Επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 30 δισ. ευρώ θα απαιτηθούν έως το 2030, καθώς η Ελλάδα καλείται να καλύψει τις ανάγκες αποκλειστικά για την ανάπτυξη νέων παραγωγικών μονάδων ενέργειας και αυτό, χωρίς να περιλαμβάνονται οι πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις που αφορούν- μεταξύ άλλων – την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, κτιρίων και κρίσιμων υποδομών. Αυτό επισήμανε ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας (ΕτΕ), Παύλος Μυλωνάς στη διάρκεια της ομιλίας του στο 9ο Φόρουμ Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης-SEEF2025.

Η πρόκληση, όπως είπε, δεν είναι μόνο τεχνική ή περιβαλλοντική, αλλά πρωτίστως οικονομική και θεσμική και λέγοντας ότι πρόκειται για ένα φιλόδοξο, αλλά απολύτως αναγκαίο εγχείρημα, τόνισε ότι προϋποθέτει ευρεία κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών πόρων, ξεκάθαρο ρυθμιστικό πλαίσιο και, κυρίως, έργα που είναι τραπεζικά βιώσιμα.

«Το ερώτημα είναι σαφές και δεν μπορεί να αγνοηθεί: ποιος θα χρηματοδοτήσει αυτή την ενεργειακή μετάβαση, και με ποιους όρους;», διερωτήθηκε ο ίδιος και επισήμανε ότι ότι ως βασικός χρηματοδότης του ενεργειακού τομέα στην Ελλάδα, η ΕτΕ δεν ζητά εγγυήσεις βεβαιότητας, αφού χαρακτηριστικά σημείωσε «αναλαμβάνουμε ρίσκο, αλλά όχι απεριόριστο».

Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι εκείνο που απαιτείται είναι ένα περιβάλλον στο οποίο οι επενδύσεις μπορούν να αξιολογηθούν, να τιμολογηθούν και να στηριχθούν με υπευθυνότητα και ρεαλισμό.

Η ανάγκη για βιώσιμη και ρεαλιστική ενεργειακή χρηματοδότηση

Η ενεργειακή μετάβαση, όπως επισήμανε ο κ. Μυλωνάς, βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της και Ελλάδα έχει μεν σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο στην ενσωμάτωση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), ωστόσο τα επιτεύγματα αυτά συνοδεύονται πλέον από σοβαρές προκλήσεις που απειλούν τη βιωσιμότητα του ίδιου του εγχειρήματος.

Αναφερόμενος στην ετήσια διάσκεψη για την ενέργεια -που έχει πλέον καθιερωθεί ως θεσμός- φιλοξένησε για πέμπτη συνεχή χρονιά εκπροσώπους θεσμών, αγοράς και χρηματοπιστωτικού τομέα. Όπως επισημάνθηκε και μετέφερε ο ίδιος στο Φόρουμ, η ενέργεια αποτελεί ένα από τα πλέον πολυσύνθετα και στρατηγικά ζητήματα της εποχής μας, με συνεχώς εξελισσόμενες πτυχές: από την ενεργειακή ασφάλεια και τους διεθνείς αγωγούς, μέχρι τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και τις εξαρτήσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας από την Κίνα.

Ωστόσο, όπως έσπευσε να τονίσει ο κ. Μυλωνάς, ένα ζήτημα παραμένει σταθερά παρόν σε κάθε διάσκεψη και αυτό είναι η ανάγκη επιτάχυνσης των ΑΠΕ για την επίτευξη των πράσινων στόχων και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. «Ένα θέμα στο οποίο οι τράπεζες -και ιδιαίτερα η Εθνική Τράπεζα- έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο ως βασικοί χρηματοδότες της ενεργειακής μετάβασης», τόνισε.

