Γράφουν και αναλύουν οι επιστημονικοί συνεργάτες της Γραμμής 115 25 του Μαζί για το Παιδί

 Πολλές φορές ο όρος ενσυναίσθηση μπορεί να δυσκολεύει στην κατανόηση του. Ίσως να ακούγεται γενικός ή να συγχέεται με τη συμπόνια και τη λύπηση Συχνά οι γονείς πιστεύουν ότι ενσυναίσθηση σημαίνει να καλύπτουν την κάθε ανάγκη του  παιδιού, προκειμένου να είναι χαρούμενο και να μην έρθει αντιμέτωπο με δύσκολα συναισθήματα. Στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι αρκετά διαφορετικό.

Ενσυναίσθηση είναι η δυνατότητα του ατόμου να μπει στη θέση του άλλου και να αισθανθεί όπως εκείνος, να αισθανθεί δηλαδή πέρα από τα όρια του εαυτού του. Ενσυναίσθηση δε σημαίνει ότι οι δύο γίνονται ένας, αλλά χρειάζεται η διάκριση να είναι ξεκάθαρη και να μην αισθάνεται κανείς ότι «χάνει» τον εαυτό του. Αποτελεί ένα βασικό στοιχείο για την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης του παιδιού και τη δημιουργία υγιών και ευτυχισμένων διαπροσωπικών σχέσεων.

Πολύ συχνά οι γονείς αναρωτιούνται πως μπορούν οι ίδιοι να βοηθήσουν ώστε τα παιδιά τους να αποκτήσουν την ικανότητα της ενσυναίσθησης.

Μια βασική προϋπόθεση είναι το παιδί να είναι συναισθηματικά καλυμμένο. Να λαμβάνει από το περιβάλλον του την αγάπη και την ασφάλεια που χρειάζεται, για να μπορεί να εξερευνήσει τον εαυτό του και τα δικά του συναισθήματα. Η αγάπη και η φροντίδα που θα δώσει η οικογένεια στο παιδί, δε συνεπάγεται την δημιουργία ενός αποστειρωμένου από οποιοδήποτε αρνητικό συναίσθημα περιβάλλοντος.

Επομένως, η οικογένεια οφείλει να διδάξει στο παιδί πως θα ανταπεξέλθει ως προς και τα αρνητικά συναισθήματα, όχι μόνο τα θετικά. Χρειάζεται λοιπόν από μικρή ηλικία και στο βαθμό που αντιστοιχεί στην κάθε αναπτυξιακή φάση να ενισχύει την ικανότητα του παιδιού για επίλυση προβλημάτων που ανακύπτουν και μπορεί να του δημιουργήσουν και αρνητικά συναισθήματα και όχι να προσπαθεί να ωραιοποιήσει ή να αποσπάσει την προσοχή από αυτά.

Είναι πιο εύκολο να καταλάβεις κάποιον όταν εκφράζει το συναίσθημά του. Διευκολύνουμε λοιπόν, το παιδί να μιλήσει για το πώς αισθάνεται ρωτώντας το. Ο γονέας δίνει το χώρο στο συναίσθημα του παιδιού και δεν το κρύβει κάτω από το χαλί γιατί μπορεί να δυσκολεύει και τον ίδιο. Επίσης, είναι βοηθητικό ο γονιός να εξηγήσει πως μια συμπεριφορά μπορεί να επηρεάσει αυτόν που τη δέχεται ή ακόμα να μιλήσει για το πώς επηρεάζει τον ίδιο, και να μοιραστεί με το παιδί το δικό του συναίσθημα.

Αφορμή

Αφορμή για να ξεκινήσει ο γονιός μια τέτοια συζήτηση που θα μιλήσει για θετικές και αρνητικές συμπεριφορές μπορεί να είναι η χρήση παραδειγμάτων από την καθημερινότητα,  όπως και μέσα από ένα βιβλίο, μια ταινία ακόμα και την τηλεόραση. Αυτό το ερέθισμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι για να επικρίνει ή να επιβραβεύσει ο γονιός συμπεριφορές αλλά και για να συζητήσει πως το παιδί αντιλαμβάνεται συμπεριφορές μέσω μεταβατικών προσώπων και όχι τη στιγμή που το αφορά προσωπικά.

