Σε μια περίοδο όπου τα συστήματα υγείας βιώνουν σημαντικές προκλήσεις διεθνώς και οι πολίτες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε υγειονομική φροντίδα, ο ρόλος των νοσηλευτών είναι καίριος, καθώς αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» των συστημάτων αυτών. Αυτό επισημαίνει η καθηγήτρια Νοσηλευτικής και Πολιτικών Υγείας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Λουσίν Πογκόσιαν (Lusine Poghosyan) σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Στην ερευνητική της πορεία, η διακεκριμένη επιστήμονας Λουσίν Πογκόσιαν, εκτελεστική διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας και Καινοτομίας για την Παροχή Υγειονομικής Περίθαλψης (Center for Healthcare Delivery Research and Innovation) του Κολούμπια, μελετά την πρωτοβάθμια φροντίδα και τον ρόλο των νοσηλευτών και νοσηλευτριών σε αυτήν, προκειμένου να διασφαλιστεί η δίκαιη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υγειονομική περίθαλψη, ειδικά σε ευάλωτους πληθυσμούς. Για την έρευνά της θα μιλήσει και στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026.

Η Λουσίν Πογκόσιαν σπούδασε Νοσηλευτική και Δημόσια Υγεία στην πατρίδα της, την Αρμενία, και στη συνέχεια στις ΗΠΑ. «Ήθελα να ασχοληθώ με την υγειονομική φροντίδα, γιατί δεν ήθελα να βλέπω ανθρώπους να αρρωσταίνουν, για να τους βοηθήσω να νιώσουν καλύτερα», περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Μεγάλη επιρροή» στη ζωή της, όπως λέει, υπήρξε η μητέρα της, νοσηλεύτρια σε χωριό της Αρμενίας, η οποία αποτελούσε το βασικό σημείο αναφοράς για την υγεία ολόκληρου του χωριού. Η επαγγελματική δραστηριότητα της μητέρας της και τα βιώματά της στην πατρίδα της διαμόρφωσαν την αντίληψή της για τον κρίσιμο ρόλο των νοσηλευτών στις κοινότητες.

«Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ότι οι άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση στην υγειονομική φροντίδα: δεν υπάρχουν αρκετοί γιατροί, είναι πολύ ακριβοί και δεν πηγαίνουν σε απομακρυσμένες περιοχές», παρατηρεί η κ. Πογκόσιαν και προσθέτει: «Όμως, είναι κρίσιμο οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγειονομικής φροντίδας. Τα αποτελέσματα είναι καλύτερα όταν υπάρχουν νοσηλευτές στην κοινότητα. Αυτός είναι ο τρόπος να γίνουν οι κοινότητες πιο υγιείς».

Ιδιαίτερη αξία έχει ο ρόλος των νοσηλευτών και νοσηλευτριών και στους εκτοπισμένους πληθυσμούς. Πριν από έναν χρόνο, η ίδια ανέλαβε επικεφαλής μιας σημαντικής πρωτοβουλίας για τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι νοσηλευτές στην Ελλάδα και την Αρμενία – δύο χώρες που δέχονται πλήθος προσφυγικών ροών – στην υγειονομική φροντίδα των προσφύγων. Στο πρόγραμμα συνεργάζονται το Center for Healthcare Delivery Research and Innovations του Πανεπιστημίου Κολούμπια, το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Αρμενίας και το Columbia Global Center της Αθήνας, με στόχο τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου ειδικών που θα επικεντρώνονται στην ενίσχυση της νοσηλευτικής φροντίδας για πρόσφυγες. Παρά τον σπουδαίο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι νοσηλευτές, η Λουσίν Πογκόσιαν έχει διαπιστώσει πλήθος προβλημάτων που αντιμετωπίζουν διεθνώς κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους: κακές συνθήκες εργασίας με μεγάλο φόρτο δουλειάς, ελλείψεις υποστηρικτικού προσωπικού, συχνά κακές σχέσεις με τους γιατρούς, αλλά και επαγγελματική εξουθένωση (burnout). Όλα τα παραπάνω προκαλούν υψηλά ποσοστά εργασιακής δυσαρέσκειας.

Παρόμοιες είναι οι προκλήσεις που υπάρχουν και στην Ελλάδα, όπου, όπως λέει η κ. Πογκόσιαν, η μεγάλη έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να λειτουργήσουν σωστά πολλά νοσοκομεία. Πολλοί νοσηλευτές μεταναστεύουν στη βόρεια Ευρώπη για να εργαστούν και την ίδια στιγμή, το επάγγελμα δεν θεωρείται επαρκώς ελκυστικό για τους νέους.

