Ο νέος κορονοϊός SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο Covid-19, πιθανότατα ήρθε για να μείνει και δεν πρόκειται σύντομα να μας εγκαταλείψει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ενός από τους κορυφαίους επιδημιολόγους των ΗΠΑ.

Ο Τζάστιν Λέσλερ, αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς της Βαλτιμόρης, εκτιμά ότι ο ιός θα μολύνει τελικά το 40% έως 70% του παγκόσμιου πληθυσμού κατά το πρώτο κύμα της εξάπλωσής του, που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη. Αυτό, με βάση το κακό σενάριο, μπορεί να συμβεί μέσα σε μόνο έξι έως 12 μήνες, ή -με βάση το πιο αισιόδοξο σενάριο- μπορεί να χρειαστεί αρκετά χρόνια για να μολύνει δισεκατομμύρια ανθρώπων ανά τον πλανήτη.

Σε κάθε περίπτωση, όπως έγραψε σε άρθρο του στην «Ουάσιγκτον Ποστ», είτε το καλό είτε το κακό σενάριο επικρατήσει, «από τη στιγμή που το πρώτο κύμα θα έχει τελειώσει, ο ιός πιθανότατα είναι εδώ για να παραμείνει. Αυτό ακούγεται τρομακτικό, σαν να αποδεχόμαστε πως δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι θα συμβαίνουν μόνο στις ΗΠΑ κάθε χρόνο. Όμως, είναι πολύ απίθανο ότι τα πράγματα θα παραμείνουν τόσο άσχημα».

Όπως επισημαίνει, οι εδραιωμένες ασθένειες συμπεριφέρονται πολύ διαφορετικά από τους νέους πανδημικούς ιούς. Κυρίως, όταν μία νόσος «παλιώνει», αλλάζει η ηλικιακή κατανομή των λοιμώξεων. Σήμερα, οι περισσότεροι θάνατοι από τη νόσο Covid-19 αφορούν σχεδόν αποκλειστικά ηλικιωμένους. Παρόλο που ένας 70χρονος έχει ίδια πιθανότητα με έναν επτάχρονο να μολυνθεί, ο πρώτος έχει πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνει. Περίπου το 80% των θανάτων από Covid-19 συμβαίνουν σε άτομα άνω των 60 ετών, ενώ μόλις ένας στους χίλιους σε κάτω των 20 ετών.

Αυτό πιθανώς θα αλλάξει στο μέλλον. Ακόμη δεν είναι γνωστό κατά πόσο ο νέος ιός προσφέρει μακρόχρονη ανοσία σε όποιον τον κολλάει, αλλά αν όντως αυτό συμβαίνει, τότε σχεδόν όλοι οι ενήλικες μελλοντικά θα έχουν ανοσία έναντι του νέου κορονοϊού και τα νέα κρούσματα θα αφορούν κυρίως παιδιά. Εφόσον ο SARS-CoV-2 προκαλεί σοβαρά συμπτώματα και επιπλοκές σχεδόν αποκλειστικά στους μεγάλους, η διαχρονική μετατόπισή του στις μικρές ηλικίες θα σημάνει μία σχεδόν πλήρη – αλλά όχι ολοκληρωτική- εξαφάνιση των εισαγωγών στα νοσοκομεία και των θανάτων από τον ιό.

Κανένας από τους κορονοϊούς που είναι κοινοί σήμερα στους ανθρώπους δεν παρέχουν εφ’ όρου ζωής ανοσία, σύμφωνα με τον κ. Λέσλερ, και είναι πολύ πιθανό ότι ούτε ο νέος ιός θα παρέχει. Παρόλα αυτά, οι μελλοντικές λοιμώξεις θα είναι σχεδόν σίγουρα λιγότερο σοβαρές από ό,τι στην αρχή, καθώς οι άνθρωποι θα αποκτούν έστω μερική ανοσία.

Μία ανάλογη μερική προστασία παρέχει για τη γρίπη το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο δεν ανταποκρίνεται πλήρως στα στελέχη της γρίπης που κυκλοφορούν. Έτσι, κάποιος μπορεί πάντα να μολυνθεί, αλλά θα αρρωστήσει πολύ λιγότερο σοβαρά από ό,τι αν δεν είχε εμβολιαστεί. Παρομοίως και στην περίπτωση της Covid-19 αναμένεται οι μεγάλης ηλικίας άνθρωποι να αρρωσταίνουν λιγότερο σοβαρά και να πεθαίνουν πιο δύσκολα στο μέλλον.

