Επιβράδυνση της αγοραστικής κίνησης καταγράφηκε κατά τη διάρκεια των φετινών χειμερινών εκπτώσεων σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, όπως προκύπτει από την έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης (ΕΣΘ), τα αποτελέσματα της οποίας γνωστοποιήθηκαν με σημερινή ανακοίνωση.

Συγκεκριμένα, το 82,6% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσε ότι κατέγραψε πτώση τζίρου κατά τις χειμερινές εκπτώσεις σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, ενώ το 8,7% ανέφερε αύξηση και ένα αντίστοιχο ποσοστό κινήθηκε στα ίδια επίπεδα.

Περισσότεροι από τους μισούς από όσους μίλησαν για μείωση τζίρου έκαναν λόγο για απώλειες μεταξύ 11% και 20%, ενώ το 20% είδε τη μείωση να κυμαίνεται από 21% έως 30%. Παράλληλα, επιχειρηματίες που συμμετείχαν στην έρευνα του ΕΣΘ δήλωσαν ότι κατέγραψαν απώλειες άνω του 41%.

Τα ποσοστά των εκπτώσεων φέτος κινήθηκαν, σύμφωνα με τον Σύλλογο, σε σχετικά υψηλά επίπεδα, καθώς πάνω από τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις προχώρησαν σε εκπτώσεις άνω του 41%, ενώ σημαντικό ποσοστό κινήθηκε στο εύρος 21% έως 30% και 31% έως 40%.

Η μεγαλύτερη αγοραστική κινητικότητα καταγράφηκε κυρίως στο διάστημα από 12 έως και 31 Ιανουαρίου και από 2 έως 14 Φεβρουαρίου, ενώ αρκετοί έμποροι σημείωσαν ότι δεν υπήρξε ουσιαστική διαφοροποίηση στην ένταση της κίνησης καθ’ όλη τη διάρκεια των εκπτώσεων.

Η έρευνα καταγράφει και σαφή μεταβολή στη συμπεριφορά των καταναλωτών, με τους εμπόρους να παρατηρούν ότι οι πελάτες αγοράζουν λιγότερα τεμάχια και στρέφονται κυρίως σε φθηνότερα ή απολύτως αναγκαία προϊόντα. Τα βασικά και αναγκαία προϊόντα ήταν εκείνα που, σύμφωνα με την έρευνα του ΕΣΘ, σημείωσαν τη μεγαλύτερη ζήτηση, ενώ περιορισμένο παρέμεινε το ενδιαφέρον για ακριβότερα είδη. Παράλληλα, αυξήθηκε η τάση σύγκρισης τιμών και η αναμονή για ακόμη καλύτερες προσφορές.

Ως βασικότερη πρόκληση για την τρέχουσα περίοδο, σύμφωνα με τον φορέα, αναδεικνύεται η μειωμένη καταναλωτική δαπάνη, ενώ σημαντικές πιέσεις ασκούν το αυξημένο λειτουργικό κόστος, οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, καθώς και ο ανταγωνισμός από τα ηλεκτρονικά καταστήματα. Σε μικρότερο βαθμό αναφέρονται ο ανταγωνισμός από πολυεθνικές αλυσίδες και η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Για το επόμενο τρίμηνο, οι επιχειρηματίες εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την πορεία της αγοράς, με μερίδα αυτών να δηλώνει απαισιοδοξία, σημαντικό ποσοστό να τηρεί ουδέτερη στάση και μόλις λίγους να εμφανίζονται αισιόδοξοι.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο κλάδος παραγωγής και εμπορίας αποσταγμάτων αποτελεί μέρος μίας ευρύτερης εφοδιαστικής αλυσίδας, η οποία συνεισφέρει 2,1 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας και υποστηρίζει 73,4 χιλ. θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης (στοιχεία 2024).

Το παραπάνω συμπέρασμα προκύπτει από νέα μελέτη του ΙΟΒΕ με τίτλο «Ο κλάδος αποσταγμάτων στην Ελλάδα: Συμβολή στην οικονομία και προοπτικές». Σημειώνεται ότι στην κατηγορία των αποσταγμάτων περιλαμβάνονται όλα τα ποτά που περιέχουν τουλάχιστον 15 βαθμούς αιθυλικής αλκοόλης και αντιμετωπίζουν κοινό φορολογικό πλαίσιο (ουίσκι, βότκα, τζιν, ρούμι, τεκίλα, ούζο, τσίπουρο, κ.ά.).

Η εγχώρια (καταγεγραμμένη) παραγωγή αποσταγμάτων παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία έτη, φτάνοντας τα 56 εκατ. λίτρα τελικού προϊόντος το 2024 (αύξηση κατά 4,9% σε σύγκριση με το 2023). Η περιφερειακή διάσταση της εγχώριας παραγωγής είναι σημαντική, με το 67% της παραγωγής να συγκεντρώνεται στη Θεσσαλία, στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.

Η καταγεγραμμένη κατανάλωση αποσταγμάτων έχει μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με το 2009, ως αποτέλεσμα της ύφεσης της ελληνικής οικονομίας και των αυξήσεων στους συντελεστές Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και ΦΠΑ.

