«Η ανθρώπινη αλληλεγγύη είναι μία από τις αξίες που ξεκίνησαν οι πρόγονοι μας. Τη λαμβάνω για λογαριασμό όλων όσοι με βοήθησαν να προσφέρω αυτήν την αλληλεγγύη στους πιο άπορους και στα παιδιά». Με αυτά τα λόγια ο Αυξέντιος Καλαγκός, καρδιο-αγγειοχειρουργός, τακτικός καθηγητής πανεπιστημίου στη Γενεύη και στην Κωνσταντινούπολη παρέλαβε την εβδομάδα που μας πέρασε το βραβείο Ανθρωπιστικής Προσφοράς «Αργώ» που απονέμεται σε Έλληνες που ζουν και διαπρέπουν στο εξωτερικό.

Ο Αυξέντιος Καλαγκός εδώ και περίπου 20 χρόνια χειρουργεί δωρεάν παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες σε όλο τον κόσμο. Φτωχά παιδιά -θύματα πολέμου και βίας. Ο ίδιος εξηγεί σε συνέντευξη του στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στον Μιχάλη Κεφαλογιάννη, πώς πήρε αυτή την απόφαση.

«Πήγα ένα πρωί την εφημερίδα στον πατέρα μου. Στο εξώφυλλο είχε την είδηση για την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς από τον Κρίστιαν Μπάρναρντ το 1967. Αμέσως είπα στον πατέρα μου ότι θέλω να γίνω καρδιοχειρουργός. Και στο μυαλό μου η καρδιοχειρουργική ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τη φιλανθρωπία», αναφέρει μεταξύ άλλων.

Ο ίδιος υπολογίζει, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις φιλανθρωπικές αποστολές στις οποίες είτε συμμετείχε είτε οργάνωσε, ότι περίπου 15.000 παιδιά έχουν βοηθηθεί ανά τον κόσμο και συμπληρώνει: «Ζω διαρκώς εδώ και χρόνια με τα χαμόγελα τους και τα χαμόγελα των γονιών τους στο μυαλό μου. Είναι οι πιο δυνατές στιγμές της ζωής μου αυτές όταν βλέπω τα παιδιά αυτά να μου χαμογελούν μετά τις εγχειρήσεις, να βλέπω την ελπίδα για τη νέα τους ζωή στο βλέμμα τους, να βλέπω την ευτυχία για τη ζωή των παιδιών τους στα μάτια των γονιών τους».

Τον ρωτήσαμε που βρίσκει τη δύναμη να εργάζεται ασταμάτητα 18 ώρες το 24ωρο ολόκληρη την εβδομάδα και εάν το κίνητρο του είναι η αλληλεγγύη, ένα στοίχημα με τον εαυτό σας ή απλώς το χρέος που απορρέει από τον όρκο στον Ιπποκράτη. Η απάντηση ήταν ξεκάθαρη:

«Ο όρκος του Ιπποκράτη, δεν είναι μια υποχρέωση τυπική, είναι ένα βίωμα καθημερινό. Που προέρχεται από κάτι ακόμα πιο βαθύ, από το αίσθημα ότι ο Θεός μού έδωσε την ικανότητα να κάνω αυτές τις επεμβάσεις. Όλες οι ατελείωτες ώρες μελέτης, εγχειρήσεων, ιατρικών συμβουλίων, ο χρόνος με τις οικογένειες, είναι η υποχρέωση απέναντι στους συνανθρώπους μου».

Ο Αυξέντιος Καλαγκός μας μίλησε και για τα επιστημονικά επιτεύγματα της ομάδας του και το «δαχτυλίδι» που εφαρμόζεται στην επιδιόρθωση της ανεπάρκειας της μιτροειδούς. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε λύση για τα παιδιά και το ποσοστό επιδιόρθωσης της βαλβίδας ήταν πολύ χαμηλό επισημαίνει και συνεχίζει: «Για την καρδιά ενός παιδιού έπρεπε να βρεθεί κάτι, που να μας επιτρέπει να επιδιορθώνουμε τη δυσλειτουργία της μιτροειδούς βαλβίδας, αντί να την αντικαθιστούμε με μηχανικές και στη συνέχεια να τις αλλάζουμε με την πάροδο των χρόνων. Κατασκευάσαμε λοιπόν το νέο δακτύλιο από ένα άλλο βιοδιασπώμενο υλικό, το οποίο σε έξι μήνες λιώνει και ενσωματώνεται μέσα στον γνήσιο δακτύλιο της μιτροειδούς αφήνοντας στη θέση της ένα περιφερειακό τοίχωμα, που μεγαλώνει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, δίχως να χρειάζεται το παιδί να υποστεί περαιτέρω επεμβάσεις».

Ζητάμε να μας πει τι τον έφερε στην Ελλάδα της κρίσης και μας απαντά: «Η Ελλάδα είναι πάντα μέσα στην καρδιά μου, αισθάνομαι παιδί της. Όταν η κρίση άρχιζε να την μαστίζει αποφάσισα ότι έπρεπε να κάνω ό,τι μπορώ για να βοηθήσω τους Έλληνες που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις οικονομικές υποχρεώσεις τέτοιων επεμβάσεων. Ήταν το λιγότερο που μπορούσα να κάνω για τη χώρα, ήταν ένα αίσθημα υπέρτατου καθήκοντος και δεν δίστασα στιγμή».

