Συναισθήματα είναι όλα όσα νιώθεις. Χαρά, λύπη, θυμός, αγανάκτηση, ευχαρίστηση, απογοήτευση. Όλα αυτά που περνούν από μέσα σου, κάποιες φορές έντονα, κάποιες φορές σχεδόν ανεπαίσθητα. Δεν είναι επιλογή σου να νιώθεις. Είναι η φύση σου.
Το ερώτημα δεν είναι αν έχεις συναισθήματα.
Το ερώτημα είναι αν είσαι σε επαφή μαζί τους.
Γιατί υπάρχει μια μεγάλη διαφορά εδώ. Άλλο να λες «είμαι στεναχωρημένος»
και άλλο να κάθεσαι πραγματικά μέσα σε αυτή τη στεναχώρια. Άλλο να αναγνωρίζεις επιφανειακά αυτό που συμβαίνει και άλλο να το αφήνεις να σε αγγίξει. Και συνήθως… δεν το αφήνουμε. Έχουμε μάθει να περνάμε γρήγορα από τα συναισθήματα. Σαν να είναι κάτι που πρέπει να τακτοποιηθεί, να κλείσει, να φύγει. Ιδίως τα δύσκολα. Τα πιάνουμε για λίγο, τα ονοματίζουμε πρόχειρα και μετά τα αφήνουμε στην άκρη. Ή τα σπρώχνουμε πιο βαθιά, εκεί που δεν φαίνονται.
«Δεν είναι τίποτα.»
«Θα περάσει.»
«Μην το κάνω θέμα.»
Και κάπως έτσι… μένουν μέσα.
Αλλά δεν συμβαίνει μόνο με τα δυσάρεστα. Παράδοξο, αλλά συμβαίνει και με τα ευχάριστα. Δεν ξέρουμε πάντα τι να κάνουμε με τη χαρά, με την ικανοποίηση, με την πληρότητα. Δεν μένουμε εκεί. Σαν να μην έχουμε μάθει να τα αντέχουμε κι αυτά. Και τελικά… τα μαζεύουμε όλα. Τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα. Τα έντονα και τα ήσυχα. Όλα μέσα.
Και κάποια στιγμή μπλοκάρουμε. Όχι επειδή δεν νιώθουμε. Αλλά επειδή δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώσει μέχρι τέλους. Σαν ένα εσωτερικό «capital control». Μόνο που δεν μας το επέβαλε κανείς. Το βάλαμε μόνοι μας. Βάζουμε όρια στο πόσο θα νιώσουμε, πόσο θα εκτεθούμε, πόσο θα αφεθούμε. Και το ονομάζουμε «έλεγχο». Και μετά έρχονται οι γνωστές φράσεις:
«Άνοιξε.»
«Εκφράσου.»
«Απελευθερώσου.»
Ακούγονται σωστές. Και κάπως κενές ταυτόχρονα. Γιατί όταν είσαι μπλοκαρισμένος, αυτά δεν σου λένε πολλά. Δεν ανοίγεις με μια απόφαση. Δεν εκφράζεσαι επειδή κάποιος στο είπε. Αλλά, αν το δεις καθαρά, η κατεύθυνση δεν αλλάζει. Ό,τι κι αν συμβαίνει μέσα σου,
η διέξοδος περνάει πάντα από το ίδιο σημείο: το να αρχίσεις να επιτρέπεις. Όχι απότομα.
Όχι θεαματικά. Αλλά λίγο πιο ειλικρινά. Να σταθείς για λίγο σε αυτό που νιώθεις, χωρίς να το διορθώσεις. Να το αναγνωρίσεις χωρίς να το υποτιμήσεις. Να το αφήσεις να υπάρχει, χωρίς να το κλείσεις βιαστικά. Αυτό είναι η επαφή. Όχι να εξηγήσεις το συναίσθημα. Όχι να το αναλύσεις. Αλλά να το ζήσεις.
Και εκεί αρχίζει να αλλάζει κάτι. Όχι επειδή «έκανες κάτι σωστά». Αλλά επειδή σταμάτησες να αποφεύγεις. Γιατί τα συναισθήματα δεν μπλοκάρουν από μόνα τους. Μπλοκάρουν όταν τα κρατάμε. Όταν δεν τα αφήνουμε να κινηθούν. Όταν δεν τους δίνουμε χώρο. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο δύσκολο. Όχι να νιώθεις. Αλλά να αντέχεις αυτό που νιώθεις. Χωρίς να το μικρύνεις. Χωρίς να το απομακρύνεις. Χωρίς να το κλείσεις βιαστικά σε ένα «δεν πειράζει». Γιατί η επαφή με τα συναισθήματά σου δεν είναι τεχνική. Δεν είναι κάτι που «μαθαίνεται» σαν οδηγία. Είναι μια στάση. Μια μικρή μετατόπιση: από το να αποφεύγεις…
στο να μένεις. Και ίσως, για αρχή, αυτό να είναι αρκετό.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας
