Συναγερμός έχει σημάνει στις ελληνικές αρχές για το ακραίο διαδικτυακό παιχνίδι «Μπλε Φάλαινα» μετά το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα τον Μάιο του 2017.

Το άλμα στο κενό που έκανε ένας 17χρονος τις προηγούμενες ημέρες δημιούργησε εκ νέου ανησυχία, καθώς πιθανολογείται ότι επίσης αποτελεί κρούσμα του ίδιου «παιχνιδιού».

«Η μπλε φάλαινα, το παιχνίδι αυτοκτονίας εμφανίστηκε στη χώρα μας και προκαλεί πανικό στους γονείς. Η αρρωστημένη λογική του Φίλιπ Λις, εμπνευστή του συγκεκριμένου παιχνιδιού, που δήλωσε “περήφανος γιατί καθαρίζει τον κόσμο από τα βιολογικά απόβλητα”, όπως χαρακτήρισε τους εφήβους που οδηγεί στην αυτοκτονία, είναι να ωθήσει προβληματισμένα παιδιά να πάρουν αυτή τη δραματική απόφαση μέσα από μία σειρά δοκιμασίες», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος των Ελλήνων χρηστών ίντερνετ, Νίκος Βασιλάκος.

Όλα ξεκίνησαν από τη Ρωσία αν και σύντομα η εθιστική αυτή τρέλα διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Πίσω από αυτό το, λεγόμενο παιχνίδι, βρίσκονται άτομα που ζητούν από τους νέους, οι οποίοι αποφασίζουν να λάβουν μέρος, να αγοράσουν όπλα και διάφορα αιχμηρά αντικείμενα και στη συνέχεια να κάνουν μία σειρά από πράγματα επικίνδυνα για τη ζωή τους.

Πήρε το όνομα «μπλε φάλαινα» γιατί ένα από τα πράγματα που ζητούν από τα παιδιά είναι να χαράξουν μία φάλαινα στο χέρι τους με μαχαίρι. Στο τέλος τους ζητούν να αυτοκτονήσουν και να καταγράψουν την πράξη τους. Αν αρνηθούν προχωρούν σε απειλές και εκβιασμούς σε βάρος των νέων.

Έφηβοι έχουν δηλώσει πως αρχικά ζητάει όλα σου τα στοιχεία κι αν αποφασίσεις κάποια στιγμή να σταματήσεις το παιχνίδι, τότε ξεκινάνε να σε τρομοκρατούν απειλώντας πως «θα σε βρουν». Με λίγα λόγια αν μπει ένα παιδί σε αυτή τη διαδικασία, φροντίζουν να την ολοκληρώσει.

«Το παιχνίδι έχει μία συγκεκριμένη “στρατηγική” που διαρκεί 50 μέρες, μέχρι τη στιγμή που δίνει εντολή για την τελευταία δοκιμασία που είναι η αυτοκτονία», εξηγεί ο κ. Βασιλάκος και προσθέτει: «Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού ο έφηβος υποβάλλεται σε έναν ψυχολογικό “πόλεμο” που οδηγεί μαθηματικά στην απόγνωση. “Παίζει” με το μυαλό όσων συμμετέχουν με απαισιοδοξία, μίσος, δυστυχία, κατάθλιψη και κούραση. Οι κανόνες κρατούν μακριά από την αγάπη και τη στήριξη τα παιδιά και ουσιαστικά προσπαθούν να εξαντλήσουν πνευματικά, αλλά και σωματικά τους εφήβους που συμμετέχουν».

Όπως λέει ο κ. Βασιλάκος «ακόμα κι αν κάποιος έφηβος δεν έχει τάσεις αυτοκτονίας, αλλά ξεκινήσει το παιχνίδι από καθαρή περιέργεια, δεν αποκλείεται να οδηγηθεί στο τέλος να αφαιρέσει τη ζωή του, αφού υποβάλλεται σε διάφορες δοκιμασίες, όπως το να κοιμάται ελάχιστα, το να μην εμπιστεύεται και να μην “ανοίγεται” σε κανέναν, ενώ όσοι παίζουν προτρέπονται επίσης στο να αποκτήσουν επιβλαβείς συνήθειες. Επιπλέον η “μπλε φάλαινα” προσπαθεί να βάλει τους έφηβους σε μία λογική “σκότους”, κάνοντας τους ακόμα και να παρακολουθούν συνεχώς ταινίες τρόμου».

