Έρωτας στην Ψηφιακή Εποχή: Ερωτευόμαστε ακόμη με τον ίδιο τρόπο; Πώς οι αλγόριθμοι επηρεάζουν την επιθυμία και τη σύνδεση

Ο έρωτας είναι μια από τις πιο έντονες και μεταμορφωτικές εμπειρίες της ανθρώπινης ζωής. Πρόκειται για μία βαθιά υπαρξιακή εμπειρία που μας «απορρυθμίζει», μας κινητοποιεί και παράλληλα μας «αφήνει εκτεθειμένους».

Ο έρωτας όμως στην ψηφιακή εποχή μοιάζει να αλλάζει πρόσωπο, όχι όμως και βιολογία. Ο εγκέφαλος εξακολουθεί να ενεργοποιείται από την ντοπαμίνη της προσμονής και τις «ορμόνες του δεσμού», όμως το περιβάλλον έχει μετατοπιστεί: από τη σταδιακή ανακάλυψη στο γρήγορο swipe, από τη σωματική παρουσία στην οθόνη. «Στη σημερινή εποχή ο έρωτας γεννιέται όλο και περισσότερο μπροστά από μια οθόνη, ενώ η επιθυμία εκφράζεται μέσα από μηνύματα και το φλερτ γίνεται μέσα από ειδοποιήσεις», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ιωάννα Τσάπαλη, ψυχολόγος, κλινική σεξολόγος.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το ερώτημα που προκύπτει, σύμφωνα με την ειδικό, είναι το εξής : ερωτευόμαστε ακόμη με τον ίδιο τρόπο; Ή μήπως αυτό που βιώνουμε είναι μια παρατεταμένη διέγερση χωρίς συναισθηματικό βάθος; Η τεχνολογία βέβαια προσφέρει αμέτρητες δυνατότητες σύνδεσης, αλλά ταυτόχρονα αναδιαμορφώνει τον τρόπο που επιθυμούμε, επιλέγουμε και δεσμευόμαστε. Η κ. Τσάπαλη σκιαγραφεί τις αλλαγές που φέρνουν οι αλγόριθμοι στον τρόπο που συνδεόμαστε και επιλέγουμε σύντροφο.

Ο εγκέφαλος του έρωτα 

Όταν ερωτευόμαστε, εξηγεί η κ. Τσάπαλη, ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, κυρίως μέσω της ντοπαμίνης – ενός νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται περισσότερο με την προσμονή, την επιθυμία και το κίνητρο, παρά με την ίδια την ικανοποίηση. Η ντοπαμίνη, με άλλα λόγια, δεν παράγει την ευχαρίστηση αυτή καθαυτή, αλλά μας ωθεί να πλησιάσουμε το πρόσωπο που μας ελκύει, να το σκεφτόμαστε διαρκώς, να επενδύσουμε σε αυτό.

Την ίδια στιγμή, μειώνεται προσωρινά η δραστηριότητα περιοχών που σχετίζονται με την κριτική σκέψη και τον φόβο, όπως ο προμετωπιαίο φλοιός και η αμυγδαλή, γεγονός που εξηγεί και την εξιδανίκευση των συντρόφων μας κατά τα πρώτα στάδια του έρωτα. Με τον χρόνο όμως, όταν η σχέση σταθεροποιηθεί, αυξάνονται κι άλλες ορμόνες όπως η ωκυτοκίνη και η βασοπρεσσίνη, οι λεγόμενες και «ορμόνες του δεσμού», που ενισχύουν το συναισθηματικό δέσιμο και την αίσθηση ασφάλειας.

«Στη φυσική του εξέλιξη, λοιπόν, ο έρωτας έχει ρυθμό: προσέγγιση, σταδιακή αποκάλυψη, σωματική παρουσία. Η διέγερση και η συναισθηματική σύνδεση εξελίσσονται μαζί».

Dating apps: διαρκής αναζήτηση και διέγερση

Η Ιωάννα Τσάπαλη, ψυχολόγος, κλινική σεξολόγος, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν εξελίχθηκε για ταχύτητα swipe. Οι εφαρμογές γνωριμιών (dating apps) μπορεί να ενεργοποιούν τον ίδιο νευροβιολογικό μηχανισμό, αλλά σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Η αρχιτεκτονική αυτών των πλατφορμών βασίζεται στη λεγόμενη “μεταβλητή ενίσχυση”: δεν γνωρίζουμε πότε θα έρθει το επόμενο μήνυμα ή match, γεγονός που ενισχύει τη συνεχή αναζήτηση, τη γρήγορη αξιολόγηση και τη λογική της άμεσης επιλογής. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής διέγερση, που όμως δεν συνοδεύεται πάντα από ουσιαστική σύνδεση.

Ταυτόχρονα, η υπερπροσφορά πιθανών συντρόφων δυσκολεύει την δέσμευση και ενεργοποιεί έναν διαφορετικό ψυχολογικό μηχανισμό, το λεγόμενο “παράδοξο της επιλογής”. Όσο περισσότερες επιλογές έχουμε, τόσο δυσκολότερο γίνεται να δεσμευτούμε σε μία, καθώς η σκέψη της εναλλακτικής παραμένει διαρκώς παρούσα. Ο εγκέφαλος παραμένει σε κατάσταση αναζήτησης αντί επένδυσης, καθιστώντας πολλές φορές την πρώτη εθιστική. Έτσι, πολλοί άνθρωποι βιώνουν εξουθένωση από ραντεβού, αίσθηση αντικατάστασης ή άγχος απόρριψης, ιδιαίτερα σε φαινόμενα όπως το ghosting.

Τα dating apps δεν είναι βέβαια από μόνα τους προβληματικά. Έχουν δημιουργήσει ουσιαστικές σχέσεις και έδωσαν ευκαιρίες γνωριμίας πέρα από κοινωνικούς κύκλους. Όμως, μετατοπίζουν τον έρωτα από τη σταδιακή ανακάλυψη στη γρήγορη αξιολόγηση, ενώ ενισχύουν τη διέγερση και την προσμονή περισσότερο από τη σταθερή σύνδεση».

Sexting: οικειότητα υπό έλεγχο

Σύμφωνα με την ειδικό «το sexting αποτελεί πλέον συνηθισμένη μορφή της ερωτικής επικοινωνίας και εμπειρίας. Πρόκειται για την αποστολή ερωτικών ή σεξουαλικά φορτισμένων μηνυμάτων και εικόνων και μπορεί να λειτουργήσει ως παιχνίδι φαντασίας, ως τρόπος διατήρησης της επιθυμίας σε ένα ζευγάρι ή ως μέσο εξερεύνησης της σεξουαλικότητας χωρίς τη φυσική παρουσία. Σε αυτό το πλαίσιο, το sexting είναι φυσιολογικό και μπορεί να είναι ωφέλιμο όταν αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σεξουαλικού “ρεπερτορίου” επικοινωνίας και έκφρασης».

Ωστόσο, όπως σημειώνει η κ. Τσάπαλη, δεν θα μπορούσαν να λείπουν και οι ψυχολογικές προκλήσεις που φέρει πάντα μία νέα πραγματικότητα. «Το sexting μπορεί εύκολα να γίνει υποκατάστατο της πραγματικής εγγύτητας. Αν η επικοινωνία και η σύνδεση στη σχέση βασίζεται κυρίως σε σεξουαλικά μηνύματα, χωρίς σωματική επαφή, ο εγκέφαλος συνηθίζει τη γρήγορη ντοπαμινεργική ανταμοιβή χωρίς να χρειάζεται την πραγματική συναισθηματική επένδυση, που ο πραγματικός έρωτας απαιτεί. Η βαθιά συναισθηματική σύνδεση χρειάζεται χρόνο, αμοιβαία εμπιστοσύνη και ευαλωτότητα- στοιχεία που δεν “παράγονται” μόνο με ψηφιακά ερεθίσματα».

Παράλληλα, προσθέτει, η ανταλλαγή ερωτικών μηνυμάτων και φωτογραφιών προσφέρει στο άτομο αίσθηση ελέγχου. «Οι σύντροφοι μπορούν να επιλέξουν την εικόνα που μοιράζονται, το πότε και πώς θα εκτεθούν, ενώ η απόσταση της οθόνης λειτουργεί προστατευτικά απέναντι στο άγχος της άμεσης αντίδρασης του άλλου. Ο ψηφιακός αυτός τρόπος επαφής και επικοινωνίας επιτρέπει μία “φιλτραρισμένη” εκδοχή του εαυτού τους, μειώνοντας το ρίσκο της απόρριψης. Ωστόσο, ο έρωτας δεν θεμελιώνεται στον πλήρη έλεγχο. Αντίθετα, προϋποθέτει αμοιβαία ευαλωτότητα και σταδιακή άρση των άμυνών μας.

Έτσι, ο έλεγχος που προσφέρει το sexting μπορεί τελικά να μετατραπεί σε εμπόδιο, αφού η ασφάλεια της οθόνης μειώνει τις ευκαιρίες για αυθεντική αλληλεπίδραση και περιορίζει τον χώρο όπου μπορεί να αναπτυχθεί μια βαθιά, αμοιβαία συναισθηματική σύνδεση».

Τεχνητή Νοημοσύνη: σχέση χωρίς πραγματικό ‘Αλλο

Τα τελευταία χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται δυναμικά στο πεδίο της συναισθηματικής αλληλεπίδρασης, αναφέρει η Ιωάννα Τσάπαλη, Ψυχολόγος, Κλινική Σεξολόγος. «Chatbots, ψηφιακοί σύντροφοι και εφαρμογές που “μαθαίνουν” τις προτιμήσεις μας δημιουργούν μια νέα μορφή “σχέσης”, χωρίς την ύπαρξη ενός πραγματικού ‘Αλλου.

Οι ψηφιακοί σύντροφοι μπορεί να προσφέρουν τεχνητή αίσθηση κατανόησης, αδιάλειπτης διαθεσιμότητας και αποδοχής, όμως η “σχέση” με έναν αλγόριθμο στερείται βασικών στοιχείων του έρωτα, όπως είναι η αμοιβαιότητα, η σύγκρουση και το καθρέφτισμα.  Για άτομα που βιώνουν έντονη μοναξιά ή άγχη που αφορούν τη σύναψη δεσμού, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει παρηγορητικά, έχοντας βέβαια τον κίνδυνο εγκλωβισμού σε μία “ψηφιακή κανονικότητα” που στην ουσία της μεγεθύνει την εσωστρέφεια και τη μοναξιά».

Σύμφωνα με την κ. Τσάπαλη, ο αληθινός έρωτας προϋποθέτει την ετερότητα, την ύπαρξη δηλαδή ενός αυτόνομου ‘Αλλου- ενός προσώπου με επιθυμίες, ανάγκες, βούληση και μοναδικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας που δεν ελέγχουμε επουδενί. «Η τεχνητή νοημοσύνη, επομένως, όσο εξελιγμένη κι αν είναι, παραμένει ένας καθρέφτης των επιθυμιών μας, χωρίς να αναδεικνύει τα ψεγάδια και τα όριά μας και χωρίς να προσφέρει την απαραίτητη τριβή για ψυχική ωρίμανση και αληθινή σύνδεση».

