Μία 45χρονη γυναίκα αστυνομικός έχασε την ζωή της αργά το βράδυ της Παρασκευής μέσα στο σπίτι της στην Τρίπολη, έπειτα από πυροβολισμό.

Σύμφωνα με την Αστυνομία, από τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν προκύπτουν ενδείξεις εγκληματικής ενέργειας, ενώ έχει παραγγελθεί η διενέργεια ιατροδικαστικής εξέτασης στην σορό της 45χρονης. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η έρευνα του τμήματος Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Τρίπολης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη φωτίζει μια κρίσιμη αν και λιγότερο συζητημένη διάσταση των φυσικών καταστροφών: το πώς το φύλο σχετίζεται με τον κίνδυνο και την τρωτότητα απέναντι στις πλημμύρες.

Η έρευνα, που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Weather, Climate, and Society της Αμερικανικής Μετεωρολογικής Εταιρείας, ανέλυσε δεδομένα τεσσάρων δεκαετιών (1980–2020) από 12 περιοχές της Ευρώπης και της Μεσογείου. Ενόψει κλιματικής αλλαγής και περισσότερων ακραίων φαινομένων, η νέα έρευνα αναδεικνύει ότι επίπεδα κινδύνου απέναντι στα φαινόμενα αυτά διαφοροποιούνται ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Σε ευρωπαϊκό και μεσογειακό επίπεδο, οι άνδρες αντιστοιχούν στο 61% των θυμάτων από πλημμύρες, με αναλογία 1,6 άνδρες προς 1 γυναίκα. Στην Ελλάδα, η ίδια ανάλυση για την περίοδο 1980–2020 καταγράφει αναλογία 1,9 άνδρες για κάθε 1 γυναίκα, υψηλότερη από τον μέσο όρο του συνόλου των περιοχών που εξετάστηκαν. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από διεπιστημονική ομάδα επιστημόνων γεωλογίας, γεωγραφίας, διαχείρισης κινδύνου, περιβαλλοντικής οικονομίας και ψυχολογίας από την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γαλλία, ενώ η ανάλυση βασίστηκε στη βάση FFEM-DB, η οποία περιλαμβάνει 2.875 καταγεγραμμένους θανάτους από πλημμύρες. Επικεφαλής της έρευνας ήταν ο επίκουρος καθηγητής Μιχάλης Διακάκης (ΕΚΠΑ) και η δρ Κατερίνα Παπαγιαννάκη (Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος & Βιώσιμης Ανάπτυξης/Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών). Πού και πώς συμβαίνουν οι θάνατοι Η διαφοροποίηση δεν αφορά μόνο τον αριθμό των θυμάτων, αλλά και τις συνθήκες έκθεσης.

Όπως αναδεικνύεται από την έρευνα, στους άνδρες καταγράφεται σημαντικά μεγαλύτερη συχνότητα θανάτων σε δρόμους, κατά τη μετακίνηση και σε διάσχιση πλημμυρισμένων ρεμάτων. Η διάσχιση πλημμυρισμένου ρέματος εμφανίζεται περίπου διπλάσια στους άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες, ενώ συχνότερη είναι και η εμπλοκή σε περιστατικά όπου αγνοήθηκαν επίσημες προειδοποιήσεις. Οι θάνατοι που συνδέονται με επαγγελματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους είναι επίσης πολλαπλάσιοι στους άνδρες. Η έρευνα συμπεραίνει ότι οι άνδρες τείνουν να αναλαμβάνουν υψηλότερο ρίσκο, να υπερεκτιμούν τις ικανότητές τους σε συνθήκες οδήγησης και να αγνοούν συχνότερα προειδοποιήσεις. “Η μελέτη συζητά τα ευρήματα αυτά και υπό το πρίσμα κοινωνικών προτύπων (social norms) που συνδέονται με προσδοκίες ανάληψης δράσης και αυξημένη κινητικότητα των ανδρών σε εξωτερικούς χώρους” επισημαίνουν οι ερευνητές. «Η ανάλυση δείχνει ότι το έμφυλο χάσμα δεν είναι τυχαίο. Οι άνδρες καταγράφονται συχνότερα σε ενεργές, εξωτερικές καταστάσεις υψηλού κινδύνου, ιδιαίτερα σε μετακινήσεις και σε διάσχιση πλημμυρισμένων ρεμάτων. Τα μοτίβα αυτά παραμένουν σταθερά σε διαφορετικές χώρες και χρονικές περιόδους», σημειώνει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής, Μιχάλης Διακάκης.