Οι δοκιμασίες στις οποίες υποβάλλονται οι έφηβοι ξεκινούν από κάποια εντελώς απλά πράγματα και στη συνέχεια κλιμακώνονται.

«Η πρώτη δοκιμασία μπορεί να είναι τελείως αθώα. Για παράδειγμα, το μόνο που έπρεπε να κάνει ένας έφηβος όταν ξεκίνησε ήταν να αγγίξει τη μύτη του με τον δεξί του αντίχειρα. Όσο περνάει ο καιρός οι δοκιμασίες γίνονται όλο και πιο επικίνδυνες, φτάνουν στο να κάνει κακό ο έφηβος στον εαυτό του με ξυράφια, να χαστουκίζεται με δύναμη ή να παίρνει υπνωτικά χάπια, ενώ η τελευταία δοκιμασία, 50 μέρες μετά, είναι η αυτοκτονία», περιγράφει ο πρόεδρος των Ελλήνων χρηστών ίντερνετ.

Χαρακτηριστικό του πόσο καλά είναι οργανωμένη αυτή η διαδικασία είναι ότι αν ένας έφηβος εγκαταστήσει το παιχνίδι σε κάποια συσκευή, δεν μπορεί στη συνέχεια να κάνει απεγκατάσταση, για την ακρίβεια δεν μπορεί καν να το διαγράψει.

«Στη χώρα μας έχουν αναφερθεί αρκετά περιστατικά και καλούν σε επαγρύπνηση γονείς εκπαιδευτικούς και μαθητές. Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα είναι να αποσταλεί ενημερωτική εγκύκλιος στα σχολεία από το υπουργείο Παιδείας και να κινητοποιηθεί η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος να “κατεβάσει” όλες τις εφαρμογές “Μπλε Φάλαινα” από το Internet», λέει ο κ. Βασιλάκος.

Σύμφωνα με τον ίδιο το μεγάλο πρόβλημα είναι και παραμένει ότι δεν διδάσκεται η πληροφορική και το Internet στο σχολείο όπως πρέπει, με αρκετές ώρες στο ωρολόγιο πρόγραμμα.

«Παράλληλα, εκπαιδευτικοί και δάσκαλοι δεν εστιάζουν στην ανάγκη των παιδιών και των εφήβων για ενημέρωση του τί συμβαίνει τώρα στο Internet. Από την στιγμή που υπάρχει υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής πρέπει να βάλει την Ψηφιακή Ελλάδα στο σχολείο με καίρια παρέμβαση στο υπουργείο Παιδείας για να δημιουργηθεί η νέα γενιά Ελληνίδων και Ελλήνων με ψηφιακή κατάρτιση και γνώση», καταλήγει ο κ. Βασιλάκος.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όλο το διάστημα της εγκυμοσύνης από τη σύλληψη μέχρι τον τοκετό και στη συνέχεια τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της απώτερης υγείας του ανθρώπου.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η σίτιση και πρόσληψη βάρους της εγκύου κυρίως κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση των γονιδίων μας και με αυτόν τον τρόπο να επηρεάσουν με θετικό ή αρνητικό τρόπο την υγεία του εμβρύου όταν ενηλικιωθεί και όχι μόνο τη δική του, αλλά και των μεταγενέστερων γενεών.

Παράγοντες που επηρεάζουν την έκφραση του ανθρώπινου γονιδιώματος όπως η υπερσίτιση (ή το αντίθετο, ο υποσιτισμός της εγκύου όπως έχει φανεί από επιδημιλογικές μελέτες κατά την περίοδο του χειμώνα πείνας στην Ολλανδία, ή την πολιορκία του Λένινγκραντ), επηρεάζουν την έκφραση μεγάλου αριθμού γονιδίων μας και προδιαθέτουν αργότερα στη ζωή, για εμφάνιση παχυσαρκίας, μεταβολικού συνδρόμου, καρδιαγγειακών επεισοδίων, υπέρτασης  και νοσημάτων φθοράς. Η παχυσαρκία της εγκύου επιπρόσθετα, έχει συσχετισθεί τόσο με κίνδυνο προωρότητας όσο και αυξημένου βάρους γέννησης. Τόσο το πρώτο  όσο και το δεύτερο έχουν συσχετιστεί με υπερβαρότητα και παχυσαρκία αργότερα στη ζωή.