Τέλος αναφέρεται στο ίδρυμα Coeurs pour Tous Hellas (Καρδιές για Όλους), μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που βοηθά άπορα παιδιά με συγγενή καρδιοπάθεια να γίνουν καλά. «Το Καρδιές για Όλους έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα, γιατί είναι η οργάνωση που έχει επιτρέψει μέχρι σήμερα σε πάνω από 100 παιδιά στην Ελλάδα να αρχίσουν μια καινούργια ζωή και που αποδεικνύει κάθε μέρα έμπρακτα ότι υπάρχουν ακόμα πολλές Ελληνίδες και πολλοί Έλληνες που δίνουν εθελοντικά τον χρόνο τους, τις γνώσεις τους και την ενέργεια τους για τους συνανθρώπους τους. Γιατροί, νοσοκόμοι και νοσοκόμες, εξωσωματιστές, διοικητικοί υπάλληλοι και εθελοντές…»

Αναλυτικά η συνέντευξη του Αυξεντίου Καλαγκού στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και τον Μιχάλη Κεφαλογιάννη έχει ως εξής:

Σας αποκαλούν «τα χρυσά χέρια της παιδικής καρδιοχειρουργικής». Όχι μόνο διότι είστε καλός χειρουργός αλλά γιατί εδώ και περίπου 20 χρόνια χειρουργείτε δωρεάν παιδιά με συγγενείς καρδιοπάθειες σε όλο τον κόσμο. Φτωχά παιδιά -θύματα πολέμου και βίας. Πώς πήρατε αυτή την απόφαση;

Το αποφάσισα πολύ νωρίς, σχεδόν μαζί με την απόφαση μου να γίνω καρδιοχειρουργός, που την πήρα όταν παιδί ακόμα πήγα ένα πρωί την εφημερίδα στον πατέρα μου. Στο εξώφυλλο είχε την είδηση για την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς από τον Κρίστιαν Μπάρναρντ το 1967. Αμέσως είπα στον πατέρα μου ότι θέλω να γίνω καρδιοχειρουργός. Και στο μυαλό μου η καρδιοχειρουργική ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την φιλανθρωπία. Θυμάμαι στο σπίτι μας στην Κωνσταντινούπολη που ο πατέρας μου, γιατρός και εκείνος, δεχόταν συνέχεια άπορους ασθενείς και όχι μόνο δεν τους έπαιρνε χρήματα αλλά τους έδινε και χρήματα για να αγοράσουν τα φάρμακα τους.

«Όταν κλείσω τα μάτια, θα έχω μαζί μου την ευτυχία όλων των παιδιών που έσωσα μέχρι τώρα». Η δήλωση ανήκει σ΄ εσάς και θέλω να σας ρωτήσω πόσα είναι μέχρι σήμερα αυτά τα παιδιά;

Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις φιλανθρωπικές αποστολές στις οποίες είτε συμμετείχα είτε διοργάνωσα, υπολογίζω περίπου 15.000 παιδιά ανά τον κόσμο. Και ζω διαρκώς εδώ και χρόνια με τα χαμόγελα τους και τα χαμόγελα των γονιών τους στο μυαλό μου. Είναι οι πιο δυνατές στιγμές της ζωής μου αυτές, όταν βλέπω τα παιδιά αυτά να μου χαμογελούν μετά τις εγχειρήσεις, να βλέπω την ελπίδα για τη νέα τους ζωή στο βλέμμα τους, να βλέπω την ευτυχία για τη ζωή των παιδιών τους στα μάτια των γονιών τους. Είναι για μένα αυτές οι στιγμές η μόνη πραγματική μου ανταμοιβή. Και είναι συνάμα και ευλογία. Που ο Θεός με έχει αξιώσει να μπορώ να κάνω αυτές τις επεμβάσεις.

Έχω ακούσει ότι εργάζεστε ασταμάτητα 18 ώρες το 24ωρο ολόκληρη την εβδομάδα, με στόχο να χειρουργηθούν άμεσα παιδιά που περιμένουν για μήνες στις λίστες αναμονής. Ανάγκη για αλληλεγγύη, στοίχημα με τον εαυτό σας ή απλώς το χρέος που απορρέει από τον όρκο στον Ιπποκράτη;

Ο όρκος του Ιπποκράτη, δεν είναι μια υποχρέωση τυπική, είναι ένα βίωμα καθημερινό. Που προέρχεται από κάτι ακόμα πιο βαθύ, από το αίσθημα ότι ο Θεός μου έδωσε την ικανότητα να κάνω αυτές τις επεμβάσεις, και μου την έδωσε ακριβώς για να κάνω το καλό στους συνανθρώπους μου. Μέσα από αυτήν την υποχρέωση ανταπόδοσης για το χάρισμα του Θεού πηγάζουν η ενσυναίθηση και η αλληλεγγύη. Όλες οι ατελείωτες ώρες μελέτης, εγχειρήσεων, ιατρικών συμβουλίων, ο χρόνος με τις οικογένειες, είναι η υποχρέωση απέναντι στους συνανθρώπους μου, να τους μεταφέρω όσο μπορώ από αυτό με το οποίο με ευλόγησε ο Θεός.

Σε ερευνητικό και επιστημονικό επίπεδο έχετε επινοήσει ένα πρωτοποριακό «δαχτυλίδι», το οποίο τοποθετείται στην παιδική καρδιά, επιδιορθώνοντας βλάβες στην μιτροειδή βαλβίδα.

Το «δαχτυλίδι» εφαρμόζεται στην επιδιόρθωση της ανεπάρκειας της μιτροειδούς, όπου ο χειρουργός πρέπει να βάλει ένα «δαχτυλίδι» για να επαναφέρει σε φυσιολογικό μέγεθος τον γνήσιο δακτύλιο της μιτροειδούς βαλβίδας. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε λύση για τα παιδιά και το ποσοστό επιδιόρθωσης της βαλβίδας ήταν πολύ χαμηλό.