Τελικά, τι αλλάζει;

Το αισιόδοξο είναι ότι ο έρωτας βιολογικά και εξελικτικά δεν φαίνεται να έχει αλλάξει κατά πολύ, ακόμη και στην ψηφιακή εποχή, ο εγκέφαλός μας συνεχίζει να ενεργοποιείται από την επιθυμία, την προσμονή, τη σύνδεση και την ανάγκη για δεσμό. «Αυτό που ωστόσο έχει αλλάξει σημαντικά είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο υπάρχουμε, με τους αλγορίθμους να πιέζουν για γρήγορη επιλογή, τις οθόνες να περιορίζουν την έκθεση στην πραγματική σχέση και την τεχνητή νοημοσύνη να υπόσχεται κατανόηση και ανακούφιση άνευ όρων – χωρίς όμως την αμοιβαιότητα και το ρίσκο που συνεπάγεται ένας ζωντανός δεσμός».

Ο έρωτας όμως, στην ουσία του,τονίζει η κ. Τσάπαλη, παραμένει μία δυναμική διαδικασία έκθεσης απέναντι σε έναν πραγματικό ‘Αλλο- με επιθυμίες, όρια και μοναδικά χαρακτηριστικά που δεν ελέγχουμε και που αναπόφευκτα θα επηρεάσουν την δυναμική της σχέσης.

«Ίσως λοιπόν το ερώτημα να μετατοπίζεται από το εάν μπορούμε να ερωτευτούμε μέσα από οθόνες και apps, στο εάν είμαστε διατεθειμμένοι να αντέξουμε την ευαλωτότητα και το ρίσκο που φέρει ο αληθινός έρωτας σε μία εποχή που ευνοεί τον έλεγχο, την ταχύτητα και την αντικατάσταση».

Στην ψηφιακή εποχή, λοιπόν, των αμέτρητων επιλογών, της ακόρεστης αναζήτησης και της άμεσης διέγερσης, «αναδύεται πιο καθαρά από ποτέ το ερώτημα: μήπως η δέσμευση και ο έρωτας δεν καθορίζονται από την τεχνολογία, αλλά από την ικανότητά μας να παραμένουμε παρόντες, να αντέχουμε τη ματαίωση και να δεχόμαστε την ετερότητα- δηλαδή, τελικά, να διαθέτουμε ψυχικό θάρρος;», καταλήγει η κ. Τσάπαλη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Λιανεμπόριο, εστίαση και τουρισμός στη «μάχη» της πιο ερωτικής γιορτής του χρόνου

Η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου εξελίσσεται κάθε χρόνο σε ένα μικρό αλλά καθόλου αμελητέο «τεστ αντοχής» για την αγορά, με το λιανεμπόριο, την εστίαση και τον τουρισμό να διεκδικούν μερίδιο από το πορτοφόλι των καταναλωτών. Παρότι δεν συγκρίνεται σε μέγεθος με περιόδους όπως τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα, η 14η Φεβρουαρίου λειτουργεί ως σημαντική ένεση τζίρου, ειδικά σε μια εποχή που παραδοσιακά χαρακτηρίζεται από μειωμένη κατανάλωση, αποδεικνύοντας ότι ο έρωτας παραμένει ισχυρός μοχλός κατανάλωσης.

   Το λιανεμπόριο βρίσκεται και εφέτος στο επίκεντρο, με ανθοπωλεία, ζαχαροπλαστεία, κοσμηματοπωλεία, καταστήματα δώρων, καλλυντικών και ένδυσης να προσδοκούν αυξημένη κίνηση τις ημέρες πριν από τη γιορτή. Τα λουλούδια παραμένουν διαχρονικά το «σύμβολο» του Αγίου Βαλεντίνου, με τα κόκκινα τριαντάφυλλα να έχουν την τιμητική τους, ενώ ακολουθούν σοκολατάκια, αρώματα και κοσμήματα μικρής έως μεσαίας αξίας. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η φετινή κατανάλωση αναμένεται πιο «συγκρατημένη», με τους καταναλωτές να επιλέγουν πιο στοχευμένα δώρα και να δίνουν έμφαση στην τελική τιμή του προϊόντος.

   Έρευνα που πραγματοποίησε η Klarna με αφορμή την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, αποκάλυψε τις δημοφιλέστερες κατηγορίες δώρων για τους Έλληνες καταναλωτές. Συγκεκριμένα, το 2025 πάνω από το 74% των συνολικών πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των ημερών 12-14 Φεβρουαρίου, αντιστοιχούσε στην κατηγορία μόδα (ρούχα και παπούτσια). Επιπλέον, στις ειδικές υποκατηγορίες προϊόντων που σχετίζονται με την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, οι περισσότεροι Έλληνες καταναλωτές αγόρασαν δαχτυλίδια για δώρο (σε ποσοστό 68% επί του συνόλου των υποκατηγοριών) και ακολούθησαν οι υπηρεσίες spa (16%) και τα airpods (13%). Η αυξημένη κινητικότητα την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου σχετίζεται και με τη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι τείνουν να αφήνουν την επιλογή του δώρου για την τελευταία στιγμή. Οι επιλογές τους φαίνεται να επικεντρώνονται σε δώρα που προσφέρουν έναν πιο προσωποποιημένο χαρακτήρα και συναισθηματική αξία, όπως είναι τα κοσμήματα, τα προϊόντα ομορφιάς και τα είδη ένδυσης. Σύμφωνα με την έρευνα, η κατηγορία κοσμήματα και αξεσουάρ κατέγραψε διπλασιασμό των πωλήσεων την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου σε σύγκριση με τις 13 Φεβρουαρίου. Τα είδη προσωπικής περιποίησης και ομορφιάς ακολούθησαν με αύξηση πωλήσεων της τάξης του 29% σε σύγκριση με την προηγούμενη ημέρα, γεγονός που δείχνει ότι πολλοί καταναλωτές επιλέγουν δώρα της τελευταίας στιγμής που σχετίζονται με την περιποίηση και την αισθητική.

   Δείπνα και αποδράσεις κερδίζουν τους καταναλωτές

   Ιδιαίτερα κερδισμένη εμφανίζεται η εστίαση, καθώς η έξοδος για δείπνο παραμένει βασική επιλογή των ζευγαριών. Εστιατόρια, wine bars και ξενοδοχειακές μονάδες με χώρους εστίασης έχουν ετοιμάσει ειδικά μενού Αγίου Βαλεντίνου, με έμφαση στη γαστρονομική εμπειρία, τη ρομαντική ατμόσφαιρα και τη ζωντανή μουσική.

   Σε πολλές περιπτώσεις, οι κρατήσεις για το βράδυ της 14ης Φεβρουαρίου ξεκινούν αρκετές ημέρες νωρίτερα, με την πληρότητα να αγγίζει ή και να ξεπερνά το 90%. Παρά το αυξημένο κόστος πρώτων υλών και ενέργειας, οι επιχειρηματίες του κλάδου προσπαθούν να διατηρήσουν τις τιμές σε λογικά επίπεδα, προσφέροντας «πακέτα» που περιλαμβάνουν πλήρες μενού και ποτό, ώστε να προσελκύσουν περισσότερους πελάτες.

   Θετικό αποτύπωμα αφήνει η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου και στον τουρισμό, κυρίως μέσω σύντομων αποδράσεων εσωτερικού. Ρομαντικοί προορισμοί, όπως η Αράχωβα, το Ναύπλιο, τα Ζαγοροχώρια, η Μονεμβασιά αλλά και city break επιλογές όπως η Θεσσαλονίκη, συγκεντρώνουν αυξημένο ενδιαφέρον από ζευγάρια που επιλέγουν να συνδυάσουν τη γιορτή με ένα διήμερο ή τριήμερο χαλάρωσης. Ξενοδοχεία και ξενώνες έχουν διαμορφώσει ειδικά πακέτα που περιλαμβάνουν διαμονή, δείπνο, spa ή άλλες εμπειρίες, αξιοποιώντας τη συγκυρία για να ενισχύσουν τις πληρότητες σε μια περίοδο χαμηλής ζήτησης. Παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν ότι, αν και οι κρατήσεις δεν θυμίζουν εποχές προ κρίσης, η τάση είναι σαφώς ανοδική σε σχέση με προηγούμενα χρόνια.

   Κοινός παρανομαστής και για τους τρεις κλάδους (λιανεμπόριο, εστίαση και τουρισμό) είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά του καταναλωτή. «Η έρευνά μας, Future Consumer Index Ελλάδα 2025 που δημοσιεύσαμε τον Δεκέμβριο, έδειξε μια σταδιακή βελτίωση του καταναλωτικού κλίματος. Είδαμε μια μικρή, αλλά μετρήσιμη υποχώρηση των ανησυχιών του Έλληνα καταναλωτή για το κόστος ζωής και τα προσωπικά του οικονομικά, και μια συγκρατημένη διάθεση αύξησης της καταναλωτικής δαπάνης, για συγκεκριμένες, τουλάχιστον προϊοντικές κατηγορίες» αναφέρει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θάνος Μαύρος, Εταίρος και Επικεφαλής Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων και Λιανεμπορίου, EY Ελλάδος.

   Ο ίδιος τονίζει ότι «ο Έλληνας καταναλωτής, κουρασμένος από την παρατεταμένη περίοδο ύφεσης, φαίνεται να θέλει το επόμενο διάστημα να προβεί σε επιλεκτική, διστακτική και μάλλον ποιοτική αύξηση της κατανάλωσης, σαφώς μέσα στα όρια της οικονομικής του αντοχής. Είναι σαφές ότι ο καταναλωτής θέλει να επιτρέψει στον εαυτό του λίγο να ‘‘αναπνεύσει”, να χαλαρώσει, και να του προσφέρει μικρές και ελεγχόμενες μορφές αυτοφροντίδας. Έτσι, εκτός από τα βασικά τρόφιμα και την καθημερινή διατροφή, η έρευνα κατέγραφε μια πιο έντονη τάση αύξησης της κατανάλωσης, σε είδη προσωπικής φροντίδας και τρόπου ζωής, όπως ρούχα και υποδήματα, συνδρομές σε γυμναστήρια και εξοπλισμό άθλησης».

   Σύμφωνα με τον κ. Μαύρο, «η τάση αυτή αποσυμπίεσης, μετά από μια παρατεταμένη περίοδο λιτότητας και αυτοσυγκράτησης, φάνηκε και σε μια σειρά ερωτήσεων της έρευνας που αφορούσαν τις δαπάνες κατά το διάστημα των εκπτώσεων του Black Friday και Cyber Monday, και κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων, όπου η διάθεση για αγορές ήταν σαφώς αυξημένη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Παρότι δεν συμπεριλάβαμε στην έρευνα ερωτήσεις συγκεκριμένα για τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, εκτιμώ ότι και εδώ θα εκδηλωθεί η ίδια ανάγκη αποφόρτισης του Έλληνα καταναλωτή, με εντονότερη διάθεση αγοράς δώρων ή μιας εξόδου με τα αγαπημένα πρόσωπα».