Στόχος της Λουσίν Πογκόσιαν, όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, είναι μέσα από μια σειρά πρωτοβουλιών στην Ελλάδα αλλά και στην Αρμενία να αυξηθεί η ορατότητα και η αξία του νοσηλευτικού επαγγέλματος, μέσω παρεμβάσεων στους νέους για να συνειδητοποιήσουν την αξία του επαγγέλματος και να επιλέξουν να το ακολουθήσουν.

«Είναι σημαντικό να εστιάσουμε στην επόμενη γενιά και να εκπαιδεύσουμε τους επόμενους νοσηλευτές, ερευνητές και ηγέτες Νοσηλευτικής», αναφέρει.

Ωστόσο, διευκρινίζει ότι δεν μπορούν να γίνουν πολλές αλλαγές αν δεν υπάρχει η υποστήριξη των ηγετών του τομέα της Υγείας: «Δεν μπορείς να κάνεις την αλλαγή μόνο με το να εκπαιδεύσεις περισσότερους νοσηλευτές. Πρέπει να δημιουργηθεί ένα σύστημα που αναγνωρίζει τη σημασία των νοσηλευτών, δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον για να εργαστούν και τους παρέχει βιώσιμους μισθούς για να μπορούν και οι ίδιοι να υποστηρίξουν τους εαυτούς τους και τις οικογένειές τους».

Αναφέρει ως παράδειγμα τις ΗΠΑ, όπου μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις το επάγγελμα έχει αναδειχθεί ως ένα από τα πιο αξιόπιστα στη χώρα. «Επίσης, σε πολλές άλλες χώρες οι ηγέτες του τομέα της Υγείας έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι νοσηλευτές είναι η ραχοκοκαλιά του υγειονομικού συστήματος. Δεν μπορείς να έχεις ένα καλό υγειονομικό σύστημα αν δεν έχεις νοσηλευτές. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα ερευνών που λένε ότι στα νοσοκομεία που δεν υπάρχουν αρκετοί νοσηλευτές, πεθαίνουν περισσότεροι ασθενείς. Σιγά σιγά οι χώρες το συνειδητοποιούν», επισημαίνει η καθηγήτρια του Κολούμπια.

Κλείνοντας τη συνομιλία μας, τη ρωτάμε γιατί έχει επιλέξει να διευρύνει την έρευνά της σε πολλές χώρες διεθνώς, από την Ελλάδα και την Αρμενία μέχρι την Ταϊλάνδη και τη Νέα Ζηλανδία. Η Λουσίν Πογκόσιαν απαντά πως «ο κόσμος είναι μικρός» και ότι «οι ανθρώπινες αξίες, όπως η ευγένεια και η γενναιοδωρία, είναι παγκόσμιες». «Έχουμε περισσότερες ομοιότητες, παρά διαφορές και αυτό με ενθουσιάζει. Αν υπάρχει κάτι μικρό που μπορώ να κάνω για να βοηθήσω τον τομέα της Υγείας σε άλλες χώρες, τότε είναι τιμή μου να συνεργαστώ», καταλήγει.

Μαρία Κουζινοπούλου
Τη φωτογραφία παραχώρησε για χρήση η Λουσίν Πογκόσιαν 
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν έχετε αναρωτηθεί γιατί οι έφηβοι δυσκολεύονται να κοιμηθούν νωρίς και μοιάζουν μόνιμα κουρασμένοι το πρωί, η απάντηση δεν βρίσκεται στην τεμπελιά αλλά στη βιολογία τους. Το φαινόμενο που οι επιστήμονες αποκαλούν social jet lag περιγράφει την ασυμφωνία ανάμεσα στο εσωτερικό βιολογικό ρολόι και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, όπως το πρωινό σχολικό ωράριο (Roenneberg et al., 2012).

Κατά την εφηβεία, το κιρκαδικό σύστημα μετατοπίζεται φυσιολογικά. Η μελατονίνη, η ορμόνη που ρυθμίζει τον ύπνο, εκκρίνεται πιο αργά το βράδυ, οδηγώντας σε καθυστέρηση της νύστας (Crowley et al., 2018). Έτσι, οι έφηβοι δεν αισθάνονται έτοιμοι για ύπνο πριν τα μεσάνυχτα. Ωστόσο, οι υποχρεώσεις της ημέρας απαιτούν πρωινό ξύπνημα, δημιουργώντας μια χρόνια κατάσταση στέρησης ύπνου — ένα καθημερινό «jet lag» χωρίς μετακίνηση.

Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται από σύγχρονες συνήθειες. Η έκθεση σε μπλε φως από κινητά και οθόνες το βράδυ καταστέλλει περαιτέρω τη μελατονίνη, καθυστερώντας ακόμη περισσότερο την έναρξη του ύπνου. Παράλληλα, η έλλειψη ύπνου επηρεάζει τις ορμόνες της όρεξης: μειώνεται η λεπτίνη και αυξάνεται η γκρελίνη, οδηγώντας σε αυξημένη πείνα και προτίμηση για ανθυγιεινές τροφές (Carskadon, 2011). Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος ανάμεσα στον κακό ύπνο και τη διατροφή.

Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στο ορμονικό σύστημα της ανάπτυξης. Η αυξητική ορμόνη (GH), που εκκρίνεται κυρίως κατά τον βαθύ ύπνο, μειώνεται όταν ο ύπνος είναι ανεπαρκής, επηρεάζοντας κρίσιμες διαδικασίες σωματικής ανάπτυξης και αποκατάστασης.

Παράλληλα, διαταράσσεται η κορτιζόλη, η βασική ορμόνη του στρες, η οποία φυσιολογικά ακολουθεί έναν σαφή κιρκαδικό ρυθμό: χαμηλά επίπεδα τη νύχτα και κορύφωση τις πρώτες πρωινές ώρες. Στην περίπτωση του social jet lag, η ασυμφωνία μεταξύ βιολογικού

και κοινωνικού χρόνου οδηγεί σε απορρύθμιση αυτού του ρυθμού, με αποτέλεσμα μια κατάσταση που μοιάζει με χρόνιο στρες και επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση και τη μεταβολική ισορροπία.

Σε επίπεδο εγκεφάλου, η χρόνια στέρηση ύπνου επηρεάζει κρίσιμες δομές. Ο ιππόκαμπος, που είναι υπεύθυνος για τη μάθηση και τη μνήμη, δεν μπορεί να επεξεργαστεί αποτελεσματικά τις πληροφορίες της ημέρας, ενώ η αμυγδαλή —κέντρο των συναισθημάτων— γίνεται πιο ευαίσθητη και αντιδραστική. Το αποτέλεσμα είναι μειωμένη συγκέντρωση, δυσκολία στη μάθηση και αυξημένη συναισθηματική αστάθεια (Crowley et al., 2018).

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό του social jet lag είναι η έντονη διαφορά μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου. Οι έφηβοι συχνά προσπαθούν να αναπληρώσουν τον χαμένο ύπνο κοιμώμενοι αργότερα και ξυπνώντας πιο αργά. Ωστόσο, αυτή η πρακτική μετατοπίζει

ακόμη περισσότερο το βιολογικό τους ρολόι, ενισχύοντας την απορρύθμιση και δυσκολεύοντας την επιστροφή στην καθημερινότητα (Roenneberg et al., 2012).

Οι συνέπειες είναι σημαντικές: μειωμένη σχολική απόδοση, αυξημένο άγχος, καταθλιπτική διάθεση και μεταβολικές διαταραχές. Για τον λόγο αυτό, η American Academy of Pediatrics έχει προτείνει την καθυστέρηση της έναρξης των σχολείων (late school start), αναγνωρίζοντας ότι ακόμη και μικρές αλλαγές στο ωράριο μπορούν να βελτιώσουν τον

ύπνο, τη γνωστική απόδοση και τη συνολική υγεία των εφήβων (American Academy of Pediatrics, 2014).

Το social jet lag μάς υπενθυμίζει, ότι ο ύπνος δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασική βιολογική ανάγκη. Και ίσως το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι γιατί οι έφηβοι κοιμούνται αργά, αλλά γιατί τους ζητάμε να λειτουργούν σε ένα ωράριο που δεν είναι φτιαγμένο για αυτούς.

