Οι καταιγίδες, που ξέσπασαν χθες Παρασκευή έσβησαν τις περισσότερες από τις πυρκαγιές που μαίνονταν στο ανατολικό τμήμα της Αυστραλίας, ανακοίνωσαν σήμερα οι αρχές, επισημαίνοντας ωστόσο ότι εξακολουθούν να μαίνονται άλλες φωτιές στο νότιο και το νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας.

Σήμερα εξακολουθούσαν να μαίνονται 75 πυρκαγιές έναντι 100 πριν από μερικές ημέρες, διευκρίνισε η πυροσβεστική υπηρεσία της πολιτείας της Νέας Νότιας Ουαλίας, που είναι η πολυπληθέστερη στην Αυστραλία και η χειρότερα πληγείσα από την περιβαλλοντική αυτή κρίση.

“Βροχή εξακολουθεί να πέφτει σε έναν αριθμό ζωνών με πυρκαγιές”, πρόσθεσε η υπηρεσία αυτή σε ανακοίνωση που εξέδωσε, στην οποία επισήμανε ότι οι “ευνοϊκές συνθήκες” που προκλήθηκαν από τις πιο χαμηλές θερμοκρασίες και τη βροχή βοηθούν στον περιορισμό των πυρκαγιών που εξακολουθούν να μαίνονται.

Την ίδια ώρα στο βόρειο τμήμα της χώρας, σφοδρές καταιγίδες ξέσπασαν κατά τη διάρκεια της νύχτας που πέρασε στην πολιτεία Κουίνσλαντ, προκαλώντας ξαφνικά πλημμύρες και τον αποκλεισμό δρόμων. Δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα.

Έπειτα από μια μακρά περίοδο ξηρασίας και εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, χθες σημειώθηκαν οι πιο σημαντικές βροχοπτώσεις εδώ και σχεδόν 10 χρόνια σε ορισμένες περιοχές που βρίσκονται κοντά στις πιο μεγάλες πυρκαγιές.

Ωστόσο δύο πυρκαγιές που μαίνονταν εκτός ελέγχου συνεχίζουν και σήμερα την καταστροφική τους πορεία στο νότιο τμήμα της Νέας Νότιας Ουαλίας και της γειτονικής της Βικτόρια, αλλά οι μετεωρολογικές υπηρεσίες προβλέπουν και για εκεί καταρρακτώδεις βροχές για αύριο Κυριακή και μεθαύριο Δευτέρα, κάτι το οποίο δημιουργεί την ελπίδα ότι και αυτές οι πυρκαγιές θα μπορέσουν επίσης να τεθούν υπό έλεγχο.

Την ίδια ώρα πυρκαγιά συνεχίζει να μαίνεται στο εθνικό πάρκο του νησιού Καγκουρό, ένα πραγματικό καταφύγιο μοναδικής χλωρίδας και πανίδας. Οι φλόγες έχουν ήδη προκαλέσει τον θάνατο μεγάλου αριθμού κοάλα, πουλιών και μαρσιποφόρων που ανήκουν σε είδη που υπάρχουν μόνον σε αυτό το νησί, το οποίο βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Αυστραλίας.

Η κρίση αυτή με τις δασικές πυρκαγιές στην Αυστραλία, η οποία επιδεινώθηκε από την κλιματική αλλαγή, έχει ήδη προκαλέσει τον θάνατο 28 ανθρώπων. Αυτή τροφοδοτήθηκε από τον ιδιαίτερα ζεστό καιρό και την ξηρασία στη διάρκεια των τελευταίων μηνών στην Αυστραλία.

Οι πυρκαγιές αυτές κατέστρεψαν τεράστιες επιφάνειες παρθένων δασών στο ανατολικό και το νότιο τμήμα της χώρας, αποδεκάτισαν την κτηνοτροφία και κατέστρεψαν περίπου 2.000 σπίτια.