Οι γυναίκες και ο εσωτερικός χώρος Όσιν αφορά τις γυναίκες, τα δεδομένα παρουσιάζουν διαφορετικές τάσεις. Καταγράφεται 19% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκλωβισμού σε πλημμυρισμένο εσωτερικό χώρο και 24% υψηλότερη παρουσία σε περιστατικά που συνέβησαν κατά τη διάρκεια ύπνου. Η κατανομή των περιστατικών δείχνει μεγαλύτερη σύνδεση των γυναικών-θυμάτων με εσωτερικούς χώρους και συνθήκες περιορισμένης κινητικότητας. «Τα δεδομένα αναδεικνύουν δύο διακριτά πρότυπα έκθεσης. Στους άνδρες κυριαρχεί η εξωτερική κινητικότητα και η ενεργή εμπλοκή. Στις γυναίκες καταγράφονται συχνότερα περιστατικά σε εσωτερικούς χώρους, με μεγαλύτερη παρουσία εγκλωβισμών ή περιστατικών κατά τη διάρκεια ύπνου», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δρ Κατερίνα Παπαγιαννάκη. Ηλικία και σύγκλιση Στις ηλικίες άνω των 64 ετών αυτή η διαφορά περιορίζεται σημαντικά.

Η σύγκλιση αυτή, σύμφωνα με την έρευνα, συνδέεται με τη μείωση της κινητικότητας και της επαγγελματικής έκθεσης στις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς και με πιο παρόμοια πρότυπα καθημερινής ζωής μεταξύ ανδρών και γυναικών. Με τον περιορισμό των διαφορών σε μετακινήσεις, εργασία και ενεργή ανάληψη ρίσκου, μειώνεται και η απόκλιση στη θνησιμότητα. Παράλληλα, η στατιστική ανάλυση καταγράφει ασθενή αυξητική τάση στους ετήσιους θανάτους και για τα δύο φύλα τις τελευταίες δεκαετίες. Η μελέτη τεκμηριώνει ότι τα πρότυπα έκθεσης στον πλημμυρικό κίνδυνο διαφοροποιούνται ανά φύλο.

«Η κατανόηση αυτών των διαφορών αποτελεί βασικό στοιχείο για την επιστημονική προσέγγιση της διαχείρισης πλημμυρικού κινδύνου», υπογραμμίζουν οι ερευνητές. Το άρθρο: Diakakis, M., K. Papagiannaki, O. Petrucci, F. Vinet, and K. Weiss, 2026: The role of gender in flood mortality in European and Mediterranean territories. Wea. Climate Soc., , e250049, https://doi.org/10.1175/WCAS-D-25-0049.1. (in press)

 Ιωάννα Καρδάρα / ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υψηλή συμμετοχή, έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον και ουσιαστικός δημόσιος διάλογος, στο Διεθνές Συνέδριο «Γράφω, Μεταφράζω, Σκέφτομαι στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα» της Εταιρείας Συγγραφέων, στο Ινστιτούτο Γκαίτε, το πρώτο στην Ελλάδα αφιερωμένο στη σχέση των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων και της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη συγγραφή, τη μετάφραση, την εκπαίδευση και τα πνευματικά δικαιώματα. Μια κορυφαία δράση στο πλαίσιο των 45 χρόνων παρουσίας της Εταιρείας Συγγραφέων στον δημόσιο λόγο με ανταλλαγή ιδεών και απόψεων για όλα τα κρίσιμα ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση της ΤΝ στο λογοτεχνικό πεδίο: συγγραφή, μετάφραση, κριτικός λόγος, εκπαίδευση, πνευματικά δικαιώματα.

Οι προκλήσεις και οι προοπτικές στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω της αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων και η δημιουργία δικτύων ανταλλαγής προβληματισμού και συνεργασίας με άλλες χώρες και διεθνείς φορείς. Ο Βρετανός καθηγητής Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών Ντέιβιντ Μπέρι (David M. Berry) στην εναρκτήρια των εργασιών του συνεδρίου ομιλία του εστίασε στο πώς τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα/LLM εγκαινίασαν μια νέα συγγραφική συνθήκη και διερεύνησε εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να αντισταθούν στην κανονικοποίηση, προβάλλοντας ιδιαίτερα το θέμα της προφορικότητας καθώς και της αναγκαιότητας των αναγνωστικών στρατηγικών.

