Από το 2015, οπότε πρόεδρος του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων ορίσθηκε ο Κωνσταντίνος Βαρλαμίτης, άρχισε να γίνεται αισθητή η στροφή του ΤΠΔ, από παθητικό μηχανισμό υποδοχής αιτημάτων σε ενεργό χρηματοδότη, σύμβουλο και αξιολογητή προγραμμάτων. Προχώρησε σε ευρείες συμπράξεις εντός της Δημόσιας Διοίκησης, κινητοποιώντας το -συχνά εν κοιμήσει- επιστημονικό δυναμικό και ανάγοντας σε κανόνα τις διυπουργικές συνεργασίες.
Ο αναπτυξιακός ρόλος του ΤΠΔ στην περιφερειακή ανάπτυξη κορυφώνεται με τα ενεργειακά προγράμματα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση που γίνονται σε συνεργασία με το ΚΑΠΕ (Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας). Για τα προγράμματα αυτά, των οποίων τα οφέλη είναι πολλαπλασιαστικά (για τις τοπικές κοινωνίες, το ΑΕΠ, το Περιβάλλον) το ΤΠΔ θα προχωρήσει σε μόχλευση κεφαλαίων που θα διπλασιάσουν την αρχική χρηματοδότηση του ενός δισ. ευρώ από το ΤΠΔ.
Όπως σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Βαρλαμίτης, μέχρι το 2015 οι σημαντικές προσπάθειες ενεργειακής αναβάθμισης -που είχαν γίνει μέσω του Jessica και του Συμφώνου Δημάρχων- δεν είχαν αποφέρει τους ανάλογους καρπούς, αφού το μόνο ολοκληρωμένο, μεγάλο έργο σε ΟΤΑ ήταν το έργο οδοφωτισμού στο Μαλεβίζι Κρήτης και ένα έργο στον δήμο Θεσσαλονίκης. Κατά τον επανασχεδιασμό, το πρώτο που έκαναν -ο ίδιος και οι συναρμόδιοι φορείς του Δημοσίου- ήταν να μελετήσουν την υπάρχουσα κατάσταση. Όπως σημειώνει, «καταρχήν, διαπιστώσαμε ότι υπάρχει πολύ μεγάλη ανάγκη, καθώς το ετήσιο ενεργειακό κόστος των δήμων ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ (ηλεκτρική, θερμική, ενέργεια κίνησης). Πιστεύουμε ότι με κατάλληλες επενδύσεις τεχνολογικής αναβάθμισης για εξοικονόμησης ενέργειας, έξυπνες εφαρμογές για αποτελεσματική διαχείριση των ενέργειας, αλλά και παραγωγή από ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) που μπορούν να κάνουν οι φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης για ενεργειακό συμψηφισμό, το ενεργειακό κόστος των ΟΤΑ μπορεί να μειωθεί περισσότερο από 50%».
Αντλιοστάσια
Οι αιτίες για το υψηλό ενεργειακό κόστος των ΟΤΑ είναι τρεις, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Βαρλαμίτης: Η πρώτη αιτία υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης στους ΟΤΑ, πέρα από την τιμή ρεύματος που είναι ένα μεγάλο θέμα, είναι τα αντλιοστάσια και πιο συγκεκριμένα οι διαρροές υδάτων. Οι διαρροές υδάτων στη χώρα εκτιμώνται σε περισσότερο από 50%. Αυτό σημαίνει διπλάσια άντληση υδάτων και διπλάσιο ενεργειακό κόστος. Παράλληλα, τα μηχανήματα στα αντλιοστάσια είναι πεπερασμένης τεχνολογίας.
Η δεύτερη αιτία υψηλού ενεργειακού κόστους για τους ΟΤΑ είναι ο οδοφωτισμός -η επιβάρυνση υπερβαίνει το 1/3 του ενεργειακού κόστους και μπορεί να φθάσει μέχρι το 38%.
Η τρίτη αιτία είναι η κτιριακή υποδομή -όπου η ενεργειακή επιβάρυνση ανέρχεται στο 22% περίπου του τελικού ενεργειακού κόστους.