• Η Ελένη Περράκη είναι πνευμονολόγος, εξειδικευμένη στις διαταραχές ύπνου. Είναι από το 2002 συνεργάτης της κλινικής ύπνου του νοσοκομείου Ευαγγελισμός, ενώ το ιατρείο της βρίσκεται επί της οδού Ζωοδόχου Πηγής 4, στο Χαλάνδρι.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένει η επιστημονική κοινότητα τα αποτελέσματα κλινικών μελετών που τρέχουν αυτή τη στιγμή, για την ανίχνευση βιοδεικτών, οι οποίοι θα προβλέπουν αν ο ασθενής θα ανταποκριθεί στη θεραπεία κατά της παχυσαρκίας, καθώς και αν η απώλεια βάρους του θα αφορά κυρίως λίπος ή μυική μάζα.

Όπως εξηγεί στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου 104,9 MYΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η Γενική Ιατρός, επιστημονική συνεργάτης της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Ευανθία Παπαγεωργίου, ένα ποσοστό ασθενών που δεν είναι αμελητέο, γύρω στο 10-20% εμφανίζει πολύ μικρή απώλεια βάρους, ακόμα και μηδενική. Η αιτία όπως λέει, είναι πολυπαραγοντική, καθώς εμπλέκονται νευροορμονικοί μηχανισμοί, γενετικοί παράγοντες, ένοχα γονίδια, ή ακόμα και το ίδιο το μεταβολικό προφίλ του ασθενή. «Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης, που να δρα προγνωστικά. Στην κλινική πράξη υπάρχει συσκευή που μετρά τη σύσταση του σώματος, δηλαδή ποσοστό λίπους, μυικής μάζας, κυτταρικής μάζας και νερού, καθώς και τον ρυθμό του μεταβολισμού.

Και από κει συμπεραίνουμε κλινικά αν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη. Δύο ή περισσότερες μετρήσεις μας δείχνουν αν ο ασθενής χάνει μυική μάζα ή λίπος και έτσι διαπιστώνουμε αν υπάρχει ανταπόκριση στην αγωγή». Η κ. Παπαγεωργίου στη συνέντευξη που ακολουθεί, παρουσιάζει τα βασικά σημεία της σύγχρονης κλινικής πρακτικής, τα συχνότερα λάθη των ασθενών, τις διαφορές μεταξύ των διαθέσιμων φαρμάκων, καθώς και τα νεότερα δεδομένα από κλινικές μελέτες και real-world data που διαμορφώνουν το μέλλον της θεραπείας της παχυσαρκίας.

Ερ: Ποιο είναι το σωστό πρώτο βήμα;

Απ:Το σωστό πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση ότι κάποιος νοσεί, καθώς η παχυσαρκία είναι νόσος. Και για αυτό ακριβώς τον λόγο, όπως για κάθε νόσημα έτσι και για αυτό, χρειάζεται να απευθυνθεί σε ειδικά εκπαιδευμένο γιατρό και να ακολουθήσει τις οδηγίες του. Δεν ξεχνάμε ότι σε κάθε νόσημα απαιτείται εξατομίκευση στη διαχείριση του ασθενή.

Ερ: Τι πρέπει να γνωρίζει κάποιος που σκέφτεται να ζητήσει ιατρική βοήθεια;

Απ: Να είναι προετοιμασμένος για μία σειρά εργαστηριακών και ενδεχομένως απεικονιστικών εξετάσεων, αλλά και για το γεγονός ότι θα πρέπει να ακολουθήσει διατροφή και άσκηση, γιατί ένα φάρμακο μόνο του δεν αρκεί. Επίσης, να μην είναι αρνητικός στη λήψη φαρμακευτικής αγωγής, γιατί αυτό είναι κάτι που ενίοτε συναντάμε στους ασθενείς. Πάνω από όλα, θα πρέπει να γνωρίζει ότι η διαδικασία απώλειας βάρους απαιτεί συνέπεια, υπομονή, επιμονή και μακροχρόνια συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό: γενικό γιατρό, ή παθολόγο, ή διαβητολόγο, ή ενδοκρινολόγο.

Ερ: Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι ασθενείς ;

Απ: Δεν ακολουθούν διατροφή και άσκηση, δεν είναι συνεπείς στην ιατρική παρακολούθηση, ή δεν έχουν καθόλου ιατρική παρακολούθηση και αποφασίζουν μόνοι τους τη δοσολογία, ή την αλλαγή της, με μόνο κριτήριο το πόσο μεγάλη και γρήγορη απώλεια βάρους επιθυμούν. Ακόμη επηρεάζονται από αναρτήσεις άλλων ασθενών στα social media, που και αυτοί λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή χωρίς ιατρική παρακολούθηση, ή και από εκπομπές που δεν έχουν κανένα επιστημονικό υπόβαθρο.

