Πέντε μικροί δορυφόροι του Δία που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα, «βαφτίστηκαν» επισήμως με ονόματα από την αρχαία ελληνική μυθολογία. Ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος έχει 79 γνωστά φεγγάρια και 12 από αυτά είχαν ανακαλυφθεί το 2018 από τον αστρονόμο Σκοτ Σέπαρντ του Ινστιτούτου Επιστημών Κάρνεγκι της Ουάσιγκτον. Τώρα πλέον τα πέντε από τα 12 απέκτησαν επίσημα ονόματα από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση (ΔΑΕ).

 Όταν ένας δορυφόρος ανακαλύπτεται, αρχικά παίρνει μια αλφαριθμητική ονομασία. Οι επιστήμονες που κάνουν την ανακάλυψη, έχουν το δικαίωμα να προτείνουν ονόματα, αλλά το τελικό λόγο έχει η αρμόδια επιτροπή ονοματοδοσίας της ΔΑΕ. Η τελευταία έχει ορίσει κανόνες για κάθε πλανήτη, οι οποίοι προσδιορίζουν πώς μπορούν να ονομασθούν οι δορυφόροι του.

Στην περίπτωση του Δία τα φεγγάρια του υποχρεωτικά παίρνουν ονόματα από την ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία, είτε εραστών είτε απογόνων του Δία. Το Ινστιτούτο Κάρνεγκι διοργάνωσε φέτος σχετικό διαγωνισμό και τα ονόματα των νέων φεγγαριών του Δία τα πρότεινε το κοινό, κυρίως παιδιά. Οι καλύτερες προτάσεις υποβλήθηκαν στη ΔΑΕ προς έγκριση.

Έτσι, δύο φεγγάρια (Πανδία και Έρσα, γνωστά μέχρι τώρα ως S/2017 J4 και S/2018 J1 αντίστοιχα)) πήραν τα ονόματα δύο αδελφών, θυγατέρων του Δία και της θεάς Σελήνης. Η Πανδία, που θεωρείται και θεά της πανσελήνου, ήταν ένα από τα δημοφιλέστερα ονόματα που υποβλήθηκαν ως πρόταση. Ένα τρίτο φεγγάρι, η Ειρήνη (S/2003 J5), πήρε το όνομα της κόρης του Δία και της θεάς της δικαιοσύνης Θέμιδος, ενώ άλλοι δύο δορυφόροι, η Φιλοφροσύνη και η Ευφήμη (S/2003 J15 και S/2003 J3) ονομάσθηκαν από τις δύο ομώνυμες αδελφές και εγγονές του Δία.

 Μικροί δορυφόροι όπως αυτοί οι πέντε πιθανότατα αποτελούν απομεινάρια πολύ μεγαλύτερων ουρανίων σωμάτων που συνετρίβησαν πριν πολύ καιρό και διαλύθηκαν. Θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι στο μέλλον οι αστρονόμοι θα βρουν και άλλους τέτοιους μικρούς δορυφόρους γύρω από το γίγαντα Δία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η κατανάλωση ξηρών καρπών, τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, συνδέεται με κατά 17% μείωση του κινδύνου πρόωρου θανάτου από έμφραγμα, εγκεφαλικό ή άλλη καρδιαγγειακή αιτία, σύμφωνα με μία νέα ιρανική επιστημονική έρευνα, που επιβεβαιώνει αντίστοιχα ευρήματα προηγούμενων μελετών.

Οι Ιρανοί επιστήμονες, με επικεφαλής τη δρα Μουσίν Μοχαμαντιφάρντ του Ινστιτούτου Καρδιαγγειακής Έρευνας του Ισφαχάν, που έκαναν τη σχετική ανακοίνωση στο Παγκόσμιο Συνέδριο Καρδιολογίας στο Παρίσι, ανέλυσαν στοιχεία για 5.432 τυχαία επιλεγμένους ανθρώπους άνω των 32 ετών.

