολή προς τη δύση (ανάδρομη κίνηση). Τα σημεία στα οποία άλλαζε η κίνησή τους από ορθή σε ανάδρομη τα ονόμαζαν στάσεις ή στηριγμούς. Η ερμηνεία του «αστέρα της Βηθλεέμ» ως κάποιου πλανήτη είναι πολύ ισχυρή γιατί οι πλανήτες είναι φωτεινά ουράνια σώματα και ικανοποιούν τα κριτήρια της «κίνησης» και της «στάσης» στον ουρανό. Ο πλανήτης Δίας βρέθηκε σε στάση το 7πΧ, και μάλιστα στην κορυφή του ζωδιακού φωτός (λάμψη στον ορίζοντα λίγο μετά το λυκόφως ή λίγο πριν από το λυκαυγές). Επικρατέστερη θεωρία για την ερμηνεία του «αστέρα της Βηθλεέμ» αποτελεί η σύνοδος πλανητών, φαινόμενο στο οποίο παρατηρούμε κάποιους πλανήτες σε μια περιορισμένη περιοχή του ουρανού. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να βρεθούν τόσο κοντά, ώστε να μην ξεχωρίζουν ως δύο σώματα, αλλά ως ένα, μεγάλης λαμπρότητας. Ο αστρονόμος J. Kepler , τον 17ο αι. μΧ ασχολήθηκε με την ερμηνεία του «αστέρα» των Χριστουγέννων και υπολόγισε ότι συνέβη τριπλή σύνοδος των πλανητών Δία και Κρόνου το 7 πΧ στον αστερισμό των Ιχθύων. Αναφορά της τριπλής αυτής συνόδου Δία – Κρόνου έχει βρεθεί σε βαβυλωνιακό κείμενο, προερχόμενο από την αστρολογική σχολή της Σιππάρ.

Με σύγχρονους υπολογισμούς καταλήγουμε και σήμερα ότι πράγματι οι δύο πλανήτες (Δίας και Κρόνος) βρέθηκαν σε σύνοδο τρείς φορές την χρονολογία γέννησης του Ιησού, απέχοντας λιγότερο από μία μοίρα κατά την προβολή τους στην ουράνια σφαίρα. Ένα φαινόμενο που θα γοήτευε κάθε αστρονόμο και το οποίο ικανοποιεί τις περιγραφές του Ευαγγελίου.

Σημ.:Η Φιόρη – Αναστασία Μεταλληνού είναι αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Χρυσάφι, λιβάνι και σμύρνα, ήταν τα δώρα που πρόσφεραν οι Μάγοι στη Μητέρα και στο Θείο Βρέφος, κατά την γέννησή του, ως προσφορά συμβολική και με νόημα διαχρονικό. Το χρυσάφι αναφέρεται στη βασιλική ιδιότητα του Χριστού, το λιβάνι στην θεϊκή και ιερατική και τα σμύρνα στην ανθρώπινη ιδιότητα του τιμώμενου.

Αν και τα δώρα ήταν τρία, οι Μάγοι πιθανολογείται ότι ήταν περισσότεροι. Ξεκίνησαν το ταξίδι τους κάπου από την Ανατολή και προσκύνησαν τον Χριστό λατρευτικά, ως αρχηγό της Εκκλησίας, παρόλο που οι ίδιοι ήταν εθνικοί (ειδωλολάτρες). Έφτασαν, δε για την προσκύνηση ένα χρόνο και πλέον μετά την γέννηση του Χριστού.

   Η συμμετοχή των Μάγων με τα δώρα στο γεγονός της Γέννησης του Χριστού είναι γεμάτη συμβολισμούς και νοήματα που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την χριστιανοσύνη, καθώς, όπως αναφέρεται και στα ευαγγέλια (κυρίως στο κατά Ματθαίον), ο Χριστός προσκυνείται ως βασιλιάς και τιμάται ως Θεός, τη στιγμή που πολιτικοί άρχοντες (Ηρώδης) και πνευματικοί ηγέτες του Ισραήλ τον απορρίπτουν.