Το παιδί για να μπορέσει να μιλήσει για τα συναισθήματα του, αλλά και για να κατανοήσει τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές των ανθρώπων γύρω του χρειάζεται πρωτίστως να μπορεί να ονομάσει τα συναισθήματα. Ένας τρόπος είναι να λεκτικοποιήσει ο γονέας το συναίσθημα ή την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το παιδί. Για παράδειγμα, αν σε μια συναναστροφή μιλήσει με ευγένεια μπορεί ο γονιός να του πει ότι ήταν πολύ ευγενική αυτή η κίνησή του. ‘Η αν για παράδειγμα  σταθεί υπεύθυνα σε μια περίσταση μπορεί ο γονιός να ονομάσει αυτή του την υπευθυνότητα. Αντίστοιχα ο γονιός έχει να ονομάσει και το φόβο ή το θυμό. Αν το παιδί είναι θυμωμένο κι αυτό εκφράζεται πετώντας πράγματα είναι σημαντικό εκείνη τη στιγμή να ονομαστεί ο θυμός που αισθάνεται.

Τέλος, οι γονείς έχουν να δώσουν το «καλό παράδειγμα» μέσω της δικής τους στάσης. Να λειτουργήσουν δηλαδή σα μοντέλο για το παιδί, από το οποίο θα μπορέσει να μάθει και να μιμηθεί.

Ο τρόπος που εκφράζονται οι γονείς

Ο τρόπος που οι γονείς εκφράζονται και αλληλοεπιδρούν παίζει πολύ βασικό ρόλο στον τρόπο που θα επιλέξει και το παιδί να αντιμετωπίσει τα συναισθήματά του αλλά και τα συναισθήματα των άλλων. Για παράδειγμα, ένας γονιός ο οποίος δεν εκφράζει ποτέ το θυμό του και επιλέγει να τον κρύβει και να μην τον αναγνωρίζει, όταν το παιδί του θυμώνει τότε ίσως το θεωρεί ανεξήγητο και χωρίς λόγο και τιμωρεί το παιδί μάλιστα για το θυμό του αυτό, μαθαίνοντας το τελικά ότι ο θυμός είναι ένα συναίσθημα κακό που δεν πρέπει να βιώνει. Από την άλλη ένας γονιός που αναγνωρίζει ότι και ο ίδιος μπορεί να θυμώσει, όταν αυτό συμβεί δεν είναι καταστροφικό και μπορεί αυτό να το ονομάσει μπροστά στο παιδί του δίνει ένα παράδειγμα θετικό.

Ως παράδειγμα

Για να δούμε λοιπόν ένα παράδειγμα και πως ο γονιός θα λειτουργήσει ενσυναισθητικά ή όχι. Ας υποθέσουμε ότι η οικογένεια παίζει ένα επιτραπέζιο και η λήξη του παιχνιδιού βρίσκει το παιδί να κλαίει λόγω της ήττας του.

Στην πρώτη περίπτωση και λειτουργώντας κυρίως με οίκτο και όχι με ενσυναίσθηση, οι γονείς την επόμενη φορά που θα παίξουν με το παιδί θα το αφήσουν να κερδίσει προκειμένου να μη στεναχωρηθεί. Έτσι, καλύπτουν την ανάγκη εκείνη τη στιγμή, αλλά χάνουν την ευκαιρία να μεταδώσουν ένα σημαντικό μήνυμα στο παιδί.

Στη δεύτερη περίπτωση, οι γονείς ακούν προσεκτικά το παιδί, το ρωτούν πως νιώθει, του επιτρέπουν να ονομάσει το συναίσθημά του. Μοιράζονται μαζί του και δικά τους συναισθήματα σε αντίστοιχες περιστάσεις και του δίνουν το χώρο να στεναχωρηθεί, να θυμώσει, να απογοητευτεί και τελικά να το επεξεργαστεί και να έχει κέρδος.

Συνοψίζοντας σε μερικές βασικές οδηγίες για να λειτουργήσει κανείς με ενσυναίσθηση:

• Άκου
• Ρώτα
• Μην αποσπάς
• Μην επικρίνεις
• Μην προσπαθείς να διορθώσεις ή να ωραιοποιήσεις

Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί & το Συμβουλευτικό Κέντρο

Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί, είναι  μια τηλεφωνική γραμμή βοήθειας που απευθύνεται σε παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς.