   Δώρα, ηλεκτρονικές αγορές και ασφάλεια

   Ποια προϊόντα όμως πρωταγωνιστούν στις αγορές των καταναλωτών την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου; Το efood συγκέντρωσε και ανέλυσε τα στοιχεία από τις καταναλωτικές προτιμήσεις για το 2025, αποτυπώνοντας για ακόμη μία χρονιά την ξεκάθαρη κυριαρχία των λουλουδιών την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου. Η συγκεκριμένη κατηγορία κατέγραψε τη συντριπτική πλειοψηφία των τεμαχίων που διακινήθηκαν, αφήνοντας πίσω σοκολάτες, κρασιά και ποτά, τα οποία ακολούθησαν στις επόμενες θέσεις. Το κόκκινο τριαντάφυλλο διατήρησε τον ισχυρό συμβολικό και εμπορικό του ρόλο, αποτελώντας με διαφορά την πιο δημοφιλή επιλογή της ημέρας. Στη δεύτερη και τρίτη θέση βρέθηκαν οι ροζ και οι λευκές αποχρώσεις αντίστοιχα, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική προτίμηση των καταναλωτών στα κλασικά χρώματα. Στη δεύτερη πιο δημοφιλή κατηγορία προϊόντων, τις σοκολάτες, οι κλασικές επιλογές μικρού και μεσαίου μεγέθους κυριάρχησαν, είτε ως συνοδευτικό δώρο σε ανθοδέσμες είτε ως αυτόνομη επιλογή. Ξεχώρισαν ιδιαίτερα η σοκολάτα με γεύση Bueno, τα σοκολατάκια πραλίνα φουντουκιού και η απλή σοκολάτα γάλακτος, που αποτέλεσαν τις βασικές προτιμήσεις των καταναλωτών.

   Σε επίπεδο καταστημάτων, τα ανθοπωλεία κατέγραψαν τον μεγαλύτερο όγκο παραγγελιών. Συγκεκριμένα, στις 14 Φεβρουαρίου 2025, πάνω από το 60% των παραγγελιών που σχετίζονταν με την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου πραγματοποιήθηκαν από ανθοπωλεία, με το 92% αυτών να προέρχεται από τοπικά καταστήματα. Ακολούθησαν τα ζαχαροπλαστεία, συγκεντρώνοντας σχεδόν το 20% των παραγγελιών (εκ των οποίων το 42% από τοπικά καταστήματα), ενώ τα mini market κατέγραψαν ποσοστό 12,5%.

   Την ίδια στιγμή, τα διαδικτυακά δώρα φαίνεται πως κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος ενόψει της γιορτής του Αγ. Βαλεντίνου με τους καταναλωτές να στρέφονται στις ηλεκτρονικές αγορές για ευκολία, ταχύτητα και πρωτοτυπία. Από την πλευρά τους οι επιχειρήσεις επενδύουν σε ειδικές καμπάνιες και γρήγορη παράδοση, ώστε να καλύψουν ακόμα και τις αγορές της τελευταίας στιγμής. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι καταναλωτές κινδυνεύουν να πέσουν θύματα απάτης. Σύμφωνα με την παγκόσμια εταιρεία κυβερνοασφάλειας Kaspersky, την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, οι κυβερνοεγκληματίες ενδέχεται να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να εκμεταλλευτούν τη συναισθηματική ευαλωτότητα και το ρομαντικό κλίμα που χαρακτηρίζουν αυτή τη γιορτή.

Καθώς οι δωροκάρτες αποτελούν δημοφιλή επιλογή για την 14η Φεβρουαρίου, οι κυβερνοεγκληματίες δημιουργούν ψεύτικους ιστότοπους, μιμούνται δημοφιλείς εμπορικές επιχειρήσεις και εξαπολύουν εκστρατείες phishing. Η πιο πρόσφατη έρευνα της Kaspersky δείχνει ότι το 80% των ερωτηθέντων σκέφτεται να προσφέρει στο ταίρι του ψηφιακά δώρα, όπως συνδρομές, πιστώσεις για παιχνίδια ή δωροκάρτες. Μάλιστα, η εταιρεία έχει εντοπίσει αρκετές εκστρατείες ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing) και κακόβουλου, λογισμικού που στοχεύουν κατόχους δωροκαρτών αλλά και όσους αναζητούν ένα ψηφιακό δώρο για τα αγαπημένα τους πρόσωπα.

Για να παραμείνουν οι καταναλωτές προστατευμένοι από τέτοιες απάτες, η Kaspersky συνιστά να ελέγχουν πολύ καλά την εγκυρότητα των ιστοτόπων. Επίσης, να εξετάζουν προσεκτικά τη διεύθυνση της ιστοσελίδας ή τυχόν συνδέσμους που τους ζητείται να κλικάρουν και να βρίσκονται σε εγρήγορση για περίεργες εικόνες ή σχεδιαστικά στοιχεία που μπορεί να υποδηλώνουν ότι ο ιστότοπος είναι ψεύτικος. Σε κάθε περίπτωση, η καλύτερη προστασία είναι οι καταναλωτές να προτιμούν γνωστά και αξιόπιστα ηλεκτρονικά καταστήματα, να ελέγχουν προσεκτικά τις διευθύνσεις URL και να χρησιμοποιούν λύση ασφάλειας με προηγμένη ανίχνευση phishing.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ντόναλντ Τραμπ: Η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν είναι «το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί»

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε σήμερα στο ενδεχόμενο ανατροπής του καθεστώτος στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι αυτό «θα ήταν το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί».

Ερωτηθείς από δημοσιογράφους σχετικά με το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη, ο Τραμπ απάντησε πως «φαίνεται πως αυτό θα ήταν το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί», την ώρα που οι ΗΠΑ συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν ενώ παράλληλα ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους στη Μέση Ανατολή.

Κατά την επίσκεψή του στη στρατιωτική βάση Φορτ Μπραγκ της Βόρειας Καρολίνας, ο Τραμπ δήλωσε νωρίτερα ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν ήταν «δύσκολες» και άφησε να εννοηθεί πως η ενστάλαξη φόβου στην Τεχεράνη ενδεχομένως να ήταν απαραίτητη προκειμένου να επιλυθεί ειρηνικά η αντιπαράθεση.

«Μερικές φορές πρέπει να υπάρχει φόβος. Αυτό είναι το μόνο που θα τακτοποιήσει πραγματικά την κατάσταση», είπε ο Τραμπ σχετικά με το Ιράν, απευθυνόμενος σε στρατιωτικούς, υπενθυμίζοντας τον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον περασμένο Ιούνιο.

Επιβεβαίωσε πως οι ΗΠΑ στέλνουν δεύτερο αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή, το οποίο «θα είναι έτοιμο» σε περίπτωση που ναυαγήσουν οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν.

Ο Τραμπ επισκέφθηκε το Φορτ Μπραγκ για να συναντήσει άνδρες των ειδικών δυνάμεων που συμμετείχαν στην καταδρομική επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου στο Καράκας για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.

Το Φορτ Μπραγκ είναι μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές βάσεις στον κόσμο και φιλοξενεί περισσότερους από 50.000 στρατιωτικούς.

Ο πρόεδρος Τραμπ παρέκαμψε τους κανόνες αφού, απευθυνόμενος σε μέλη των ενόπλων δυνάμεων, εκφώνησε ομιλία κατά την οποία επέκρινε τους πολιτικούς του αντιπάλους και υποστήριξε πως οι Δημοκρατικοί θα υπονομεύσουν το στράτευμα εάν κερδίσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις επόμενες εκλογές.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αντίστροφη μέτρηση για τις φορολογικές δηλώσεις

Αντίστροφη μέτρηση για την αποστολή των βεβαιώσεων αποδοχών στην ΑΑΔΕ από εργοδότες, ασφαλιστικούς φορείς και άλλους υπόχρεους. Στο τέλος Φεβρουαρίου λήγει η σχετική προθεσμία προκειμένου να ξεκινήσει η προσυμπλήρωση των δηλώσεων ενόψει της έναρξης της υποβολής τους απο τους φορολογούμενους. Στις 16 Μαρτίου αναμένεται να ανοίξει η ηλεκτρονικη πλατφόρμα για την υποβολή των δηλώσεων με τα εισοδήματα του 2025 και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις και εφέτος αναμένεται να αυξηθεί και να ξεπεράσει το 1,5 εκατ ο αριθμός των προσυμπληρωμένων δηλώσεων που θα υποβληθούν από μισθωτούς και συνταξιούχους.

   Η διαδικασία των προσυμπληρωμένων δηλώσεων διευκολύνει σημαντικά τους φορολογούμενους, απαιτεί, ωστόσο, προσεκτικό έλεγχο των στοιχείων προκειμένου να αποφευχθούν λάθη που κοστίζουν. Αν διαπιστωθούν λάθη ή ελλείψεις, οι φορολογούμενοι θα πρέπει είτε να απευθυνθούν στους φορείς για τις διορθώσεις είτε να υποβάλουν τροποποιητική δήλωση. Αν δεν εντοπιστούν ανακρίβειες οι παραλήψεις μπορούν να πατήσουν το κουμπί της υποβολής της φορολογικής δήλωσης. Σημειώνεται ότι σε περίπτωση που η προσυμπληρωμένη δήλωση δεν αποσταλεί από τον φορολογούμενο, θα το κάνει η ΑΑΔΕ μετά το Πάσχα.

   Αναλυτικότερα οι φορολογούμενοι θα πρέπει να ελέγξουν τα εξής στοιχεία στις προσυμπληρωμένες δηλώσεις που θα λάβουν:

    -Εισοδήματα και παρακρατήσεις φόρου: Οι σχετικοί κωδικοί είναι «κλειδωμένοι» για αυτό και αν εντοπιστούν λάθη ο φορολογούμενος θα πρέπει να έρθει σε επικοινωνία με τον φορέα που εξέδωσε τη βεβαίωση, ώστε να αποσταλεί διορθωμένο αρχείο στην ΑΑΔΕ.

   -Ηλεκτρονικές δαπάνες: Απαιτείται να επιβεβαιωθεί ότι καλύπτεται με τις δαπάνες αυτές το απαιτούμενο όριο 30% του φορολογητέου εισοδήματος. Και αυτό γιατί, στην περίπτωση που οι ηλεκτρονικές δαπάνες είναι χαμηλότερες του ορίου αυτού στη διαφορά επιβάλλεται πρόσθετος φόρος 22%. Ο κωδικός είναι ανοιχτός και μπορεί να τροποποιηθεί, εφόσον υπάρχουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία, όπως συναλλαγές μέσω POS, e-banking ή καρτών.