Οι επιδημίες είναι σαν τις φωτιές

Όσο αυξάνεται ο αριθμός αυτών που έχουν περάσει την Covid-19, τόσο η νόσος θα «ξεδοντιάζεται». Σύμφωνα με τον κ. Λέσλερ, «οι επιδημίες είναι σαν τις φωτιές. Όταν υπάρχουν άφθονα καύσιμα, καίνε ανεξέλεγκτα, όταν όμως τα καύσιμα σπανίζουν, σιγοκαίνε αργά». Το «καύσιμο» είναι το πόσο ευάλωτος είναι ο πληθυσμός στον παθογόνο μικροοργανισμό. Τα απανωτά κύματα μίας επιδημίας -που παρέχουν ολική ή μερική ανοσία σε ολοένα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού- σταδιακά μειώνουν την ισχύ της λοίμωξης, πράγμα που μειώνει τον κίνδυνο ακόμη και για όσους ακόμη δεν έχουν κολλήσει τον νέο ιό.

Ακριβώς αυτός ο συνδυασμός -λιγότεροι άνθρωποι είναι ευάλωτοι στη λοίμωξη και παράλληλα η ισχύς της έχει μειωθεί- εξηγεί γιατί το ίδιο στέλεχος γρίπης (π.χ. Η1Ν1) που προκαλεί μία φονική πανδημία, αργότερα προκαλεί απλώς ήπιες εποχικές επιδημίες κατά τόπους. Οι εκστρατείες εμβολιασμού, ακόμη και αν δεν μπορούν να «ξεριζώσουν» τη νόσο, έχουν ανάλογα θετικό αποτέλεσμα. Όταν υπάρξει, επιτέλους, εμβόλιο για τον νέο κορονοϊό, ακριβώς αυτό θα συμβεί.

Έτσι, κατά τον κ. Λέσλερ, «θα υπάρξει μία στιγμή μετά την πανδημία (σ.σ. της Covid-19) που η ζωή θα επιστρέψει στο φυσιολογικό. Θα φτάσουμε τελικά εκεί ακόμη κι αν δεν μπορέσουμε να αναπτύξουμε ένα εμβόλιο, να ανακαλύψουμε νέα φάρμακα ή να εξαλείψουμε τον ιό μέσω δραματικών παρεμβάσεων δημόσιας υγείας, μολονότι όλα αυτά είναι ευπρόσδεκτα, επειδή επιταχύνουν το τέλος της κρίσης».

Ιδίως η ύπαρξη εμβολίου θα μειώσει δραστικά τη θνησιμότητα σε ένα-δύο χρόνια. Κάθε χρόνο η Covid-19 θα σκοτώνει ολοένα λιγότερους, ώσπου σε μία δεκαετία (ίσως και περισσότερο), κατά την εκτίμηση του, η νόσος δεν θα σκοτώνει πια ηλικιωμένους.

Όπως σημειώνει ο κ. Λέσλερ, «έχουμε μπροστά μας πιθανώς μία μακρά και επώδυνη διαδικασία». Είναι πιθανό ότι δεν θα έχουν αναπτυχθεί έγκαιρα εμβόλια και αντιικά φάρμακα για να ανακοπεί το πρώτο κύμα του SARS-CoV-2, το οποίο ίσως μολύνει πάνω από τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό. «Δεν είναι παράλογο να πιστεύουμε ότι ένας στους χίλιους από όσους μολυνθούν θα πεθάνουν», προσθέτει ο Αμερικανός επιδημιολόγος. Επειδή πολλά περιστατικά θα έχουν ήπια έως καθόλου συμπτώματα, η θνησιμότητα μεταξύ των διαγνωσμένων κρουσμάτων θα είναι πολύ μεγαλύτερη. Από την άλλη, ένας δεκαπλάσιος αριθμός ασθενών ίσως χρειαστεί εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Αν αυτές οι εκτιμήσεις είναι σωστές (υπάρχει ακόμη αβεβαιότητα για την πραγματική θνητότητα του νέου ιού), «μεταφράζονται» μόνο στις ΗΠΑ κατά το πρώτο κύμα σε πάνω από 1,7 εκατομμύρια νοσοκομειακές εισαγωγές και σε 170.000 θανάτους, πέντε έως δέκα φορές περισσότερους σε σχέση με τους θανάτους από τη γρίπη. Εάν η εξέλιξη συμβεί σε διάστημα μόνο έξι έως 12 μηνών, τότε το σύστημα υγείας θα «γονατίσει». Γι’ αυτό, όσο κρατά το πρώτο κύμα, είναι ζωτικό οι άνθρωποι να μείνουν όσο μπορούν στο σπίτι τους, ώστε να «απλώσουν» σε βάθος χρόνου τις νέες λοιμώξεις.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα παιδιά που διαγιγνώσκονται με διαβήτη τύπου 1 έως την ηλικία των επτά ετών έχουν μία διαφορετική μορφή πάθησης από όσα διαγιγνώσκονται σε ηλικία άνω των 13 ετών, σύμφωνα με μία νέα βρετανική επιστημονική έρευνα, την πρώτη που κάνει σαφώς αυτή τη διάκριση και δείχνει ότι μία ενιαία μορφή θεραπείας για όλες τις περιπτώσεις δεν είναι η πιο αποτελεσματική λύση.