Έχει συμβουλευτικό και παραπεμπτικό χαρακτήρα και προσφέρει δωρεάν τις ακόλουθες υπηρεσίες:

• Συμβουλευτική για οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζει ένα παιδί ή ένας έφηβος έως 18 ετών
• Λήψη ανώνυμων & επώνυμων καταγγελιών για περιστατικά κακοποίησης ανηλίκων
• Παραπομπές & ενημέρωση για υπηρεσίες που προσφέρουν άλλοι φορείς για το παιδί και την οικογένεια σε πανελλαδικό επίπεδο
• Πληροφορίες για τις υπηρεσίες της Ένωσης και των μελών της

Παράλληλα με την Συμβουλευτική γραμμή  λειτουργεί και Συμβουλευτικό Κέντρο για γονείς  το οποίο διοργανώνει δωρεάν ομάδες γονέων για τη στήριξη και την καθοδήγηση τους, καθώς και  δωρεάν ψυχο-εκπαιδευτικά  σεμινάρια με στόχο την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση τους.

Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται συνεδρίες δια ζώσης, είτε με όλη την οικογένεια, τους γονείς, ή τους εφήβους με στόχο την ψυχολογική στήριξη και καθοδήγηση γονέων, παιδιών & εφήβων για πληθώρα θεμάτων (σχολικά προβλήματα, εφηβεία, διαχείριση σχέσεων, ρόλων και συναισθημάτων κ.α.).

Επίσης, λειτουργούν διαδυκτιακές ομάδες και σεμινάρια στήριξης γονέων.

Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία: Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί λειτουργεί, από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00.

Οι κλήσεις στη «Γραμμή 115 25» είναι εμπιστευτικές και δεν ηχογραφούνται, ενώ το επιστημονικό της προσωπικό απαρτίζεται αποκλειστικά από ψυχολόγους, συμβούλους ψυχικής υγείας και κοινωνικούς λειτουργούς που δεσμεύονται από κώδικα δεοντολογίας για την τήρηση απορρήτου.

Τηλεοπτικό σποτ Γραμμής: https://youtu.be/6Vurai6rRF8

Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία

Η πανελλαδική «Γραμμή 115 25» & το Συμβουλευτικό Κέντρο της Ένωσης «Μαζί για το Παιδί» λειτουργεί,

από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00.

Στεγάζεται  στην Αγίου Θωμά 14 στους Αμπελοκήπους.

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 11525, email: 11525@mazigiatopaidi.gr

Το 1992 μια ομιλούσα κούκλα Μπάρμπι έλεγε τη φράση: “Τα μαθηματικά είναι δύσκολα”. Όταν αυτό το παιχνίδι βγήκε στην αγορά συνάντησε έντονες αντιδράσεις, αλλά αυτή η υποβόσκουσα ιδέα επιμένει, προπαγανδίζοντας τον μύθο ότι οι γυναίκες δεν τα καταφέρνουν στην επιστήμη, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά λόγω βιολογικών ανεπαρκειών.

Η Τζέσικα Κάντλον, από το Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon της Πενσιλβάνια, διεύθυνε μια ερευνητική ομάδα η οποία εξέτασε την εγκεφαλική ανάπτυξη των αγοριών και των κοριτσιών με στόχο να καταρρίψει αυτόν τον μύθο.

Η έρευνά τους, που δημοσιεύτηκε χτες στην επιστημονική επιθεώρηση “Science of Learning”, έδειξε ότι πράγματι δεν υπάρχουν διαφορές στην εγκεφαλική λειτουργία των αγοριών και τον κοριτσιών που να δικαιολογούν διαφορές στις μαθηματικές ικανότητες.

“Η επιστήμη δεν ευθυγραμμίζεται με τις λαϊκές αντιλήψεις”, δήλωσε η Κάντλον και συνέχισε λέγοντας: “Παρατηρούμε ότι η εγκεφαλική λειτουργία των παιδιών είναι ίδια ανεξαρτήτως του φύλου τους, οπότε μπορούμε να ξανασκεφτούμε τις προσδοκίες που έχουμε γι’ αυτά που τα παιδιά μπορούν να καταφέρουν στα μαθηματικά”.