Σημαντικό ρόλο για τη μετέπειτα υγεία μας παίζει και το εντερικό μικροβίωμά μας, τα πάνω από 100 τρισεκατομμύρια μικροβιακά κύτταρα που έχουμε στον αυλό του εντέρου μας. Παράγοντες  που διαταράσσουν το μικροβίωμα του ανθρώπου κατά τους πρώτους μήνες της ζωής είναι η γέννηση με καισαρική τομή, η λήψη αντιβιοτικών και άλλων φαρμάκων και ο ανεπαρκής μητρικός θηλασμός, όπως και ο λανθασμένος τρόπος σίτισης κατά την εισαγωγή στερεών τροφών.

Τα παραπάνω αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, υπεύθυνη της Μονάδας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής της Α’ Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, που είχε την πρωτοβουλία  διοργάνωσης του Συμποσίου Βρεφικής Διατροφής, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα με τη συμμετοχή διακεκριμένων Ελλήνων και ξένων επιστημόνων.

Αλλάζουν οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη βρεφική διατροφή

Με απόφαση του γενικού γραμματέα του υπουργείου Υγείας έχει συσταθεί ομάδα επιστημόνων που επεξεργάζεται την επικαιροποίηση των διατροφικών συστάσεων που αφορούν στην εισαγωγή στερεών τροφών στα βρέφη κατά το 2ο εξάμηνο της ζωής. Η γενική σύσταση είναι η εξής: «Η εισαγωγή των στερεών  τροφών συνιστάται να γίνεται στο 2ο εξάμηνο της ζωής, δηλαδή με τη συμπλήρωση των 6 μηνών ζωής, ενώ σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται πριν από τη συμπλήρωση των 4ων μηνών ζωής. Η σύσταση αυτή ισχύει τόσο για τα θηλάζοντα όσο και για τα μη θηλάζοντα βρέφη».

Φυσικά η κ. Παπαδοπούλου διευκρινίζει ότι ο αποκλειστικός θηλασμός είναι η πλέον κατάλληλη τροφή για το βρέφος κατά τους πρώτους 6 μήνες της ζωής. Δυστυχώς όμως στην Ελλάδα τα ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού είναι χαμηλά. Στη χώρα μας θηλάζει ποσοστό περίπου 40% τον 1ο μήνα της ζωής, γύρω στο 25% στους 4 μήνες και μικρότερο από 1% στους 6 μήνες. Η οικογένεια και η πολιτεία οφείλουν να στηρίξουν τη νέα μητέρα να θηλάσει όσο γίνεται περισσότερο, υπογραμμίζει η κ. Παπαδοπούλου.

Εισαγωγή στερεών τροφών

«Οταν η μητέρα θηλάζει το βρέφος της αποκλειστικά, πρέπει να γίνεται με τη συμπλήρωση του 6ου μήνα της ζωής τότε που το μητρικό γάλα αδυνατεί πια να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες του βρέφους. Όταν το βρέφος δεν θηλάζει αποκλειστικά, οι στερεές τροφές μπορούν να αρχίσουν να χορηγούνται όταν το βρέφος είναι νευροαναπτυξιακά έτοιμο να τις δεχτεί. Βέβαια, υπάρχει ένα απαγορευτικό όριο των 4 συμπληρωμένων μηνών, κάτω από το οποίο η χορήγηση στερεών τροφών εμπεριέχει κινδύνους (αλλεργία κ.ά.), γι’ αυτό και από όλους τους επιστημονικούς φορείς, υπάρχει η σύσταση να μην χορηγούνται στερεές τροφές σε ένα βρέφος ηλικίας κάτω των 4 συμπληρωμένων μηνών».

Η κ. Παπαδοπούλου εξηγεί ότι οι τροφές που προηγούνται θα πρέπει να είναι πλούσιες πηγές σιδήρου, όπως είναι το κόκκινο κρέας, το αυγό και το ψάρι. Τονίζει ότι ο σίδηρος είναι απαραίτητος για πολλές λειτουργίες του σώματος και του εγκεφάλου. Στο βρέφος που θηλάζει αποκλειστικά, οι αποθήκες σιδήρου εξαντλούνται μετά τους πρώτους 6 μήνες γι’ αυτό και τροφές που είναι πλούσιες σε σίδηρο πρέπει να προηγούνται κατά την εισαγωγή των στερεών τροφών.

Εξοικείωση του βρέφους με τις γεύσεις

«Μεγάλη σημασία για την απώτερη υγεία έχει η υιοθέτηση κατά την παιδική ηλικία και ενήλικη ζωή σωστών διαιτητικών προτύπων με λαχανικά, όσπρια, φρούτα, ψάρια, ελαιόλαδο και λιγότερο κόκκινο κρέας που αποτελούν τις βασικές ομάδες τροφίμων που αποτελούν τη Μεσογειακή Δίαιτα. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει στην παιδική ηλικία εάν δεν επιτευχθεί στη βρεφική ηλικία η εξοικείωση του βρέφους και η αποδοχή γεύσεων τις οποίες αρχικά απεχθάνεται, για παράδειγμα ευρείας γκάμας λαχανικών, συμπεριλαμβανομένων αυτών με πιο πικρή γεύση, π.χ. πράσινα, φυλλώδη. Όσο πιο νωρίς καταφέρουμε να εντάξουμε ευρεία ποικιλία τροφών στη διατροφή του βρέφους τόσο καλύτερα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι γονείς, ότι μια νέα γεύση μπορεί να χρειαστεί να προσφερθεί στο βρέφος 8 έως 10 φορές πριν από την αποδοχή της, γι’ αυτό και πρέπει να ενθαρρύνονται να επιμένουν στη χορήγηση μιας νέας τροφής στα βρέφη για όσο διάστημα εξακολουθούν αυτά να μην την αποδέχονται, έστω και αν η έκφραση του προσώπου τους δείχνει ότι τους είναι μισητή. Η προσθήκη αλατιού και ζάχαρης πρέπει να αποθαρρύνεται».

Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Παπαδοπούλου, «ο κόσμος πιστεύει ότι η βρεφική διατροφή κατά τον 1ο χρόνο της ζωής καλύπτει απλά διατροφικές ανάγκες του βρέφους. Αυτό είναι μέγα λάθος. Η βρεφική διατροφή κατά το κρίσιμο αυτό χρονικό διάστημα επιπρόσθετα, καλλιεργεί συμπεριφορές, γευστικές προτιμήσεις και διαιτητικά πρότυπα που παραμένουν αργότερα στην παιδική ηλικία και αποτρέπουν ή ευοδώνουν την ανάπτυξη της παχυσαρκίας, των νοσημάτων φθοράς, της αλλεργίας και άλλων νοσημάτων που μαστίζουν το δυτικό κόσμο. Γι’ αυτό και οι γονείς πρέπει να ενημερωθούν για το ποιος είναι ο σωστός τρόπος διατροφής και να προσπαθήσουν να τον εφαρμόσουν στα βρέφη τους».

Αλλεργιογόνες τροφές

«Έχοντας διαπιστώσει ότι παρά τις παλαιότερες συστάσεις για περιορισμό και καθυστέρηση της ένταξης στο διαιτολόγιο του βρέφους τις δυνητικά αλλεργιογόνες τροφές, όπως π.χ. τα προϊόντα του αγελαδινού γάλακτος, το αυγό, τα ψάρια, τη γλουτένη και τα ίχνη ξηρών καρπών, έχει παρατηρηθεί σημαντική αύξηση των ποσοστών εμφάνισης τροφικής αλλεργίας. Γι’ αυτό και πλέον συνιστάται οι τροφές αυτές να εισάγονται στη διατροφή του βρέφους όπως και οι υπόλοιπες στερεές τροφές και να μην καθυστερούν. Πρέπει να τονίσουμε ωστόσο, ότι τα βρέφη που έχουν ήδη παρουσιάσει αλλεργία σε κάποια τροφή ή έχουν σοβαρή ατοπική δερματίτιδα που δεν υποχωρεί με τη θεραπεία, πριν δοκιμάσουν κάποια αλλεργιογόνα τροφή θα πρέπει να έχουν πρώτα εξεταστεί από ειδικό και υποβληθεί πιθανά σε εξετάσεις που θα κρίνει ο ειδικός».

