Στη μετάβαση από τις διακρατικές συμφωνίες σε ουσιαστικές βιομηχανικές συνεργασίες στον τομέα της άμυνας εστιάζουν πλέον Ελλάδα και Γαλλία, όπως αναδείχθηκε στο Greece-France Economic Forum που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στο πλαίσιο της επίσκεψης του προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας, Εμανουέλ Μακρόν.

Η συζήτηση για την άμυνα δεν περιορίστηκε σε γεωπολιτικές διαπιστώσεις, αλλά εστίασε στις πρακτικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία μιας ισχυρής ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, με έμφαση σε κοινά προγράμματα, συμπαραγωγές και ενοποιημένες εφοδιαστικές αλυσίδες. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη υπέρβασης του κατακερματισμού που χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή αγορά. Όπως επισημάνθηκε, παρά την υψηλή τεχνογνωσία, η έλλειψη συντονισμού και κοινών προτύπων περιορίζει την ικανότητα της Ευρώπης να αναπτύξει ανταγωνιστικά αμυντικά συστήματα σε κλίμακα. Ο Κρίστιαν Χατζημηνάς, επικεφαλής της THEON International, ανέδειξε το ζήτημα με σαφήνεια, τονίζοντας ότι η πρόκληση δεν είναι τεχνολογική αλλά οργανωτική. Όπως σημείωσε, η ευρωπαϊκή αμυντική κυριαρχία μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω κοινών προμηθειών και στρατηγικών συνεργασιών, με ισότιμο καταμερισμό του βιομηχανικού έργου.

Υπογράμμισε μάλιστα ότι συνεργασίες ελληνικών και γαλλικών εταιρειών έχουν ήδη οδηγήσει σε εξαγωγές αμυντικών προϊόντων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, δείχνοντας ότι υπάρχει λειτουργικό μοντέλο που μπορεί να επεκταθεί. Από τη γαλλική πλευρά, ο Pierre Éric Pommellet, επικεφαλής της Naval Group, έδωσε έμφαση στη μακροπρόθεσμη διάσταση της συνεργασίας, επισημαίνοντας ότι η εμπλοκή της ελληνικής βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα – όπως τα ναυπηγικά έργα – διευρύνεται σταθερά. Όπως τόνισε, στόχος είναι η ανάπτυξη κοινών έργων που θα δημιουργούν προστιθέμενη αξία και για τις δύο πλευρές, ενισχύοντας παράλληλα την ευρωπαϊκή αμυντική βάση. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Nicolas Groult από την KNDS France στάθηκε στη σημασία των διακρατικών συνεργασιών ως βασικού εργαλείου για την ενοποίηση της ευρωπαϊκής άμυνας. Όπως ανέφερε, προγράμματα όπως το “Philoctetes” δείχνουν ότι η σύμπραξη με την ελληνική βιομηχανία μπορεί να καλύψει επιχειρησιακές ανάγκες και ταυτόχρονα να ενισχύσει την ευρωπαϊκή τεχνολογική βάση.

Από ελληνικής πλευράς, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος από την METLEN υπογράμμισε ότι η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως ισότιμος βιομηχανικός εταίρος, επισημαίνοντας ωστόσο ότι σε ορισμένα μεγάλα προγράμματα – όπως οι φρεγάτες – η ενεργοποίηση της εγχώριας βιομηχανίας θα μπορούσε να είχε γίνει νωρίτερα, ώστε να ενισχυθεί περισσότερο η εγχώρια προστιθέμενη αξία. Η επόμενη φάση της ελληνογαλλικής συνεργασίας φαίνεται να μετατοπίζεται από τις απλές προμήθειες σε πιο σύνθετα σχήματα συμπαραγωγής και συν-ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι ελληνικές εταιρείες καλούνται να ενταχθούν πιο ενεργά σε ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας, όχι μόνο ως υπεργολάβοι αλλά και ως τεχνολογικοί εταίροι. Η προοπτική αυτή συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές εξελίξεις. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών, η ανάγκη για στρατηγική αυτονομία και η επιτάχυνση κοινών ευρωπαϊκών προγραμμάτων δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο, στο οποίο χώρες με αξιόπιστη βιομηχανική βάση – όπως η Ελλάδα – μπορούν να διεκδικήσουν μεγαλύτερο ρόλο.