Για το θέμα των αντλιοστασίων και των διαρροών βγήκε πρόπερσι ένα πρόγραμμα από το ΕΣΠΑ και εντάχθηκαν έργα ύψους άνω των 100 εκατ. ευρώ. Διαρροές καλύπτει και ο Φιλόδημος Ι, όπου έχουν ενταχθεί έργα ύψους 75-80 εκ. ευρώ μόνον για τις διαρροές. Άρα, ένα μεγάλο μέρος ενεργειακού κόστους (περίπου 180 εκατ. ευρώ) καλύπτεται από τα προγράμματα ΕΣΠΑ (2017-2018) και από τα προγράμματα του Φιλόδημου.
Οδοφωτισμός
Σε ό,τι αφορά τα προγράμματα του ΤΠΔ σε συνεργασία με το ΚΑΠΕ, αποφασίσθηκε να ξεκινήσουν από τον οδοφωτισμό. Στο θέμα αυτό, ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες γίνονται τα έργα, τόσο όσον αφορά στην τεχνοκρατική υποστήριξη των δήμων, άλλα και σε όσον αφορά στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι ανάδοχοι κατασκευαστές πραγματοποιούν τα έργα. Η τελευταία αλλαγή είναι ιδιαιτέρως σημαντική για τη χώρα μας, εάν σκεφθεί κάποιος ότι το 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ελέγχου των ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημοσίου – Ιδιωτικού Τομέα) είχε σημειώσει ότι στην Ελλάδα τα ΣΔΙΤ κοστίζουν πάρα πολύ…
Περιγράφει, σχετικά, ο κ. Βαρλαμίτης: «Διαμορφώσαμε ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει προτυποποίηση της μελέτης που πρέπει να κάνει ένας δήμος (δηλ. προτυποποίηση των βημάτων που πρέπει να κάνει ένας δήμος για να υλοποιήσει μια επένδυση), τα συγκεκριμένα μελετητικά βήματα που πρέπει να κάνει ο δήμος για να λάβει την απόφασή του (δηλ. τι πρέπει να περιέχει μια μελέτη για να είναι πλήρης) και διαμορφώσαμε ένα μοντέλο αξιολόγησης για όλους τους φορείς.
Ο μελετητής είναι υποχρεωμένος πλέον να ακολουθεί συγκεκριμένα βήματα
«Προτυποποιήσαμε το περιεχόμενο της μελέτης, διαμορφώσαμε το μοντέλο αξιολόγησης της εσωτερικής απόδοσης της επένδυσης και για πρώτη φορά δημόσιος οργανισμός διαμόρφωσε ένα ενιαίο μοντέλο αξιολόγησης για όλους τους φορείς. Γιατί το κάναμε αυτό; Διότι η εμπειρία μας από μελέτες που διαβάσαμε ήταν ότι οι επενδυτές χρησιμοποιούσαν διάφορα κριτήρια και υποθέσεις, ανάλογα με το τι ήθελαν να κάνουν. Χρησιμοποιούσαν, δηλαδή, το μοντέλο που θα τους οδηγούσε στο επιθυμητό για τους ίδιους αποτέλεσμα. Όμως, πλέον, ο μελετητής, για να πάρει χρηματοδότηση, είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει συγκεκριμένα βήματα. Συγχρόνως, οι δήμοι διαθέτουν ένα μοντέλο λογισμικού που τους επιτρέπει να παράγουν τα πάντα. Τραβούν τα στοιχεία από το μοντέλο και τα βάζουν στη μελέτη».
Εγγυητική επιστολή καλής λειτουργίας στο 30% του κόστους των έργων
«Ορίσαμε τις τεχνικές προδιαγραφές, τη διαδικασία και τη μεθοδολογία ελέγχου, τα πρότυπα στοιχεία δημοπράτησης με αρκετά υποχρεωτικά πεδία, που πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχουν μέσα στο διαγωνισμό, και από εκεί και πέρα βάλαμε προϋποθέσεις. Πρώτιστη προϋπόθεση είναι το έργο να λειτουργεί και να έχει τον χρόνο ζωής που πρέπει να έχει. Είπαμε ότι θέλουμε εγγύηση καλής λειτουργίας από τον ανάδοχο του έργου, τουλάχιστον για 10 χρόνια, και ταυτόχρονα κατάθεση από τον ανάδοχο εγγυητικής επιστολής ή εγγυητικής παρακαταθήκης καλής λειτουργίας που αντιστοιχεί στο 30% του κόστους λειτουργίας του έργου.