Κατά τη διάρκεια 12 ετών υπήρξαν 751 καρδιαγγειακά περιστατικά (εμφράγματα, εγκεφαλικά κ.ά.) και 179 θάνατοι καρδιαγγειακής αιτιολογίας. Διαπιστώθηκε ότι όσοι έτρωγαν περισσότερους ξηρούς καρπούς είχαν μικρότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

«Οι ξηροί καρποί αποτελούν καλή πηγή μη κορεσμένων λιπών και περιέχουν λίγα μόνο κορεσμένα λίπη. Επίσης έχουν πρωτεΐνες, μέταλλα, βιταμίνες, ίνες, φυτοστερόλες και πολυφαινόλες, που ωφελούν την υγεία της καρδιάς», δήλωσε η δρ Μοχαμαντιφάρντ.

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας συμπεριλαμβάνει 30 γραμμάρια ανάλατων ξηρών καρπών ημερησίως στον κατάλογο της υγιεινής διατροφής, επισημαίνοντας, παράλληλα, ότι οι καρποί έχουν πολλές θερμίδες.

Η Ιρανή καρδιολόγος τόνισε ότι «οι ωμοί και φρέσκοι ξηροί καρποί είναι οι πιο υγιεινοί. Τα ακόρεστα λίπη των ξηρών καρπών μπορούν να οξειδωθούν στους πολυκαιρισμένους καρπούς, καθιστώντας τους επιβλαβείς. Μπορεί να καταλάβει κανείς τους χαλασμένους ξηρούς καρπούς όταν μυρίζουν σαν μπογιά ή έχουν πικρή ή ξινή γεύση».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα εκτυλίσσονται σοβαρότατες αλλαγές, που πολλές φορές αδυνατούμε να τις παρακολουθήσουμε εγκλωβισμένοι στα δικά μας εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα. Οι λεγόμενες μεγάλες δυνάμεις ή διαφορετικά οι παγκόσμιοι ή περιφερειακοί «παίκτες» προσπαθούν με κάθε μέσο να πετύχουν κέρδη σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές, ώστε να βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση έναντι των αντιπάλων τους. Αυτό βιώσαμε πριν λίγο καιρό με την παράλογη, για τους περισσοτέρους, πρόταση του αμερικανού προέδρου περί αγοράς της Γροιλανδίας από την Δανία.

      Η είδηση ότι ο Donald Trump φέρεται να έχει συζητήσει με τους συμβούλους του την αγορά της Γροιλανδίας κατέκλυσε εν ριπή οφθαλμού τα μέσα ενημέρωσης ανά τον κόσμο. Πολιτικοί στη Δανία και τη Γροιλανδία έσπευσαν να διακωμωδήσουν το θέμα. Ο Søren Espersen, εκπρόσωπος Τύπου, αρμόδιος για τις εξωτερικές υποθέσεις, του Λαϊκού Κόμματος της Δανίας δήλωσε ότι: «Αν αληθεύει ότι κάνει τέτοιες σκέψεις, τότε αποτελεί σαφή απόδειξη ότι έχει τρελαθεί. Για να το πω ως έχει: Η ιδέα ότι η Δανία μπορεί να πουλήσει 50.000 πολίτες στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι εντελώς τρελό».

      Εάν όμως εξετάσουμε το όλο θέμα σε όλες του τις προεκτάσεις θα δούμε ότι η εν λόγω αναφορά του Trump δεν είναι και τόσο εξωπραγματική. Κατ΄ αρχάς η αγορά εδαφών από τις ΗΠΑ είναι μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί στο παρελθόν. Η περίπτωση της αγοράς της Αλάσκας από την Ρωσία με το εξευτελιστικό ποσό των 7,2 εκατομμυρίων δολαρίων το 1867  είναι γνωστή. Τότε βέβαια ο τσάρος Αλέξανδρος Β΄ είχε βρεθεί σε δυσχερή οικονομική θέση λόγω του Κριμαϊκού Πολέμου και οι σχέσεις Ρωσίας και ΗΠΑ ήταν φιλικές. Αλλά αγοραπωλησίες εδαφών έχουμε και μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας κατά το παρελθόν. Το 1917, η Ουάσιγκτον αγόρασε τις λεγόμενες «Δανικές Δυτικές Ινδίες», ένα σύμπλεγμα τεσσάρων μικρών νήσων στην Καραϊβική, έναντι του ποσού των 25 εκ. δολαρίων, και τις μετονόμασε σε «Αμερικανικές Παρθένες Νήσους».