   -Τεκμήρια διαβίωσης: Σπίτια, αυτοκίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία μπορεί να ανεβάσουν το τεκμαρτό εισόδημα πάνω από το δηλωθέν. Η διαφορά μπορεί να καλυφθεί με εισοδήματα προηγούμενων ετών, έσοδα από πώληση περιουσιακών στοιχείων, δάνεια, δωρεές, γονικές παροχές, κληρονομιές ή κέρδη από τυχερά παιχνίδια.

   -Προστατευόμενα τέκνα: Η σωστή δήλωσή τους μπορεί να μειώσει τον τελικό φόρο έως και πάνω από 1.800 ευρώ, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.

   Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε κάθε περίπτωση οι φορολογούμενοι έχουν τη δυνατότητα να κάνουν διορθώσεις στη φορολογική δήλωση με την υποβολή τροποποιητικής έως τις 15 Ιουλίου 2026.

   Υπενθυμίζεται ότι η καταβολή του φόρου πραγματοποιείται σε οκτώ μηνιαίες δόσεις, με την πρώτη να λήγει στο τέλος Ιουλίου. Οι φορολογούμενοι που θα επιλέξουν την εφάπαξ εξόφληση δικαιούνται έκπτωση 4% για δηλώσεις που υποβάλλονται έως τις 30 Απριλίου, 3% έως τις 15 Ιουνίου και 2% έως τις 15 Ιουλίου 2026.

   Πέρυσι περισσότεροι από 1,4 εκατομμύρια φορολογούμενοι κατέβαλαν τον φόρο εφάπαξ με το συνολικό ποσό να φτάνει τα 2,17 δισ. ευρώ, σε σύνολο χρεωστικών εκκαθαριστικών περίπου 5 δισ. ευρώ.

   Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ από τους 1,4 εκατομμύρια πολίτες που έσπευσαν να τακτοποιήσουν σε μία δόση τις υποχρεώσεις τους:

   -Περισσότεροι από τους μισούς -περίπου 750.000- υπέβαλαν εγκαίρως τη δήλωσή τους και εξασφάλισαν έκπτωση 4% επί φόρων 1,3 δισ. ευρώ.

   -410.000 φορολογούμενοι εκμεταλλεύτηκαν την έκπτωση 3% για φόρους 480 εκατ. ευρώ.

   – 260.000 φορολογούμενοι πέτυχαν έκπτωση 2% για φόρο 390 εκατ. ευρώ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κ. Κυρανάκης: Με διαφάνεια, λογοδοσία και σαφές χρονοδιάγραμμα αποκαθιστούμε την εμπιστοσύνη στον σιδηρόδρομο

Σε 17 μήνες από σήμερα ξεκινά η σταδιακή έλευση των πρώτων ολοκαίνουργιων συρμών της Hellenic Train και έως το τέλος του 2027 θα έχει ολοκληρωθεί η παραλαβή και η ένταξη σε κυκλοφορία και των 23, αναφέρει σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης.

   Πρόκειται, όπως εξηγεί, για ένα απολύτως δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τον ιταλικό όμιλο, με σαφείς ρήτρες και συνέπειες. Για πρώτη φορά, αν δεν τηρηθεί, το Δημόσιο έχει ρητό δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης. Δεν μιλάμε για γενικές υποσχέσεις· μιλάμε για επενδύσεις με όρους, έλεγχο και ευθύνη.

   Από τα 23 νέα τρένα που προβλέπει η συμφωνία, τα 11 είναι προαστιακού τύπου και τα 12 υπεραστικά. Αυτό σημαίνει μια αναλογία περίπου 50-50. Σχεδόν τα μισά από τα καινούργια τρένα κατευθύνονται απευθείας στον Προαστιακό, σε ένα δίκτυο, που τα τελευταία χρόνια έχει μείνει πίσω, παρότι εξυπηρετεί καθημερινά χιλιάδες εργαζόμενους, φοιτητές και οικογένειες. Γιατί ο σιδηρόδρομος, όπως τονίζει ο κ Κυρανάκης, δεν κρίνεται μόνο στις μεγάλες διαδρομές. Κρίνεται κάθε πρωί, στην αποβάθρα, από το αν το τρένο έρχεται στην ώρα του και αν είναι καθαρό και αξιόπιστο. Εκεί χτίζεται ή χάνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών.

   Αναφέρεται και σε όλα τα νέα συστήματα ασφαλείας που μπαίνουν στον σιδηρόδρομο, υπογραμμίζοντας ότι είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το ETCS αποτελεί μια πρόσθετη, κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας, η οποία δεν περιλαμβανόταν καν στη σύμβαση 717.

   Ολόκληρη η συνέντευξη του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών Κ.Κυρανάκη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον Γιώργο Ψύλλια έχει ως εξής :

   Κύριε υπουργέ, πότε θα έρθουν τα πρώτα από τα καινούργια τρένα που περιλαμβάνει η συμφωνία σας με την Hellenic Train και πότε θα έρθει το σύνολό τους;

   Σε 17 μήνες από σήμερα ξεκινά η σταδιακή έλευση των πρώτων ολοκαίνουργιων συρμών και έως το τέλος του 2027 θα έχει ολοκληρωθεί η παραλαβή και η ένταξη σε κυκλοφορία και των 23. Πρόκειται για ένα απολύτως δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τον ιταλικό όμιλο, με σαφείς ρήτρες και συνέπειες. Για πρώτη φορά, αν δεν τηρηθεί, το Δημόσιο έχει ρητό δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης. Δεν μιλάμε για γενικές υποσχέσεις· μιλάμε για επενδύσεις με όρους, έλεγχο και ευθύνη.

   Η διαφορά με το παρελθόν είναι ουσιαστική. Η προηγούμενη σύμβαση δεν υποχρέωνε την εταιρεία να φέρει ολοκαίνουργια τρένα. Αυτό άλλαξε μέσα από σκληρή, πολύμηνη διαπραγμάτευση, που κατέληξε σε επενδυτικό πακέτο 420 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 308 εκατ. ευρώ αφορούν στην προμήθεια 23 νέων ηλεκτροκίνητων συρμών. Πρόκειται για την πρώτη αγορά νέων τρένων μετά το 2004.

   Και κάτι ακόμη κρίσιμο: τα χρήματα αυτά προέρχονται από τον ιταλικό κρατικό προϋπολογισμό, όχι από τους Έλληνες φορολογούμενους. Πρώτα εξασφαλίσαμε την παραγγελία των νέων τρένων και μετά κυρώσαμε τη συμφωνία στη Βουλή. Αυτό είναι το νέο μοντέλο: από την ανοχή και την ασάφεια, σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις με χρονοδιάγραμμα, ρήτρες και λογοδοσία.

   Τα νέα συστήματα ασφαλείας όπως ο γεωεντοπισμός και το ETCS πότε θα είναι έτοιμα να λειτουργήσουν;

   Η «ορατότητα» δεν είναι επικοινωνιακό σύνθημα. Είναι μια καθαρή τομή με το χθες, με το μπλάνκο, τις χειρόγραφες σημειώσεις και τη λειτουργία «στο περίπου». Το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού λειτουργεί ήδη πιλοτικά και μέσα στις επόμενες ημέρες θα είναι διαθέσιμο και στους πολίτες. Για πρώτη φορά, ο επιβάτης θα μπορεί να βλέπει ότι τα τρένα δεν κινούνται «στα τυφλά», αλλά με πλήρη παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο και ακρίβεια λίγων εκατοστών. Με ψηφιακή καταγραφή κάθε κίνησης, περνάμε από την αβεβαιότητα στη διαφάνεια. Αυτή είναι η ουσία της μεταρρύθμισης και ίσως γι’ αυτό, από την πρώτη ημέρα, συνάντησε σφοδρή αντίδραση από μέρος της αντιπολίτευσης.

   Σε ό,τι αφορά το ETCS, ο επιτρόχιος εξοπλισμός έχει ήδη εγκατασταθεί σε όλα τα τρένα που κινούνται στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Με την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης μετά τον Daniel, το καλοκαίρι του 2026 ο κεντρικός άξονας θα λειτουργεί με 100% σηματοδότηση, 100% τηλεδιοίκηση και 100% ETCS σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία. Δεν μιλάμε για μερικές αποσπασματικές βελτιώσεις, αλλά για μια προσπάθεια με σκοπό ένα πλήρως θωρακισμένο σύστημα.

   Παράλληλα, η εκπαίδευση των μηχανοδηγών περνά σε νέα εποχή, με σύγχρονους προσομοιωτές ETCS και πρακτικές δοκιμές, ώστε η τεχνολογία να συνοδεύεται από πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα. Και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το ETCS αποτελεί μια πρόσθετη, κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας, η οποία δεν περιλαμβανόταν καν στη σύμβαση 717.

   Όταν ολοκληρωθεί το καλοκαίρι η αποκατάσταση της γραμμής που καταστράφηκε από τον Daniel, σε συνδυασμό και με τον ερχομό των νέων τρένων και τη λειτουργία όλων των συστημάτων, πόσο θα μειωθεί η χρονική διάρκεια του δρομολογίου Αθήνα -Θεσσαλονίκη;

   Το πρώτο μεγάλο ορόσημο είναι η πλήρης αποκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής στη Θεσσαλία μετά τον Daniel. Το επόμενο είναι η έλευση των νέων τρένων και η λειτουργία όλων των σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας. Όταν αυτά επιτευχθούν και συνδυαστούν, ο στόχος είναι καθαρός και μετρήσιμος: Αθήνα-Θεσσαλονίκη σε κάτω από 3,5 ώρες.

   Δεν πρόκειται για υπόσχεση της στιγμής, ούτε για κάτι που γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Μιλάμε για νέο δίκτυο, με πλήρη σηματοδότηση και συστήματα ασφαλείας, και για ολοκαίνουργιους συρμούς με καλύτερη επιτάχυνση, σταθερότητα και ενεργειακή απόδοση. Παράλληλα, παρεμβαίνουμε στα σημεία όπου σήμερα υπάρχουν βραδυπορίες, ώστε να φύγουν μόνιμοι περιορισμοί ταχύτητας και να αυξηθεί συνολικά η χωρητικότητα του άξονα.

   Με απλά λόγια: δεν κυνηγάμε λίγα λεπτά στο ρολόι. Ξανακάνουμε τον βασικό σιδηροδρομικό άξονα της χώρας πραγματικά ανταγωνιστικό απέναντι στο αυτοκίνητο και το αεροπλάνο -σε ταχύτητα, ασφάλεια και αξιοπιστία. Αυτό είναι το στοίχημα, και αυτό είναι που θα ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη του κόσμου.

   Πόσα από τα καινούργια τρένα θα μπουν στο δίκτυο του προαστιακού που έχει μείνει πολλά χρόνια πίσω παρότι τον χρησιμοποιούν χιλιάδες άνθρωποι καθημερινά;

   Από τα 23 νέα τρένα που προβλέπει η συμφωνία, τα 11 είναι προαστιακού τύπου και τα 12 υπεραστικά. Αυτό σημαίνει μια αναλογία περίπου 50-50. Σχεδόν τα μισά από τα καινούργια τρένα κατευθύνονται απευθείας στον Προαστιακό, σε ένα δίκτυο που τα τελευταία χρόνια έχει μείνει πίσω, παρότι εξυπηρετεί καθημερινά χιλιάδες εργαζόμενους, φοιτητές και οικογένειες.