Η καλή λειτουργία πιστοποιείται κάθε χρόνο. Έχουμε διαμορφώσει διαδικασίες ελέγχου και αξιολόγησης. Το ΚΑΠΕ λειτουργεί και ως τεχνικός σύμβουλος των δήμων σε όλα αυτά τα έργα, δηλ. ελέγχει τις μελέτες, ακόμη και την προκήρυξη, για να είμαστε σίγουροι ότι όλα βαίνουν καλά. Και ταυτόχρονα ελέγχει, και μας πιστοποιεί, ότι η εγκατάσταση των φωτιστικών έχει γίνει σωστά (π.χ. φωτομετρικοί έλεγχοι), διότι οι περισσότεροι δήμοι δεν διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για να πιστοποιήσουν ότι η τοποθέτηση και η εγκατάσταση έχει γίνει σωστά. Από εκεί και πέρα, κάθε χρόνο πιστοποιείται ότι αφενός ο ανάδοχος υλοποιεί την εγγυητική του ευθύνη και αφετέρου ότι υπάρχει η ενεργειακή απόδοση του έργου, όπως είχε δεσμευθεί ο ανάδοχος. Εφόσον πιστοποιείται αυτό κάθε χρόνο, αποδεσμεύεται μέρος της εγγυητικής του ευθύνης».
Ανοιχτά δεδομένα για να «κουμπώσουν» εφαρμογές έξυπνης πόλης
«Παράλληλα, θέλουμε να δούμε ότι τα έργα έχουν κάποια χαρακτηριστικά κοινά, πέρα από την εγγύηση. Το έργο ανήκει στον δήμο, τα φωτιστικά ανήκουν στον δήμο. Υπάρχουν προδιαγραφές που διασφαλίζουν ανοικτά πρωτόκολλα επικοινωνίας στα φωτιστικά μεταξύ τους, με το κέντρο για τη διαχείριση και με ανοικτά APIS (ανοιχτά δεδομένα), ώστε να μπορεί ο δήμος με βάση την υποδομή που έχει δημιουργήσει, να εντάξει στο μέλλον, οποιαδήποτε εφαρμογή έξυπνης πόλης θελήσει, οποτεδήποτε το αποφασίσει, με οποιονδήποτε συνεργάτη επιλέξει. Και το λέω αυτό, διότι ένα σημαντικό κομμάτι στις επενδύσεις οδοφωτισμού είναι ότι αποτελούν δίκτυα που μπορούν να διαμορφώσουν μοντέλα επικοινωνίας και λήψης πληροφοριών. Αυτά μπορεί να αφορούν σημεία στάθμευσης, μετεωρολογικές πληροφορίες, πληροφορίες για το μικροκλίμα που θα μεταφέρονται σε αγρότες, θέματα ασφαλείας, κυκλοφοριακό λογισμικό κ.α.».
Σε πέντε δήμους λειτουργεί ήδη το έξυπνο σύστημα οδοφωτισμού
«Περίπου 50 δήμοι έχουν ενταχθεί, μέχρι στιγμής, σε αυτό το πρόγραμμα. Πέντε δήμοι έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία εγκατάστασης φωτιστικών. Είναι οι δήμοι 3Β (Βάρη, Βούλα, Βουλιαγμένη), Έδεσσα, Αλεξανδρούπολη, Θερμαϊκός, Θάσος. Σε άλλους δήμους είναι έτοιμοι για εγκατάσταση, άλλοι είναι σε διαδικασία δημοπράτησης… Σε αυτούς που έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία, η συνολική επένδυση υπολογίζεται στα 10,5 εκατ. ευρώ. Σε αυτούς τους πέντε δήμους υπάρχει μείωση εκπομπών ρύπων διοξειδίου του άνθρακα κατά 15.500 τόνους ετησίως, εξοικονόμηση 15.600.000 Kw ετησίως και ετήσιο οικονομικό όφελος -μόνον από το ρεύμα- 900.000 ευρώ. Δεν υπολογίζουμε το όφελος που έχουμε από τον μηδενισμό του λειτουργικού κόστους, εφόσον την καλή λειτουργία της εγκατάστασης έχει πλέον αναλάβει για 10 χρόνια ο ανάδοχος».
Εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός – μείωση κόστους στο δημόσιο
Το δεύτερο μεγάλο έργο για την ενεργειακή εξοικονόμηση -το οποίο παράλληλα συνεπάγεται μείωση του λειτουργικού κόστους του Δημοσίου- που έχει σχεδιάσει το ΤΠΔ με το ΚΑΠΕ, αφορά τον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό.