Η Κάντλον και η ομάδα της διεξήγαγε την πρώτη νευροαπεικονιστική έρευνα προκειμένου να εκτιμήσει τις βιολογικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων στις μαθηματικές ικανότητες. Συγκεκριμένα χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου (MRI) σε 104 μικρά παιδιά (55 κορίτσια) τριών έως 10 ετών κατά την παρακολούθηση ενός εκπαιδευτικού βίντεο σχετικά με θέματα των μαθηματικών (π.χ. πρόσθεση, μέτρηση κ.ά.). Οι ερευνητές στη συνέχεια συνέκριναν τις απεικονίσεις των κοριτσιών και των αγοριών για τον εντοπισμό διαφορών. Συμπληρωματικά η ομάδα εξέτασε την ωριμότητα του εγκεφάλου συγκρίνοντας αυτές τις απεικονίσεις των παιδιών με τις αντίστοιχες μιας ομάδας ενηλίκων (63 ενήλικες από τους οποίους οι 25 ήταν γυναίκες), η οποία παρακολουθούσε το ίδιο βίντεο.

Δεν διαπιστώθηκαν διαφορές στην ανάπτυξη του εγκεφάλου μεταξύ των αγοριών και των κοριτσιών. Επίσης η εγκεφαλική ωριμότητα μεταξύ των δύο φύλων ήταν η ίδια όταν συγκρίθηκαν με την ομάδα των ενηλίκων. Οι μαθηματικές δεξιότητες μεταξύ των δύο φύλων ήταν ακριβώς οι ίδιες.

Δεν είναι μόνο ότι τα κορίτσια και τα αγόρια χρησιμοποιούν με τον ίδιο τρόπο το τμήμα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για τις μαθηματικές δεξιότητες, αλλά οι ομοιότητες είναι εμφανείς στο σύνολο του εγκεφάλου”, είπε η Αλίσα Κέρσεϊ, μεταδιδακτορική ερευνήτρια του τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Σικάγο και επικεφαλής συντάκτρια της μελέτης.

“Πρόκειται για μια ακόμη ένδειξη ότι οι άνθρωποι είναι πιο πολύ ίδιοι μεταξύ τους παρά διαφορετικοί”, δήλωσε η ίδια.

Οι ερευνητές επίσης συνέκριναν τα αποτελέσματα του Τεστ Πρώιμης Μαθηματικής Ικανότητας , που έχει ήδη σταθμιστεί σε παιδιά τριών έως οκτώ ετών, σε 97 συμμετέχοντες (50 κορίτσια) για να υπολογίσουν τον ρυθμό ανάπτυξης των μαθηματικών δεξιοτήτων. Δεν βρέθηκαν διαφορές που να σχετίζονται με το φύλο ή την ηλικία.

Η Κάντλον δήλωσε ότι πιστεύει πως η κοινωνία και η κουλτούρα πιθανότατα απομακρύνουν τα κορίτσια από τις επιστήμες που συνδέονται με τα μαθηματικά. Προηγούμενες μελέτες δείχνουν ότι οι οικογένειες περνούν περισσότερο χρόνο για να παίζουν με τα μικρά αγόρια παιχνίδια που σχετίζονται με τη χωρική αντίληψη. Επίσης, πολλοί δάσκαλοι ασχολούνται περισσότερο με τα αγόρια όταν διδάσκουν μαθηματικά, γεγονός που προβλέπει μεγαλύτερη επιτυχία των αγοριών σε αυτόν τον τομέα. Τελικά, τα παιδιά ίσως απλά ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των γονιών και των δασκάλων τους.

“Η τυπική διαδικασία της κοινωνικοποίησης μπορεί να αμβλύνει τις μικρές διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών δημιουργώντας το φαινόμενο της χιονοστιβάδας στο πώς αντιμετωπίζουμε τις ικανότητές τους στα μαθηματικά”, τόνισε η Κάντλον. (σ.τ.σ.: φαινόμενο χιονοστιβάδας: μόλις μια άποψη βρίσκει σύμφωνο ένα σημαντικό αριθμό ανθρώπων, η άποψη αυτή αρχίζει να εδραιώνεται και να επηρεάζει όλο και περισσότερα άτομα).

Η ίδια υπογράμμισε την ανάγκη διεξαγωγής περαιτέρω ερευνών στο πλαίσιο των οποίων τα παιδιά θα παρακολουθούνται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Σύνδεσμος για την πρωτότυπη επιστημονική δημοσίευση: https://www.nature.com/articles/s41539-019-0057-x

ΑΠΕ-ΜΠΕ