   Γιατί ο σιδηρόδρομος δεν κρίνεται μόνο στις μεγάλες διαδρομές. Κρίνεται κάθε πρωί, στην αποβάθρα, από το αν το τρένο έρχεται στην ώρα του και αν είναι καθαρό και αξιόπιστο. Εκεί χτίζεται ή χάνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών.

   Με αυτή τη συμφωνία δεν αναβαθμίζουμε μόνο τον άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Ενισχύουμε τις γραμμές καθημερινής χρήσης, εκεί όπου ο πολίτης ζει τον σιδηρόδρομο στην πράξη. Τα νέα αυτά τρένα θα μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στον Προαστιακό της Αθήνας όσο και στον Προαστιακό Δυτικής Θεσσαλονίκης, όταν προχωρήσει το έργο, ώστε η ανανέωση να φτάσει εκεί που υπάρχει πραγματική ανάγκη.

   Που βρισκόμαστε με την ηλεκτροδότηση της γραμμής Κιάτο – Αίγιο και πότε υπολογίζετε ότι θα παραδοθεί η γραμμή μέχρι το Ψαθόπυργο;

   Στο τμήμα Κιάτο-Ροδοδάφνη (Αίγιο) υλοποιείται ένα πλήρες πακέτο εκσυγχρονισμού: ηλεκτροκίνηση, σύγχρονη σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και εγκατάσταση ETCS Level 1. Στόχος είναι η γραμμή προς την Πάτρα να λειτουργεί με ενιαίες προδιαγραφές ασφάλειας και διαλειτουργικότητας, όπως ο υπόλοιπος ηλεκτροδοτούμενος άξονας της χώρας.

   Ο χρονικός ορίζοντας είναι σαφής: το τμήμα Κιάτο-Ροδοδάφνη ολοκληρώνεται έως τα τέλη του 2026 και τότε θα ενταχθεί πλήρως στον ηλεκτροδοτούμενο άξονα, χωρίς επιχειρησιακούς περιορισμούς. Με άλλα λόγια, κλείνει μια εκκρεμότητα ετών και η γραμμή περνά σε κανονική, σύγχρονη λειτουργία.

   Η επέκταση έως τον Ψαθόπυργο είναι το επόμενο κρίσιμο βήμα για να φτάσει ουσιαστικά ο σιδηρόδρομος στην Πάτρα. Ο στόχος είναι η παράδοση μέχρι το τέλος του 2026, ώστε να κλείσει το μεγαλύτερο κομμάτι του εκκρεμούς διαδρόμου και να αποκτήσει η Δυτική Ελλάδα ένα ενιαίο, γρήγορο και ασφαλές σιδηροδρομικό μέτωπο. Δεν μιλάμε για αποσπασματικά έργα, αλλά για μια συνολική σύνδεση που επιτέλους παίρνει μορφή.

   Η Ελλάδα ίσως είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη που δεν συνδέεται με σιδηροδρομική συγκοινωνία με άλλη γειτονική χώρα παρότι υπάρχει το δίκτυο… Ποιος είναι ο λόγος; Είναι τόσο ασύμφορη η λειτουργία μιας τέτοιας γραμμής;

   Για χρόνια, οι διεθνείς επιβατικές συνδέσεις είχαν σταματήσει λόγω χαμηλής ζήτησης, τεχνικών περιορισμών, διαφορετικών συστημάτων σηματοδότησης και επειδή το δίκτυο στη Βόρεια Ελλάδα δεν είχε την ταχύτητα και την αξιοπιστία που απαιτεί μια ανταγωνιστική διασυνοριακή υπηρεσία. Ας είμαστε ρεαλιστές: όταν το τρένο είναι αργό και ασυνεπές, ο επιβάτης επιλέγει λεωφορείο ή αεροπλάνο.

   Στο αν είναι ασύμφορη η σύνδεση με το εξωτερικό, η απάντησή μου είναι ξεκάθαρη: όχι. Ιδιαίτερα από γεωστρατηγική πλευρά, μια τέτοια σύνδεση είναι κρίσιμη. Μπορεί να μην υπάρχει τεράστιο επιβατικό ενδιαφέρον, αλλά σε επίπεδο εμπορευματικών μεταφορών και logistics, ο ρόλος της είναι στρατηγικός.

   Γι’ αυτό δουλεύουμε στον άξονα Θεσσαλονίκη-Αλεξανδρούπολη-Βουκουρέστι. Πριν λίγες εβδομάδες συναντήθηκα με τους ομολόγους μου για να προχωρήσουμε το έργο υπό τον συντονισμό του Ευρωπαίου Επιτρόπου Μεταφορών Απόστολου Τζιτζικώστα. Στόχος είναι να συνδέσουμε τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, παρακάμπτοντας κορεσμένους ή γεωπολιτικά ευαίσθητους διαδρόμους, όπως ο Βόσπορος.

   Το πρόβλημα μέχρι σήμερα δεν ήταν ότι «δεν θέλαμε» διεθνή σύνδεση. Το πρόβλημα ήταν ότι δεν είχαμε ένα δίκτυο αρκετά γρήγορο, ηλεκτροδοτημένο και πλήρως διαλειτουργικό για να τη στηρίξει. Όσο βελτιώνεται η υποδομή, εγκαθίστανται τα ευρωπαϊκά συστήματα (ERTMS/ETCS) και ενισχύεται ο άξονας στη Βόρεια Ελλάδα, τόσο η διασυνοριακή λειτουργία παύει να είναι θεωρητική και γίνεται υλοποιήσιμη.

    Έχετε κάποιο σχέδιο για την αναβάθμιση της γραμμής Θεσσαλονίκη-Αλεξανδρούπολη-Ορεστιάδα; Που βρισκόμαστε; Έχουν ακουστεί εξαγγελίες κατά καιρούς για σιδηροδρομική σύνδεση του λιμανιού της Καβάλας με τη Σόφια…

   Ναι, υπάρχει σχέδιο και είναι σε εξέλιξη. Ο άξονας Θεσσαλονίκη-Αλεξανδρούπολη-Ορεστιάδα αποτελεί κομμάτι του κάθετου διαδρόμου που συνδέει το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα και τις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης. Δεν μιλάμε για μια απλή περιφερειακή γραμμή, αλλά για έναν στρατηγικό διάδρομο με οικονομική και γεωπολιτική σημασία.

   Ο σχεδιασμός προβλέπει αναβάθμιση της υφιστάμενης γραμμής, πλήρη ηλεκτροκίνηση, σύγχρονη σηματοδότηση και εγκατάσταση ευρωπαϊκών συστημάτων ERTMS/ETCS, ώστε να υπάρχει διαλειτουργικότητα με τα δίκτυα Βουλγαρίας και Ρουμανίας. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο στάδιο ωρίμανσης μελετών, εξασφάλισης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και διακρατικού συντονισμού. Η διαφορά με το παρελθόν είναι ότι πλέον το έργο εντάσσεται σε ενιαίο βαλκανικό σχεδιασμό και όχι σε αποσπασματικές εξαγγελίες.

   Σε ό,τι αφορά τη σιδηροδρομική σύνδεση του λιμανιού της Καβάλας με τη Σόφια, πράγματι έχει συζητηθεί επί χρόνια. Σήμερα, εξετάζεται ως μέρος του ίδιου στρατηγικού πλαισίου: διασύνδεση των ελληνικών λιμανιών με τα βαλκανικά δίκτυα και τα ευρωπαϊκά δίκτυα TEN-T. Η βιωσιμότητα ενός τέτοιου έργου δεν κρίνεται από επιβατική κίνηση, αλλά κυρίως από τις εμπορευματικές ροές και τον ρόλο της χώρας ως κόμβου μεταφορών.

   Με απλά λόγια, τα σχέδια υπάρχουν και προχωρούν με ευρωπαϊκή συνεργασία και χρηματοδοτική στήριξη. Στόχος μας είναι η Βόρεια Ελλάδα να πάψει να είναι τερματικός σταθμός και να γίνει διαμετακομιστικός κόμβος.

   Είπατε πρόσφατα ότι θα προσλάβετε νέους Έλληνες που είχαν φύγει στο εξωτερικό την περίοδο των μνημονίων και έχουν εξειδικευτεί σε μεγάλες ξένες σιδηροδρομικές εταιρείες; Πως έχει αυτό το θέμα;

   Για να αλλάξει πραγματικά ο σιδηρόδρομος δεν αρκούν νέα τρένα και συστήματα. Χρειάζονται άνθρωποι με εμπειρία, γνώση και όρεξη για δουλειά.

   Μέσω της πλατφόρμας braingain.ose.gr απευθυνθήκαμε σε Έλληνες που εργάζονται σε μεγάλες σιδηροδρομικές εταιρείες του εξωτερικού -ανθρώπους που έχουν δουλέψει με σύγχρονα συστήματα ασφάλειας και μεγάλα έργα υποδομών. Το ενδιαφέρον ήταν ουσιαστικό και ήδη περνάμε στη φάση αξιοποίησης αυτής της δεξαμενής.

   Προκηρύξαμε 33 καίριες επιτελικές θέσεις στο νέο ΟΣΕ – 6 γενικούς διευθυντές και 27 διευθυντές -με ανοιχτή, δημόσια διαδικασία, σύγχρονα κριτήρια αξιολόγησης και διαφανή στάδια επιλογής. Οι θέσεις αυτές αφορούν τον πυρήνα της μεταρρύθμισης: ασφάλεια, διαλειτουργικότητα, ERTMS, κυκλοφορία, ψηφιακά συστήματα, διαχείριση υποδομών.

   Οι συμβάσεις είναι τριετείς, με συγκεκριμένους στόχους και δείκτες απόδοσης. Φεύγουμε από τη λογική της αέναης διοίκησης και κινούμαστε σε ένα μοντέλο υπευθυνότητας, αποτελέσματος και λογοδοσίας.

   Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: ο νέος ΟΣΕ δεν χτίζεται κλειστά. Χτίζεται με ανοιχτή πρόσκληση σε όσους έχουν πραγματική εμπειρία, είτε βρίσκονται στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό. Αν θέλουμε ευρωπαϊκό σιδηρόδρομο, πρέπει να φέρουμε ευρωπαϊκή τεχνογνωσία και αυτό ακριβώς κάνουμε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι Φόβοι που δεν Φαίνονται: Όταν ο νους μας προστατεύει και ταυτόχρονα μας περιορίζει – Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι ξέρουν τι φοβούνται. Λένε «φοβάμαι την αποτυχία», «φοβάμαι τη μοναξιά», «φοβάμαι την απόρριψη». Κι όμως, συχνά αυτό που ονομάζουμε φόβο είναι μόνο η επιφάνεια. Από κάτω κρύβεται κάτι πιο βαθύ, πιο σιωπηλό, πιο καθοριστικό.