Όπως σημειώνει ο κ. Βαρλαμίτης: «Υπάρχει η δυνατότητα στους ΟΤΑ να παράγουν ενέργεια από ΑΠΕ και να συμψηφίζουν ανά έργο, μέχρι 1000 Kw, με την ενέργεια που καταναλώνουν από οποιοδήποτε ρολόι. Μέχρι το 2017 η δυνατότητα που έδιναν στους δήμους, που παρήγαγαν ενέργεια από ΑΠΕ ήταν αντίστοιχη σχεδόν με αυτήν των νοικοκυριών και παράλληλα ο συμψηφισμός έπρεπε να γίνει την ίδια ώρα, δηλ. παραγωγή και κατανάλωση ταυτόχρονα. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά π.χ. σε ένα σχολείο με φωτοβολταϊκά; Ότι ο μεγαλύτερος ενεργειακός συμψηφισμός γινόταν το καλοκαίρι που τα σχολεία είναι κλειστά, ενώ την περισσότερη ενέργεια έχουν ανάγκη τα σχολεία τον χειμώνα, που έχει όμως λιγότερο ήλιο. Άρα, το μεγαλύτερο ποσοστό παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, δεν μπορούσε να συμψηφισθεί.
Με τον νόμο Σταθάκη δόθηκε, λοιπόν, η δυνατότητα στους δήμους να μπορούν να συμψηφίζουν με οποιοδήποτε ρολόι. Αν, λοιπόν, σε ένα κτίριο παράγω περισσότερη ενέργεια απ’ όση έχω ανάγκη, μπορώ να συμψηφίσω την περισσή ενέργεια, με αυτήν που καταναλώνει κάποιο άλλο ρολόι μου, αρκεί να βρίσκεται στην ίδια Περιφέρεια. Π.χ. με το πάνελ που δίνω ρεύμα στο κτίριο της οδού Ακαδημίας, μπορώ να συμψηφίσω το ρεύμα ενός άλλου κτιρίου μου στον Πειραιά. Πληρώνω, μόνον, το κόστος μεταφοράς ρεύματος. Αυτό είναι, επίσης, ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα, που βγάλαμε το καλοκαίρι του 2018».
Ολοκληρωμένο ενεργειακό πρόγραμμα αναβάθμισης δημοσίων κτιρίων
Το τρίτο ενεργειακό πρόγραμμα αφορά τις συζητήσεις του ΤΠΔ, με το υπουργείο Οικονομίας, το υπουργείο Ενέργειας και το ΚΑΠΕ για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος ενεργειακής αναβάθμισης δημοσίων κτιρίων -όπως σχολεία, πανεπιστήμια, κτίρια δημοσίων υπηρεσιών, κέντρα υγείας κ.α..
Όπως σημειώνει ο κ. Βαρλαμίτης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «πρόκειται για πρόγραμμα που έχει ήδη εξαγγείλει ο κ. Σταθάκης. Πρόθεση είναι η δημόσια δαπάνη να φθάσει στο 1 δισ. ευρώ και η χρηματοδότηση να γίνει πάλι από το ΤΠ&Δ και την ΕΤΕπ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων). Θα χρησιμοποιήσουμε και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, ανάλογα με το τι συμφέρει στην κάθε περίπτωση».
Μείωση λειτουργικού κόστους του δημοσίου μέσω ενεργειακής αναβάθμισης
«Η αναβάθμιση των κτιρίων» τονίζει ο κ. Βαρλαμίτης «έχει πολλά στοιχεία που δημιουργούν προστιθέμενη αξία στην ελληνική οικονομία: ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, του ΑΕΠ, μείωση του λειτουργικού κόστος του Δημοσίου. Κάθε 1 εκατ. ευρώ επένδυσης, για ενεργειακή αναβάθμιση δημοσίου κτιρίου, εξοικονομεί 553.000 Kw ετησίως και δημιουργεί ετήσιο οικονομικό όφελος 94.000 ευρώ. Άρα, στο 1 δισ. ευρώ εφάπαξ δαπάνης το ενεργειακό, οικονομικό όφελος ανέρχεται σε 94 εκατ. ευρώ ετησίως. Καθώς τα έργα με τη μόχλευση θα φθάσουν στα 2 δισ. ευρώ, η ετήσια εξοικονόμηση θα ανέλθει στα 200 εκατ. ευρώ ετησίως. Επίσης, το κάθε 1 εκατ. ευρώ επένδυσης ενισχύει το ΑΕΠ κατά 1,1 εκατ. ευρώ, δημιουργεί 31 θέσεις εργασίας και μειώνει την εκπομπή ρύπων διοξειδίου του άνθρακα κατά 553 τόνους ετησίως».