Οι αρχές προειδοποίησαν ωστόσο ότι η κρίση μπορεί να επιδεινωθεί εκ νέου, καθώς η Αυστραλία βρίσκεται μόνον στο μέσον της θερινής της περιόδου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα λιμάνια της ανατολικής Λιβύης που ελέγχει η δύναμη του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ — ο οποίος διέταξε την 4η Απριλίου τον αυτοαποκαλούμενο Λιβυκό Εθνικό Στρατό (ΛΕΣ) του να κυριεύσει την Τρίπολη, έδρα της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης — ανέστειλαν τις εξαγωγές αργού, μειώνοντας κατά 50% την παραγωγή και κλιμακώνοντας την ένταση ενόψει της συνόδου του Βερολίνου.

Η κίνηση καταγράφεται την ώρα που η Γερμανία και τα Ηνωμένα Έθνη προσπαθούν να πείσουν τον Χάφταρ και τους ξένους υποστηρικτές του να τερματίσει τις επιχειρήσεις των δυνάμεών του, που διαρκούν εννέα μήνες, για την κατάληψη της λιβυκής πρωτεύουσας, έδρα της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (ΚΕΣ) του πρωθυπουργού Φάγεζ ας Σάρατζ.

Μέλη φυλών σε περιοχές που ελέγχει μια φράξια του ΛΕΣ εισέβαλαν στο λιμάνι Ζουεϊτίνα, από όπου εξάγεται αργό, και ανακοίνωσαν ότι κλείνουν όλους τους τερματικούς σταθμούς.

Ο εκπρόσωπος του ΛΕΣ Άχμεντ Μισμάρι δήλωσε αργότερα σε δημοσιογράφους ότι «ο λιβυκός λαός» έκλεισε τα λιμάνια.

Πηγή προσκείμενη στη δημόσια λιβυκή Εθνική Επιχείρηση Πετρελαίου (ΕΕΠ) δήλωσε ότι ο ΛΕΣ και η δύναμη που φυλάσσει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην ανατολική Λιβύη διέταξαν να κλείσουν τα λιμάνια από όπου εξάγεται αργό. Η δύναμη φύλαξης των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων επιβεβαίωσε ότι όλες οι εξαγωγές έχουν ανασταλεί.

Μία ημέρα πριν κλείσουν τα λιμάνια, υπολογιζόταν ότι εξάγονταν 1,3 εκατομμύριο βαρέλια αργού την ημέρα.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το κλείσιμο των λιμένων από τα οποία εξάγεται αργό δεν θα ήταν εφικτό εάν δεν είχε την ευλογία του ΛΕΣ. Οι δυνάμεις του στρατάρχη Χάφταρ δεν δείχνουν ιδιαίτερη ανοχή έναντι οποιασδήποτε εκδήλωσης διαφωνίας, σύμφωνα με οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Φυλές που έχουν συμμαχήσει με τον Χάφταρ κατηγορούν την κυβέρνηση στην Τρίπολη ότι χρησιμοποιεί τα έσοδα από το πετρέλαιο για να πληρώνει ξένους μαχητές. Η Τουρκία, που έχει αναπτύξει στελέχη των ένοπλων δυνάμεών της στη Λιβύη, φέρεται επίσης να έχει μεταφέρει μαχητές που συμμετείχαν στον εμφύλιο στη Συρία στη δυτική Λιβύη για να βοηθήσουν την ΚΕΣ να αποκρούσει την επίθεση των δυνάμεων του στρατάρχη.

Η κίνηση αυτή της Άγκυρας φέρεται να αναίρεσε πρόσφατα κέρδη επί του πεδίου στα μέτωπα νότια της Τρίπολης, εν μέρει χάρη σε ρώσους μισθοφόρους και τα οπλισμένα UAVs που προμήθευσαν στον ΛΕΣ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αποκαθιστώντας το αδιέξοδο στα μέτωπα.