Θύματα της επιτυχίας μας;

Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΕτΕ, παρά τη σημαντική πρόοδο, ο υψηλός βαθμός διείσδυσης των ΑΠΕ, χωρίς τον απαραίτητο μετασχηματισμό του λειτουργικού πλαισίου της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έχει προκαλέσει νέες προκλήσεις. Η μεταβλητότητα και η αβεβαιότητα, τόσο στις τιμές, όσο και στην επάρκεια ισχύος έχουν ενταθεί, δημιουργώντας σοβαρά λειτουργικά και χρηματοδοτικά εμπόδια.

Η εικόνα που αποτυπώνεται σήμερα, όπως ο ίδιος σημείωσε, αφορά στο ότι η παραγωγή από ΑΠΕ είναι στοχαστική, καθώς εξαρτάται από φυσικά φαινόμενα όπως ο άνεμος και η ηλιοφάνεια, ενώ η διάσπαρτη κατανομή της και η περιορισμένη διασυνδεσιμότητα επιβαρύνουν το σύστημα και η κατάργηση των εγγυημένων τιμών (feed-in tariffs) οδήγησε σε ακραίες διακυμάνσεις – από αρνητικές τιμές έως και άνω των Euro200/Mwh.

Πρόσθεσε ότι τα συμβόλαια σταθερής τιμής (PPAs) που αναμένονταν ως εναλλακτική λύση, παραμένουν σε εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό, οι περικοπές παραγωγής (curtailments) αγγίζουν ήδη το 8-9% της ετήσιας δυνητικής παραγωγής και οι πιστωτικές επιτροπές των τραπεζών αντιμετωπίζουν ολοένα και πιο δύσκολα διλήμματα. «έργα χωρίς εταιρική εγγύηση κρίνονται συχνά μη τραπεζικά βιώσιμα», υπογράμμισε.

«Και όλα αυτά σε μια περίοδο όπου ο εθνικός στόχος είναι η αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο 75% της ηλεκτροπαραγωγής μέχρι το 2030», επισήμανε ο κ. Μυλωνάς χαρακτηριστικά.

Παραδείγματα προς αποφυγή και η ανάγκη για συστημική προσαρμογή

Αναφερόμενος στο πρόσφατο παράδειγμα της Ισπανίας, όπου η ταχεία διείσδυση των ΑΠΕ χωρίς κατάλληλη υποστήριξη σε αποθήκευση και εφεδρεία δημιούργησε σοβαρά ζητήματα ισορροπίας, ο κ. Μυλωνάς τόνισε ότι αυτό «αποδεικνύει την ανάγκη για άμεσες θεσμικές παρεμβάσεις».

Στο πλαίσιο αυτό σημείωσε ότι η ελληνική αγορά, παρά τις σημαντικές προσπάθειες, εξακολουθεί να λειτουργεί με περιορισμούς και δομικές αδυναμίες, αν και όπως έσπευσε να προσθέσει όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς πλέον αναγνωρίζουν την ανάγκη μετάβασης σε ένα πιο λειτουργικό, διαφανές και προβλέψιμο μοντέλο.

Πέντε προτεραιότητες για ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον

Ως βασικός χρηματοδότης της αγοράς ενέργειας, η Εθνική Τράπεζα συνοψίζει πέντε άξονες παρεμβάσεων που μπορούν να στηρίξουν τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης, σύμφωνα με τον ίδιο.

Αυτοί είναι η αναβάθμιση του δικτύου και ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας. «Η χώρα εξάγει μόλις το 5% της παραγόμενης ενέργειας, έναντι στόχου 15%, ενώ το εσωτερικό δίκτυο παραμένει κατακερματισμένο. Η ενίσχυση των υποδομών είναι επιτακτική», τόνισε.

Για την αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω εξηλεκτρισμού, σημείωσε ότι η ζήτηση παραμένει κάτω από τους εθνικούς στόχους και στο πλαίσιο αυτό υπογράμμισε ότι η επιτάχυνση της ηλεκτροκίνησης και της ηλεκτρικής θέρμανσης είναι καθοριστική.