Φιλόδημος
Ειδική αναφορά κάνει ο κ. Βαρλαμίτης στον Φιλόδημο, ένα πρότυπο χρηματοδοτικό εργαλείο που έρχεται να καλύψει βασικές, αναγκαίες υποδομές, κυρίως στην Περιφέρεια της χώρας, «με ένα και μόνο σκεπτικό» σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Να διαμορφώσουμε τις υποδομές στη χώρα, ώστε θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε όλες τις πλουτοπαραγωγικές δυνάμεις όλης της χώρας. Σε αντίθεση με ό,τι γινόταν ως τώρα, οπότε έπεφτε το βάρος στο Λεκανοπέδιο Αττικής, το μεγάλο βάρος πέφτει στην Περιφέρεια. Τι έργα καλύπτει ο Φιλόδημος; Καλύπτει ύδρευση, αποχέτευση, αγροτική οδοποιία, κτιριακά, κόστος απομάκρυνσης-κατάργησης ΧΑΔΑ, μελέτες Τοπικών Χωρικών Σχεδίων, αντιπλημμυρικά.
Οι χρηματοδοτήσεις προς τους δήμους, καλύπτονται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Υποχρέωση των δήμων είναι να ολοκληρώσουν τα έργα. Αυτό που ενδιαφέρει εμάς είναι τα έργα να παραδίδονται και να είναι λειτουργικά.
Μέχρι στιγμής, το ΤΠΔ έχει εγκρίνει 177 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 499 εκατ. ευρώ. Αυτά τα έργα έχουν εγκριθεί από το υπουργείο Εσωτερικών και γίνεται από εμάς η χρηματοδότησή τους. Από αυτά, 242 εκατ. ευρώ αφορούν 46 έργα αποχέτευσης, 232 εκατ. ευρώ αφορούν 102 έργα ύδρευσης και 22 εκατ. ευρώ αφορούν 28 έργα επαρχιακής οδοποιίας.
Από το σύνολο των έργων, μόνον 25 έργα αφορούν δήμους της Περιφέρειας Αττικής και πρόκειται κυρίως για τους νησιωτικούς δήμους της Αττικής.
Ένα δεύτερο στοιχείο, πολύ σημαντικό, για τα έργα του Φιλόδημου είναι ότι πρόκειται για έργα, επενδυτικά μεν, τοπικής εμβέλειας δε. Αυτά τα έργα δημιουργούν μεγάλη προστιθέμενη αξία στις τοπικές οικονομίες και έχουν μεγάλη επίπτωση στο ΑΕΠ. Δηλαδή, υπάρχουν δυο σημαντικά στοιχεία σε αυτά τα έργα: Καταρχήν στηρίζουν την τοπική οικονομία (γίνονται από εργολάβους, προμηθευτές των τοπικών κοινωνιών) και έχουν θετική, ίσως και πολλαπλασιαστική, επίδραση στο ΑΕΠ».
Τα προγράμματα υποστηρίζει το επιστημονικό προσωπικό του δημοσίου
Όλοι οι δήμοι δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες, ούτε τις ίδιες ανάγκες, ούτε τα ίδια προβλήματα, ούτε τις ίδιες υποδομές. «Προσπάθειά μας ήταν να εξισορροπήσουμε τις διαφορές για να μπορέσουμε να καλύψουμε τις ανάγκες όλων των δήμων, για να κάνουν γρήγορα τα έργα που θα βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής των πολιτών τους» σημειώνει ο κ. Βαρλαμίτης.