Γιάννης Ξηντάρας
Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Υπάρχουν φόβοι που δεν φωνάζουν, δεν εμφανίζονται ως πανικός ή άγχος… Εμφανίζονται ως αναβολή, ως υπερπροσπάθεια, ως ανάγκη ελέγχου, ως αποφυγή αλλαγής. Και επειδή μοιάζουν «λογικοί», περνούν απαρατήρητοι, μέχρι τη στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι ζούμε μια ζωή μικρότερη από αυτή που θα μπορούσαμε.

Ο φόβος ως μηχανισμός προστασίας

Στην ψυχολογία, ο φόβος δεν θεωρείται εχθρός. Είναι ένας μηχανισμός που δημιουργήθηκε για να προστατεύει. Ο νους μαθαίνει μέσα από εμπειρίες τι πονά, τι απειλεί, τι αποσταθεροποιεί και προσπαθεί να μας κρατήσει ασφαλείς.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι φοβόμαστε. Το πρόβλημα είναι όταν ο φόβος βασίζεται σε παλιά δεδομένα και συνεχίζει να καθορίζει τη ζωή μας στο παρόν. Όταν ο νους λειτουργεί με μνήμες και όχι με πραγματικότητα, τότε η προστασία μετατρέπεται σε περιορισμό.

Οι «αόρατοι» φόβοι της καθημερινότητας

Πολλοί φόβοι δεν αναγνωρίζονται ως τέτοιοι. Ο φόβος της απόρριψης μπορεί να εμφανιστεί ως ανάγκη να είμαστε πάντα «καλοί», ο φόβος της αποτυχίας ως τελειομανία, ο φόβος της εγκατάλειψης ως συναισθηματική απόσταση…

Αυτοί οι φόβοι δεν παραλύουν: οργανώνουν τη ζωή! Καθορίζουν επιλογές, σχέσεις, επαγγελματικές αποφάσεις. Και επειδή μοιάζουν με χαρακτήρα («έτσι είμαι εγώ»), σπάνια αμφισβητούνται.

Πότε ο φόβος γίνεται ταυτότητα

Όταν ένας φόβος επαναλαμβάνεται για χρόνια χωρίς να διερευνηθεί, αρχίζει να συγχέεται με τον εαυτό. Ο άνθρωπος δεν λέει πια «φοβάμαι», αλλά «δεν είμαι για αυτά», «δεν μου ταιριάζει», «δεν μπορώ».

Εδώ ακριβώς παρεμβαίνει η ψυχοθεραπεία. Όχι για να «διώξει» τον φόβο, αλλά για να τον αποσυνδέσει από την ταυτότητα. Να τον μετατρέψει από αόρατο καθοδηγητή σε αναγνωρίσιμη εμπειρία.

Η ψυχοθεραπεία ως χώρος συνάντησης με τον φόβο

Στην ψυχοθεραπεία, ο φόβος δεν αντιμετωπίζεται με πίεση ή υπέρβαση. Αντιμετωπίζεται με κατανόηση. Ο ψυχοθεραπευτής δεν ρωτά «πώς θα τον ξεπεράσουμε;» αλλά «πότε εμφανίστηκε; τι προσπαθεί να προστατεύσει; τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχε;».

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο φόβος χάνει τη δύναμή του όχι επειδή εξαφανίζεται, αλλά επειδή παύει να λειτουργεί στο σκοτάδι.

Από τον φόβο στην ελευθερία επιλογής

Η ελευθερία δεν είναι η απουσία φόβου. Είναι η δυνατότητα να επιλέγεις παρότι φοβάσαι. Όταν ο άνθρωπος αρχίζει να αναγνωρίζει τους φόβους του, αποκτά χώρο. Και μέσα σε αυτόν τον χώρο, γεννιέται η επιλογή.

Αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό κομμάτι της αυτοβελτίωσης: όχι να γίνουμε άφοβοι, αλλά να μην αφήνουμε τον φόβο να αποφασίζει για εμάς.

Οι φόβοι μας λένε ιστορίες: Ιστορίες για το παρελθόν μας, για όσα μας πλήγωσαν, για όσα χρειάστηκε να αντέξουμε. Όταν τους ακούμε με ενσυναίσθηση, παύουν να μας κυβερνούν. Και τότε, σιγά σιγά, ο άνθρωπος αρχίζει να ζει όχι πιο ασφαλώς, αλλά πιο αληθινά.

Γράφει ο Ψυχολόγος – Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας

Υγεία: Η συμβολή της φυσικοθεραπείας στις συγγενείς καρδιοπάθειες – Κάθε χρόνο γεννιούνται 800-1.000 παιδιά με Συγγενή Καρδιοπάθεια

Η 14η Φεβρουαρίου είναι αφιερωμένη παγκοσμίως στις Συγγενείς Καρδιοπάθειες -τις ανατομικές βλάβες της καρδιάς ή των αγγείων που προϋπάρχουν της γέννησης και προκαλούν στον πάσχοντα, ως συχνότερες επιπλοκές, αρρυθμίες και καρδιακή ανεπάρκεια, επηρεάζοντας σημαντικά τη λειτουργικότητα και την ποιότητα της ζωής.

Πρόκειται για τις συχνότερες συγγενείς ανωμαλίες, με συχνότητα που ξεπερνά το 1% των γεννήσεων. Στα συμπτώματα της πάθησης (τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες) περιλαμβάνονται: μειωμένη αντοχή στην άσκηση, δύσπνοια, ταχυκαρδία ακόμη και στην ηρεμία, οιδήματα στα κάτω άκρα και κυάνωση λόγω διαταραχών στην κυκλοφορία του αίματος. Οι συχνότερες επιπλοκές είναι οι αρρυθμίες και η καρδιακή ανεπάρκεια.

Τα αίτια εμφάνισης της πάθησης μπορεί να είναι γενετικά ή περιβαλλοντικά, όπως η έκθεση σε συγκεκριμένους παράγοντες κατά την εμβρυϊκή ζωή. Αν και η διάγνωση συνήθως πραγματοποιείται στη νεογνική ή παιδική ηλικία, δεν είναι σπάνιο ενήλικες να ζουν με Συγγενή Καρδιοπάθεια χωρίς εμφανή συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι 800-1.000 παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο με Συγγενή Καρδιοπάθεια.

Τα Προγράμματα Αποκατάστασης και ο ρόλος του Φυσικοθεραπευτή στην διαχείριση της πάθησης:

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Συγγενών Καρδιοπαθειών, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών (Π.Σ.Φ.) και το Επιστημονικό Τμήμα Καρδιοαγγειακής και Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης (Ε.Τ.Κ.Α.Φ.Α.), συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του κοινού για την πάθηση των Συγγενών Καρδιοπαθειών και την ενημέρωσή του για την καθοριστική συμβολή της Φυσικοθεραπείας στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής παιδιών και ενηλίκων με Συγγενείς Καρδιοπάθειες.

Για μία καλύτερη λειτουργικότητα και κατ’ επέκταση ποιότητα ζωής των πασχόντων, οι σύγχρονες κλινικές οδηγίες της Αμερικανικής Ένωσης Καρδιολόγων, συστήνουν τη συμμετοχή τους σε Προγράμματα Αποκατάστασης, τα οποία συμβάλλουν στην βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας.

Ο Φυσικοθεραπευτής, ως εξειδικευμένος επαγγελματίας υγείας, μπορεί να σχεδιάζει και να εφαρμόζει εξατομικευμένα Προγράμματα Αποκατάστασης για άτομα ανεξαρτήτως ηλικίας που πάσχουν από Συγγενείς Καρδιοπάθειες, με σημαντικά οφέλη:

  • μείωση συμπτωμάτων, όπως η δύσπνοια και τα οιδήματα
  • βελτίωση της ικανότητας για άσκηση (π.χ. μέσω της μείωσης της αρτηριακής πίεσης)
  • βελτίωση της ποιότητας ζωής
  • μείωση των νοσηλειών (Kovacs κ. συν., 2018).

Στα προγράμματα αυτά, μπορούν να συμμετέχουν παιδιά άνω των 6 ετών αλλά και ενήλικες, που είναι αιμοδυναμικά σταθεροί. Περιλαμβάνουν κυρίως αερόβια άσκηση και ασκήσεις ενδυνάμωσης (Θεραπευτική ‘Ασκηση), ενώ, ανάλογα με τους θεραπευτικούς στόχους, μπορούν να περιέχουν και διατάσεις και τεχνικές Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας. Τα Προγράμματα Αποκατάστασης μπορεί να είναι ατομικά ή ομαδικά, δια ζώσης ή εξ αποστάσεως.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επιστήμη: Ποιο είναι το μυστικό της επιδεξιότητας των ελεφάντων; Τα μουστάκια τους

Η προβοσκίδα του ελέφαντα μπορεί να σηκώσει ένα δένδρο, αλλά και να πιάσει ένα πατατάκι χωρίς να το σπάσει! Είναι ένας συνδυασμός δεξιοτήτων που γίνεται εφικτός χάρη στα μουστάκια της, αποκαλύπτει μελέτη της αμερικανικής επιθεώρησης Science.

Η μελέτη αναλύει πώς οι μοναδικές ιδιότητες των τριχών που καλύπτουν τις προβοσκίδες των ελεφάντων τους επιτρέπουν να έχουν μοναδική επιδεξιότητα.

Οι ελέφαντες γεννιούνται με 1.000 περίπου τρίχες, αυτά τα αισθητήρια όργανα που κοινώς ονομάζονται μουστάκια, λέει ο επικεφαλής της μελέτης Andrew Schulz.  Οι περισσότερες από τις τρίχες αυτές βρίσκονται στις πτυχές της προβοσκίδας και λειτουργούν ως κεραίες βοηθώντας τα ζώα να αντιληφθούν το περιβάλλον τους.

Η ομάδα της μελέτης, στην οποία συμμετείχαν μηχανικοί, νευροφυσικοί και άλλοι ειδικευμένοι επιστήμονες, ανέλυσε την γεωμετρία, τo πορώδες και τις άλλες ιδιότητες αυτών των τριχών περιμένοντας ότι τα συμπεράσματά τους θα ήταν αντίστοιχα με αυτά που ισχύουν για τα ποντίκια και τους αρουραίους: κυκλική και σκληρή δομή από την μία άκρη στην άλλη.

Όμως οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι τρίχες των ελεφάντων μοιάζουν περισσότερο με λάμες και η σύστασή τους είναι πορώδης όπως των κεράτων του προβάτου. Άλλη διαφορά, η ανώμαλη υφή αυτών των τριχών επιτρέπει την ενίσχυση της αίσθησης της αφής.

«Πιστεύω ότι η πιο απίστευτη ανακάλυψη που κάναμε είναι ότι αυτές οι τρίχες έχουν μία πολύ, πολύ σκληρή βάση που εξελίσσεται στο τέλος της σε μία πολύ, πολύ μαλακή άκρη», εξηγεί ο ερευνητής του Ινστιτούτου Max-Planck της Στουτγάρδης. Τα μουστάκια των ελεφάντων δεν μπορούν να σπάσουν, διότι αντίθετα με αυτό που συμβαίνει στα υπόλοιπα θηλαστικά, δεν ξαναφυτρώνουν.