Για την καρδιά ενός παιδιού έπρεπε να βρεθεί κάτι, που να μας επιτρέπει να επιδιορθώνουμε τη δυσλειτουργία της μιτροειδούς βαλβίδας, αντί να την αντικαθιστούμε με μηχανικές και στη συνέχεια να τις αλλάζουμε με την πάροδο των χρόνων. Κατασκευάσαμε λοιπόν το νέο δακτύλιο από ένα άλλο βιοδιασπώμενο υλικό, το οποίο σε έξι μήνες λιώνει και ενσωματώνεται μέσα στον γνήσιο δακτύλιο της μιτροειδούς αφήνοντας στη θέση της ένα περιφερειακό τοίχωμα, που μεγαλώνει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, δίχως να χρειάζεται το παιδί να υποστεί περαιτέρω επεμβάσεις.

Έχετε διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα για να χειρουργήσετε κάτω από δύσκολες συνθήκες παιδιά σε πολλά μέρη της Γης. Τι σας έφερε στην Ελλάδα, ή κρίση και οι ανάγκες που αυτή δημιούργησε στον τομέα της καρδιοχειρουργικής;

Η Ελλάδα είναι πάντα μέσα στην καρδιά μου, αισθάνομαι παιδί της. Όταν η κρίση άρχιζε να την μαστίζει αποφάσισα ότι έπρεπε να κάνω ό,τι μπορώ για να βοηθήσω τους Έλληνες που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις οικονομικές υποχρεώσεις τέτοιων επεμβάσεων. Ήταν το λιγότερο που μπορούσα να κάνω για τη χώρα, ήταν ένα αίσθημα υπέρτατου καθήκοντος και δεν δίστασα στιγμή. Η κρίση έκανε χιλιάδες Ελλήνων ευάλωτους σε σοβαρά προβλήματα υγείας και είχε επιπτώσεις στην υποδομή και στο προσωπικό. Ήθελα να δώσω και ένα μήνυμα ότι πιστεύω ακόμα στην Ελλάδα και στην ατέρμονη δύναμη της να ξαναγεννιέται μέσα από τις δυσκολίες.

Τι είναι το ίδρυμα Coeurs pour Tous Hellas (Καρδιές για Ολους); Απ΄ ό,τι γνωρίζω είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που βοηθά άπορα παιδιά με συγγενή καρδιοπάθεια να γίνουν καλά. Τι σημαίνει για σας το ίδρυμα αυτό;

Το “Καρδιές για Ολους” είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που λειτουργεί κάτω από την ομπρέλα του Ιδρύματος Καλαγκός που ιδρύθηκε στην Ελβετία και που συντονίζει όλο το φιλανθρωπικό μας έργο στον κόσμο. Το “Καρδιές για Όλους” έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα γιατί είναι η οργάνωση που έχει επιτρέψει μέχρι σήμερα σε πάνω από 100 παιδιά στην Ελλάδα να αρχίσουν μια καινούργια ζωή και που αποδεικνύει κάθε μέρα έμπρακτα ότι υπάρχουν ακόμα πολλές Ελληνίδες και πολλοί Έλληνες που δίνουν εθελοντικά τον χρόνο τους, τις γνώσεις τους και την ενέργειά τους για τους συνανθρώπους τους. Γιατροί, νοσοκόμοι και νοσοκόμες, εξωσωματιστές, διοικητικοί υπάλληλοι και εθελοντές…

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821 οι περισσότεροι θάνατοι προήλθαν από επιδημίες και όχι στο πεδίο των μαχών. Οι πολιορκημένοι του Μεσολογγίου μετά την εξάντληση των αποθεμάτων τροφίμων αναγκάστηκαν να καταναλώσουν όλα τα κατοικίδια ζώα που υπήρχαν, ενώ κάποιοι στην απόγνωσή τους κατέφυγαν στη νεκροφαγία. Έπιναν νερό από δεξαμενές που ήταν γεμάτες πτώματα. Για τους τραυματίες των μαχών οι ιατρικές πράξεις και διαδικασίες, όπως είναι η χορήγηση αναισθησίας, η μετάγγιση αίματος, η ασηψία, η αντισηψία ήταν παντελώς άγνωστες. Για τη συρραφή τραυμάτων, που εξωτερικά καθαρίζονταν με ρακή, εκτός από βελόνα και κοινή κλωστή, χρησιμοποιούνταν μυρμήγκια.

Οι προτεραιότητες κατά τη διεξαγωγή του αγώνα του 1821 εστιάστηκαν στην κάλυψη των στρατιωτικών και δημοσιονο­μι­κών αναγκών και ελάχιστα στην αντιμετώπιση θεμάτων δημόσιας υγείας, υγειονομικής περίθαλψης και ιατροκοινωνικής πρόνοιας. Αυτήν τη λιγότερο ειπωμένη -πολλές φορές σοκαριστική για τη σκληρότητα των περιγραφών- ιστορία του αγώνα, παρουσίασε μέσα από εκτεταμένη έρευνα που έκανε στη βιβλιογραφία ο κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΑΠΘ, καθ. Ιατρικής Θεόδωρος Δαρδαβέσης, ο οποίος εκφώνησε τον πανηγυρικό λόγο με τίτλο «Η δημόσια υγεία και η περίθαλψη των αγωνιστών κατά την περίοδο της Eπανάστασης του 1821», στην εκδήλωση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου για την Εθνική Επέτειο της 25ης Μαρτίου.