Το κλείσιμο των λιμανιών αυξάνει την ένταση ενόψει της αυριανής συνόδου του Βερολίνου στην οποία αναμένεται να πάρουν μέρος ο Χάφταρ, ο οποίος συνδέεται με την παράλληλη κυβέρνηση στο Τομπρούκ, ο Σάρατζ, ξένες δυνάμεις που τους υποστηρίζουν και αρκετές δυτικές κυβερνήσεις.

Η σύνοδος, που θα διαρκέσει μία ημέρα, ακολουθεί σειρά αποτυχημένων παρόμοιων εγχειρημάτων και διαπραγματεύσεων για τη σταθεροποίηση της Λιβύης, όπου επικρατεί χάος μετά την εξέγερση του 2011 με την υποστήριξη χωρών μελών του NATO που ανέτρεψε το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι.

Η ΕΕΠ είχε προειδοποιήσει νωρίτερα χθες εναντίον του κλεισίματος των τερματικών σταθμών στην ανατολική Λιβύη, καθώς το αργό είναι η βασική πηγή προσόδων της λιβυκής οικονομίας και «δεν πρέπει να παίζεται σαν χαρτί σε πολιτικές διαπραγματεύσεις», όπως τόνισε σε ανακοίνωση που δημοσιοποίησε ο πρόεδρος της Μουστάφα Σανάλα.

Η ΕΕΠ, η οποία έχει την έδρα της στην Τρίπολη, καταβάλλει συνειδητή προσπάθεια να μένει στο περιθώριο των εχθροπραξιών, αλλά αντιμετωπίζει εντεινόμενη πίεση από τον ΛΕΣ, που πλέον κατέχει τα περισσότερα λιμάνια της χώρας. Η ΕΕΠ διοχετεύει τα έσοδά της από τις πωλήσεις αργού και φυσικού αερίου στην κεντρική τράπεζα, η οποία συνεργάζεται κυρίως με την ΚΕΣ στην Τρίπολη, αλλά καταβάλλει επίσης τη μισθοδοσία μέρους των δημοσίων υπαλλήλων στο ανατολικό τμήμα της Λιβύης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το Σαράγεβο, η Πρίστινα, το Βελιγράδι και τα Σκόπια ασφυκτιούν. Ο χειμώνας δείχνει τα δόντια του στα Βαλκάνια και μαζί του έχει εγκατασταθεί ένα πηχτό τοξικό νέφος που τροφοδοτείται από την καύση κάρβουνου και ξύλου που ζεσταίνουν τους κατοίκους που δεν έχουν τους πόρους για να χρησιμοποιήσουν καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Το τελευταίο διάστημα, οι πρωτεύουσες της περιοχής βρίσκονται στις δέκα πρώτες θέσεις των πιο μολυσμένων πόλεων του κόσμου, σύμφωνα με την εφαρμογή AirVisual.

Το Σαράγεβο βρέθηκε την εβδομάδα αυτή στην πρώτη θέση, πριν από το Ουλάν Μπατόρ και την Ντάκα. Το Βελιγράδι κατέλαβε την όγδοη θέση.

«Η Σερβία πνίγεται. Είδε κανείς τον υπουργό (Περιβάλλοντος);», ήταν πριν από λίγες ημέρες ο πρωτοσέλιδος τίτλος της εφημερίδας Blic, την ώρα που η σερβική πρωτεύουσα πάσχιζε να αναπνεύσει μέσα σε σύννεφο άσπρου καπνού. Στα Βαλκάνια, η κοινή γνώμη αρχίζει να δυσφορεί και να καταγγέλλει την απραξία των πολιτικών.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα9 του Προγράμματος του ΟΗΕ για το Περιβάλλον, η ατμοσφαιρική ρύπανση ευθύνεται για το 20% των πρόωρων θανάτων σε 19 πόλεις των δυτικών Βαλκανίων.