Χορτοφαγική διατροφή

Η κ. Παπαδοπούλου εξηγεί ότ «όταν χρησιμοποιούνται χορτοφαγικές ή vegan δίαιτες, θα πρέπει να καταβληθεί ιδιαίτερη προσοχή για να εξασφαλιστεί η επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, καθώς τα θρεπτικά συστατικά μπορεί να είναι ανεπαρκή και ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται όσο η δίαιτα γίνεται πιο περιορισμένη. Οι μητέρες που καταναλώνουν μια vegan διατροφή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του μητρικού θηλασμού, πρέπει να εξασφαλίσουν την επαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, ιδιαίτερα των βιταμινών Β12, Β2, Α, και D, είτε από εμπλουτισμένα τρόφιμα είτε από συμπληρώματα. Οι vegan δίαιτες δεν ενδείκνυνται κατά τη διάρκεια της χορήγησης στερεών τροφών στα βρέφη. Στις περιπτώσεις που οι γονείς χορηγούν vegan δίαιτα χωρίς να ακολουθούν τις απαραίτητες ιατρικές και διατροφικές συμβουλές σχετικά με τα απαραίτητα συμπληρώματα, ο κίνδυνος είναι μεγάλος, συμπεριλαμβανομένης  της σοβαρής και  μη αναστρέψιμης βλάβης στο κεντρικό νευρικό σύστημα από ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, αλλά και του θανάτου. Εάν ένας γονέας επιλέγει να χορηγήσει στο βρέφος του κατά τον 1ο χρόνο της ζωής vegan διατροφή, αυτή πρέπει να γίνεται υπό τακτική ιατρική και διαιτητική επίβλεψη γιατρού ή/και ειδικού και οι μητέρες θα πρέπει να λαμβάνουν και να ακολουθούν διατροφικές συμβουλές. Προσοχή απαιτείται προκειμένου να δοθεί στο βρέφος επαρκής ποσότητα βιταμίνης Β12 και βιταμίνης D, σιδήρου, ψευδάργυρου, φυλλικού οξέος, ω-3 λιπαρών οξέων (ειδικά DHA), πρωτεΐνης και ασβεστίου, και να εξασφαλίσουν την επαρκή ενεργειακή πυκνότητα της δίαιτας που ακολουθούν».

Πρέπει τελικά να πιέζουμε τα βρέφη να τρώνε ή όχι;

Ο τρόπος που οι γονείς αλληλεπιδρούν με ένα παιδί σε διάφορες πτυχές της άσκησης του γονεϊκού ρόλου, συμπεριλαμβανομένης της σίτισης, μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική συμπεριφορά του. Η σύγχρονη επιστημονική γνώση υποστηρίζει ότι ένας αυστηρός τρόπος σίτισης με συναισθηματική ζεστασιά και ανταπόκριση, αλλά με υψηλές προσδοκίες για τη διατροφική επάρκεια της δίαιτας των παιδιών, που συνοδεύεται από τη συμπεριφορά του γονέα σε ρόλο προτύπου όσον αφορά την κατανάλωση των φρούτων και λαχανικών σε συνδυασμό με την εξασφάλιση της διαθεσιμότητας των τροφίμων αυτών στο σπίτι, το μέτριο περιορισμό των ανθυγιεινών τροφών-σνακ, και την παράλληλη ενθάρρυνση των παιδιών να καταναλώνουν φρούτα και λαχανικά, συσχετίστηκε με σημαντικά καλύτερη διατροφική συμπεριφορά στην παιδική ηλικία.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση καλά σχεδιασμένων μελετών που στοχεύουν στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης υπερβαρότητας ή παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πιο ελπιδοφόρες παρεμβάσεις πρόληψης της παχυσαρκίας σε παιδιά ηλικίας κάτω των 2 ετών είναι εκείνες που εστιάζουν σε σίτιση ανταποκρινόμενη στη διάθεση του παιδιού (responsive feeding), και συμπεριλαμβάνουν την εκπαίδευση των γονέων  για την αναγνώριση στο βρέφος των πρώιμων σημείων της πείνας και του  κορεσμού της, καθώς και την αποφυγή της διαχείρισης της συμπεριφοράς του βρέφους με διατροφικά ανταλλάγματα (π.χ. φαγητό για επιβράβευση ή ανακούφιση)».

ΑΠΕ-ΜΠΕ