Μιλώντας για τη στήριξη της αποθήκευσης ενέργειας με σταθερές πληρωμές διαθεσιμότητας, ο ίδιος σημείωσε ότι τα έργα αποθήκευσης απαιτούν προβλεψιμότητα εσόδων. «Ο τρέχων μηχανισμός καλύπτει μόλις 0,8 GW, όταν οι εκτιμώμενες ανάγκες ανέρχονται σε τουλάχιστον 8 GW έως το 2030», τόνισε.

Για την ανάγκη εκσυγχρονισμού του βραχυπρόθεσμου σχεδιασμού και των υποδομών μέτρησης, ο διευθύνων σύμβουλος της ΕτΕ επισήμανε ότι η αξιοποίηση προηγμένων μοντέλων πρόβλεψης και η ευρεία χρήση «έξυπνων μετρητών» είναι απαραίτητες για την αποδοτική διαχείριση της ζήτησης και της παραγωγής.

Σε ό,τι αφορά την επαναφορά μηχανισμών σταθεροποίησης εσόδων – Συμβάσεις Διαφοράς (CfDs), ο κ. Μυλωνάς εξήγησε ότι αυτές, σε αντίθεση με τα καταργημένα feed-in tariffs, μπορούν να προσφέρουν προβλεψιμότητα χωρίς να μεταφέρουν υπερβολικά κόστη στον καταναλωτή ή τον κρατικό προϋπολογισμό. Μεταξύ άλλων, ο ίδιος είπε ότι απαιτείται επανεξέταση της χρηματοδότησης εφεδρικών μονάδων φυσικού αερίου, με ενδεχόμενη εισαγωγή σταθερών πληρωμών διαθεσιμότητας.

Το Φόρουμ διοργανώνουν σήμερα στη Θεσσαλονίκη το Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο και η Ελληνική Ένωση Ενεργειακής Οικονομίας, σε στρατηγική συνεργασία με το Ατλαντικό Συμβούλιο και το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ενέργειας του Εμπορικού Επιμελητηρίου των ΗΠΑ. Το φετινό Φόρουμ, εστιάζει στον ενεργειακό μετασχηματισμό της περιοχής, με επίκεντρο τη διασυνδεσιμότητα, την ανθεκτικότητα και την καινοτομία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με ρυθμούς 2,3% αναπτύσσεται η ελληνική οικονομία την τρέχουσα περίοδο, όπως ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την ομιλία του στη δεύτερη ημέρα στο πέμπτο μητροπολιτικό συνέδριο του Economist, που γίνεται στη Θεσσαλονίκη.

Υπογράμμισε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης είναι μεγαλύτερος από πολλά ευρωπαϊκά κράτη, τονίζοντας πως «φυσικά μπορούμε να τα πάμε καλύτερα, θα κάνουμε περισσότερες μεταρρυθμίσεις. Ο κόσμος θέλει παραπάνω από μάς». Και λέγοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις «είναι ο μοναδικός τρόπος για να προχωρήσουμε μπροστά».

Σημείωσε ότι θα πρέπει να αποφευχθούν λάθη του παρελθόντος που επισημαίνοντας ότι τώρα η κατάσταση που επικρατεί στη χώρα είναι σε σωστό “μονοπάτι”.

«Εάν δείτε τη μακροοϊκονομική χρήση των ψηφιακών μέσων στην ΑΑΔΕ είναι μια από τις μεγάλες επιτυχίες. Εάν δείτε τι είχε γίνει το 2008 είναι ότι το οικονομικό μοντέλο απέτυχε, είχε βασιστεί στην κατανάλωση» είπε, προσθέτοντας ότι «οι επενδύσεις στο ΑΕΠ, όταν αναλάβαμε ήταν 11% και ο ευρωπαϊκός μέσος όρος 21%. Τώρα είμαστε στο 15,3%, δεν έχουμε φτάσει εκεί που θέλουμε ακόμη αλλά είμαστε στο σωστό δρόμο. Όσον αφορά τις εξαγωγές ως προς το ΑΕΠ, εάν δούμε το 2008, ήταν 20% και τώρα έχει φτάσει το 42%, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 51%», ενώ εξέφρασε την αισιοδοξία του πως «εμείς μπορεί να φτάσουμε και στο 60%».