Βοήθεια στην τεχνολογία

Στα υπόλοιπα ζώα, τα μουστάκια είναι συχνά λιγότερο ευαίσθητα σε σχέση με τα μουστάκια των ελεφάντων. Τα μουστάκια του αρουραίου, για παράδειγμα, συλλαμβάνουν τις δονήσεις, αλλά με πολύ λιγότερο ακριβή τρόπο. Αντίθετα με τα μουστάκια των γάτων, η δομή των οποίων πλησιάζει περισσότερο σε αυτά των ελεφάντων και επιτρέπει μεγαλύτερη ευαισθησία.

Η δομή των μουστακιών του ελέφαντα, στην αρχή σκληρή στο τέλος μαλακή, τον βοηθά να διαφοροποιεί τα αντικείμενα καθώς αναζητεί και τρώει την τροφή του, που είναι και η βασική του απασχόληση. Άλλες μελέτες δείχνουν ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν την προβοσκίδα τους για τις κοινωνικές τους επαφές. «Χρησιμοποιούν την εξωτερική επιφάνεια της προβοσκίδας που είναι καλυμμένη με τρίχες», εξηγεί ο Andrew Schulz.

Η Caitlin O’Connell-Rodwell, ερευνήτρια συμπεριφορικής οικολογίας,  ειδική στους ελέφαντες που έχει αφιερώσει τις μελέτες της στην σεισμο-ακουστική επικοινωνία των ελεφάντων, θεωρεί εκπληκτικά  τα ευρήματα της μελέτης που αποδεικνύουν την ευαισθησία της προβοσκίδας των ελεφάντων.

Τα αποτελέσματα μπορούν να βοηθήσουν σε μελλοντικές έρευνες για την συμπεριφορά των ελεφάντων, επισημαίνει. «Αυτό τους επιτρέπει, όχι μόνο να φτάνουν πιο εύκολα τους καρπούς στα δέντρα,  αλλά έχουν επίσης επίδραση στην επικοινωνία». Η λειτουργία των τριχών αυτών θα μπορούσε να εμπνεύσει την τεχνολογία και ειδικότερα την ρομποτική, σύμφωνα με τον Andrew Schulz.

Η ειδική δομή τους – σκληρή στην βάση, μαλακή στην κορυφή – συναντάται «παντού στην βιολογία», κυρίως στο επίπεδο των πρόσθιων χιαστών συνδέσμων. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των «κατασκευών» θα μπορούσε, για παράδειγμα, να βελτιώσει τις τεχνολογίες αποκατάστασης.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Impact Monitor 2025: Τι ζητούν σήμερα οι Έλληνες από τις επιχειρήσεις – Διαφάνεια, ειλικρινείς δεσμεύσεις και ουσιαστικό τοπικό αποτύπωμα

Διαφάνεια, ειλικρινείς δεσμεύσεις και ουσιαστικό τοπικό αποτύπωμα ζητούν οι Έλληνες από τις επιχειρήσεις σύμφωνα με το Impact Monitor 2025.

Αναλυτικότερα, όπως ανακοινώθηκε σήμερα, η πέμπτη ετήσια παγκόσμια έρευνα της SEC Newgate διεξήχθη σε 20 χώρες με τη συμμετοχή άνω των 20.000 πολιτών και πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, με 1.054 συμμετέχοντες. Η έρευνα αποτυπώνει τις προσδοκίες του κοινού σε ένα περιβάλλον έντονης οικονομικής πίεσης, γεωπολιτικής αστάθειας και κοινωνικών προσδοκιών ως προς τις επιχειρήσεις που φαίνεται να παραμένουν ανεκπλήρωτες. Τα ελληνικά ευρήματα αναδεικνύουν ένα κοινό που ευθυγραμμίζεται με τις διεθνείς τάσεις, αλλά ξεχωρίζει για τη χαμηλότερη ανοχή του σε ελλείμματα διαφάνειας και τη μεγαλύτερη βαρύτητα που αποδίδει στον τοπικό αντίκτυπο ως καθοριστικό παράγοντα εταιρικής φήμης.

Όπως επισημαίνεται, σε ένα περιβάλλον έντονης οικονομικής πίεσης, κοινωνικής αβεβαιότητας και αυξημένων απαιτήσεων για υπεύθυνη επιχειρηματική λειτουργία, οι προσδοκίες των Ελλήνων πολιτών απέναντι στις επιχειρήσεις – είναι πια απόλυτα σαφείς: Η κοινωνία δεν αρκείται πλέον σε δηλώσεις προθέσεων ή σε αποσπασματικές δράσεις, αλλά αξιολογεί τη συνολική στάση των οργανισμών, τη συνέπεια λόγων και πράξεων και, κυρίως, τον πραγματικό αντίκτυπο που έχουν στην καθημερινότητα, το περιβάλλον και την οικονομία της χώρας.

Η τοπική διάσταση: η νέα προτεραιότητα για την εταιρική φήμη

Κεντρικό εύρημα της έρευνας αποτελεί η σαφής μετατόπιση στον τρόπο που οι πολίτες αξιολογούν τις επιχειρήσεις. Ο πραγματικός αντίκτυπος δεν ορίζεται πλέον από παγκόσμιες ESG δηλώσεις, αλλά από απτά αποτελέσματα σε τοπικό επίπεδο, μια τάση που στην Ελλάδα εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη.

Οι Έλληνες πολίτες αξιολογούν θετικά τις επιχειρήσεις που διαθέτουν τοπική παρουσία και επενδύουν στην τοπική παραγωγή, που συνεισφέρουν στην απασχόληση και στηρίζουν εγχώριους προμηθευτές, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται αυξημένο κόστος για τον καταναλωτή. Συγκεκριμένα, το 70% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θα προτιμούσε οι επιχειρήσεις να παράγουν προϊόντα τοπικά (έναντι 63% παγκοσμίως), ενώ το 78% των Ελλήνων δηλώνει ότι θα είχε πιο θετική άποψη για μια επιχείρηση εάν αυτή διασφάλιζε την παραγωγή σε τοπικό επίπεδο. Το 76% των Ελλήνων πολιτών αναφέρει το ίδιο για την προμήθεια πρώτων υλών και εξαρτημάτων από τοπικούς προμηθευτές και το 75% εκτιμά θετικά τις επιχειρήσεις που έχουν έδρα στην Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες εκφράζουν ανησυχία για τη χαμηλή εγχώρια παραγωγή, τον βαθμό ενεργειακής αυτονομίας της χώρας και την εξάρτηση από διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, στοιχεία που ενισχύουν περαιτέρω τη σημασία της τοπικότητας στη συνολική αντίληψη για τον ρόλο των επιχειρήσεων.

Διακυβέρνηση και υπευθυνότητα: το κενό της διαφάνειας

Το 83% του δείγματος θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να λειτουργούν προς όφελος όλων των ενδιαφερόμενων μερών και όχι αποκλειστικά των μετόχων τους, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο του παγκόσμιου μέσου όρου (76%).

Ωστόσο, η εμπιστοσύνη παραμένει εύθραυστη. Μόλις 30% των Ελλήνων θεωρεί ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις στην Ελλάδα λειτουργούν με επαρκή διαφάνεια, καθιστώντας τη διακυβέρνηση και τη λογοδοσία το πιο αδύναμο σκέλος της ESG ατζέντας. Οι πολίτες ζητούν ξεκάθαρη πληροφόρηση, ισχυρά ηθικά πρότυπα και σαφή απόδειξη ότι οι δεσμεύσεις συνοδεύονται από πράξεις.

Η ανάγκη για περισσότερη δράση και ουσιαστική επικοινωνία εντοπίζεται κυρίως σε ζητήματα διαφάνειας, στη λειτουργία με ξεκάθαρο αξιακό πλαίσιο και ακεραιότητα και στη σαφή παρουσίαση των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται από τις επιχειρήσεις σε περιβαλλοντικό και κοινωνικό επίπεδο, καθώς και σε θέματα εταιρικής διακυβέρνησης.

Περιβαλλοντική δράση: υποστήριξη με επιφυλάξεις

Η σημασία της μετάβασης σε ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής αναγνωρίζεται ευρέως από τους Έλληνες πολίτες, με το 75% των Ελλήνων να θεωρεί εξαιρετικά σημαντικό για το μέλλον της χώρας να επιταχυνθεί η μετάβαση σε ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά η κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, το 71% δηλώνει ότι θα είχε πιο θετική στάση απέναντι σε μια επιχείρηση εάν αυτή χρησιμοποιούσε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και το 72% το ίδιο για επιχειρήσεις που δείχνουν έμπρακτη δέσμευση στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Ωστόσο, μόλις 4 στους 10 Έλληνες δηλώνουν θετικά διακείμενοι απέναντι στον τρόπο με τον οποίο υλοποιείται σήμερα η ενεργειακή μετάβαση (έναντι 64% παγκοσμίως), ενώ αντίστοιχο ποσοστό (42%) πιστεύει ότι η μετάβαση αυτή προχωρά με αργούς ρυθμούς.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης την ανάγκη για ουσιαστικότερη ενημέρωση, τεκμηρίωση και επικοινωνία γύρω από τις επιλογές και τα αποτελέσματα της μετάβασης. Οι πολίτες επιθυμούν ξεκάθαρα την προτεραιοποίηση των περιβαλλοντικών παραμέτρων στις επιχειρηματικές αποφάσεις, αν και πολλοί εμφανίζονται απρόθυμοι να επωμιστούν το προσωπικό κόστος που ενδέχεται να συνεπάγεται αυτή η επιλογή. Πιο συγκεκριμένα, ενώ το 85% των Ελλήνων πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να τοποθετούνται δημόσια σε περιβαλλοντικά ζητήματα ακόμη και αν αυτό τις καθιστά μη δημοφιλείς στις κυβερνήσεις, και το 77% ότι πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στη μείωση των εκπομπών τους έναντι της κερδοφορίας, όταν πρόκειται για το προσωπικό κόστος, η στάση τους αλλάζει. Η πλειονότητα επιλέγει την προτεραιοποίηση της αύξησης των αμοιβών των εργαζομένων (54%) και της διατήρησης χαμηλού κόστους για τους καταναλωτές (53%) έναντι της μείωσης των εκπομπών των επιχειρήσεων.