Παράλληλα, η ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας-Γαλλίας λειτουργεί ως «πιλότος» για ευρύτερες ευρωπαϊκές συνέργειες. Το βασικό ζητούμενο, όπως προέκυψε από τις παρεμβάσεις, είναι η μετάβαση σε ένα μοντέλο όπου οι επενδύσεις στην άμυνα θα συνδυάζονται με βιομηχανική ανάπτυξη, τεχνολογική εξέλιξη και εξαγωγική δυναμική. Το συμπέρασμα που αναδείχθηκε είναι ότι η αμυντική συνεργασία δεν αποτελεί πλέον μόνο εργαλείο ασφάλειας, αλλά και μοχλό οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής. Και σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ελληνογαλλική σύμπραξη επιχειρεί να αποκτήσει πιο μόνιμα και παραγωγικά χαρακτηριστικά.

Θανάσης Παπαδής / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πλήρης ημερών σε ηλικία 103 χρονών έφυγε από τη ζωή ο Τζορτζ Νταν, ο Βρετανός πιλότος βομβαρδιστικών στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που το 1947 είχε παραδώσει το «Σπιτφάιρ» MJ755 στους Έλληνες συναδέλφους του, ένα από τα 77 καταδιωκτικά, που είχε παραχωρήσει μεταπολεμικά η βρετανική κυβέρνηση για την αναδιοργάνωση της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας, το οποίο πλήρως ανακατασκευασμένο σε πτήσιμη κατάσταση κοσμεί σήμερα το Μουσείο της Πολεμικής Αεροπορίας στο Τατόι.

Το 2020 ο Τζορτζ Νταν είχε αναφέρει σε τηλεφωνική του συνομιλία με το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων: «Ήταν μετά τον πόλεμο. Πέταξα την 28η Ιανουαρίου 1947 (…) Ήμουν αυτός που έκανε την τελευταία πτητική δοκιμή πριν το αεροπλάνο αναχωρήσει για την Ελλάδα, όπου είχε πουληθεί (σ.σ είχε παραχωρηθεί) στην Ελληνική Αεροπορία. (…) Είχαμε σταματήσει στην Κύπρο για ανεφοδιασμό. Τα αεροσκάφη που δόθηκαν στην Ελλάδα βρίσκονταν στην Αίγυπτο, σε μοίρα συντήρησης με το τέλος του πολέμου».

 «Ο Τζορτζ πήρε μέρος ως πιλότος των Halifax και Mosquito με τη Διοίκηση Βομβαρδιστικών κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου πετώντας σε 44 επιχειρήσεις», αναφέρει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Στιβ Ντάρλοου, συγγραφέας, εκδότης και σύμβουλος ντοκιμαντέρ ιστορικού περιεχομένου.

«Η αφοσίωση και η γενναιότητά του αναγνωρίστηκαν με την απονομή του Διακεκριμένου Σταυρού Ιπτάμενου, και τιμήθηκε επίσης με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής», τονίζει.

«Θα τον θυμόμαστε επίσης για τον εξέχοντα ρόλο του στην υπεράσπιση και την επίτευξη μεγαλύτερης αναγνώρισης για τους πεσόντες συντρόφους του στη Διοίκηση Βομβαρδιστικών. Ο ένθερμος χαρακτήρας του, η ταπεινή του στάση, η χαρά του για τη ζωή, και το μεταδοτικό του γέλιο τον έκαναν αγαπητό σε τόσους πολλούς. Ξέρω ότι θα νιώσουν θλίψη, αλλά θα νιώσουν επίσης προνομιούχοι όσοι τον γνώρισαν, και μοιράστηκαν χρόνο με έναν σπουδαίο άνθρωπο. Το τέλος μιας εποχής για μένα», καταλήγει ο κ. Ντάρλοου.

Όπως είχε αναφέρει το 2020 στο Αθηναϊκό Πρακτορείο o βετεράνος αεροπόρος, το 1941 πήγε εθελοντής στην αεροπορία, για να γίνει ιπτάμενος. Τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς η RAF τον έστειλε για αεροπορική εκπαίδευση στον Καναδά.

Λίγα χρόνια νωρίτερα το 1937 πριν κλείσει τα δεκατέσσερα, είχε αφήσει το σχολείο για να εργαστεί σε μεταφορική εταιρεία. Μάλιστα κάποιοι στη RAF είχαν αμφισβητήσει την ικανότητά του να εκπαιδευτεί ως πιλότος βομβαρδιστικών, λόγω των περιορισμένων γραμματικών του γνώσεων, και πρότειναν να πήγαινε σε μεταφορικά ανεμόπτερα.

Και ο Τζορτζ Νταν, συμπλήρωνε: «Τον Ιούλιο του 1942 (σ.σ. μετά την επιστροφή του στην Αγγλία), έκανα την πρώτη μου αποστολή με βομβαρδιστικά “Halifax” και αργότερα τοποθετήθηκα στα “Mosquito” (σ.σ. ξύλινο ελαφρύ βομβαρδιστικό). Πέταξα σε 30 επιχειρήσεις με βομβαρδιστικά “Halifax” και 14 με “Μοσκίτο”, συνολικά 44 αποστολές».

Τον Αύγουστο του 1943 ο Τζορτζ Νταν πήρε μέρος σε μια από τις πλέον σημαντικές αποστολές βομβαρδισμού της RAF, στα χρόνια του πολέμου, στο Πεενεμούντε της Βαλτικής, στις εγκαταστάσεις εκτόξευσης των πυραύλων V1 και V2.

Επειδή η δράση των βομβαρδιστικών ξεπερνούσε την ακτίνα ραδιοπλοήγησης της εποχής, η επιχείρηση έπρεπε να γίνει νύχτα με πανσέληνο, κάτι το οποίο συνέβη το βράδυ της 17ης προς 18η Αυγούστου 1943.

 «Ήμουν στο πρώτο κύμα βομβαρδιστικών που επιτέθηκαν από τα συνολικά τρία», τόνιζε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Τζορτζ Νταν. «Δυο σμήνη βομβαρδιστικών σε κάθε κύμα. Στο πρώτο κύμα δεν είχαμε μπελάδες από τα γερμανικά νυχτερινά καταδιωκτικά, …ήμασταν τυχεροί».

Όπως είχε αναφέρει παλαιότερα ο ίδιος, η Διοίκηση Βομβαρδισμού της Βασιλικής Αεροπορίας είχε ξεκαθαρίσει πως εάν δε πετύχαινε ο βομβαρδισμός εκείνο το βράδυ, θα επαναλάμβαναν την επιχείρηση το αμέσως επόμενο, και το επόμενο μετά, και ξανά το επόμενο, μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος, με τρομακτικές απώλειες για τα πληρώματα της RAF.

Μετά την ολοκλήρωση των επιδρομών με τα «Χάλιφαξ», και μια σύντομη περίοδο ως εκπαιδευτής πιλότος, ανέλαβε καθήκοντα πετώντας με τα de Havilland Mosquito, σε επιχειρήσεις εναντίον του Βερολίνου και άλλων γερμανικών πόλεων.