«Οι ανεπαρκείς υποδομές νοσηλευτικής φροντίδας, ο περιορισμένος αριθμός του υγειονομικού προσωπικού και οι σοβαρές ελλείψεις σε φαρμακο­επιδε­σμικό υλικό, αναδεικνύουν παράλληλα τη δύναμη ψυχής των ιατρών εκείνων που προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στον αγώνα. Κυρίως, όμως, αναδεικνύουν την πίστη του σκλαβωμένου γένους για το όραμα της ελευθερίας, το οποίο με τις στερήσεις, τους αγώνες και το αίμα έγινε πράξη, επιβεβαιώνοντας τους στίχους: “…Η μεγαλοσύνη στα Έθνη δεν μετριέται με το στρέμμα, με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και το αίμα”», είπε ο καθηγητής Δαρδαβέσης στο κλείσιμο της ομιλίας του, κατά την οποία αναφέρθηκε εκτενώς στις συνθήκες υγιεινής διαβίωσης, ένδυσης και διατροφής, της συντριπτικής πλειοψηφίας των υπόδουλων Ελλήνων, που «ήταν άθλιες την περίοδο της διεξαγωγής του αγώνα, ευνοώντας την εκδήλωση σοβαρών ασθενειών, από τις οποίες οι κυριότερες ήταν η δυσεντερία, η χολέρα, η πανώλη, η ευλογιά και η ελονοσία, που προκάλεσαν αθροιστικά περισ­σό­τε­ρους θανάτους, συγκριτικά με τις απώλειες στα πεδία των μαχών».

«Οι συνθήκες δημόσιας υγείας»

Όπως ανέφερε ο κ. Δαρδαβέσης, η αγωνιώδης αναζήτηση προστασίας των κατοίκων της υπαίθρου συνεισέφερε στη συγκέντρωση πλήθους ανθρώπων σε οργανωμένες και οχυρωμένες πόλεις. Η συμβίωσή τους υπό άθλιες συνθήκες, χωρίς μηχανισμούς απομάκρυνσης των απορριμμάτων, με ελλείψεις στις υποδο­μές ύδρευσης και αποχέτευσης, οδηγούσε συχνά σε εκδήλωση σοβαρών επιδημιών. Η πρώτη καταγεγραμμένη επιδημία μετά την κήρυξη της επανάστασης εκδηλώθηκε στην Τρίπολη, είχε ως αιτία τον εξανθηματικό τύφο και προκάλεσε περίπου 3.000 θανάτους, ενώ επιδη­μία τύφου εκδηλώθηκε, αργότερα, στο Ναύπλιο και σε άλλες πόλεις που τελούσαν υπό πολιορ­κία.

Η διατροφή των αγωνιζομένων Ελλήνων περιλάμβανε κυρίως ψωμί, παξιμάδια, βρασμένο κα­λα­μπόκι και σπανιότερα κρέας και ψάρια. Περιλάμβανε, επίσης, κρασί και ρακή, ενώ το λάδι, φαί­νε­ται, ότι ήταν το μόνο προϊόν διατροφής, που υπήρχε σε επάρκεια καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώ­να. Σε περιπτώσεις πολιορκιών, όπως αυτή του Μεσολογγίου, οι πολιορκημένοι μετά την εξάντληση των αποθεμάτων τροφίμων αναγκάστηκαν να καταναλώσουν οτιδήποτε ήταν δυνατό να μασηθεί. Στην αρχή κατανάλωσαν όλα τα κατοικίδια ζώα που υπήρχαν, όπως άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια, καμήλες, σκύλους, γάτες, στη συνέχεια ποντικούς και κάθε άλλο «ακάθαρτο ζώο», ενώ χρησιμοποιήθηκαν ακόμα και δέρματα ζώων για τον κορεσμό της πείνας. Στην απόγνωσή τους κάποιοι κατέφυγαν στη νεκροφαγία πτωμάτων και μάλιστα συγγενών τους.

Η ακατάλληλη διατροφή προκαλούσε δυσεντερία, που εξαντλούσε ακόμη περισσότερο τους αποδυναμωμένους οργανισμούς των αγωνιστών του 1821, ενώ έκδηλα ήταν τα συμπτώματα αβιτα­μινώσεων, κυρίως από την έλλειψη της βιταμίνης C, που προκαλούσε σκορβούτο.Η πρόσβαση σε αποθέματα υγιεινού πόσιμου νερού ήταν συχνά προβληματική, είτε γιατί δεν επαρκούσαν οι διαθέσιμες ποσότητες για τις υφιστάμενες ανάγκες είτε γιατί ο εχθρός κυρίευε τις πηγές υδροδοσίας και ανέκοπτε την ύδρευση πόλεων και περιοχών, που τελούσαν υπό τον έλεγχο των Ελλήνων.

Οι πολιορκημένοι του Μεσολογγίου έπιναν το γλυφό νερό της λιμνοθάλασσας, των λίγων πη­γα­διών και των δύο δεξαμενών που ήταν γεμάτα πτώματα. Για το θέμα αυτό ο Κασομούλης αναφέρει στα «Απομνημονεύματά» του, τα εξής: «…το νερό των δεξαμενών είχεν γίνει ένα μίγμα αλλόκοτον· ότι ήθελες μέσα εύρισκες·  μυαλά, εντόσθια, αίμα, κεφάλια – και οι Έλληνες έπιναν και υπέμνεσκαν με όλην την αδιαφορίαν».

«Οι επιστήμονες ιατροί κατά την επανάσταση του 1821»

Κατά τα τελευταία χρόνια της προεπαναστατικής περιόδου ο αριθμός των ιατρών, που εξυπη­ρετούσε τις ανάγκες περίπου 1.000.000 κατοίκων, δεν υπερέβαινε τους 90. Μετά την επανάσταση και με την άφιξη στην Ελλάδα Ελλήνων και φιλελλήνων ιατρών από το εξωτερικό, ο συνολικός αριθμός τους ουδέποτε υπερέβη τους 500, ενώ οι υπάρχουσες ανάγκες λόγω του πλήθους των τραυ­μα­τιών από τις πολεμικές διενέξεις και των ασθενών από την εκδήλωση επιδημιών υπήρξαν τερά­στιες.

