Τα ποσοστά θνησιμότητας από χρόνιες ασθένειες έχουν μειωθεί στο 80% των χωρών παγκοσμίως κατά τη δεκαετία που προηγήθηκε της πανδημίας του COVID-19 (2010-2019). Ωστόσο, η πρόοδος έχει επιβραδυνθεί, με το 60% των χωρών να παρουσιάζουν χειρότερες επιδόσεις σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Τα παραπάνω διαπιστώνει έρευνα σε 185 χώρες, με επικεφαλής το Imperial College London, που δημοσιεύθηκε στο «The Lancet».

Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν υπάρξει πολλές παγκόσμιες και εθνικές πολιτικές για τη βελτίωση της πρόληψης και της θεραπείας χρόνιων ασθενειών, όπως ο καρκίνος, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο διαβήτης, η νεφρική νόσος, η ηπατική νόσος και οι νευρολογικές παθήσεις.

Στις περισσότερες χώρες, η μείωση των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις (συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών προσβολών και των εγκεφαλικών) συνέβαλε κατά κύριο λόγο στη μείωση της θνησιμότητας από χρόνιες παθήσεις. Οι μειώσεις στους θανάτους από μια σειρά καρκίνων (στομάχου, ορθοκολικού, τραχήλου της μήτρας, μαστού, πνεύμονα και προστάτη) συνέβαλαν επίσης στη μείωση της θνησιμότητας. Ωστόσο, η αύξηση στους θανάτους από άνοια, άλλες νευροψυχιατρικές παθήσεις (συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής χρήσης αλκοόλ) και ορισμένους άλλους καρκίνους (όπως του παγκρέατος και του ήπατος) αντιστάθμισε τα οφέλη.

Η θνησιμότητα από χρόνιες παθήσεις μειώθηκε σε όλες τις χώρες υψηλού εισοδήματος στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και τον Ειρηνικό κατά τη συγκεκριμένη περίοδο. Μεταξύ των χωρών υψηλού εισοδήματος, η Δανία, η Νότια Κορέα και η Σιγκαπούρη εμφάνισαν μερικές από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην θνησιμότητα. Επίσης, το Κατάρ, το Αζερμπαϊτζάν και το Ουζμπεκιστάν παρουσίασαν τις μεγαλύτερες μειώσεις στη θνησιμότητα τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις κατά την περίοδο αυτή παρατηρήθηκαν στο Νότιο Σουδάν, την Αντίγκουα και Μπαρμπούντα και τον ‘Αγιο Βικέντιο και Γρεναδίνες για τις γυναίκες, ενώ οι μεγαλύτερες αυξήσεις για τους άνδρες παρατηρήθηκαν στο Πράσινο Ακρωτήριο, την Ονδούρα και την Τζαμάικα. Ωστόσο, οι συγγραφείς εφιστούν την προσοχή στην έλλειψη δεδομένων στις περισσότερες από αυτές τις χώρες, και ως εκ τούτου οι τάσεις θα πρέπει να ερμηνεύονται ως εξαιρετικά αβέβαιες. Διαπιστώθηκε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και η Γερμανία ήταν μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις, καθώς παρουσίασαν τις μικρότερες μειώσεις στον κίνδυνο θνησιμότητας την περίοδο 2010-2019.

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι, παρόλο που η πρόσφατη παγκόσμια μείωση της θνησιμότητας από αυτές τις παθήσεις αποτελεί μια ιστορία επιτυχίας, η επιβράδυνση της προόδου αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για περαιτέρω εφαρμογή πολιτικών, κατευθυντήριων γραμμών και προγραμμάτων υγειονομικής περίθαλψης, μεταξύ των οποίων πρόσβαση σε φάρμακα πρόληψης, έλεγχο για την έγκαιρη ανίχνευση παθήσεων όπως ο καρκίνος, καθώς και θεραπευτικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες τόσο για μακροχρόνιες παθήσεις, όπως ο διαβήτης, όσο και για οξέα περιστατικά, όπως τα εγκεφαλικά επεισόδια ή οι καρδιακές προσβολές.

Σημειώνεται ότι αργότερα αυτόν τον μήνα, οι συγγραφείς της έκθεσης θα συναντηθούν με κορυφαίους εμπειρογνώμονες από όλο τον κόσμο στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της 80ής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, για να συζητήσουν τις επιπτώσεις των ευρημάτων τους ενόψει της τέταρτης Συνάντησης Υψηλού Επιπέδου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τις Μη Μεταδοτικές Ασθένειες.

Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:

https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(25)01388-1/fulltext

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Την επιτακτική ανάγκη για σωστή ενημέρωση και πρόληψη για τον καρκίνο του προστάτη επισημαίνει η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (ΕΟΕ), με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη στις 15 Σεπτεμβρίου. Υπενθυμίζει ότι ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μία από τις συχνότερες κακοήθειες στους άνδρες παγκοσμίως και καλεί κάθε άνδρα να ενημερωθεί υπεύθυνα για την έγκαιρη ανίχνευση και τα σύγχρονα διαγνωστικά εργαλεία.