«Το ‘’Μοσκίτο’’, το ξύλινο βομβαρδιστικό, ήταν ένα θαυμάσιο αεροπλάνο να πετάει κανείς. Τα είχε όλα, βαθμό ανόδου, ταχύτητα, ικανότητα ελιγμών, ένα αεροσκάφος πολλαπλών ρόλων», κατέληγε μιλώντας το 2020 στο Αθηναϊκό –  Μακεδονικό Πρακτορείο ο κ. Νταν.

Στη συνέχεια, το 1947, τοποθετήθηκε στην Αίγυπτο για να πετάξει ανακαινισμένα μονοκινητήρια μαχητικά αεροσκάφη, και μετέφερε το «Σπιτφάιρ» (MJ755) στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Λίγο περισσότερο από 70 χρόνια αργότερα, κάθισε ξανά στο ίδιο καταδιωκτικό, στο ιστορικό αεροδρόμιο του Μπίγκιν Χιλλ στο Κεντ, όπου το αεροπλάνο ανακατασκευαζόταν.

Μεταπολεμικά θ’ αποστρατευτεί με το βαθμό του σμηναγού, και θα επιστρέψει στην εταιρεία μεταφορών «Pickfords», από την οποία και συνταξιοδοτήθηκε.

Το 2019, σε ηλικία 98 χρονών μαζί με τον συγγραφέα και εκδότη Στιβ Ντάρλοου έγραψε το βιβλίο «Resolute – To war with Bomber Command», αναφερόμενος στη θητεία του στη RAF ως πιλότος βομβαρδιστικών στα χρόνια του πολέμου.

Τον Μάιο του 2025 ο Τζορτζ Νταν είχε πάρει μέρος ως τιμώμενο πρόσωπο στις εκδηλώσεις για τα 80 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.

Η υποπτέραρχος της Βασιλικής Αεροπορίας Κρις Έλιοτ, διευθύνων σύμβουλος του Ταμείου Φιλανθρωπίας της RAF, δήλωσε: «Με βαθιά θλίψη πληροφορηθήκαμε τον θάνατο του Τζορτζ Νταν. Ο Τζορτζ σήμαινε πολλά για όλους στο Ταμείο Φιλανθρωπίας της RAF, και για την ευρύτερη οικογένεια της Βασιλικής Αεροπορίας. Ενώ θα τον θυμόμαστε πάντα για την αξιοσημείωτη υπηρεσία του κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν εξίσου αγαπητός για τη γενναιοδωρία, τη ζεστασιά και την ακλόνητη αφοσίωσή του στο Ταμείο επί τόσα χρόνια. (…) Αισθανόμαστε απίστευτα προνομιούχοι που τον γνωρίσαμε και που επωφεληθήκαμε από την υποστήριξή του».

Προέλευση φωτογραφίας: RAF Benevolent Fund
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μέσα στον Μάιο αναμένεται να λάβουν την πρώτη ανατροφοδότηση σχετικά με την πορεία πιστοποίησης τα 13 δημόσια σχολεία που έχουν δηλώσει ενδιαφέρον για να λειτουργήσουν πρόγραμμα Διεθνούς Απολυτηρίου (ΙΒ – International Baccalaureate) κατά το ερχόμενο σχολεικό έτος, ενώ η τελική έγκριση αναμένεται να δοθεί μετά από αναλυτικό έλεγχο στις αρχές Ιουνίου.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με υψηλόβαθμο στέλεχος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, που μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, μέσα στον Μάιο αναμένεται μία πρώτη ανατροφοδότηση, για το εάν είναι θετική η εισήγηση για το σχολείο. Στη συνέχεια, προβλέπονται επισκέψεις (δια ζώσης, αλλά και ψηφιακές) στα σχολεία, προκειμένου να δοθεί η τελική έγκριση. Έτσι, σύμφωνα με την ίδια πηγή, στις αρχές Ιουνίου θα γίνει επίσημα γνωστό ποια σχολεία από τα 13 δημόσια σχολεία που έχουν δηλώσει ενδιαφέρον, θα πάρουν την πιστοποίηση για να λειτουργήσουν το πρόγραμμα Διεθνούς Απολυτηρίου από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, για τη σχολική χρονιά 2026-27.