Στο πρώτο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η λογοτεχνική δημιουργία στην εποχή των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων: Τι συμβαίνει, τι θα συμβεί, τι θα θέλαμε να συμβεί» και συντονιστή τον Νίκο Ερηνάκη, όπου συμμετείχαν οι συγγραφείς Δημοσθένης Κούρτοβικ, Λίλα Κονομάρα, και η ερευνήτρια Δέσποινα Καταπότη, οι συγγραφείς υπερασπίστηκαν την ανθρώπινη δημιουργικότητα, τονίζοντας το μοναδικά «ανθρώπινο» περιβάλλον της αίσθησης, της συγκίνησης και της ατομικής ιδιαιτερότητας. Συζήτησαν γύρω από την ιδιότυπη σχέση της μνήμης και της λήθης, που αποτελεί ίδιον του ανθρώπινου ψυχισμού, αλλά και για τον ενδιάθετο ρυθμό του λόγου στην πεζογραφία, και την ιδιαίτερη αντίληψη του κόσμου που συνιστά ο ποιητικός λόγος, και εκφράστηκε η πεποίθηση ότι παρά την εξέλιξη των μοντέλων της ΤΝ, οι ψηφιακές της εκδοχές δεν μπορούν να επιτύχουν την πραγματική «πρωτοτυπία», δεν μπορούν να προσεγγίσουν την ανθρώπινη «μοναδικότητα».

Ο Γερμανός φιλόσοφος και διεπιστημονικός ερευνητής Κρις Ντουάρτ (Christoph Durt) στην έναρξη της δεύτερης μέρας του συνεδρίου, προσέγγισε θεωρητικά τα συστήματα που βασίζονται σε LLM, όπως το ChatGPT, και έδειξε για ποιους λόγους λανθασμένα αντιμετωπίζονται ως συγγραφείς ή συν-συγγραφείς. Όπως τόνισε, ο «θάνατος του συγγραφέα» δεν είναι το τέλος της συγγραφής, αλλά μάλλον η κατάρρευση μιας συγκεκριμένης αντίληψής της. Στο δεύτερο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Τα εργαλεία ΤΝ στη Μετάφραση: Είναι η ευκολία παγίδα; Μεταφραστές ή επιμελητές, και ποια η διαφορά;» και συντονιστή τον Χρήστο Αστερίου, όπου συνομίλησαν οι μεταφραστές/τριες Βασίλης Μπαμπούρης, Λίζυ Τσιριμώκου, Θανάσης Χατζόπουλος (και με την ιδιότητα του ποιητή) και Κατερίνα Σχινά, τονίστηκε εκ νέου το θέμα της ανθρώπινης αξιολογικής μοναδικότητας.

Και ενώ υπογραμμίστηκαν οι πολύ σκληρές επιπτώσεις της χρήσης των εργαλείων ΤΝ στο επαγγελματικό πεδίο της μετάφρασης, φάνηκε μέσα από την παράθεση παραδειγμάτων και τη συζήτηση που ακολούθησε, ότι η ανθρώπινη επινοητικότητα και το γλωσσικό αίσθημα –που είναι τόσο πολυπαραγοντικά προσδιορισμένο–, παραμένει σε επίπεδο ποιοτικό αναντικατάστατο. Ο Ολλανδός καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανθρωπιστικών Σπουδών Τόμπιας Μπλάνκε (Tobias Blanke) μίλησε αναλυτικά για την έννοια και τα όρια της βαθιάς μάθησης, τόνισε πως έχουμε οδηγηθεί σε μια μοντελοποίηση βιομηχανικής κλίμακας, που έχει ως αποτέλεσμα η πολιτιστική παραγωγή να ακολουθεί πλέον την ίδια βιομηχανική λογική εξαγωγής και συγκέντρωσης τεράστιων συνόλων δεδομένων, έτσι ώστε να μην διακρίνεται από άλλες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όπως είναι για παράδειγμα η εξυπηρέτηση πελατών για καταναλωτικά προϊόντα.