Ο διαβήτης τύπου 1, γνωστός και ως «παιδικός», ο οποίος είναι διαφορετικός από τον διαβήτη τύπου 2 που εμφανίζεται συνήθως στους ενηλίκους, προκαλείται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα κύτταρα του παγκρέατος του ασθενούς, τα οποία παράγουν ινσουλίνη, με αποτέλεσμα να τα καταστρέφει και το σώμα να αδυνατεί πλέον να ρυθμίσει σωστά το επίπεδο του σακχάρου. Οι ασθενείς υποχρεώνονται να κάνουν ενέσεις ινσουλίνης ακόμη και αρκετές φορές μέσα στην ημέρα.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Έξετερ, με επικεφαλής τον καθηγητή Νόελ Μόργκαν της Ιατρικής Σχολής, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Diabetologia της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μελέτη του Διαβήτη, διέκριναν δύο «ενδοτύπους» του διαβήτη τύπου 1. Τα παιδιά έως επτά ετών δεν επεξεργάζονται φυσιολογικά την ινσουλίνη και τα κύτταρα που την παράγουν καταστρέφονται γρήγορα λόγω ισχυρότερης αντίδρασης του ανοσοποιητικού συστήματός τους.

Αντίθετα, σε όσους η πάθηση διαγιγνώσκεται σε ηλικία άνω των 13 ετών έχουν πιο ασθενή ανοσολογική αντίδραση και έχουν περισσότερα κύτταρα που συνεχίζουν να παράγουν φυσιολογικά ινσουλίνη. Τα παιδιά ενδιάμεσης ηλικίας, επτά έως 12 ετών, μπορεί να ανήκουν στη μία ή στην άλλη κατηγορία.

«Έχουμε πια ενδείξεις ότι ο διαβήτης τύπου 1 είναι δύο διαφορετικοί τύποι, οι TIDE 1 και TIDE 2 (Type 1 Diabetes Endotype). Η σημασία αυτής της ανακάλυψης μπορεί να είναι τεράστια στο να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τις αιτίες της πάθησης και να ξεκλειδώσουμε νέους δρόμους, ώστε να αποτρέψουμε τις μελλοντικές γενιές παιδιών να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 1. Μπορεί, επίσης, να οδηγήσει σε νέες θεραπείες, αν βρούμε τρόπους να ενεργοποιήσουμε ξανά τα ινσουλινοπαραγωγά κύτταρα του παγκρέατος, που βρίσκονται σε ύπνωση στους μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς. Αυτό θα είναι ένα σημαντικό βήμα προς το “ερό δισκοπότηρο” να βρούμε μία θεραπεία για μερικούς τουλάχιστον ανθρώπους», δήλωσε ο κ. Μόργκαν.

«Ένα παιδί που διαγιγνώσκεται με διαβήτη στην ηλικία των πέντε ετών είναι πιθανό ότι έχει πιο σοβαρή μορφή της πάθησης από κάποιον που έχει διάγνωση μετά τα 30 του», ανέφερε η Σάρα Ρίτσαρντσον από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ. Όπως είπε, προς το παρόν και οι δύο μορφές διαβήτη τύπου 1 χρειάζονται έξτρα ινσουλίνη, όμως οι ασθενείς της δεύτερης κατηγορίας (ενδοτύπου 2) θα ωφελούνταν περισσότερο στο μέλλον από μία θεραπεία, η οποία θα διατηρούσε τα εναπομένοντα ινσουλινοπαραγωγά κύτταρα του παγκρέατος, όμως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα.

Ήδη, οι επιστήμονες δοκιμάζουν νέες ανοσοθεραπείες που «φρενάρουν» τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία επιτίθενται στο πάγκρεας και στα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη. Οι έως τώρα κλινικές δοκιμές σε ενηλίκους δεν έχουν αφήσει πολλές υποσχέσεις, σύμφωνα με το «New Scientist», αλλά οι εν λόγω θεραπείες μπορεί να «δουλέψουν» καλύτερα σε παιδιά, κάτι που θα φανεί στο μέλλον κατά πόσο είναι εφικτό.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00125-020-05115-6

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σε κάθε γνωστή περίπτωση κορονοϊού αντιστοιχούν τουλάχιστον πέντε έως δέκα άλλες που ακόμη δεν έχουν ανιχνευθεί, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική μελέτη, η οποία προσπαθεί να δώσει απάντηση σε δύο βασικά ερωτήματα: πόσοι άνθρωποι βρίσκονται γύρω μας με μη διαγνωσμένη λοίμωξη και πόσο πιθανό είναι να κολλήσουν άλλους. 