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, όπως εξήγησε ο καθηγητής, αρκετοί νέοι από διάφορες περιοχές της υπόδουλης Ελ­λά­δος, προερχόμενοι σχεδόν αποκλειστικά από εύπορες αστικές οικογένειες, έσπευδαν σε πανεπιστήμια ευρωπαϊκών πόλεων για να σπουδάσουν, κατά προτίμηση Ιατρική, διότι κατά τον Κο­ραή «…θηριώδες έθνος εις μόνους τους ιατρούς αναγκάζεται να υποκρίνεται κάποιαν ημερό­τητα». Τα πανεπιστήμια επιλογής των Ελλήνων για ιατρικές σπουδές ήταν κυρίως της Πάδοβας, της Παβίας, της Πίζας και της Βιέννης, από τα οποία αποφοιτούντες με διπλώματα που έφεραν την αναφορά «Natione Graecus», επέστρεφαν στην υπόδουλη πατρίδα και συνέτειναν στο να αμβλύ­νουν τον πόνο των ραγιάδων αδελφών τους και στο να διατηρήσουν άσβεστη την πίστη στην ελευ­θε­ρία. Κάποιοι εξ αυτών, ανερχόμενοι στην κλίμακα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας απέκτησαν αξιώματα, όπως οι γιατροί Μαυροκορδάτος και Νικούσιος που έγιναν Μεγάλοι Διερμηνείς. Ορι­σμένοι, όπως ο Ηπίτης οργάνωσαν φιλελληνικά κομιτάτα στην Ευρώπη. Άλλοι, όπως ο Αδαμάντιος Κοραής κατέστησαν διαφωτιστές του έθνους ή πολιτικοί της επανάστασης, όπως ο Α. Μαυρο­κορ­δάτος και ο Ι. Κωλέττης.

Τον Ρήγα Φεραίο τον πλαισίωσαν και τον στήριξαν στους αγώνες του οι ιατροί Εμμανουήλ Ιωάννης από την Καστοριά, Πολύζος Νικόλαος, Κυρίτσης Ιωάννης, Νικολαΐδης Δημήτριος, Φρά­γκος Πέτρος και οι φοιτητές της Ιατρικής Καρακάσης Κωνσταντίνος, Περραιβός Χριστόφορος και Σακελλάριος Γεώργιος. Στη Φιλική Εταιρεία συμμετείχαν ως μέλη δεκάδες ιατροί, ενώ αρκετοί υπήρξαν ευεργέτες του αγώνα όπως ο Αρσάκης από την Ήπειρο, ο Δελλαπόρτας από την Κεφαλλονιά, ο Σακελλάριος από την Κοζάνη και ο Φλέβας από τη Νάουσα. Τέλος, ιατρός ήταν ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας.

Από τους επιστήμονες ιατρούς, λίγοι σχετικά, επέλεξαν να εμπλακούν στο ένοπλο σκέλος της εθνεγερσίας και να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους αγωνιστές της επανάστασης.  Όσοι τελικά ενεπλάκησαν, ασχολήθηκαν περισσότερο με την αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων και ελάχιστα με τη φροντίδα τραυμάτων και κακώσεων, με συνέπεια η ιατρονοσηλευτική περί­θαλψη να στηριχθεί σε φιλέλληνες αλλοδαπούς ιατρούς και κυρίως στους λεγόμενους πρακτικούς ή εμπειρικούς ιατρούς, οι οποίοι δεν είχαν καμία σχέση με τους κομπογιαννίτες και τους τσαρ­λα­τάνους

«Οι πρακτικοί ιατροί κατά την επανάσταση του 1821»

    Οι πρακτικοί ή εμπειρικοί ιατροί ασκούσαν τη λεγόμενη «Δημώδη Ιατρική», κυρίως στις ορει­νές περιοχές της χώρας. Ήταν ιδιαίτερα επιδέξιοι στην ανάταξη εξαρθρημάτων και κα­ταγμάτων, στην περιποίηση τραυμάτων και στην πραγματοποίηση μικροεπεμβάσεων, με συνέπεια να καλούνται και «ιατροχειρουργοί». Τους αποκαλούσαν, επίσης, «ιατροφαρμακοποιούς», γιατί, εκτός των ιατρικών πράξεων που επιτελούσαν, παρασκεύαζαν φάρμακα και συνέλεγαν βότανα, τα οποία χορηγούσαν, κατά περίπτωση, σε ασθενείς και τραυματίες. Οι πρακτικοί ιατροί διακρίνονταν σε εξοχότατους, σε καλογιατρούς και βοτανοπώλες και έχαιραν εκτίμησης, διότι ήταν κοντά στους απλούς ανθρώπους στους οποίους προσέφεραν τις υπη­ρεσίες τους χωρίς ή με συμβολική αμοιβή.

«Κομπογιαννίτες και τσαρλατάνοι»

   Παράλληλα με τους επιστήμονες και τους πρακτικούς ιατρούς ασκούσαν ιατρικές πράξεις και χορηγούσαν φαρμακευτικά παρασκευάσματα, κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα, κομπογιαννίτες και τσαρλατάνοι.

   Οι κομπογιαννίτες και οι τσαρλατάνοι ήταν ψευτογιατροί με ενδιαφέρον αποκλειστικά επι­κεντρωμένο στο οικονομικό όφελος και με τάση να περιαυτολογούν για τις θεραπευτικές τους επι­τυ­χίες σε βαθμό τερατολογίας. Έφεραν ειδική ένδυση και κάλυπταν το κεφάλι τους με σα­μα­ροκάλπακο στο οποίο τοποθετούσαν, εμφανώς, φάρμακα πρώτης ανάγκης. Σε άλλες περιπτώσεις τοποθετούσαν τα φάρμακα σε σακούλες, τις οποίες κρεμούσαν σε εμφανή σημεία της ένδυσής τους και για το λόγο αυτό ονομάζονταν και σακουλαραίοι. Συνήθως είχαν ως συνοδεία έναν βοηθό, ο οποίος διαλαλούσε «γιατρός! γιατρικά! βότανα για κάθε αρρώστια!», ενώ μεταξύ τους χρησιμο­ποιού­σαν ιδιαίτερη συντεχνιακή διάλεκτο.