«Ξεκινώντας αυτήν τη διαδικασία, διαπιστώσαμε ότι η πλειονότητα των δήμων της χώρας έχουν σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, είτε λόγω υποστελέχωσης, είτε λόγω έλλειψης ποιότητας στο ανθρώπινο δυναμικό τους, είτε λόγω έλλειψης πόρων. Γι αυτό το πρώτο που κάναμε, ήταν σε όλα μας τα προγράμματα να αξιοποιήσουμε το επιστημονικό δυναμικό του Δημοσίου, για να μπορούν να υποστηρίξουν δήμους, που δεν μπορούν από μόνοι τους να κάνουν ό,τι έπρεπε. Τέτοιοι φορείς του Δημοσίου είναι το ΚΑΠΕ (Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Ανανεώσιμων Πηγών), η ΕΕΤΑΑ (Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης), η ΠΕΤΑ (Πληροφόρηση, Επιμόρφωση, Τοπική Ανάπτυξη).
Για παράδειγμα, η ΠΕΤΑ ετοιμάζει τους φακέλους χρηματοδότησης και για εμάς και για την ΕΤΕπ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων). Υπάρχουν δήμοι με 2-3 άτομα προσωπικό, που δεν μπορούν να ετοιμάσουν φακέλους χρηματοδότησης. Οπότε, το κάνει η ΠΕΤΑ και το κόστος το πληρώνουμε εμείς.
Η ΕΕΤΑΑ χειρίζεται το κομμάτι της χρηματοδότησης μελετών, για τους δήμους που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Τους βοηθά, επίσης, να ετοιμάσουν και να υποβάλλουν το αίτημα. Επίσης, βοηθά στην πιστοποίηση της ολοκλήρωσης των έργων που χρηματοδοτούνται. Κι αυτός είναι ένας νέος θεσμός που δημιουργήσαμε, ένας τρίτος φορέας ανεξάρτητος από το ΤΠΔ και τους δήμους, για να πιστοποιεί τα έργα που χρηματοδοτούμε, για να διασφαλίσουμε το γενικότερο δημόσιο συμφέρον. Αυτό γίνεται και πάλι με κόστος του ΤΠΔ, αλλά είναι μια πιστοποίηση στις δημοτικές αρχές ότι κάτι όντως έγινε.
Το ΚΑΠΕ το χρησιμοποιούμε ως σύμβουλο σε όλα τα ενεργειακά έργα που κάνουμε».
Τα υπόλοιπα προγράμματα του ΤΠΔ επιχορηγήσεις σε 150 μικρούς δήμους
Το πρώτο πρόγραμμα, με το οποίο ξεκίνησε να υπηρετεί το νέο του ρόλο το ΤΠΔ, επί διοικήσεων Βαρλαμίτη, ήταν ένα πρόγραμμα επιχορήγησης μελετών και κόστους υπηρεσιών ωρίμανσης των έργων για 150 περίπου δήμους σε όλη τη χώρα.
Πρόκειται για δήμους που έχουν, εξ αντικειμένου, τις περισσότερες αδυναμίες και είναι οι δήμοι με πληθυσμό κάτω από 15.000 κατοίκους και οι δήμοι -ανεξάρτητα από πληθυσμό- με ορεινές κοινότητες άνω του 50%. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα έργα αφορούν τις ορεινές κοινότητες των δήμων, διότι οι πεδινές κοινότητες είναι αυτές που συνήθως τρέχουν έργα. Προϋπόθεση είναι τα έργα να έχουν ολοκληρωθεί έως το 2023.
Τα έργα αυτά αφορούν κυρίως βιοκλιματική αναβάθμιση κτιρίων, ανάπλαση ιστορικού κέντρου, κατασκευή νέων γεφυριών, ανάπτυξη καταδυτικής διαδρομής, αντιδιαβρωτική προστασία ακτής (διότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα αφορά και μικρούς νησιωτικούς δήμους), χώρους στάθμευσης, ανάπτυξη τουριστικών μονοπατιών, ενεργειακή αναβάθμιση οδοφωτισμού, πράσινα σημεία και ανακύκλωση, αντιπλημμυρική προστασία, αντικατάσταση αγωγών ύδρευσης, ανάδειξη κάστρου κ.α..
Η επιχορήγηση από το ΤΠΔ (και ίδιους πόρους) φθάνει τις 85.000 ευρώ ανά δήμο. Μέχρι στιγμής, έχουν υποβληθεί περίπου 200 μελέτες από 80 δήμους.
Πρόγραμμα κοινωφελούς εργασίας (8μηνα) στους δήμους για έργα αυτεπιστασίας
Δεύτερη ενέργεια ήταν ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2015, μαζί με το υπουργείο Εργασίας, που αποσκοπούσε στην υποστήριξη της μείωσης της ανεργίας, στους δήμους που έχουν υψηλούς δείκτες αύξησης ανεργίας και υψηλούς δείκτες μακροχρόνιας ανεργίας.