            Άλλωστε δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η πρόταση αγοράς της Γροιλανδίας «πέφτει στο τραπέζι». Το 1947, επί προεδρίας Χάρυ Τρούμαν προτάθηκε ανεπίσημα η αγορά του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου, έναντι του ποσού των 100 εκ. δολαρίων. Και κανείς δεν μπορεί να θεωρήσει τον Τρούμαν «τρελό», όπως πολύ εύκολα μπορεί να χαρακτηρίσει τον Τράμπ.

  Ας εξετάσουμε όμως γιατί οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται τόσο πολύ για την Γροιλανδία. Μια περιοχή που έχει έκταση 2.166.086 τ.χιλ., δηλαδή είναι 16,5 φορές περίπου μεγαλύτερη από την Ελλάδα, έχει πληθυσμό 55.992 κατοίκους, και χαίρει αυτονομίας από την Δανία από το 1979 (διευρυμένη από το 2009). Οι λόγοι επιγραμματικά είναι οι παρακάτω:

• Το νησί διαθέτει τεράστιες πλουτοπαραγωγικές πηγές. Μερικά από τα μεταλλεύματα που διαθέτει είναι χρυσός, ουράνιο, λιθάνθρακες και το σημαντικότερο «σπάνιες γαίες», που είναι σημαντικές για την τεχνολογία αιχμής των ΗΠΑ. Επίσης διαθέτει αριθμό κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
• Διαθέτει τεράστια αποθέματα νερού. Τα 9/10 του εδάφους της είναι σκεπασμένα με ένα παχύ στρώμα πάγου, που έχει πάχος από 300 μ. στην περιφέρεια ως 3.000 μ. στο εσωτερικό.
• Ελέγχει μεγάλη περιοχή του Βόρειου Αρκτικού Ωκεανού. Οι ΗΠΑ εδώ και καιρό θεωρούν ότι η Γροιλανδία αποτελεί στρατηγικό σημείο για τις στρατιωτικές τους επιδιώξεις. Η αμερικανική αεροπορική βάση Θούλη (Thule) που βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, απέχοντας λιγότερα από 1.000 μίλια από τον Βόρειο Πόλο, αποτελεί στρατηγικής σημασίας σημείο για τις ΗΠΑ καθώς φιλοξενεί σύστημα αντιπυραυλικής ειδοποίησης, αλλά και εγκαταστάσεις επιτήρησης και ελέγχου του τομέα αεροδιαστημικής άμυνας των ΗΠΑ. Από το 1951, η Δανία είχε επιτρέψει στις ΗΠΑ την εγκατάσταση μεγάλης αεροπορικής βάσης στη Θούλη.
• Ελέγχει τις θαλάσσιες και εναέριες οδούς στο Βόρειο Ατλαντικό. Επίσης μπορεί να ελέγχει τις θαλάσσιες οδούς μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης. Ειδικά ο εναέριος χώρος του νησιού θεωρείται στρατηγικής σημασίας, τόσο για τις στρατιωτικές όσο και τις εμπορικές πτήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η αυξανόμενη δραστηριότητα της Ρωσίας στον εναέριο χώρο της Γροιλανδίας έχει προκαλέσει ανησυχία στη Δύση.
• Με την κλιματική αλλαγή και το πιθανό λιώσιμο των πάγων, έστω και σε περιορισμένη έκταση, η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας θα είναι ανυπολόγιστη. Καθόσον ο Βόρειος Αρκτικός Ωκεανός σε ένα σημαντικό μέρος του θα είναι πλεύσιμος και η δυνατότητα εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του τεράστιου νησιού πολύ ευκολότερη.

Για όλους αυτούς τους λόγους η Ουάσιγκτον πραγματικά «καίγεται» για το ότι γίνεται στην Γροιλανδία. Η απόκτησή της ή τουλάχιστον ο έλεγχός της είναι απόλυτα αναγκαίος για τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Προς το παρόν το ότι ανήκει στην Δανία, μια χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, και η ύπαρξη μιας στρατηγικής σημασίας αμερικανικής βάσης στο νησί ικανοποιεί τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον. Εκτιμάται ότι με την πάροδο του χρόνου και την αύξηση του αμερικανικού ενδιαφέροντος για την περιοχή οι ΗΠΑ θα πιέσουν την Δανία για περισσότερες «διευκολύνσεις».