Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει οφέλη, αλλά περιορισμένο πεδίο χρήσης και η εξάπλωσή της συνοδεύεται από έντονη ανησυχία των χρηστών για τις αρνητικές επιπτώσεις της. Αυτό διαπιστώνει διεθνής έρευνα που διεξήγε το «World Internet Project» (WIP) σε οκτώ χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, και θα παρουσιαστεί σήμερα στην ετήσια συνάντηση του οργανισμού στην Αθήνα.
Στην έρευνα συμμετείχαν πολίτες από την Ελλάδα, τις ΗΠΑ, την Ελβετία, την Τσεχία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ινδονησία, την Κολομβία και το Μακάο, με τα δείγματα να κυμαίνονται από 1.200 έως 2.000 συμμετέχοντες σε κάθε χώρα. Στην ελληνική έρευνα συμμετείχαν 1.440 άτομα από όλη την Ελλάδα και φορέας υλοποίησης ήταν το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), με τη συμμετοχή των ερευνητών Νίκου Δεμερτζή, Νικόλα Κληρονόμου, Απόστολου Λιναρδή, Κατερίνας Μανδενάκη και Χαράλαμπου Τσέκερη. Η ελληνική έρευνα έγινε στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «JustReDI».
«Είναι εντυπωσιακό ότι σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια από την εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στους πολίτες με το ChatGPT, το ΑΙ έχει ήδη γίνει μέρος της καθημερινής ζωής», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Τζέφρι Κολ (Jeffrey Cole), ιδρυτής και διευθυντής του WIP. «Τα δεδομένα δείχνουν μεγάλη χρήση, εξοικείωση και ανησυχίες για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσει τον κόσμο μας. Ενώ το διαδίκτυο εμφανίστηκε με μεγάλη αισιοδοξία (και αργότερα μάθαμε για τη σκοτεινή του πλευρά), η τεχνητή νοημοσύνη εμφανίστηκε με φόβο και ανησυχία. Ας ελπίσουμε ότι και οι θετικές πτυχές θα αποτελέσουν σημαντικό μέρος της», συμπληρώνει.
Όπως δείχνουν τα αποτελέσματα της Διεθνούς Έρευνας για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2026, τα οποία θα παρουσιάσει ο Τζέφρι Κολ κατά την εναρκτήρια εκδήλωση της ετήσιας συνάντησης του WIP, σήμερα στο αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης», στο κεντρικό κτίριο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, παρά το γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, η πραγματική χρήση της παραμένει σχετικά περιορισμένη. Από τις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, το ποσοστό συνολικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης (ανεξάρτητα από τη συχνότητα χρήσης της) ήταν 60% στη Νέα Ζηλανδία και ακολουθούν οι ΗΠΑ και η Ελβετία με 54%, η Κολομβία με 51%, η Ελλάδα με 47%, το Μακάο με 42% και η Τσεχία με 39%.
«Ζούμε σε κοινωνίες επιτάχυνσης. Η εξέλιξη της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και τα αποτελέσματα των ερευνών μας αλλάζουν πολύ συχνά», διευκρινίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επικεφαλής του συνεδρίου και εκπρόσωπος του WIP στην Ελλάδα, καθηγητής Νίκος Δεμερτζής. Την παραπάνω διαπίστωση ενισχύει μια ακόμα πιο πρόσφατη έρευνα του ΕΚΚΕ σε συνεργασία με το WIP στην Ελλάδα, που ολοκληρώθηκε μόλις πριν από λίγες ημέρες. «Χρησιμοποιώντας ένα μη πιθανολογικό δείγμα από το διαδικτυακό πάνελ του ΕΚΚΕ, φαίνεται ότι η Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι πλέον μια εξειδικευμένη τεχνολογία. Σχεδόν οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν αυτή τη στιγμή εφαρμογές, όπως το ChatGPT, το Copilot ή το Gemini. Επιπλέον, οι μισοί από όλους τους χρήστες αλληλεπιδρούν με την τεχνητή νοημοσύνη σε καθημερινή βάση, ενώ σχεδόν όλοι οι χρήστες του διαδικτύου αλληλεπιδρούν με αυτήν τουλάχιστον εβδομαδιαίως», περιγράφει ο κ. Δεμερτζής.
Κίνητρα πίσω από τη χρήση του ΑΙ
Η απόκτηση νέων γνώσεων αποτελεί έναν από τους βασικότερους λόγους χρήσης εργαλείων ΑΙ, όπως αποτυπώνεται στη Διεθνή Έρευνα του WIP για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2026. Μάλιστα, σε τέσσερις από τις πέντε χώρες που κατέγραψαν σχετικά στοιχεία, περισσότεροι από το 55% των χρηστών αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να μάθουν κάτι νέο. Τα υψηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στην Τσεχία (86%), την Ινδονησία (70%) και την Ελλάδα (68%).