Σε αυτό το πρόγραμμα, για τους δυο πρώτους κύκλους που αφορούσαν 51 δήμους, το ΤΠΔ κάλυπτε μέρος του κόστους υλικών για την κατασκευή των έργων αυτεπιστασίας, αλλά και το κόστος των προμηθειών για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Αυτό το πρόγραμμα είναι σε φάση ολοκλήρωσης. Από το ΤΠΔ έχουν ωφεληθεί 20.000 απασχολούμενοι και έχουν διατεθεί 15 εκατ. ευρώ συνολικά στο πρόγραμμα.
«Οι δήμοι αυτοί, λόγω της ανεργίας, αντιμετώπιζαν περισσότερα προβλήματα από τους άλλους δήμους. Διότι από τη μια πλευρά έπρεπε να έχουν αυξημένες κοινωνικές δομές για να υποστηρίξουν τις ανάγκες των πολιτών τους και από την άλλη πλευρά αντιμετώπιζαν μείωση δυνατότητας είσπραξης ανταποδοτικών τελών. Με αυτό το πρόγραμμα, βάφτηκαν δημόσια κτίρια, ανασκευάσθηκαν πλατείες… Οι δήμοι δεν δαπάνησαν ούτε μια δεκάρα και δόθηκε εργασία σε έναν πληθυσμό που απασχολείτο κυρίως στα επαγγέλματα της οικοδομής».
Για παράδειγμα, με αυτό το πρόγραμμα έγινε η ανάπλαση της ακτής Κερατσινίου. Τώρα ξεκινά το τρίτο πρόγραμμα για τους 51 δήμους που έχουν υψηλή ανεργία και για τους 5 δήμους που έχουν πληγεί από το προσφυγικό. Το ΔΣ του ΤΠΔ ανέκρινε την προηγούμενη εβδομάδα την επιχορήγηση.
Πρόγραμμα συγχρηματοδότησης ΕΤΕπ-ΤΠΔ
Το ΤΠΔ συνεργάζεται με την ΕΤΕπ για τη χρηματοδότηση έργων υποδομών στους ΟΤΑ. Αυτό το πρόγραμμα καλύπτει ανάγκες των ΟΤΑ όπως: αναβάθμιση δημοσίων κτιρίων και εγκαταστάσεων, οδικό δίκτυο και μεταφορές, Περιβάλλον και Ενέργεια, έργα βελτίωσης της παροχής υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής υποστήριξης, χώροι πρασίνου και αποκατάσταση ανοιχτών χώρων, ύδρευση και αποχέτευση, εκπαιδευτικές και αθλητικές εγκαταστάσεις. Το 75% είναι χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το 25% είναι από πόρους του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων.
Σε αυτό το πρόγραμμα έχουν εγκριθεί και προεγκριθεί (εκτός Φιλόδημου) έργα 70 δήμων σε όλη τη χώρα, με προϋπολογισμό 300 εκ. ευρώ. «Οι χρόνοι ωρίμανσης των έργων στους δήμους είναι φοβερά αργοί» σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Βαρλαμίτης. «Γι αυτό ως ΤΠΔ δημιουργήσαμε υποστηρικτικά μέτρα, που παρέχουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης μελετών και απαλλοτριώσεων. Υπάρχουν και άλλα υποστηρικτικά μέτρα από το υπουργείο Εσωτερικών και το υπουργείο Οικονομίας, που αφορούν στην υποστήριξή τους από την ΜΟΔ (Μονάδα Οργάνωσης και Διαχείρισης Αναπτυξιακών Προγραμμάτων) και την ΕΕΤΑΑ για την ωρίμανση των μελετών έργων σε μικρούς δήμους. Τώρα ξεκινά ένας πρόγραμμα της ΕΕΤΑΑ για παροχή τεχνικών συμβούλων σε όλες τις Περιφέρειες κ.α.. Η Πολιτεία παίρνει συνέχεια μέτρα για τη στήριξη των μικρών δήμων. Και βέβαια, η Πολιτεία χρειάζεται συνέχεια να βελτιώνει τον προγραμματισμό της στα υποστηρικτικά μέτρα».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