   Οι κομπογιαννίτες και οι τσαρλατάνοι είχαν, επίσης, τα προσωνύμια «Βικογιατροί», όταν συγκέντρωναν βότανα από την κοιλάδα του Βίκου ή «Ματσοκάριδες» γιατί κρατούσαν ρόπαλο (mazuca), κυρίως για να αμύνονται από τις επιθέσεις των συγγενών του ασθενούς, σε περίπτωση αποτυχίας της θεραπείας που εφάρμοζαν.

    Η θεραπευτική αγωγή που συνιστούσαν, απαιτούσε αφενός υλικά για την παρασκευή φαρ­μάκων, τα οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν και αφετέρου υιοθέτηση οδηγιών ιδιαίτερα πολύπλοκων στην εφαρμογή τους, ώστε σε περίπτωση κακής έκβασης της ασθένειας η ευθύνη να βαρύνει τον ασθενή και τους οικείους του.

«Υγειονομική φροντίδα και περίθαλψη»

Σε ό,τι αφορά παρεχόμενη υγειονομική φροντίδα και περίθαλψη, κατά την περίοδο της εθνικής παλιγγε­νεσίας, ο κ. Δαρδαβέσης επισήμανε ότι ήταν ανάλογη με το υφιστάμενο επίπεδο των ιατρικών γνώσεων της εποχής. Ιατρικές πράξεις και διαδικασίες όπως είναι η χορήγηση αναισθησίας, η μετάγγιση αίματος, η ασηψία, η αντισηψία και άλλες, ήταν παντελώς άγνωστες και η συνεισφορά του υγειονομικού προσωπικού στην περίθαλψη των τραυματιών και των ασθενών υποτυπώδης.

Στα πεδία των μαχών οι ελαφρά τραυματισμένοι ετύγχαναν φροντίδας, επί τόπου, από τους συμπο­λεμιστές τους, ενώ οι φέροντες βαριά τραύματα διακομίζονταν προς νοσηλεία σε μοναστήρια όπως η Μονή του Ομπλού, της Βελανιδιάς και άλλες και αργότερα σε υποτυπώδη νοσοκομεία, τα οποία εν τω μεταξύ είχαν αρχίσει να συγκροτούνται. Η φροντίδα των τραυμάτων περιλάμβανε καθαρισμό της εξωτερικής τους επιφάνειας με ρακή και εισαγωγή στο εσωτερικό τους αλοιφής παρασκευασμένης από λεύκωμα αυγού αναμεμιγμένου με κοινό λάδι και ρακή. Στη συνέχεια ετίθετο επί του τραύματος αλοιφή παρασκευασμένη από σα­πούνι και ρακή και ακολουθούσε, κατά διαλείμματα η επίβρεξή του με ρακή, που φαίνεται ότι ήταν θεραπευτικό μέσο συνεχούς χρήσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις απολύμαναν την πληγή με καυτό λίπος, όπως χαρακτηριστικά περιγράφει ο Μακρυγιάννης: «…Της έβγαλα το παλούκι από το ποδάρι της και το ζεμάτισα με ξύγκι. Όμως έγινε τού­μπανο…».

Η επίδεση του τραύματος, ανεξάρτητα του βαθμού της σοβαρότητάς του, πραγματοποιείτο με ταινίες υφάσματος και μικρά καλάμια ή νάρθηκες κατασκευασμένους από ξύλο ή ναστόχαρτο. Για την αιμόσταση των μεγάλων αγγείων χρησιμοποιείτο πυρακτωμένο σίδερο, για την αιμόσταση των τριχοειδών οινόπνευμα, ενώ για τον έλεγχο των αιμοπτύσεων λόγω τραυμάτων του θώρακα χορηγείτο ζεσταμένο κρασί αναμεμιγμένο με κοινό βούτυρο. Για τη συρραφή τραυμάτων, εκτός της κλασσικής τεχνικής με τη χρήση βελόνας και κοινής κλωστής, αναφέρεται από το Στρατηγό Μακρυγιάννη στα «Απομνημονεύματά» του, η χρήση κεφα­λών μυρμήγκων.

Για τη συγκεκριμένη πρακτική της συρραφής των τραυμάτων ο Γιάννης Βλαχογιάννης σημειώνει τα εξής: «Η διά των κεφαλών των μυρμήγκων ραφή τραυμάτων, γνώριμος τοις εμπειρικοίς ιατροίς των χρόνων εκείνων, εγίνετο ως εξής: Προσαγόμενοι μεγάλοι ζωντανοί μέρ­μηγκες, έδακνον τα χείλη του τραύματος, κεκλεισμένα, αμέσως δι’ αποκοπτομένου του σώ­ματος αυτών, έμενεν η κεφαλή σχηματίζουσα ούτω βελονιάν ικανώς ισχυράν».

«Καλό βόλι» σήμαινε …και έναν γρήγορο, ανώδυνο θάνατο

Η θεραπευτική προσέγγιση παθολογικών καταστάσεων, όπως ανέφερε στην ομιλία του ο καθηγητής, είχε χαρακτήρα εμπειρικό και υπο­τυ­πώδη. Ενδεικτικά αναφέροντας, οι συστάσεις για την αντιμετώπιση των πυρετών αφορούσαν σε μαλάξεις με λάδι και για τις γριππώδεις συνδρομές χορήγηση αφεψήματος ξηρών σύκων και ξυλο­κεράτων ή ζεσταμένου κρασιού με πιπέρι. Για την αντιμετώπιση των οιδημάτων και των μωλώπων χρησιμοποιείτο ζεστό βούτυρο.