Ο έλεγχος κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς από πλευράς Οργανισμού ΙΒ, θα ελεγχθεί αναλυτικά εάν πληρούνται οι προδιαγραφές και τα κριτήρια που έχουν τεθεί, από τον εξοπλισμό του σχολείου, μέχρι την ετοιμότητα του υλικού διδασκαλίας για την ερχόμενη χρονιά.

Τα χαρακτηριστικά των 13 υποψήφιων σχολείων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τύπος των σχολείων που έχουν καταθέσει φάκελο πιστοποίησης για ΙΒ, καθώς από τα 13 σχολεία συνολικά, τα επτά είναι Πρότυπα, τέσσερα Μουσικά, ένα Καλλιτεχνικό και ένα Πειραματικό σχολείο.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, καθώς από τις 6 γνωστικές περιοχές του ΙΒ η μία αφορά στις τέχνες, που περιλαμβάνει το θέατρο και τη μουσική, θεωρήθηκε ότι ο τύπος των Μουσικών και Καλλιτεχνικών σχολείων θα μπορούσε να ενταχθεί στα ΙΒ σχολεία και με αυτό το σκεπτικό προσεγγίστηκαν αρχικά τα σχολεία αυτά, για να εξετάσουν εάν ήθελαν να ενταχθούν στο εν λόγω δίκτυο.

Αξίζει να γίνει αναφορά, επίσης, στην εντοπιότητα των σχολείων, καθώς τα οκτώ βρίσκονται στην Αττική, τρία στη Θεσσαλονίκη, ένα στον Βόλο και ένα στο Ηράκλειο. Απώτερος στόχος, εφόσον λειτουργήσει καλά το πρόγραμμα, είναι, σύμφωνα πάντα με την ίδια πηγή, μία ευκαιρία κάθε νομός της Ελλάδας να έχει από ένα σχολείο ΙΒ.

Άλλωστε, η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, έχει επισημάνει ότι η ένταξη δημόσιων σχολείων στο δίκτυο των ΙΒ σχολείων είναι «σημαντικό βήμα για ένα ακόμη πιο εξωστρεφές, σύγχρονο και ποιοτικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα», στο οποίο δίνονται περισσότερες επιλογές στους μαθητές και τις μαθήτριες. Παράλληλα, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν γίνεται «καμία συζήτηση» για ένταξη στο δημόσιο πανεπιστήμιο μέσω ΙΒ, καθώς στα δημόσια πανεπιστήμια της Ελλάδας η εισαγωγή γίνεται μόνο μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Αναλυτικότερα, τα 13 υποψήφια σχολεία είναι τα εξής:

ΑΤΤΙΚΗ

1. Μουσικό Σχολείο Αθήνας
2. Καλλιτεχνικό Σχολείο Γέρακα
3. Μουσικό Σχολείο Παλλήνης
4. Πρότυπο ΓΕΛ Αναβρύτων
5. Πρότυπο ΓΕΛ Αγ. Αναργύρων
6. Πρότυπο ΓΕΛ Βαρβακείου
7. Πρότυπο ΓΕΛ Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης
8. Πρότυπο ΓΕΛ Ιωνιδείου

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

9. 1ο Πρότυπο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης Μανόλης Ανδρόνικος
10. Πειραματικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας
11. Μουσικό Σχολείο Θεσσαλονίκης

ΒΟΛΟΣ

12. Μουσικό Σχολείο Βόλου

ΗΡΑΚΛΕΙΟ

13. Πρότυπο ΓΕΛ Ηρακλείου

Τι σημαίνει «σχολείο ΙΒ»

Για τα «πολλαπλά οφέλη» που θα έχουν τα σχολεία που θα ενταχθούν στο δίκτυο των σχολείων ΙΒ, μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ζωή Γείτονα, πρόεδρος της Ένωσης Σχολείων Διεθνούς Απολυτηρίου Ελλάδας (IBSIGA) και διευθύντρια του σχολείου CGS.