  “Το γεγονός της έλευσης των Μάγων, με βάση ευαγγελικά στοιχεία (Μθ 2,16), πρέπει να συνέβη ένα έτος ή και περισσότερο μετά τη γέννηση του Χριστού. Οι μάγοι (από τη σανσκριτική Maha) ήταν σοφοί, ιατροί, μελετητές άστρων, ερμηνευτές ονείρων, ιερείς, εν γένει πεπαιδευμένοι άνδρες της εποχής. Παρακολουθούσαν τις κινήσεις των άστρων και συμπέραναν τη γέννηση κάποιου άρχοντα ή σημαντικού προσώπου. Στην προκειμένη περίπτωση τη γέννηση του Χριστού. Δεν προσδιορίζεται ο τόπος προέλευσής τους. Λέγεται απλά ότι ήρθαν από την Ανατολή. Γι αυτό και κατά την παράδοση ως πατρίδα τους αναφέρεται άλλοτε η Περσία, άλλοτε η Χαλδαία, άλλοτε η Βαβυλώνα και άλλοτε η Αραβία. Ούτε και ο αριθμός τους αναφέρεται. Ταυτίστηκαν όμως με τρεις, λόγω του αριθμού των δώρων που προσκόμισαν στο βρέφος Χριστό. Ίσως ήρθαν και περισσότεροι” αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο πατέρας Ιωάννης Σκιαδαρέσης, επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, στον τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας με ειδίκευση στην Κ. Διαθήκη και ιερέας στην ενορία του Προφήτη Ηλία στην Άνω Ηλιούπολη.

   Οι Μάγοι είχαν πιθανόν κάποια γνώση της Παλαιάς Διαθήκης και γνώριζαν τις Μεσσιανικές προφητείες για την έλευση του Χριστού. Αν και εθνικοί (ειδωλολάτρες) πραγματοποίησαν ένα κοπιώδες ταξίδι για να προσκυνήσουν το Χριστό ως την “προσδοκία των εθνών”. “Είναι σαφώς  λατρευτική η προσκύνηση στο Χριστό και η προσφορά των δώρων τους στηριγμένη στην αρχαιότητα, όπως αρμόζει σε βασιλιά” λέει ο πατέρας Ιωάννης.

   Όπως εξηγεί, η προσφορά των δώρων έχει συμβολική και διαχρονική σημασία. “Σε όλη αυτή την ιστορία της έλευσης των μάγων ο Χριστός αναγνωρίζεται και λατρεύεται από τους μάγους – εθνικούς, ενώ οι εκπρόσωποι της ανώτερης θρησκευτικής γνώσης δεν αποδίδουν καμιά τιμή. Έμμεσα ο Ματθαίος πολεμάει τη λατρεία των άστρων και την αστρολογία με την προβολή των μάγων ως ανθρώπων που προσκυνούν τον μόνο Κύριο και αναγνωρίζουν την εξουσία του, προσφέροντας δώρα. Ο Χριστός προβάλλεται ως ο προσκυνούμενος και προσδεχόμενος τα δώρα των τριών βασικών ιδιοτήτων του (Βασιλεύς-Θεός-Άνθρωπος)” λέει χαρακτηριστικά.

Τα δώρα στην Μονή Αγίου Παύλου του Αγίου Όρους

Τα τρία δώρα, αν και δεν έχουν τη δύναμη και αξία πού έχει ο τίμιος σταυρός του Χριστού, ωστόσο φυλάσσονται και αυτά ως ακριβά κειμήλια.

Σύμφωνα με την παράδοση της εκκλησίας, διαφυλάχθηκαν από την Παναγία και παραδόθηκαν στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων, η οποία τα κράτησε μέχρι περίπου το 400 μ.Χ. Τότε, επί αυτοκράτορα Αρκαδίου, μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, όπου και έμειναν μέχρι την άλωσή της από τους σταυροφόρους (1204). Για 60 χρόνια μετακομίσθηκαν στη Νίκαια για ασφάλεια, λόγω των Φράγκων κατακτητών. Μετά την απαλλαγή από τους σταυροφόρους τα δώρα επέστρεψαν στην Κωνσταντινούπολη, την εποχή του Μιχαήλ Παλαιολόγου, και έμειναν εκεί μέχρι την άλωσή της από τους Τούρκους (1453).