Μετά τη σημαντική πτώση λόγω πανδημίας το 2020 και τη μετέπειτα ανάκαμψη, οι πωλήσεις αποσταγμάτων έχουν σταθεροποιηθεί περίπου στα 5,1 εκατ. 9λιτρα κιβώτια την τριετία 2023-2025. Οι πωλήσεις, πλέον, βρίσκονται στο 64% των επιπέδων του 2009, ενώ λόγω των διαφορετικών συνθηκών τιμολόγησης και φορολογίας μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών ποτών καταγράφεται και τάση υποκατάστασης.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο συντελεστή ΕΦΚ αποσταγμάτων ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ-27 (σε μονάδες ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης) και υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο γειτονικών και τουριστικά ανταγωνιστικών χωρών.

Οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ (55%) της τελικής λιανικής τιμής ενός αποστάγματος. Η υψηλή φορολογική επιβάρυνση δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην εγχώρια αγορά, ενισχύοντας τα κίνητρα διενέργειας παράνομου εμπορίου, όσο και στο τουριστικό προϊόν, μειώνοντας την ανταγωνιστικότητά του.

Ο περιορισμός του παράνομου εμπορίου (εγχώρια υποδηλωμένη παραγωγή προϊόντος διήμερων αποσταγματοποιών, παραποιημένα προϊόντα, και διασυνοριακό εμπόριο), με αναπροσαρμογή του φορολογικού πλαισίου και συντονισμένους ελέγχους στην αγορά, εκτιμάται ότι θα αποφέρει πολλαπλασιαστικά οφέλη στα φορολογικά έσοδα διευρύνοντας τη φορολογική βάση στη δημόσια υγεία, στη βιωσιμότητα πολλών επιχειρήσεων και στην απασχόληση, ενδυναμώνοντας το πλαίσιο λειτουργίας των υγιών επιχειρήσεων του κλάδου. Τα τελευταία έτη οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ αναδεικνύουν το πρόβλημα, καθώς μόνο την τριετία 2022-2024 έχουν κατασχεθεί περίπου 500 χιλ. λίτρα αλκοολούχων ποτών.

Σε ένα περιβάλλον όπου η αποτελεσματικότητα και η καταπολέμηση της παραοικονομίας αποτελούν κεντρικούς άξονες της φορολογικής πολιτικής, η μελέτη αξιολογεί κατά πόσο η σύγκλιση προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο φορολόγησης των αποσταγμάτων μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία της αγοράς, να περιορίσει τις απώλειες δημοσίων εσόδων από μη καταγεγραμμένη δραστηριότητα και να ενισχύσει τη συμβολή του κλάδου στην οικονομία.

Σε αυτό το πλαίσιο, στη μελέτη εκτιμήθηκε η επίδραση της μείωσης ΕΦΚ αποσταγμάτων από το υφιστάμενο επίπεδο των 2.548 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης στα 1.930 ευρώ ανά 100 λίτρα αιθυλικής αλκοόλης (μέσος όρος ΕΕ). Η προσαρμογή του ΕΦΚ δεν αναμένεται να οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης, αλλά αντίθετα εκτιμάται ότι θα βοηθήσει στη μετακίνηση ποσοτήτων από το παράνομο προς το νόμιμο εμπόριο.

Με βάση την ανάλυση του ΙΟΒΕ, η προσαρμογή του ΕΦΚ θα είχε θετική επίδραση στην ελληνική οικονομία. Ειδικότερα, αναμένεται να:

– Ενισχύσει την υγιή επιχειρηματικότητα με κίνητρα για ενσωμάτωση κατανάλωσης νόμιμων, ελεγχόμενων και ασφαλών αποσταγμάτων σε όλα τα κανάλια επιτόπιας κατανάλωσης (αύξηση πωλήσεων κατά 8,3%).

– Τονώσει την εγχώρια παραγωγή, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων καθώς και τη δημιουργία και ανάπτυξη νέων παραγωγικών επιχειρήσεων με άμεση θετική επίδραση στις θέσεις απασχόλησης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

– Ενισχύσει το ΑΕΠ κατά περίπου 180 εκατ. ευρώ και την απασχόληση σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού αποσταγμάτων κατά 13,1 χιλ. θέσεις πλήρους απασχόλησης.

– Διατηρήσει ουδέτερο ή και θετικό το δημοσιονομικό ισοζύγιο με συνολική θετική μεταβολή εσόδων (ΕΦΚ, ΦΠΑ, φόροι εισοδήματος) έως και 2,4 εκατ. ευρώ.

– Μειώσει τη λιανική τιμή πώλησης μίας τυπικής φιάλης ποτού κατά 13,6%.

– Εξορθολογήσει το φορολογικό πλαίσιο, τοποθετώντας την Ελλάδα πλησιέστερα σε χώρες που προσφέρουν παρόμοιο τουριστικό προϊόν ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων HORECA.

ΑΠΕ-ΜΠΕ