Στην Ευρώπη, κάθε χρόνο, περίπου 450.000 άνδρες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του προστάτη ξεπερνώντας τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Κάθε χρόνο 107.000 Ευρωπαίοι άνδρες πεθαίνουν από καρκίνο του προστάτη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο καρκίνος του προστάτη ήταν ο τρίτος συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος, αντιπροσωπεύοντας το 12,1% των νέων καρκίνων το 2022. Συνολικά, στην ΕΕ καταγράφηκαν περίπου 2,7 εκατ. νέες διαγνώσεις καρκίνου όλων των τύπων και περίπου 1,3 εκατ. θάνατοι. Τα ακριβή στοιχεία αναδεικνύουν ότι ο καρκίνος του προστάτη σκοτώνει περισσότερους άνδρες από ό,τι ο καρκίνος του μαστού σκοτώνει γυναίκες.

Στην Ελλάδα, το 2022 σημειώθηκαν 7.036 νέα περιστατικά προστάτη κατατάσσοντάς τον πρώτο σε συχνότητα στους άνδρες (19,2% των νέων περιστατικών). Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αναφέρουν ότι 27.358 άτομα ζουν με διάγνωση καρκίνου του προστάτη εντός πενταετίας, ενώ η θνητότητα αγγίζει περίπου 2.000 άτομα.

Με αυτά τα δεδομένα, ο πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας, Ανδρέας Σκολαρίκος, τονίζει: «Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας. Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της στην τεκμηριωμένη, εξατομικευμένη, έγκαιρη ανίχνευση και στην ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε σύγχρονη διάγνωση και θεραπεία. Καλούμε κάθε άνδρα να συμβουλευθεί εγκαίρως τον ουρολόγο του και τις οικογένειες να στηρίζουν την πρόληψη. Η ενημέρωση σώζει ζωές».

Σήμερα, είναι o πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος στους άνδρες σε 112 από 185 χώρες, και η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο μεταξύ των ανδρών σε 48 χώρες, στοιχείο που υπογραμμίζει τις διεθνείς ανισότητες στην έγκαιρη διάγνωση και στη φροντίδα. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Καρκίνου (Global Cancer Observatory 2022), ο προστάτης είναι η δεύτερη συχνότερη κακοήθεια στους άνδρες μετά τον πνεύμονα. Η θνητότητα αγγίζει σχεδόν τα 400.000 άτομα το 2022, ενώ πάνω από 5 εκατομμύρια ζουν με διάγνωση πενταετίας, στοιχεία που καταδεικνύουν ότι ο καρκίνος του προστάτη παραμένει σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως.

Σε βάθος 15ετίας, οι αναλύσεις της Επιτροπής Lancet (2024) για τον καρκίνο του προστάτη αναφέρουν ότι έως το 2040 θα υπάρχουν σχεδόν 3 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου του προστάτη κάθε χρόνο παγκοσμίως (θα διπλασιαστούν δηλαδή σε περίπου 2,9 εκατ.), ενώ η ετήσια θνησιμότητα αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 85%, πλησιάζοντας περίπου τις 700.000 ετησίως, με δυσανάλογη επιβάρυνση για χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Όπως σημειώνει η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία, από τη διάγνωση μέχρι τη θεραπεία, η Τεχνητή Νοημοσύνη καταλαμβάνει ολοένα και πιο σημαντική θέση ως συμπληρωματικό εργαλείο στα χέρια της επιστήμης. «Στο πεδίο της διάγνωσης, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δύναμη να αναγνωρίζει πρότυπα (pattern recognition) μέσα σε πολύπλοκα ιατρικά δεδομένα, βελτιώνοντας τη λήψη αποφάσεων. Είτε καθοδηγώντας κατά τη διάρκεια της επέμβασης είτε δημιουργώντας τρισδιάστατα μοντέλα της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας (multiparametric MRI) μέχρι 3D printing προσωποποιημένα για κάθε ασθενή που βοηθούν τον χειρουργό πριν την επέμβαση. Η συμβολή της είναι καθοριστική», τονίζει ο καθηγητής Prokar Dasgupta.

Από αυτά τα δεδομένα αναδεικνύεται η αξία της μεθόδου στον προληπτικό έλεγχο των ασθενών και η ανάγκη της έγκαιρης και αποτελεσματικής διάγνωσης, καθώς σε αρχικά στάδια της νόσου ο καρκίνος του προστάτη είναι πρακτικά ιάσιμος, σύμφωνα με την Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Περίπου 1.000.000 Έλληνες ενήλικες ζουν με την ημικρανία, μια σύνθετη, χρόνια νευρολογική διαταραχή που προκαλεί εξουθενωτικούς πονοκεφάλους και, πολλές φορές, καθημερινή δυσλειτουργία στους πάσχοντες.