Αμέσως μετά την άλωση η χριστιανή Μάρω, σύζυγος του Μουράτ (1421-1451), μητέρα του Μωάμεθ, τα μετέφερε στο Άγιον Όρος και τα δώρισε στην Ιερά Μονή του Αγίου Παύλου. Έκτοτε φυλάσσονται εκεί μαζί με το έγγραφο παράδοσής τους και αποτελούν σπουδαίο κτήμα της, ενώ συχνά τα δώρα κατέρχονται σε ενορίες για προσκύνηση από τους πιστούς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Ηλίας ο επιστάτης…

Ο Ηλίας είναι επιστάτης σε ένα κτήμα. Μια μέρα τον πλησιάζει το αφεντικό του και του λέει:

 -Άκου βρε Ηλία, ξέρεις πόσο σε εμπιστεύομαι. Θέλω να μου κάνεις ένα χατίρι. Τελευταία, η κόρη μου είναι πολύ ανήσυχη και συχνά την βλέπω να μιλά με τον παπά. Σε λίγο πάλι θα περάσουν από εδώ. Ανέβα σ εκείνο το δένδρο και άκου τι θα πουν. Πάρε και  πενήντα ευρώ για τον κόπο σου και μετά έλα να με βρεις, να μου πεις τι έμαθες.

Ο Ηλίας το παίρνει και κάνει αυτό που του είπε το αφεντικό του. Δεν πέρασαν πέντε λεπτά και βλέπει τον ιερέα με την κόρη του αφεντικού να πλησιάζουν.

 -Πάτερ μου, δεν άκουσα την συμβουλή σας για εκείνο τον νέο και… πώς να σας το πω; –

-Λέγε παιδί μου. Τι είναι αυτό που σε στενοχωρεί;

-Να… φοβάμαι πάτερ ότι περιμένω παιδί…

-Αμάρτησες αλλά μην ανησυχείς παιδί μου. Αυτός που βρίσκεται εκεί ψηλά και τα βλέπει όλα, θα φροντίσει και για αυτό το παιδί.

Πηδάει τρομαγμένος ο Ηλίας από το δένδρο και φωνάζει τρέχοντας: -Ποτέ και με κανένα τρόπο! Με ένα παλιοπενηντάευρω θα μου φορτώσετε και παιδί;

ΓΝΩΜΙΚΟ

Μερικές φορές αναρωτιέμαι αν τον κόσμο κυβερνούν κάποιοι έξυπνοι που μας δουλεύουν ή κάποιοι ηλίθιοι που μιλάνε σοβαρά.

Μαρκ Τουαίην, 1835-1910, Αμερικανός συγγραφέας

Η ιδιαίτερη και ξεχωριστή Χριστουγεννιάτικη γιορτή της Ιεράς Μητρόπολης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας που πραγματοποιείται κάθε χρόνο παραμονή των Χριστουγέννων, φέτος παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πλατέος.

Ρεπορτάζ: Βασίλης Σιμόπουλος

Την εορταστική εκδήλωση διοργάνωσε η Ενορία Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αλεξανδρείας και πρωταγωνίστησαν παιδιά Νηπιαγωγείου, Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου της ευρύτερης περιοχής Αλεξάνδρειας. Κεντρική αφηγήτρια της εκδήλωσης ήταν η κα Σωτηρία Χρυσόπουλου. Τα μικρότερα παιδιά με τον δικό τους χαρισματικό τρόπο και άρτια καθοδηγούμενα από τις κατηχήτριές τους, πέρασαν ένα προς ένα ξεχωριστά το δικό τους  Χριστουγεννιάτικο μήνυμα αγάπης. Τα παιδιά του Γυμνασίου, υπό της ζωντανής ορχήστρας του Γιώργου Λαζαρίδη, τραγούδησαν παραδοσιακά Χριστουγεννιάτικα τραγούδια, καθώς και τα κάλαντα του Πόντου. Την παιδική χορωδία διεύθυνε ο Λαμπαδάριος και Ιεροψάλτης του Ι.Ν. Αγίου Αλεξάνδρου Αλεξάνδρειας, Γεώργιος Ζέπης.

Με το τέλος της εκδήλωσης, ευχετήριο λόγο προσφώνησε ο Αρχιερατικός Επίτροπος Αλεξανδρείας Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Διονύσιος Ανθόπουλος.