Στο τρίτο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η ΤΝ στην Εκπαίδευση. Ευκαιρία ή κερκόπορτα;» και συντονιστή τον Γιάννη Μπασκόζο, όπου συμμετείχαν οι εκπαιδευτικοί από όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης Μαρία Φειδάκη, Μαρία Παπαδοπούλου, Βαγγέλης Ηλιόπουλος (και με την ιδιότητα του συγγραφέα παιδικής λογοτεχνίας) και Διονύσης Γούτσος, ακούστηκαν πολλά και αρκετά δυσοίωνα για τις νεότερες γενιές που μεγαλώνουν και αναπτύσσονται με «λυσάρι» και βοηθό την ΤΝ. Αλλά όπως σε όλα τα κοινωνικά πεδία, έτσι και στο πεδίο αυτό υπογραμμίστηκε πως τίποτε δεν είναι μονόδρομος αρκεί να υπάρχει θεσμικά εδραιωμένη βούληση μαζί με πραγματικά παιδαγωγικά κριτήρια για να αντιστραφεί μια κατάσταση που φαίνεται πως πάει να εδραιωθεί. Τον λόγο πήρε στη συνέχεια η Γερμανίδα συγγραφέας και Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συγγραφέων (European Writers’ Council) Μόνικα Πφούνμαϊερ (Monika Pfundmeier), η οποία μετέφερε όλη την πλούσια εμπειρία της δράσης του EWC μιλώντας για το τι πρέπει να κάνουμε αλλά και τι μπορούμε να κάνουμε –ως οργανισμός, ως μεμονωμένα όντα, ως συγγραφείς– για να συνεχίσουμε να γράφουμε, να αγωνιζόμαστε και να ζούμε σε έναν κόσμο οπωσδήποτε διαφορετικό από αυτόν που ως τώρα ξέραμε, τονίζοντας ότι «η ανθρώπινη γραφή δεν γίνεται και δεν πρέπει να αντικατασταθεί από την ΤΝ».

Στο τελευταίο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Κριτικές προσεγγίσεις των Μεγάλων Γλωσσικών Συστημάτων – Από ποιους, για ποιους, με ποιους. Για την Κοινωνία ή για την Αγορά; Ανεξέλεγκτη κούρσα ή δημόσιος έλεγχος;», και συντονίστρια την Τιτίκα Δημητρούλια, συνομίλησαν οι συγγραφείς, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Κώστας Κατσουλάρης, Μανώλης Πατηνιώτης και Νικόλας Σεβαστάκης. Συζητήθηκαν οι πολιτικές διαστάσεις του θέματος, το ζήτημα των οικονομικών συμφερόντων και των τεχνολογικών κολοσσών, και αναδείχθηκαν οι όροι για εκείνη τη δημοκρατική και συμπεριληπτική κοινωνία που θα θέσει πραγματικά και ολοκληρωμένα το ζήτημα του δημοσίου ελέγχου της ΤΝ. Επιπλέον, συζητήθηκαν όλες οι σημαντικές κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και χρήσης της.

Τις εργασίες του συνεδρίου έκλεισε ο τιμημένος με το παράσημο του Ιππότη του Εθνικού Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής, Γάλλος φιλόσοφος και μαθηματικός Ντανιέλ Αντλέρ (Daniel Andler, ο οποίος αναφέρθηκε στις διαστάσεις της ανθρώπινης νόησης και ευφυΐας καθώς και στη σχέση της δημιουργικότητας με την επίλυση προβλημάτων. Και το συνέδριο ολοκληρώθηκε με τη σύνοψη των συμπερασμάτων από τη Γενική Γραμματέα Άννα Αφεντουλίδου και το μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Συγγραφέων Νίκο Ερηνάκη, όπου τονίστηκε: «Πιστεύουμε πως με το συνέδριό μας αυτό, πραγματικά συμβάλαμε στον δημόσιο διάλογο για τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα, την ΤΝ και τους ανθρώπους του λόγου σε όλα τα επιμέρους πεδία: συγγραφή, μετάφραση, εκπαίδευση αλλά και την επικοινωνία και την προφορικότητα, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ατομικού και δημόσιου λόγου, τις νέες διαστάσεις του ιδιωτικού και του συλλογικού. Συζητήσαμε πολλές πλευρές, υπαρξιακές, ηθικές, πολιτικές και ακούστηκαν πολύ ενδιαφέρουσες και διαφορετικές απόψεις».

Το συνέδριο διοργανώθηκε στις 27 και 28 Φεβρουαρίου με την υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, και σε συνδιοργάνωση με το Ινστιτούτο Γκαίτε (Goethe-Institut Athen), τη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ).

Β. Χατζηβασιλείου / ΑΠΕ-ΜΠΕ