Ερ: Είναι όλα τα φάρμακα που κυκλοφορούν ίδια, ή υπάρχουν σημαντικές διαφορές;

Απ: Τα περισσότερα φάρμακα ανήκουν στην ίδια κατηγορία, τους GLP1 αγωνιστές και έχουν τον ίδιο τρόπο χορήγησης. Υπάρχουν όμως, κάποιες διαφορές και για αυτό κρίνεται απαραίτητη η εξατομίκευση στην διαχείριση του ασθενή. Για παράδειγμα ένα από τα φάρμακα έχει πάρει έγκριση ακόμα και στη χώρα μας για παιδιά κάτω των 12 ετών. Κάποια φάρμακα επίσης έχουν περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από κάποια άλλα. Πιθανώς, να μην είναι ανεκτά από κάποιους ασθενείς. Άρα μπορεί να μιλάμε για μία κοινή κατηγορία φαρμάκων, αλλά με διαφορές ανάμεσα τους .

Ερ: Τα παιδιά παίρνουν την ίδια δόση με τους ενήλικες και τι είδους παρενέργειες παρουσιάζουν;

Απ: Τα παιδιά παίρνουν την ίδια δόση με τους ενήλικες και παρουσιάζουν τις ίδιες παρενέργειες. Επίσημα, η σεμαγλουτίδη έχει πάρει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) και από τον ΕΟΦ για παιδιά άνω των 12 ετών που είναι παχύσαρκα ή υπέρβαρα και έχουν συν νοσηρότητες. Είναι σημαντικό για τα παιδιά, γιατί έτσι προλαμβάνεται, ή αποτρέπεται η παχυσαρκία στο μέλλον, καθώς επίσης και ο διαβήτης.

Γιατί έως και 20% των ασθενών δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία-Βιοδείκτες θα προβλέπουν αν θα χάσεις κυρίως λίπος ή μυική μάζα

Ερ: Ποιοι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται καθόλου σε αυτές τις θεραπείες και γιατί;

Απ:Υπάρχει ένα ποσοστό ασθενών που δεν είναι αμελητέο, γύρω στο 10-20% που εμφανίζει πολύ μικρή απώλεια βάρους, ακόμα και μηδενική. Η αιτία είναι πολυπαραγοντική. Εμπλέκονται νευροορμονικοί μηχανισμοί, όπως για παράδειγμα, μειωμένη ευαισθησία των υποδοχέων, στους GLP1 αγωνιστές. Δηλαδή λαμβάνουν ένα φάρμακο αυτής της κατηγορίας, αλλά οι υποδοχείς τους δεν το δεσμεύουν. Ενοχοποιούνται ακόμη γενετικοί παράγοντες, ή διαφορές σε γονίδια που σχετίζονται με την όρεξη, ή και το ίδιο το μεταβολικό προφίλ του ασθενή, μπορεί να έχει πολύ σοβαρή ινσουλινοαντίσταση και να μην ανταποκρίνεται. Επίσης, η μη επίτευξη θεραπευτικής δόσης, λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών, πχ ναυτία ή εμέτους. Οπότε χρειάζεται, είτε να υποδοσολογήσει την αγωγή, ή ακόμη και να τη διακόψει πρόωρα.

Ερ: Υπάρχει τρόπος να προβλέψετε την αντίσταση του ασθενή στην θεραπεία; Αναζητούνται σε επίπεδο μελέτης βιοδείκτες που να δείχνουν ποιος θα χάσει λίπος και ποιος μυϊκή μάζα;

Απ:Αυτό ίσως είναι και το πιο επίκαιρο ερώτημα, όχι μόνο των ασθενών, αλλά και όλων των γιατρών που ασχολούμαστε με την παχυσαρκία. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια πριν τη θεραπεία, αν θα ανταποκριθεί ο ασθενής. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κλινικά καθιερωμένος βιοδείκτης, που να δρα προγνωστικά. Όμως, τρέχουν κλινικές μελέτες εξέτασης βιοδεικτών, οι οποίοι θα προβλέπουν αν ο ασθενής θα έχει αντίσταση και αν θα χάσει μυική μάζα ή λίπος. Ακόμη δεν έχουμε κάποια δημοσιευμένα στοιχεία, αλλά αναμένουμε τα αποτελέσματα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στην κλινική πράξη, υπάρχει συσκευή που μετρά τη σύσταση του σώματος, δηλαδή ποσοστό λίπους, μυικής μάζας, κυτταρικής μάζας, και νερού, καθώς και τον ρυθμό του μεταβολισμού. Και από κει συμπεραίνουμε κλινικά αν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη. Δύο ή περισσότερες μετρήσεις μας δείχνουν αν ο ασθενής χάνει μυική μάζα ή λίπος και έτσι, διαπιστώνουμε αν υπάρχει ανταπόκριση στην αγωγή.