Αξίζει να σημειωθεί η παρουσία μεγάλου αριθμού κόσμου, ο οποίος παρακολούθησε το εορταστικό γεγονός γεμίζοντας τις θέσεις του Δημοτικού Θεάτρου στο Πλατύ.

Τέλος, επιδόθηκαν σε όλα τα παιδιά που συμμετείχαν στη γιορτή αναμνηστικά δώρα και ευχές εκ μέρους του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, κκ Παντελεήμονος.

Δείτε το βίντεο:

Φώτο:

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οπουδήποτε κι αν ζει μια γυναίκα πάνω στον πλανήτη μας, έχει πολύ-πολύ περισσότερες πιθανότητες από ό,τι ένας άνδρας να γίνει υπεραιωνόβια, δηλαδή να ξεπεράσει τα 110 χρόνια.

     Σήμερα στη Γη έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητους ερευνητές ότι ζουν 95 άνθρωποι με ηλικία άνω των 111 ετών. Από αυτούς, οι 89 είναι γυναίκες, ενώ μόνο πέντε είναι άνδρες – και ο γηραιότερος βρίσκεται μόλις στην 21η θέση.

Πόσοι όμως συνολικά άνθρωποι στη Γη σήμερα έχουν άραγε περάσει τα 110 χρόνια, χωρίς αυτό να έχει επίσημα επιβεβαιωθεί; Η απάντηση είναι τρομερά δύσκολη, καθώς στο μεγαλύτερο μέρος της Γης δεν τηρούνται τόσο παλαιά αρχεία γεννήσεων. Οι εκτιμήσεις των επιστημόνων πάντως είναι πως ζουν μάλλον 150 έως 600 υπεραιωνόβιοι, ενώ σε καμία περίπτωση δεν ξεπερνούν τους 1.000.

Το μυστικό της μακροζωίας τους είναι εξίσου βαθύ. Πολλές επιστημονικές ομάδες μελετούν εξονυχιστικά το DNA των αιωνόβιων (άνω των 100) και των υπεραιωνόβιων (άνω των 110) μήπως βρουν κάποιο γενετικό «κλειδί» που να εξηγεί το συγκριτικό πλεονέκτημά τους, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει έλθει στο φως κάτι σίγουρο και ευρύτερα αξιοποιήσιμο.

Πρόσφατα, σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», ο μη κυβερνητικός οργανισμός Betterhumans έδωσε ελεύθερη πρόσβαση σε κάθε ενδιαφερόμενο ερευνητή στη μεγαλύτερη έως τώρα βάση γενετικής ανάλυσης δειγμάτων DNA από περίπου 30 υπεραιωνόβιους. Η ελπίδα είναι ότι ίσως κάποια μέρα μια γονιδιακή θεραπεία ή ένα φάρμακο επιτρέψει σε όλους τους ανθρώπους να γιορτάζουν τα 110 γενέθλιά τους. Εταιρείες όπως η μυστικοπαθής Calisto, θυγατρική της Google, βρίσκονται στο κυνήγι ενός τέτοιου «ελιξήριου».

Η Ιαπωνία «πρωταθλήτρια» μακροζωίας

      Σύμφωνα με τα στοιχεία της διεθνούς Ομάδας Ερευνών Γεροντολογίας, η Ιαπωνία είναι η χώρα με τους περισσότερους υπεραιωνόβιους. Από τους 94 επιβεβαιωμένους ανθρώπους άνω των 111 ετών, οι 24 ζουν στην Ιαπωνία. Στην πρώτη δεκάδα των γηραιότερων εν ζωή ανθρώπων (Top 10), οι μισοί (πέντε) προέρχονται από τη χώρα του «ανατέλλοντος Ηλίου».

     Στη λίστα των ατόμων με ηλικία άνω των 111 ετών, υπάρχουν επίσης 23 από τις ΗΠΑ, εννέα από την Ιταλία, οκτώ από τη Γερμανία, επτά από τη Γαλλία, πέντε από την Ισπανία, τέσσερις από τη Βρετανία κ.α.