«Θα γίνουν μέλη ενός παγκόσμιου δικτύου σχολείων, τα οποία μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά μεταξύ τους, όμως έχουν κάποια κοινά στοιχεία: Εξωτερική αξιολόγηση της εφαρμογής του προγράμματος, συστηματική επιμόρφωση εκπαιδευτικών, καθοδήγηση από τον Οργανισμό του International Baccalaureate και πρόσβαση σε μια παγκόσμια κοινότητα εκπαιδευτικών για ανταλλαγή καλών πρακτικών και διδακτικών μέσων με βάση τη μαθητοκεντρική προσέγγιση. Ειδικά για το ΙΒ DP υπάρχει επιπλέον και συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών», ανέφερε η κ. Γείτονα.

Επιπλέον, σημείωσε ότι η προσπάθεια ανάπτυξης νέων πρακτικών και νέας κουλτούρας μέσα στο υπάρχον εκπαιδευτικό περιβάλλον θα επιφέρει επιπλέον οφέλη, ενώ παράλληλα με την εφαρμογή του εθνικού προγράμματος σπουδών, θα δημιουργηθεί ένα «κλίμα συνεργασίας, διάχυσης και ανταλλαγής καλών πρακτικών και τελικά ένα κλίμα υγιούς ανταγωνισμού προς όφελος όλων – εκπαιδευτικών και μαθητών».

Ειδικότερα για τους μαθητές που θα επιλέξουν να ακολουθήσουν το ΙΒ, σημείωσε ότι θα αποκτήσουν «ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο και ανταγωνιστικό απολυτήριο». Το Διεθνές Απολυτήριο, σύμφωνα με την κ. Γείτονα, αποτελεί «μια εξαιρετική προετοιμασία για τα επόμενα βήματα της πανεπιστημιακής ζωής όπως και για την αγορά εργασίας».

«Δεξιότητες όπως η διαθεματική αντίληψη, η κριτική και συνθετική σκέψη, μαζί με την ενεργοποίηση του μαθητή μέσω της κοινωνικής προσφοράς και της δράσης σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν βασικούς στόχους του προγράμματος. Όλοι αναγνωρίζουμε πόσο σημαντικές δεξιότητες είναι αυτές για ένα επιτυχημένο επόμενο βήμα ενός νέου ανθρώπου, όποιο και αν είναι αυτό», τόνισε.

Η κ. Γείτονα εκτίμησε ότι με την εφαρμογή του IB επεκτίνονται οι επιλογές που έχει ένας μαθητής του δημοσίου σχολείου. «Η επέκταση των επιλογών προγραμμάτων σπουδών ή τύπων σχολείων σε μια χώρα, ενισχύει τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ τους και επομένως αναβαθμίζει και την ποιότητα», είπε.

Αναφορικά με τα κριτήρια επιλογής του ΙΒ από έναν μαθητή ή μία μαθήτρια, σημείωσε ότι, καθώς υπάρχουν χώρες και πανεπιστήμια στο εξωτερικό που έχουν τελικό κόστος συγκρίσιμο με αυτό ενός φοιτητή που θα σπουδάσει στην Ελλάδα αλλά σε άλλη πόλη από την πόλη διαμονής του, όσοι μαθητές ενδιαφέρονται αλλά ανησυχούν για το υψηλό κόστος σπουδών και  διαμονής στο εξωτερικό, καλό είναι να αναζητήσουν πληροφορίες ώστε να έχουν πιο ολοκληρωμένη εικόνα πριν τελικά αποφασίσουν εάν θα ακολουθήσουν το IB ή το Γενικό Λύκειο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