Καθένα από τα συνήθως πιο ήπια περιστατικά -με ελαφρά έως μηδαμινά συμπτώματα- είναι κατά προσέγγιση κατά το ήμισυ μολυσματικό σε σχέση με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα, σύμφωνα με τις νέες επιστημονικές εκτιμήσεις. Αλλά επειδή όλα μαζί είναι πολλά, ευθύνονται σχεδόν για το 80% των νέων περιστατικών, πράγμα που εξηγεί την ταχεία εξάπλωση της νόσου σε αρκετές χώρες, παρόλο που μπορεί να υπάρχουν διαφορές από χώρα σε χώρα, όσον αφορά το ποσοστό των «κρυφών» κρουσμάτων.

   Οι ερευνητές από τις ΗΠΑ, την Κίνα, τη Βρετανία και το Χονγκ Κονγκ, με επικεφαλής τον καθηγητή περιβαλλοντικής υγείας Τζέφρι Σάμαν του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science», σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», ανέλυσαν την εξάπλωση στην Κίνα του κορονοϊού SARS-CoV-2 που προκαλεί τη νόσο Covid-19, προτού η κινεζική κυβέρνηση εφαρμόσει τα δρακόντεια μέτρα της.

Οι επιστήμονες -με βάση το νέο μαθηματικό-επιδημιολογικό μοντέλο τους- εκτιμούν ότι από πέρυσι το Δεκέμβριο, που εμφανίστηκε η νόσος στη Γουχάν, έως το τέλος του Ιανουαρίου όταν η κινεζική κυβέρνηση άρχισε να παίρνει πολύ σοβαρά το ζήτημα, περίπου έξι στις επτά περιπτώσεις του κορονοϊού έμειναν χωρίς διάγνωση. Μόνο το 14% των πραγματικών κρουσμάτων εκτιμάται ότι είχαν διαγνωστεί στην Κίνα στην αρχική φάση, μια κατάσταση που θεωρείται ότι είναι ανάλογη με τη σημερινή σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Τα διαγνωσμένα κρούσματα αυξήθηκαν στο 60% των πραγματικών στην Κίνα, μόνο όταν εφαρμόστηκαν εκτεταμένα τεστ στον πληθυσμό.

Η μελέτη εκτιμά ότι, με βάση την κινεζική εμπειρία, ο ρυθμός μετάδοσης του ιού σε τρίτους από καθέναν από τους μη διαγνωσμένους φορείς της λοίμωξης είναι το 55% του ρυθμού μετάδοσης από τα διαγνωσμένα περιστατικά. Επειδή όμως οι μη διαγνωσμένες λοιμώξεις είναι συνολικά πολλαπλάσιες των διαγνωσμένων, τελικά τα «κρυφά» κρούσματα ευθύνονται σχεδόν για τα τέσσερα στα πέντε νέα κρούσματα (το 79%).

«Είναι τα κρούσματα που δεν έχουν ανιχνευθεί, αυτά που στην ουσία καθοδηγούν την εξάπλωση και την ανάπτυξη της επιδημίας. Οι μη διαγνωσμένες λοιμώξεις, που τείνουν να είναι ηπιότερες, διανέμουν ευρύτερα τον ιό και συμβάλλουν καθοριστικά σε αυτό που ονομάζουμε αθόρυβη μετάδοσή του, καθώς περνάει κάτω από το ραντάρ», ανέφερε ο κ. Σάμαν.

«Αν π.χ. έχουμε 3.500 επιβεβαιωμένα κρούσματα στις ΗΠΑ, στην πραγματικότητα αυτά μπορεί να είναι γύρω στα 35.000», πρόσθεσε και τόνισε ότι «το να κολλήσεις τη νόσο από κάποιον με ήπια συμπτώματα, δεν σημαίνει ότι εξίσου ήπια θα είναι και η δική σου περίπτωση. Εσύ μπορεί να καταλήξεις στη μονάδα εντατικής θεραπείας».

Γι’ αυτό, μένουμε σπίτι.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://science.sciencemag.org/content/early/2020/03/13/science.abb3221

ΑΠΕ-ΜΠΕ