Ο Μαθουσάλας είναι γυναίκα: Στη Γη υπάρχουν σήμερα 94 επιβεβαιωμένοι υπεραιωνόβιοι άνω των 111 ετών και μόνο πέντε είναι άνδρες

   Μετά τον θάνατο της ιταλίδας Έμα Μοράνο στις 15 Απριλίου 2017 σε ηλικία 117 ετών και 137 ημερών και της  τζαμαϊκανής Βάιολετ Μπράουν στις 15 Σεπτεμβρίου 2017 σε ηλικία 117 ετών και 189 ημερών, σήμερα ως γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο αναγνωρίζεται η Νάμπι Τατζίμα από την Ιαπωνία, η οποία γεννήθηκε στις 4 Αυγούστου 1900 και, έχοντας γιορτάσει φέτος τα 117ά γενέθλιά της, πλέον διάγει το 118ο έτος της ζωής της.

Προ ημερών ήλθε στο φως η περίπτωση του χιλιανού Celino Villanueva Jaramillo ή  Don Celino, ο οποίος εμφανίζεται να είναι άνω των 121 ετών, αφού, σύμφωνα με το δελτίο ταυτότητάς του, γεννήθηκε τον Ιούλιο του 1896. Ο υπέργηρος άνδρας, που υπήρξε αγρότης, είναι σχεδόν τυφλός και κωφός, ενώ είναι αδύνατο να κινηθεί χωρίς βοήθεια.

Ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για την ζωή του, καθώς εξαιτίας της ηλικίας του είναι σχεδόν αδύνατη η επικοινωνία μαζί του. Σύμφωνα με τα χιλιανά μέσα ενημέρωσης, έχασε το σπίτι του από πυρκαγιά σε ηλικία 99 ετών και μια γειτόνισσά του τον λυπήθηκε και αποφάσισε να τον φιλοξενήσει, επειδή δεν είχε κανέναν συγγενή.

Το πιστοποιητικό γέννησής του καταστράφηκε στην πυρκαγιά και η ταυτότητά του που ανανέωσαν οι αρχές της Χιλής, δίνουν ως ημερομηνία γέννησής του την 25η Ιουλίου 1896. Η υπεύθυνη του τοπικού ληξιαρχείου δηλώνει κατηγορηματικά, ότι σύμφωνα με τα αρχεία της υπηρεσίας, ο Don Celino είναι 121 ετών. Προς το παρόν, πάντως, εκκρεμεί η επίσημη επιβεβαίωση της ηλικίας του από ανεξάρτητη ομάδα ερευνητών.

     Την πρώτη τριάδα των επιβεβαιωμένων εν ζωή υπεραιωνόβιων, μετά τη Τατζίμα, συμπληρώνουν η Τσίγιο Μιγιάκο επίσης από την Ιαπωνία, η οποία γεννήθηκε στις 2 Μαΐου 1901 και είναι περίπου 116,5 ετών και η Άνα Βέλα-Ρούμπιο από την Ισπανία, που γεννήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 1901 και πρόσφατα έκλεισε τα 116.

Το αξεπέραστο γυναικείο ρεκόρ των 122 και κάτι ετών

   Ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο που έχει ζήσει ποτέ (μετά την εποχή του Μαθουσάλα!) είναι η γαλλίδα Ζαν Καλμάν, η οποία είχε γεννηθεί στις 21 Φεβρουαρίου 1875 στην Αρλ, όπου και πέθανε στις 4 Αυγούστου 1997, στην αξεπέραστη μέχρι σήμερα ηλικία των 122 ετών και 164 ημερών. Μετά τον θάνατό της κανείς άνθρωπος – ή σωστότερα καμία γυναίκα – δεν πλησίασε την ηλικία της.

Μόνο άλλος ένας άνθρωπος επιβεβαιωμένα έχει ζήσει πέρα από τα 118 χρόνια. Πρόκειται για τον επόμενο γηραιότερο άνθρωπο που υπήρξε ποτέ, την αμερικανίδα Σάρα Κνάους, η οποία πέθανε σε ηλικία 119 ετών και 97 ημερών. Έξι ακόμη γυναίκες πέθαναν, αφού πρόλαβαν να γιορτάσουν τα 117α γενέθλιά τους. Συνεπώς σε ηλικία άνω των 117 ετών μέχρι σήμερα, έχει επιβεβαιωθεί ότι έχουν φθάσει στον κόσμο μόνο οκτώ άνθρωποι – όλες γυναίκες.