Παγκοσμίως, η ημικρανία είναι η 2η αιτία αναπηρίας και η 1η για γυναίκες 15-49 ετών, γεγονός που υπογραμμίζει το τεράστιο κοινωνικό φορτίο που φέρει. Το οικονομικό αποτύπωμα της είναι εξίσου σημαντικό, με απώλειες έως 13% σε παραγωγικές ημέρες εργασίας (absenteeism) και έως 48% σε μειωμένη παραγωγικότητα (presenteeism). Χαρακτηριστικό είναι το εύρημα της μελέτης WifOR 2025 αναφορικά με τον κοινωνικοοικονομικό της αντίκτυπο που εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 35 δισ. ευρώ (Τσεχία) έως 557 δισ. ευρώ (Γερμανία). Ανησυχητικό είναι ότι παρά την υψηλή της συχνότητα και τον τεκμηριωμένο δυσμενή προσωπικό, κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο, η ημικρανία παραμένει, ακόμα, υποδιαγνωσμένη, υποθεραπευμένη και υποχρηματοδοτούμενη, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα.

Τα παραπάνω αναφέρει ο  Σύλλογος Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος, με  αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ημικρανίας (11 Σεπτεμβρίου). Καλεί την Πολιτεία να θέσει την ημικρανία σε προτεραιότητα, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες και προωθώντας άμεσα μεταρρυθμίσεις για την έγκαιρη διάγνωση, τη στήριξη των ασθενών και την πρόσβασή τους σε καινοτόμες θεραπείες, που μπορούν να μειώσουν σημαντικά το δυσβάσταχτο φορτίο της νόσου, σε όλα τα πεδία.

«Η ημικρανία δεν περιορίζεται στο μισό κεφάλι, στο μάτι ή στον κρόταφο, όπως πολλές φορές λανθασμένα πιστεύουν οι ασθενείς και καμία φορά και οι γιατροί. Μπορεί να εκδηλωθεί οπουδήποτε στο κεφάλι, στον αυχένα, και στο πρόσωπο, με παράλληλη ενόχληση στο φως, στους ήχους ή στις οσμές, και πολλές φορές με τάση για εμετό ή και εμετό», επισημαίνει ο δρ Μανώλης Δερμιτζάκης, νευρολόγος, και προσθέτει ότι «οι έντονες κρίσεις και ο βασανιστικός παλμικός πόνος που δημιουργεί η ημικρανία οδηγούν σε σημαντική διαταραχή στην καθημερινή λειτουργικότητα των πασχόντων».

Όπως σημειώνει ο δρ Δερμιτζάκης: «Οι παράγοντες πρόκλησης  της ημικρανίας είναι απρόβλεπτοι. Πέρα από το στρες και τις ορμονικές διακυμάνσεις στις γυναίκες, παράγοντες όπως η υπνική άπνοια, το σωματικό βάρος, η έλλειψη άσκησης, η κατανάλωση καφέ ή νερού, ακόμα και το σφίξιμο των δοντιών, μπορούν να επιδεινώσουν τις κρίσεις», υπογραμμίζει ο δρ Δερμιτζάκης και παροτρύνει τους ασθενείς να αναζητήσουν βοήθεια από ειδικούς νευρολόγους, σημειώνοντας ότι «είναι το πρώτο βήμα για την ακριβή διάγνωση. Αν και οι θεραπείες δεν είναι ριζικές, αλλά σαφώς ανακουφιστικές, με την επίσκεψη στον νευρολόγο οι ασθενείς μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα της ζωής τους. Πλέον, οι θεραπευτικές επιλογές που έχουμε οι νευρολόγοι στη διάθεσή μας είναι πολύ στοχευμένες, αποτελεσματικές και ασφαλείς, χαρίζοντας στους ασθενείς μας ανακούφιση και πλήρη λειτουργικότητα».

O Ανδρέας Αργυρίου, νευρολόγος, διευθυντής ΕΣΥ ΓΝ Πατρών «’Αγιος Ανδρέας», αναδεικνύει την ανησυχητική πραγματικότητα, «δυστυχώς, λιγότερο από το 25% των ασθενών αναγνωρίζουν τα ερεθίσματα, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς, έως και το 50%, να παραμένουν αδιάγνωστοι ή λανθασμένα διαγνωσμένοι. Η απάντηση σε αυτή την υποδιάγνωση και υποθεραπεία είναι η εξειδικευμένη νευρολογική φροντίδα. Οι ασθενείς που διαγιγνώσκονται από εξειδικευμένο νευρολόγο μπορούν να λάβουν την στοχευμένη, εξατομικευμένη και αποτελεσματική αντι-ημικρανική θεραπεία, η οποία μπορεί να διακόψει τον ακριβή μηχανισμό πρόκλησης της ημικρανίας, προσφέροντας την ανακούφιση που επιθυμούν οι ασθενείς, κάτι που δεν επιτυγχάνουν τα απλά παυσίπονα».