Κοινωνικές αξίες και συμπερίληψη: ευρεία στήριξη με αυξημένες προσδοκίες

Η έρευνα καταγράφει ευρεία θετική στάση απέναντι σε πρωτοβουλίες που αφορούν την ισότητα, τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη. Οι Έλληνες πολίτες εκφράζουν ισχυρή προσδοκία για την πιο ενεργή εμπλοκή των επιχειρήσεων στην επίλυση κοινωνικών ζητημάτων, ενώ το 54% των πολιτών εκτιμά ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις κάνουν πολύ λίγα για την υποστήριξη των τοπικών κοινωνιών όπου δραστηριοποιούνται. Το 82% θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να τοποθετούνται δημόσια σε κοινωνικά ζητήματα, ακόμη και αν αυτό τις καθιστά μη δημοφιλείς στις κυβερνήσεις (έναντι 78% παγκοσμίως), ενώ το 81% πιστεύει το ίδιο ακόμη και αν κάποιοι stakeholders διαφωνούν. Επιπλέον, το 85% θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να επικοινωνούν ξεκάθαρα τις αξίες τους ακόμη και όταν αυτές δεν ευθυγραμμίζονται με τις απόψεις των κυβερνήσεων.

Δράσεις για ίσες ευκαιρίες στην εργασία, ενίσχυση της προσβασιμότητας και μείωση του μισθολογικού χάσματος αντιμετωπίζονται θετικά από την πλειονότητα των Ελλήνων, επιβεβαιώνοντας τη σημασία των κοινωνικών παραμέτρων στη συνολική αξιολόγηση των επιχειρήσεων. Την ίδια στιγμή, παραμένει η προσδοκία για πιο συστηματική εφαρμογή αυτών των δεσμεύσεων και για ουσιαστική ενσωμάτωσή τους στη λειτουργία των οργανισμών.

Από τις δεσμεύσεις στον πραγματικό αντίκτυπο

Συνολικά, τα ελληνικά αποτελέσματα του Impact Monitor 2025 αναδεικνύουν ένα διαρκές «κενό εμπιστοσύνης» μεταξύ επιχειρήσεων και κοινωνίας. Οι ESG πρωτοβουλίες, όταν δεν συνοδεύονται από τεκμηρίωση και μετρήσιμα αποτελέσματα, συχνά εκλαμβάνονται ως κανονιστική υποχρέωση και όχι ως  ουσιαστική δέσμευση. Ωστόσο, διαφαίνονται ενθαρρυντικά σημάδια βελτίωσης. Όπως και διεθνώς, έτσι και στην Ελλάδα, καταγράφονται ήπιες ενδείξεις προόδου στην αντιλαμβανόμενη απόδοση των επιχειρήσεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι οργανισμοί αρχίζουν να ανταποκρίνονται καλύτερα στις κοινωνικές προσδοκίες και να επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά τον αντίκτυπό τους.

Για τις επιχειρήσεις, η πρόκληση δεν περιορίζεται στην υλοποίηση δράσεων, αλλά επεκτείνεται στην ικανότητα να επικοινωνούν με σαφήνεια πώς αυτές μεταφράζονται σε πραγματικό, τοπικό αντίκτυπο. Σε ένα περιβάλλον όπου τα παγκόσμια ESG πλαίσια δεν λειτουργούν πάντα αποτελεσματικά σε τοπικό επίπεδο, η κατανόηση και η διαχείριση των τοπικών προσδοκιών καθίστανται κρίσιμες για τη διαμόρφωση και την προστασία της εταιρικής φήμης.

Σύμφωνα με την Τέτη Κανελλοπούλου, CEO του V+O Group|SEC Newgate, «Τα ευρήματα του Impact Monitor 2025 επιβεβαιώνουν ότι οι πολίτες στην Ελλάδα αναζητούν ουσία, συνέπεια, ειλικρίνεια και διαφάνεια. Ζούμε σε ένα περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις: οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, κρίσιμα ζητήματα που παραμένουν ανεπίλυτα, παραπληροφόρηση, έλλειψη εμπιστοσύνης και αμφισβήτηση της αυθεντικότητας. Σε αυτή τη συνθήκη, οι επιχειρήσεις που θα καταφέρουν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ πρόθεσης και αντίληψης, μέσα από τεκμηριωμένες δράσεις με αποτελεσματικότητα και ξεκάθαρη επικοινωνία, θα είναι εκείνες που θα ενισχύσουν ουσιαστικά την εμπιστοσύνη και τη φήμη τους».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τουρκία: Ο φυλακισμένος δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Ιμάμογλου προκαλεί τον Ερντογάν να προκηρύξει πρόωρες εκλογές τώρα

Σχεδόν ένα χρόνο αφότου φυλακίσθηκε, ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου δήλωσε στο Ρόιτερς ότι ο Ταγίπ Ερντογάν πρέπει να προκηρύξει εκλογές «τώρα» και προέβλεψε ότι ο πρόεδρος θα χάσει, αν θέσει και πάλι υποψηφιότητα.

Ο Ιμάμογλου είναι τα τελευταία χρόνια ο κύριος αντίπαλος του Ερντογάν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, αν μπορέσει να είναι υποψήφιος, μπορεί πράγματι να νικήσει τον τούρκο πρόεδρο, ο οποίος ηγείται της χώρας εδώ και περισσότερο από δύο δεκαετίες. Ωστόσο βρέθηκε στο επίκεντρο της καταστολής κατά του κύριου αντιπολιτευόμενου κόμματος, η οποία, σύμφωνα με οργανώσεις για τα δικαιώματα και ξένους παρατηρητές, έχει υπονομεύσει τα δημοκρατικά διαπιστευτήρια της Τουρκίας, χώρας μέλους του ΝΑΤΟ και υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ.

Καθώς έχει κερδίσει το κυβερνών κόμμα AKP του Ερντογάν σε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις στην Κωνσταντινούπολη, ο 55χρονος Ιμάμογλου παραμένει μια ισχυρή φυσιογνωμία της αντιπολίτευσης παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στη φυλακή από το Μάρτιο του 2025 και εκκρεμεί η δίκη του με κατηγορίες για διαφθορά, τις οποίες αρνείται. «Θέλουμε πρόωρες εκλογές τώρα. Αλλά ο σημερινός πρόεδρος βλέπει την ήττα που έρχεται και φοβάται τις εκλογές», δηλώνει ο Ιμάμογλου στις απαντήσεις του σε ερωτήσεις του Ρόιτερς που του διαβιβάσθηκαν από τη νομική ομάδα του στην φυλακή της Σηλυβρίας, δυτικά της Κωνσταντινούπολης.

«Θα είναι υποψήφιος και θα χάσει. Και η Τουρκία θα είναι ο νικητής», τόνισε ο Ιμάμογλου, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) του οποίου ζητάει εδώ και μήνες πρόωρες εκλογές. Προεδρικές εκλογές δεν προγραμματίζονται μέχρι το 2028, όμως αν ο 71χρονος Ερντογάν θελήσει να διεκδικήσει μια τρίτη θητεία, είναι υποχρεωμένος να τις προκηρύξει πρόωρα, εκτός αν αλλάξουν τα όρια για τις θητείες που προβλέπονται από το Σύνταγμα της χώρας. Ο Ερντογάν, ο οποίος ηγείται της Τουρκίας ως πρωθυπουργός ή πρόεδρος από το 2003, θα χρειαστεί τις ψήφους των τριών πέμπτων των βουλευτών για να διεξαγάγει πρόωρες εκλογές πράγμα που σημαίνει ότι θα χρειαζόταν υποστήριξη πέραν της κυβερνητικής συμμαχίας του.

Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι ο Ερντογάν θα προκηρύξει εκλογές την ερχόμενη χρονιά, σημειώνει το Ρόιτερς. Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις φέρνουν στήθος με στήθος το CHP με το κόμμα AKP του Ερντογάν. Ο Ιμάμογλου, ο οποίος παραμένει ο επίσημος προεδρικός υποψήφιος του CHP παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στη φυλακή, είπε πως ακολουθεί ένα πρόγραμμα εργάσιμης ημέρας 18 ωρών, δουλεύοντας με τους δικηγόρους του σε περισσότερες από 10 υποθέσεις και έρευνες, διαβάζοντας επιστολές υποστηρικτών και συνεχίζοντας να εκτελεί τα δημαρχιακά καθήκοντά του.

Επίσης ασκείται καθημερινά στα 24 τετραγωνικά μέτρα της αυλής της φυλακής, ανέφερε στις επτά σελίδες των απαντήσεών του. «Καθώς η ημέρα της ήττας τους πλησιάζει, η κυβέρνηση αυξάνει την πίεση και την εχθρότητα εναντίον μας», δήλωσε. Ο εισαγγελέας στις υποθέσεις του Ιμάμογλου, ο Ακίν Γκιουρλέκ, ζήτησε να επιβληθεί στον δήμαρχο ποινή κάθειρξης άνω των 2.000 ετών ως επικεφαλής εγκληματικής οργάνωσης αναμιγμένης σε διαφθορά στο δημαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Προχθές, Τετάρτη, ο Γκιουρλέκ διορίσθηκε υπουργός Δικαιοσύνης.

«Η δουλειά του CHP θα γίνει τώρα ακόμα πιο δύσκολη», λέει ο πολιτικός σχολιαστής Μουράτ Γετκίν, προσθέτοντας ότι η επιλογή του Ερντογάν να υπουργοποιήσει τον Γκιουρλέκ δεν έχει στόχο μόνο να περιθωριοποιήσει τον Ιμάμογλου, αλλά σχετίζεται με αναδιάρθρωση του υπουργείου Δικαιοσύνης και των δικαστικών μηχανισμών. Ο Ιμάμογλου, τα σχόλια του οποίου στο Ρόιτερς έγιναν πριν από το διορισμό του Γκιουρλέκ, κατήγγειλε την ομοβροντία δικαστικών υποθέσεων εναντίον του ως πολιτικά υποκινούμενη εκστρατεία για να εμποδισθεί η υποψηφιότητά του για την προεδρία.

«Αυτοί στην εξουσία, έχοντας συνειδητοποιήσει ότι θα χάσουν, θεωρούν ότι θα το αποφύγουν κρατώντας με στη φυλακή με ψεύτικες κατηγορίες και δίνοντας εντολές στη δικαιοσύνη», δήλωσε. Σε άλλο ένα πλήγμα στις προεδρικές φιλοδοξίες του Ιμάμογλου, δικαστήριο απέρριψε τον περασμένο μήνα προσφυγή του με την οποία αμφισβητούσε την ακύρωση του πανεπιστημιακού πτυχίου του – ένα προσόν που απαιτείται για να είναι κάποιος υποψήφιος για την προεδρία.

Ο Νάτσο Σάντσες Αμόρ, ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, δήλωσε πως η εν λόγω απόφαση κάνει το δικαστικό σώμα να φαίνεται «γελοία προκατειλημμένο». Ερωτηθείς αν πιστεύει ότι θα μπορέσει να είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές, ο Ιμάμογλου δήλωσε ότι διατηρεί την εμπιστοσύνη του στη δικαιοσύνη και ότι θα ασκήσει πλήρως όλα τα νόμιμα δικαιώματά του. «Καμιά πίεση και κανένα εμπόδιο δεν θα με εμποδίσει να εργαστώ για να κάνω αυτή τη χώρα πιο δίκαιη, πιο ελεύθερη και περισσότερο ευημερούσα», δήλωσε.

ΑΠΕ-ΜΠΕ