Η Καλμάν, η οποία είχε εντυπωσιακά καλή υγεία σε όλη τη ζωή της (έκανε ποδήλατο στα 100 της!) και κάπνιζε από τα 21 έως τα 117 της, έχει σπάσει την θεωρούμενη από τους επιστήμονες ανώτατη βιολογική «οροφή» για τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής. Η ίδια θεωρούσε ως μυστικό της μακροζωίας της το πολύ ελαιόλαδο που όχι μόνο έτρωγε, αλλά και άλειφε συχνά στο δέρμα της, το ότι γελούσε πολύ και ότι παρέμενε ήρεμη παρά τις όποιες αναποδιές. Και επίσης, όπως έλεγε: «ο Θεός πρέπει να με έχει ξεχάσει!».

Εωσότου επιβεβαιωθεί -αν επιβεβαιωθεί- η ηλικία του 121χρονου χλιανού Don Celino, ως γηραιότερος άνδρας που επιβεβαιωμένα έζησε ποτέ στον κόσμο (και είναι 16ος στον κατάλογο των γηραιότερων ανθρώπων), θεωρείται ο ιάπωνας Τζιροεμόν Κιμούρα, ο οποίος γεννήθηκε στις 19 Απριλίου 1897 και πέθανε στις 12 Ιουνίου 2013, σε ηλικία 116 ετών και 54 ημερών. Υπήρξε ταχυδρομικός υπάλληλος και θεωρούσε μυστικό της μακροζωίας του το ότι ήταν θετικός και αισιόδοξος. «Κοιτάζω πάντα ψηλά τον ήλιο και τον ουρανό», έλεγε.

Επίσης συμβούλευε τους ανθρώπους, αν θέλουν να ζήσουν πολλά χρόνια, να ασκούνται τακτικά, να τρώνε μικρές μερίδες φαγητού, να παρακολουθούν καθημερινά τις ειδήσεις, να γίνονται δυνατότεροι μετά από μια αναποδιά, να ζουν χωρίς προσκολλήσεις και χωρίς έντονες επιθυμίες (δύο βασικές βουδιστικές συστάσεις), να έρχονται συχνά σε στενή επαφή με τη φύση, να νιώθουν ευγνωμοσύνη και να γελούν συχνά.

Μετά τον Κιμούρα, μόνο δύο άνδρες έχουν επιβεβαιωμένα γιορτάσει τα 115α γενέθλιά τους και τέσσερις τα 114α γενέθλιά τους. Συνεπώς πάνω από την ηλικία των 114 ετών μέχρι σήμερα έχει επιβεβαιωθεί ότι έχουν ζήσει μόνο επτά άνδρες.

Στις 11 Αυγούστου 2017 πέθανε σε ηλικία 112 ετών και 126 ημερών ο έως πρόσφατα εν ζωή γηραιότερος άνδρας στον κόσμο, ο ισραηλινός Γισραέλ Κρίσταλ. Σήμερα τον τίτλο του επαληθευμένα γηραιότερου άνδρα κατέχει ο ισπανός Φρανσίνσκο Νούνιες Ολιβέρα, βετεράνος του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, ο οποίος γεννήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 1904 και είναι σήμερα σχεδόν 113 ετών. Ακολουθεί ο ιάπωνας Μασάζου Νονάκα, περίπου 112,5 ετών.

Στην Ελλάδα το επίσημο ρεκόρ μακροζωίας κατέχει ο Γρηγόρης Πανταζής, ο οποίος γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1873 και πέθανε στις 22 Δεκεμβρίου 1983, σε ηλικία 110 ετών και 341 ημερών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στην Εσθονία! Εκεί ίδρυσε επιχείρηση σε μία ώρα παίρνοντας ψηφιακό κωδικό ένας νεαρός Έλληνας όπως και χιλιάδες ευρωπαίοι. 
Τυχαίο; Καθόλου. 

Αρχές του 2000 ο νεαρός τότε πρωθυπουργός της Εσθονίας μου έδειξε το τραπέζι του υπουργικού συμβουλίου στο οποίο ήταν ενσωματωμένοι υπολογιστές στις θέσεις των υπουργών.