Τα φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούσαν οι επιστήμονες ιατροί και πολλοί από τους εμπει­ρικούς, ήταν κυρίως δρόγες (αλόη, θεριακή, κάρδαμο, κίνα, πιπερόριζα, σαμπούκο, σαρκοτρόφι, σίλφιο κ.ά.), η χρήση των οποίων ανάγεται στην εποχή του Διοσκουρίδη και η εντόπισή τους είναι εύκολη στη χλωρίδα της ελληνικής υπαίθρου. Ήταν, επίσης, ορισμένες φαρμακευτικές και χημι­κές ουσίες (άλας αψινθίας, βόραξ, γόμμα Αραβική, εμετική τρυξ, μίνιον, νίτριον, οξύμελι κ.ά.) και διά­φορα σκευάσματα (balsamo di Tolu, elixir propriepatis, laudano di Barbaro κ.ά.), τα οποία προμηθεύονταν, όταν είχαν τη δυνατότητα από την Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, τα Επτάνησα και την Τεργέστη.

Εκτός των προαναφερθέντων δρογών, φαρμακευτικών και χημικών ουσιών, παρασκευάζονταν και ορισμένα φάρμακα βασισμένα σε μυστικές συνταγές, κυρίως από διάφορους εμπειρικούς γιατρούς, κομπογιαννίτες και τσαρλατάνους, οι οποίοι μετέδιδαν το μυστικό της σύνθεσης και της παρασκευής μόνο στους απογόνους τους.

Ως υπνωτικό χρησιμοποιείτο το αφιόνι, για το οποίο το ΙΕ΄ άρθρο του συμφωνητικού, που υπέ­γραψαν οι αρχηγοί της Φρουράς του Μεσολογγίου πριν από την ηρωική έξοδο, αναφέρει: «…Τα μικρά παιδιά όλα να τα ποτίσουν αφιόνι οι γονείς, άμα σκοτειδιάσει για να μη κλαίνε». Για τα οιδήματα των κάτω άκρων χρησιμοποιείτο αλατόνερο. Ως εμετικό χρησιμοποιούνταν «κόκοι τάταρου».

Η έλλειψη φαρμάκων και υγειονομικού υλικού ήταν συχνότατη.  Οι πολιορκημένοι στην Ακρόπολη Αθηνών αναφέρουν σε έγγραφό τους προς τη Διοίκηση, με ημερομηνία 17-02-1827, τα εξής: «…Οι άρρωστοι αποθαίνουν αδίκως με το να μην έχουν τα αναγκαία τους· σχεδόν τίποτε, τόσον και λαβωμένοι δεν έχουν ούτε αλοιφή ούτε ξαντό, ούτε δεσίματα, αλλά βρωμίζουν και αποθαίνουν…». Τα προαναφερθέντα αναδεικνύουν τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά την περίοδο της επανάστασης του 1821 στο πεδίο της υγειονομικής περίθαλψης και φροντίδας των αγωνιστών της ελευθερίας. Για το λόγο αυτό η ευχή «Καλό βόλι» εξέφραζε, συν τοις άλλοις, και την επιθυμία για ένα γρήγορο, ανώδυνο και ηρωικό θάνατο.

*Προέλευση συνημμένης φωτογραφίας: ΑΠΘ

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Αριστερά, με οποιαδήποτε έκφανσή της, πωλούσε για ολόκληρες δεκαετίες …επανάσταση και… ηθικό πλεονέκτημα. Σε σημείο που αυτά τα κατέστησε «συνείδηση» σε τμήματα της κοινωνίας. Η Αριστερά πωλούσε φύκια για μεταξωτές κορδέλες και τελικά αποδείχθηκε ένα κουρελιασμένο και βρόμικο πουκάμισο. Ένα κουρέλι που με παραμύθια, απύθμενα ψέματα, διαστρεβλώσεις, δολοπλοκίες, εκβιασμούς, αριβισμό και τυχοδιωκτισμό ήρθε στην εξουσία … και μάθαμε όλοι…. Υπό μια έννοια, ευτυχώς που κυβέρνησε κι όλες αυτές οι αηδίες γκρεμίστηκαν σαν πύργος από τραπουλόχαρτα…

Ήταν δίκαιο κι έγινε πράξη, μας έλεγαν. Αφού οι άλλοι ήταν γερμανοτσολιάδες, προσκυνημένοι δοσίλογοι και κλέφτες…

Το τι έχει συμβεί στον τόπο εδώ και σχεδόν οκτώ χρόνια (μαζί με την περίοδο της θλιβερής πλατείας , της αγυρτείας και της πολιτικής προστυχιάς) το ξέρουμε όλοι πια. Τώρα, καταρρέουν και τα τελευταία, τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα…

Η περίπτωση της Μυρσίνης Λοΐζου, είναι ένα ακόμη κερασάκι στην τούρτα.

Πρόσωπο χωρίς κανένα κοινωνικό ή επαγγελματικό πρόσημο επελέγη να γίνει ευρωβουλευτής από τον ΣΥΡΙΖΑ με μόνο κριτήριο το βαρύ της επίθετο. Ίσως να εντυπωσίασαν την Αριστερά και τον ΣΥΡΙΖΑ κι οι  «ευγενείς» παραινέσεις της προς τα θύματα της 17Ν να … ζητήσουν συγγνώμη από τους τρομοκράτες. Ίσως κι επειδή ευχαριστούσε όσους έβαλαν τη βόμβα στον Παπαδήμο ή έγραφε για μπάτσους που καίγονται όμορφα!   Ίσως, ακόμη,  κι επειδή είχε απαγορεύσει στο ΠαΣοΚ να χρησιμοποιεί το τραγούδι «Θα τον μεθύσουμε τον ήλιο» που συνέθεσε ο πατέρας της. Με την κατηγορία ότι είχε «βουτήξει» στα μνημόνια κι είχε εξαπατήσει τον λαό!