Ερ: Αυτή τη στιγμή πόσο από το βάρος που χάνεται είναι λίπος και πόσο μυϊκή μάζα;

Απ: Στις κλινικές μελέτες η λιπώδης μάζα μπορεί να έχει απώλεια από 65-80% και η άλιπη μάζα μπορεί να έχει απώλεια 20-35%. Τα ποσοστά αυτά όμως, έχουν εξαχθεί από άτομα που ακολουθούσαν προγράμματα διατροφής και άσκησης, δεν ήταν ηλικιωμένοι και λάμβαναν επαρκή ποσότητα πρωτεΐνης.

Αντενδείξεις και όρια της φαρμακευτικής αγωγής – Τι γνωρίζουμε για μακροχρόνια χρήση

Ερ: Αν έπρεπε να βάλετε ένα όριο, ποιος δεν πρέπει να πάρει αυτά τα φάρμακα;

Απ: Εδώ υπήρχε ένα θολό τοπίο, το οποίο πλέον φαίνεται να ξεκαθαρίζει. Υπάρχουν κατηγορίες ασθενών που δεν μπορούν να ακολουθήσουν αυτή την αγωγή, όπως άτομα άνω των 75 ετών, έγκυες και θηλάζουσες, άτομα με ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος του θυρεοειδούς, άτομα με υποτροπιάζοντα επεισόδια παγκρεατίτιδας και άτομα αλλεργικά στις εν λόγω δραστικές ουσίες. Ωστόσο σε κάποιες άλλες περιπτώσεις μπορούμε να δώσουμε το φάρμακο με φειδώ και να παρακολουθούμε στενά τους ασθενείς. Δηλαδή με προσοχή μπορούν να λάβουν τη φαρμακευτική αγωγή, άτομα με χολοκυστίτιδα και χολολιθίαση, άτομα με ιστορικό διαταραχών πρόσληψης τροφής και άτομα με γαστροπάρεση. Ασθενείς με Δείκτη Μάζας Σώματος κάτω από 27 χωρίς συν νοσηρότητες, κανονικά θα έπρεπε να δοκιμάζουν πρώτα με διατροφή και άσκηση.

Ερ: Υπάρχουν δεδομένα για χρήση πάνω από 3–5 χρόνια;

Απ: Για ουσίες όπως η σεμαγλουτίδη έχουμε μελέτες δύο ετών και real world data, δηλαδή μελέτες στο πεδίο, 4 ετών. Για παλιότερα φάρμακα της κατηγορίας όπως η λιραγλουτίδη έχουμε δεδομένα για πάνω από πέντε έτη. Για νεότερα φάρμακα όπως η τιρζεπατίδη δεν υπάρχουν δεδομένα μακροχρόνιας χρήσης, γιατί η κυκλοφορία της είναι πολύ πρόσφατη και άρα αναμένουμε τα αποτελέσματα.

Ερ: Ποιο είναι το μέλλον αυτών των φαρμάκων; Ποια θα είναι τα φάρμακα της επόμενης γενιάς και πότε αναμένονται;

Απ: Το μέλλον αυτών των φαρμάκων είναι λαμπρό. Η παχυσαρκία έχει πλέον φαρμακευτική αγωγή και αυτή είναι μία πρώτη μεγάλη νίκη. Υπάρχουν φάρμακα αυτή τη στιγμή, που βρίσκονται σε μελέτες φάσης 2 και 3, ή ήδη έχουν πάρει έγκριση από FDA και EMA και αναμένονται και στη χώρα μας. Δύο από αυτά που θα κυκλοφορήσουν το επόμενο διάστημα, θα είναι διαθέσιμα και σε μορφή δισκίου, κάτι που θα κάνει ευκολότερη τη συμμόρφωση των ασθενών, εφόσον θα είναι ευκολότερη η λήψη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