«Οι υπουργοί είχαν δύο μήνες καιρό να μάθουν να επικοινωνούν μεταξύ τους και με τον Πρωθυπουργό μόνον ηλεκτρονικά.» Αυτό σήμαινε ότι όλη η ιεραρχία της διοίκησης έπρεπε σε ελάχιστο χρόνο να προσαρμοσθεί ή να φύγει. Η χώρα είχε εθνικό στόχο να πρωτοπορήσει στην παιδεία και στην ψηφιακή εποχή. Μία μικρή χώρα με παλαιού τύπου σοβιετικές δομές και κατεστραμμένη οικονομία, σήμερα αποτελεί μία χώρα πρότυπο στον ψηφιακό τομέα και είναι η 3η στη παγκόσμια εκπαιδευτική αξιολόγηση στο σύστημα PISA.
Αντίστοιχα στην Ελλάδα του 21ου αιώνα στην πιο δύσκολη στιγμή μιας καθημαγμένης οικονομίας αλλά στην στροφή της ιστορίας για μια νέα εποχή ένας νεαρός πρωθυπουργός τοποθετεί «μαρξιστές» υπουργούς Παιδείας και κοιτά πίσω στον 20ο αιώνα.

Ο 21ος αιώνας μπήκε φέρνοντας μαζί του νέα κύματα παγκόσμιας καινοτομίας. Από την ψηφιακή εποχή μπήκαμε στην εποχή της αυτοματοποίησης της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης που ήδη αλλάζει με ταχύτητα οικονομίες και κοινωνίες.
Οι χώρες που δεν θα αδράξουν τη στιγμή θα περιθωριοποιηθούν . Για ακόμη μια φορά το δίλημμα της προόδου είναι Προσαρμογή ή Περιθώριο.

Ο πυρήνας της προσαρμογής στο μέλλον είναι το εκπαιδευτικό σύστημα σε όλες του τις εκφάνσεις με πυρήνα το Δημόσιο ΑΕΙ . Και αυτό γιατί η ανώτατη εκπαίδευση παράγει τους εκπαιδευτικούς και όλους τους ηγέτες με την κουλτούρα και τις δεξιότητες του αύριο. Το πανεπιστήμιο είναι το τηλεσκόπιο ενός λαού για να δει που θα πάει. Εκεί γεννιέται η έρευνα, θεμελιώνεται η παραγωγική ανάπτυξη, και οι υπηρεσίες και τα προϊόντα μετατρέπονται σε διεθνώς εμπορεύσιμα.

Σ’ αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι που η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει θεμελιωδώς το εκπαιδευτικό της σύστημα βρισκόμαστε μπροστά σε τεράστιες δυσκολίες .

Θα σταθώ σε τρία ζητήματα:
Το πρώτο είναι η έλλειψη διατυπωμένου εθνικού στόχου που κατά την άποψη μου θα έπρεπε να είναι η ψηφιακή πρωτοπορία σε διεθνές επίπεδο. Η έλλειψη όμως συνολικού εθνικού αφηγήματος αποπροσανατολίζει και τις επιλογές στην Παιδεία.
Το δεύτερο θέμα, όχι μόνο ελληνικό, είναι ότι αυξάνεται η ζήτηση για φοίτηση στα ΑΕΙ, αυξάνεται συνεχώς το κόστος σπουδών ανά φοιτητή και ταυτόχρονα μειώνονται τα διαθέσιμα κονδύλια για την παιδεία ( Ελλάδα : 19% για συντάξεις, 3,8% για την παιδεία).Πως αντιμετωπίζεται αυτό το δίλημμα; Ο λαϊκισμός έχει απάντηση: “λίγο-δήθεν πανεπιστήμιο σε όλους” , Ανώτατη Παιδεία χαμηλής ποιότητας η οποία αυξάνει τις ανισότητες δίνοντας δυνατότητες επιλογής και εξέλιξης μόνο σ΄αυτούς που έχουν την οικονομική δυνατότητα. Αφήνοντας τους υπόλοιπους με «χαρτιά στο χέρι» χωρίς αντίκρισμα στην αγορά εργασίας…και τη χώρα χωρίς αναπτυξιακή προοπτική. Ισα Επιδόματα αντί για ίσες ευκαιρίες για νέους!!