Χθες μάθαμε ότι η κυρία Λοίζου, δεν είχε καμιά αναστολή να εξαπατά η ίδια την κοινωνία, εισπράττοντας παρανόμως, επί πέντε χρόνια, τη σύνταξη της νεκρής μητέρας της.

Προφανώς, μέσα στα πλαίσια του αντιμνημονιακού της αγώνα. Και των καθημερινών της μαχών εναντίον του καπιταλισμού, της ακροδεξιάς και των τοκογλύφων που επέβαλλαν λιτότητα…

Κουνούσε και το δάκτυλο! Όπως τόσοι και τόσοι όμοιοί της. Εδώ η άλλη, με 125 νεκρούς στην πλάτη, μας είπε ότι έτυχε στραβή στη βάρδια της…

Να χαρώ, εγώ, Αριστερό ηθικό πλεονέκτημα. Να χαρώ ιδεολογικό και πολιτικό πρόσημο.

Κι όταν ήρθαν στο φως όλα αυτά, μας είπε ότι  «Ο φασισμός δεν θα περάσει»! Προφανώς η ίδια, όπως και πολλοί όμοιοί της, να πιστεύουν ότι είναι ανώτεροι σε ένα κόσμο ηλιθίων.

Μας  μίλησε για κανιβαλισμό κι ανθρωποφαγία των ΜΜΕ και της αντιπολίτευσης! Για τη δική της απάτη, για την οποία κρίθηκε ένοχη τελεσίδικα, δεν είπε κουβέντα. Μόνο ότι έπαιρνε αντικαταθλιπτικά και …ξεχάστηκε! Με μάρτυρα τη Χαρούλα Αλεξίου (πούσαι νιότη πούλεγες πως θα γινόμουν άλλη) που κατέθεσε στο δικαστήριο ότι είναι έντιμο πρόσωπο κι ότι δεν …ήξερε ότι η σύνταξη έμπαινε στον λογαριασμό της! Ήξερε να το ξοδεύει όμως,…

Κι αντί μιας συγγνώμης, μας κοροϊδεύουν κιόλας. Στην επιστολή παραίτησής της που συνετάχθη μέσα στο Μέγαρο Μαξίμου από συνεργάτες του πρωθυπουργού,  μας είπε ότι η ίδια δεν έχει ευθύνη για την παράνομη είσπραξη της σύνταξης επί 69 ολόκληρους μήνες, αφού είχε δηλώσει, τον θάνατο της μητέρας της, αλλά κάποιοι (προφανώς φιλεύσπλαχνοι κι ανθρωπιστές) γραφειοκράτες συνέχιζαν να της την δίνουν. Οπότε τι να κάνει; Την έπαιρνε!

Μάλιστα λέει ότι η σύνταξη «καταβαλλόταν για κάποιο διάστημα». «Κάποιο διάστημα» τα πεντέμισι χρόνια; Γελάει η κοινωνία.

Κάτι ακόμη. Για ποιο λόγο είναι ανθρωποφαγία ένα γεγονός το οποίο την οδήγησε σε τελεσίδικη καταδίκη της κι αποκαλύφθηκε από τα ΜΜΕ; Δεν μας είπε ούτε η κυρία Λοϊζου ούτε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Και μιας κι αναφέρθηκα στον κυβερνητικό εκπρόσωπο, θα ήταν καλό να μάθουμε τα κριτήρια που ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε κι ενέταξε την κυρία Λοΐζου στο ψηφοδέλτιο του κόμματός του. Ένα άνθρωπο  που δεν είχε δουλέψει ποτέ στη ζωή του, καθισμένο αναπαυτικά  στα  πνευματικά δικαιώματα του πατέρα της, που αμπελοφιλοσοφεί  ιδεοληπτικά και που γράφει στα social media απίστευτες ανοησίες και κηρύγματα μίσους.

Ξέρετε ποιο είναι το συμπέρασμα; Ότι κάποιοι αφελείς είχαν πιστέψει ότι αυτοί οι τύποι θα άλλαζαν τη χώρα, την  Ευρώπη και όλο τον κόσμο!

Την αδικήσαμε την Λοΐζου. Με βάση το βιογραφικό της που αναφέρει ότι δεν έχει δουλέψει ποτέ, λέγαμε ότι «τρώει» τα λεφτά του μπαμπά της….

Λάθος! Τελικά «έτρωγε» και της μαμάς της…

Δυστυχώς, στη χώρα μας οι … αγώνες της Αριστεράς δεν τιμώνται! Αποτιμώνται!

Με γνώμονα το …Αριστερό ηθικό πλεονέκτημα…

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ 24/03/2019

ΤΟ ΒΗΜΑ: «Στις εννέα μονάδες η διαφορά Ν.Δ. – ΣΥΡΙΖΑ. Χάνει και το στοίχημα των ευρωεκλογών»

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: «Η γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου. Η ομπρέλα των ΗΠΑ στην τριμερή προκαλεί νευρική κρίση στην Άγκυρα»

ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ: «Επίθεση Τσίπρα με ισχυρά χαρτιά»

ΤΟ ΠΑΡΟΝ: «Ταφόπλακα από την Ιεραρχία στη «Συμφωνία Τσίπρα – Ιερόνυμου. Διπλή ήττα για Τσίπρα – Ιερόνυμο »

Documento: «Δημοσκόπηση 18-20 Μαρτίου 2019. 2,3% η ψαλίδα στην πρόθεση ψήφου. Αρχίζει το ματς. »

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: Ερχεται ΝΕΟ Ασφαλιστικό!