Παράλληλα, η περιέργεια λειτουργεί ως σημαντικό κίνητρο για πάνω από το 45% των χρηστών και στις πέντε χώρες που έχουν καταγράψει στοιχεία. Στην Ελλάδα, το 60% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θέλει να διαπιστώσει πώς λειτουργεί η συγκεκριμένη τεχνολογία και πόσο χρήσιμη μπορεί να αποδειχθεί. Η επίλυση σχολικών ή εργασιακών προβλημάτων είναι επίσης ένας σημαντικός λόγος χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες, με την Ελλάδα να καταγράφει ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό (74%), πίσω από την Ινδονησία (85%) και την Τσεχία (78%).
Η πλειονότητα όσων χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θεωρεί ότι αυτά προσφέρουν ουσιαστικά οφέλη. Το ποσοστό των χρηστών που δηλώνει ότι η ΑΙ είναι χρήσιμη είναι συντριπτικά υψηλό σε τρεις χώρες: στην Κολομβία (97%), την περιοχή Μακάο (91%) και την Τσεχία (90%). Αντίθετα, στη Νέα Ζηλανδία και την Ελβετία, το 35% και 25% των χρηστών, αντίστοιχα, δηλώνουν ότι δεν βρήκαν τις εφαρμογές AI χρήσιμες.
Ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο πολλοί πολίτες αποφεύγουν την τεχνητή νοημοσύνη είναι ότι δεν τη θεωρούν σχετική με την καθημερινότητά τους. Στην Κολομβία το ποσοστό αυτό φτάνει το 55%, στη Νέα Ζηλανδία το 53% και στην Ελλάδα το 45%.
Δεύτερος σημαντικότερος λόγος είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος. Πάνω από το 40% των χρηστών του διαδικτύου σε τρεις χώρες δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης γιατί δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτά: στην Κολομβία (45%), την Ελλάδα (44%) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (42%). Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι προσωπικές τους πληροφορίες.
Ανησυχία για ιδιωτικότητα και απώλεια θέσεων εργασίας
Παρά το γεγονός ότι οι ερωτηθέντες αναγνωρίζουν πιθανά οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης στην αποδοτικότητα και τη συνολική βελτίωση της ποιότητας ζωής τους, η πλειονότητά τους σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τις πιθανές αρνητικές συνέπειες.
Σε όλες τις χώρες της έρευνας, περισσότερο από το 50% των χρηστών του διαδικτύου θεωρεί ότι η AI μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της προσωπικής ζωής των πολιτών, με το υψηλότερο ποσοστό ανησυχίας να καταγράφεται στην Ελλάδα (79%). Η χώρα καταγράφει και το υψηλότερο ποσοστό ανησυχίας για απώλεια θέσεων εργασίας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης (62%).
Ένα σημαντικό ποσοστό πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να σημάνει το τέλος της ανθρωπότητας: το 27% στη Νέα Ζηλανδία, το 24% στις ΗΠΑ, το 21% στην Τσεχία, το 17% στην Ελλάδα και το 16% στην Κολομβία.
Στο ερώτημα εάν θα έπρεπε τα παιδιά να χρησιμοποιούν προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης, θετική άποψη έχει ένα μεγάλο ποσοστό ερωτηθέντων στο Μακάο (64%) και στην Τσεχία (51%). Αντίθετα, το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλό στη Νέα Ζηλανδία (20%), την Ελλάδα (19%) και την Κολομβία (12%). Οι ανησυχίες εστιάζονται στην εξάρτηση των παιδιών από τις νέες τεχνολογίες και τις επιπτώσεις στην κριτική σκέψη τους.
Το WIP
Το World Internet Project ιδρύθηκε το 1998 και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς συνεργατικές ερευνητικές πρωτοβουλίες για τη μελέτη του Διαδικτύου και των αναδυόμενων ψηφιακών τεχνολογιών. Συντονίζεται από το Center for the Digital Future της Annenberg School for Communication and Journalism του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και αριθμεί συνεργάτες σε σχεδόν 30 χώρες και πέντε ηπείρους με έδρα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. Η Ελλάδα συμμετέχει μέσω του ΕΚΚΕ από το 2015.
Η ετήσια συνάντηση του World Internet Project φιλοξενείται φέτος στην Αθήνα, από σήμερα έως και την Κυριακή και τη διοργάνωση έχουν αναλάβει το ΕΚΚΕ και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με την υποστήριξη του Athens Riviera Forum και της Accenture Greece.
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μαρία Κουζινοπούλου