«Από δημοσιονομική άποψη είμαστε εντάξει. Όσον αφορά την ανάπτυξη, το μοντέλο έχει αλλάξει, όμως απαιτούνται επενδύσεις στις υποδομές, την εξάλειψη κάποιων φραγμών αλλά πορευόμαστε προς τα εκεί και θα τα καταφέρουμε» δήλωσε.

Μιλώντας για τα όσα θα πει ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την αυριανή του ομιλία από το βήμα της ΔΕΘ, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε μεταξύ άλλων ότι «θα ακούσετε όχι μια παραδοσιακή ομιλία για εξαγγελίες δαπανών αλλά μια ομιλία που θα περιλαμβάνει έναν κατάλογο μεταρρυθμίσεων. Θα δούμε πως θα ενισχύσουμε με όλες αυτές τις μεταρρυθμίσεις την οικονομία και τη χώρα».

Τόνισε ότι τα αγροτικά προϊόντα μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω, συμβάλλοντας περαιτέρω στην ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος της χώρας μας.

Συμπλήρωσε πως η Ελλάδα έχει ένα τεράστιο δυναμικό, και πολλές υπάρχουν ικανότητες. Η επανεκπαίδευση (Reskiling), όπως είπε, μπορεί να γίνει από θεσμούς και τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι υπάρχει ένα σχετικό πλάνο από το υπουργείο Παιδείας.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών χαρακτήρισε τη διεθνή οικονομική αβεβαιότητα και τους δασμούς ως τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Μίλησε για την αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους λέγοντας ότι «αυτή η γενιά δεν θέλει να περάσει στην επόμενη γενιά το λογαριασμό, παρόλο που το ύψος του λογαριασμού είναι υψηλό».

Σημείωσε ότι η αποκλιμάκωσή του είναι ταχεία και «συγκριτικά με χώρες, όπως την Ιταλία πάμε καλύτερα, εάν κοιτάξουμε τα 10ετή ομόλογα», επισημαίνοντας ότι αυτό «μαρτυράει ότι η οικονομία της χώρας προχωράει».

Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι γίνεται προσπάθεια ανάκτησης του εδάφους που χάθηκε κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, λέγοντας ότι η εισαγωγή μεταρρυθμίσεων στοχεύει προς αυτή την κατεύθυνση και προσθέτοντας ότι υπάρχουν και άλλα πράγματα που μπορούν να γίνουν και χρειάζεται να εξαλειφθούν κάποιοι περιορισμοί στην οικονομία.

Επισήμανε ότι η Ελλάδα ήταν από τις πιο γραφειοκρατικές χώρες κάτι το οποίο πλέον έχει αλλάξει μιας και έχει προχωρήσει κατά πολύ η ψηφιοποίηση υπηρεσιών υποστηρίζοντας ότι «δεν ήταν δεδομένα όλα όσα έγιναν». Και υπογράμμισε: «τώρα πιστεύω ότι μπορούμε να είμαστε πιο φιλόδοξοι και να αυξήσουμε το ρυθμό ανάπτυξης».

Μιλώντας για την εμπορική συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης – ΗΠΑ σημείωσε ότι η Ευρώπη ήθελε δασμούς 0%, ωστόσο «αυτό που είπαμε είναι ότι μια συμφωνία είναι καλύτερη από καμία συμφωνία».

Αναφορικά με τη Θεσσαλονίκη τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι «γίνεται ένα hub και αυτό φαίνεται από τη συνολική οικονομική δραστηριότητα. Έχει αυξηθεί ο τουρισμός, έχουν αυξηθεί οι επενδύσεις υποδομών, όμως υπάρχει ένα σημαντικό πρότζεκτ που δεν είναι άλλο από το μετρό. Υπογραμμίζει ότι πράγματα που ήταν αδύνατα στο παρελθόν παίρνουν σάρκα και οστά».

ΦΩΤΟ: ΑΠΕ - ECONOMIST IMPACT-STR
ΑΠΕ-ΜΠΕ