Η άλλη επιλογή η Υψηλής Ποιότητας Ανώτατη Παιδεία για όλους όσους θέλουν και προσπαθούν απαιτεί Στόχο, υψηλές προδιαγραφές, αυστηρή αξιολόγηση (ποσοστά ολοκλήρωσης σπουδών , προσφορές θέσεων /αποδοχές , δημοσιευμένο έργο, διδακτική αποτελεσματικότητα καθηγητών) και προσέλκυση πόρων από φοιτητές εξωτερικού, επιχειρήσεις συνεργαζόμενες με πανεπιστήμια και ιδιώτες.

Για την αναδιάρθρωση πχ. του χαοτικού-πελατειακού χάρτη των ελληνικών ΑΕΙ απαιτούνται , τεκμηρίωση, πόροι περιφερειακός σχεδιασμός και… «το κεφάλι του υπουργού».
Τεκμηρίωση σημαίνει συστηματική παρακολούθηση ζωτικών στατιστικών όπως πόσοι φοιτητές παρακολουθούν μαθήματα, πόσοι μετεγγράφονται , πόσοι αποφοιτούν σε 5 , 6 ή 8 χρόνια, ποιο είναι το κόστος εκπαίδευσης ανά σπουδαστή και ανά σχολή, ποιος είναι ο αριθμός των διδασκόντων κλπ.
Χωρίς τεκμηρίωση που βασίζεται σε τεχνολογίες και εργαλεία αξιολόγησης , χωρίς σαφείς στόχους για τη σχέση των Ανώτατων Ιδρυμάτων με το παραγωγικό εθνικό στόχο και χωρίς σωστή εστίαση των υπαρχόντων δημοσίων πόρων και προσέλκυση ιδιωτικών δεν είναι εφικτή καμία θετική εξέλιξη.

Τρίτο θέμα είναι η οργάνωση των ΑΕΙ, στην Ελλάδα είναι δαιδαλώδης, υπουργοκεντρική και γραφειοκρατική με την αναρχία να αποτελεί «δημοκρατική αρετή». Μοντέλο που υπηρετεί τη λογική του κομματάρχη υπουργού που αποφασίζει με βάση το κομματικό συμφέρον και τις επόμενες εκλογές.

Η Αυτονομία , η λογοδοσία και η κανονικότητα λειτουργίας των ΑΕΙ αποτελούν τις βασικές αρχές αλλαγής του σύγχρονου εκπαιδευτικού υποδείγματος.
Τα συμβούλια Διοίκησης ήταν ένα εργαλείο για την αντιμετώπιση των παραπάνω. Πολεμήθηκαν- διαλύθηκαν.

Που βαδίζουμε λοιπόν σήμερα;. Το νεοπελατειακό σύστημα του κου Τσίπρα στη λογική της Αντιμεταρρύθμισης νομιμοποίησε την βία και επανέφερε το δημόσιο διάλογο στα ζητήματα της πελατειακής μάστιγας των πανεπιστημίων: Αιώνιοι φοιτητές, Μετεγγραφές στη μέση της χρονιάς, ΤΕΙ που γίνονται Πανεπιστήμια με ανακοίνωση του Πρωθυπουργού χωρίς μελέτη, χωρίς αξιολόγηση, χωρίς σταδιακή εξέλιξη , ελεύθερη είσοδος όλων στα Πανεπιστήμια, των οποίων οι προϋπολογισμοί καταρρέουν , γενικευμένη αναρχία.
Καθένα από τα παραπάνω ζητήματα αφορούν άμεσα χιλιάδες ψηφοφόρους (εξ ου και οι χαλαρές αντιδράσεις των άλλων κομμάτων ), ικανοποιούν ένα εξαιρετικά βραχυπρόθεσμο συμφέρον και τινάζουν στον αέρα το μέλλον της χώρας.

Σ΄ αυτές τις συνθήκες η Ελλάδα είναι καταδικασμένη να ομφαλοσκοπεί γύρω από διακυβεύματα του προχθές διότι με παιδεία του 20ο αιώνα δεν υπάρχει ανάπτυξη του 21ου αιώνα.