Τα αίτια είναι ποικίλα: λιγνιτικοί σταθμοί, βιομηχανίες, απαρχαιωμένοι στόλοι αυτοκινήτων, έλλειψη μέσων μαζικής μεταφοράς…

Ομως το χειμώνα, η οικιακή θέρμανση με ξύλο ή κάρβουνο, έως και λάστιχα αυτοκινήτων ή πλαστικά απορρίμματα, απελευθερώνουν μικροσωματίδια στην ατμόσφαιρα. Η ηλεκτρική ενέργεια είναι ακριβή σε μία χώρα όπου ο μέσος μισθός βρίσκεται στα 500 ευρώ και όπου λίγοι έχουν πρόσβαση στην κεντρική θέρμανση: σύμφωνα με το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον, περισσότεροι από το 60% των κατοίκων των δυτικών Βαλκανίων χρησιμοποιούν  στερεά καύσιμα.

Προϊστορικής τεχνολογίας

«Ξέρω ότι είναι ρυπογόνο. Δεν είμαι βλάκας», λέει ο Τράγιαν Νεστορόφσκι, μηχανικός που ζει στο Λίσιτσε, εργατικό προάστιο των Σκοπίων, όπου σχεδόν το σύνολο των κατοίκων ζεσταίνεται με ξύλα. «Αλλά, η άλλη επιλογή είναι να ζεστάνω το σπίτι με ηλεκτρική ενέργεια και είναι πολύ ακριβή».

Ιδιες συνθήκες στην Πρίστινα, όπου κυριαρχεί όλο τον χρόνο η διαπεραστική οσμή από δύο λιγνιτικούς σταθμούς προκατακλυσμιαίας τεχνολογίας.

Το χειμώνα , είναι χειρότερα, αλλά πολλοί δεν έχουν άλλη επιλογή. «Να ζεσταίνεσαι με κάρβουνο τον 21ο αιώνα, είναι προϊστορικό», λέει ο Αρμπεν Μπουτούτσι, 40χρονος εργάτης.

Το Σαράγεβο, όπως και τα Σκόπια, είναι περικυκλωμένα από βουνά που παγιδεύουν την ρύπανση και δεν της επιτρέπουν να διαλυθεί.

Η πρωτεύουσα της Βοσνίας είναι μία κοιλότητα, όπου καπνίζουν δεκάδες χιλιάδες καπνοδόχοι, παγιδεύοντας τους 340.000 κατοίκους, για τους οποίους η μόνη λύση είναι η φυγή.

Η Σακίμπα Σάχμαν, 60 ετών, παίρνει όποτε μπορεί το τελεφερίκ για να ανέβει σε υψόμετρο 1.160 μέτρων στο όρος Τρέμπεβιτς, πάνω από τον θόλο που σχηματίζει το νέφος, εκμεταλλευόμενη την μείωση κατά 50% της τιμής του εισιτηρίου που θα ισχύσει μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου.

«Ερχόμαστε για να περάσουμε μερικές ώρες για να αερίσουμε τα πνευμόνια μας», εξηγεί. Στη πόλη, αποφεύγει να κυκλοφορήσει, «η ρύπανση είναι φοβερή, πολλά αυτοκίνητα, όλα είναι βρώμικα, γκρίζα, καταθλιπτικά».

Παιδιά εξαφανισμένα

Ο Ανες Πόντιτς, πρόεδρος της οργάνωσης Eko-Akcija, ζητεί επιδοτήσεις για να αντικατασταθούν δεκάδες χιλιάδες ξυλόσομπες, που είναι αναποτελεσματικές και επικίνδυνες. «Αυτοί που πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα είναι οι φτωχότεροι, που έχουν μία ξυλόσομπα σε ένα μόνο δωμάτιο του σπιτιού. Οι αναθυμιάσεις μένουν στο εσωτερικό και τους δηλητηριάζουν».

Οι άνθρωποι κατεβαίνουν στους δρόμους για να εκφράσουν την οργή τους. Οπως στην Τούζλα, στην βορειοανατολική Βοσνία, όπου απαίτησαν από τις αρχές πενταετές σχέδιο για την  μείωση της ρύπανσης.

«Το μόνο μέτρο είναι να μας συνιστούν να μένουμε κλεισμένοι στο σπίτι», λέει η Αλίζα Κασούμοβιτς. «Τα παιδιά βρίσκονται σε διακοπές, αλλά δεν θα τα συναντήσετε στους δρόμους, στις αλάνες. Δεν θα τα δείτε πουθενά».

Στην Βόρεια Μακεδονία, η εφαρμογή My Air, του νεαρού Γκόργιαν Γιοβανόφσκι, είναι η πιο δημοφιλής στην χώρα και οι μαθητές διαδηλώνουν συστηματικά εδώ και μερικές εβδομάδες.

«Η Γκρέτα μας εμπνέει όλους», λέει ο 17χρονος  Ισκρα Ιλιέσκα. «Τον χειμώνα, η μισή τάξη απουσιάζει λόγω προβλημάτων στους πνεύμονες. Δεν είναι φυσιολογικό».

Στην Σερβία, το αντιπολιτευτικό κίνημα Ne davimo Beograd (Ας μην πνίγουμε το Βελιγράδι) καλεί σε διαδηλώσεις κατά των αρχών «που προσποιούνται ότι δεν βλέπουν ένα πρόβλημα ορατό, κατά κυριολεξία ορατό».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Συνέτασσαν πλαστά πιστοποιητικά γάμου με… νεκρούς προκειμένου να βάλουν στο χέρι τις περιουσίες τους: οι αρχές της Βουλγαρίας εξάρθρωσαν μια συμμορία που δρούσε εδώ και πολλά χρόνια, ασκώντας δίωξη σε έξι υπόπτους.

Μεταξύ των εμπλεκομένων είναι ένας αστυνομικός και μια υπάλληλος του δήμου της Σόφιας. Το κύκλωμα δρούσε επί μια πενταετία και είχε καταφέρει να αποκτήσει τουλάχιστον 15 σπίτια, αξίας άνω των 500.000 ευρώ.

«Ο ρόλος του αστυνομικού ήταν να ερευνά ηλικιωμένους ή ανθρώπους που πέθαναν πρόσφατα και διέθεταν ακίνητη περιουσία ή χρήματα. Η δημοτική υπάλληλος διέγραφε τα μητρώα των πιθανών κληρονόμων» και φρόντιζε να εκδίδει πιστοποιητικά γάμου με τους νεκρούς, φυσικά με προγενέστερη ημερομηνία, εξήγησε η εισαγγελία που είναι αρμόδια για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.

Για να μην γίνουν εύκολα αντιληπτοί, οι δράστες πρόσεχαν να στοχοθετούν ανθρώπους που δεν είχαν στενούς συγγενείς.

«Πρόκειται για μια ασυνήθιστη απάτη και τα μέσα που χρησιμοποίησαν δεν ήταν τα συνήθη», είπε ο εισαγγελέας Ντίμιταρ Πετρόφ.

Ένα από τα πλαστά πιστοποιητικά γάμου φαίνεται ότι συντάχθηκε στη Ρωσία. «Είναι πιο δύσκολο να εξακριβώσουμε την αυθεντικότητα των εγγράφων από μια χώρα που δεν ανήκει στην ΕΕ», εξήγησε ένας αξιωματούχος του υπουργείου Εσωτερικών, ο Στέφκο Μπάνκοφ.

Οι αρχές οδηγήθηκαν στη συμμορία όταν ένας από τους δράστες, μεταμφιεσμένος σε γυναίκα, προσπάθησε την Τετάρτη να σηκώσει 600.000 λέβα (περίπου 300.000 ευρώ) από μια τράπεζα στη Σόφια, προκειμένου να αγοράσει ένα διαμέρισμα με μετρητά.

ΑΠΕ-ΜΠΕ