Ένα ολιστικό πρόγραμμα άσκησης για άτομα με νόσο Πάρκινσον υλοποιείται στο Εργαστήριο Εμβιομηχανικής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, προσφέροντας μια οργανωμένη και επιστημονικά σχεδιασμένη υπηρεσία που στοχεύει στην καλυτέρευση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Το πρόγραμμα πραγματοποιείται από τον Μάρτιο έως και τον Ιούνιο.

«Η νόσος Πάρκινσον προκαλεί κινητικές και μη-κινητικές διαταραχές, οι οποίες επιβαρύνουν τη λειτουργικότητα και την καθημερινότητα του ατόμου, και περιεγράφηκε για πρώτη φορά το 1817 από τον Άγγλο γιατρό James Parkinson. Τα τελευταία χρόνια, στο οπλοστάσιο αντιμετώπισης των συμπτωμάτων της νόσου έχει προστεθεί και η σωματική άσκηση, η οποία θεωρείται πλέον τόσο σημαντική όσο και οι φαρμακευτικές θεραπείες και αναγνωρίζεται ως ουσιαστικό μέρος της μη-φαρμακευτικής φροντίδας.

Πράγματι, ενώ τα υπάρχοντα φάρμακα προορίζονται μόνο για συμπτωματική θεραπεία και σπάνια αλλάζουν την πορεία της νόσου, επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η κατάλληλη άσκηση (ιδιαίτερα όταν γίνεται με βάση τους κανόνες της αθλητικής επιστήμης) προστατεύει τον εγκέφαλο σε νευρωνικό επίπεδο και συμβάλει στη λειτουργική κινητικότητα, στην ισορροπία, στη βάδιση και στην ποιότητα ζωής των ατόμων με νόσο Parkinson» δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ομότιμος Καθηγητής Εργοφυσιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δρ Γιάννης Κουτεντάκης.

Ο ίδιος συνεχίζει υπογραμμίζοντας ότι «Το “νους υγιής εν σώματι υγιεί” δεν αφορά μόνο τον γενικό πληθυσμό. Αφορά και τα άτομα με την νόσο Πάρκινσον. Η άσκηση και η εν γένει σωματική δραστηριότητα στοχεύουν στην αύξηση της σωματικής (φυσικής) κατάστασης και στην ικανότητα του καρδιοαναπνευστικού και του νευρομυϊκού συστήματος να υποστηρίζουν την αντοχή (αερόβια και αναερόβια), την κινητικότητα των αρθρώσεων, τον κατάλληλο μυϊκό τόνο και την επαρκή μυϊκή δύναμη, ώστε το άτομο να εκτελεί με επάρκεια τις καθημερινές του δραστηριότητες. Είναι γνωστό άλλωστε ότι άτομα με την συγκεκριμένη νόσο έλαβαν μέρος μέχρι και σε διεθνής αγώνες».

«Μέρος της φιλοσοφίας του προγράμματος είναι η ενίσχυση της εξωστρέφειας και της κοινωνικής συνδεσιμότητας, γι΄ αυτό και το πρόγραμμα έχει ομαδικό χαρακτήρα. Διότι η νόσος δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως ταμπού, και να οδηγεί τον άνθρωπο σε παθητικότητα και κοινωνική απομόνωση. Είναι σημαντικό λοιπόν να ενισχύεται η κοινωνική τους αλληλεπίδραση, το αίσθημα της συμπερίληψης και του «ανήκειν», στοιχεία σημαντικά για μια χρόνια νευρολογική πάθηση, ιδιαίτερα όταν οι ασθενείς ζουν σε μεγάλα αστικά κέντρα» τονίζει από την πλευρά της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η υποψήφια διδάκτορας Κλαίρη Καρποδίνη.

Η κ. Καρποδίνη αναφέρεται επίσης στην καινοτομία του προγράμματος που, όπως εξηγεί, «συνίσταται όχι μόνο στη βελτίωση της σωματικής κατάστασης αλλά και στην ενεργοποίηση των γνωστικών λειτουργιών, αφού περιλαμβάνει στοιχεία μουσικοκινητικής αγωγής, και ρυθμικού λόγου. Επιπλέον κάποιες δραστηριότητες πραγματοποιούνται σε εξωτερικό περιβάλλον, με σκοπό όχι μόνο την ποικιλία του ερεθίσματος, αλλά και την υποστήριξη της ημερήσιας ενεργοποίησης και της σύνδεσης του ατόμου με τον φυσικό κύκλο δηλαδή την ενίσχυση του κιρκάδιας ρυθμικότητας».

«Στο πλαίσιο κύκλου μελετών, ερευνούμε τα οφέλη της άσκησης, της μουσικοκινητικής αγωγής και του χορού στη νόσο Πάρκινσον από το 2020. Γνωρίζουμε ήδη λοιπόν ότι τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας σε αυτόν τον πληθυσμό της χώρας μας είναι εξαιρετικά χαμηλά, σε σχέση με τα επίπεδα που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφορικά με τις μη-μεταδοτικές ασθένειες, στις οποίες συγκαταλέγεται και η συγκεκριμένη νόσος. Με δεδομένο ότι τα περιστατικά αυξάνονται σταθερά σε ετήσια βάση, το συγκεκριμένο πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, προσπαθεί να καλύψει ένα κενό στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της νόσου, μέσω επιστημονικά τεκμηριωμένων προγραμμάτων άσκησης, και να συνδράμει στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών» καταλήγει η κ. Καρποδίνη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης

Διευκρινίσεις για την αλλαγή στο σύστημα παραπομπών σε ειδικό γιατρό μετά την ψήφιση τροπολογίας δίνει το υπουργείο Υγείας. Σύμφωνα με το αρχικό πλαίσιο, η παραπομπή σε άλλους ιατρούς πραγματοποιούνταν αποκλειστικά από τον προσωπικό ιατρό, στον οποίο ο πολίτης ήταν εγγεγραμμένος.

Η τροπολογία προβλέπει ότι σε περιπτώσεις που υφίσταται αντικειμενική δυσκολία εξεύρεσης προσωπικού ιατρού, ο πολίτης έχει τη δυνατότητα να απευθύνεται σε ιατρό ειδικότητας γενικής/οικογενειακής ιατρικής ή εσωτερικής παθολογίας, προκειμένου να πραγματοποιείται η αρχική παραπομπή στο σύστημα. Ο πολίτης δεν θα υφίσταται οικονομική επιβάρυνση για επισκέψεις σε ιατρούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας ή σε συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτει παραπεμπτικό από τον προσωπικό ιατρό του ή οποιονδήποτε γενικό ιατρό ή παθολόγο ή υπόχρεο προσωπικό ιατρό (πρώην αγροτικό ιατρό).

Στόχος της ρύθμισης είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας να καταστεί το βασικό σημείο εξυπηρέτησης και η κύρια πύλη εισόδου των πολιτών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, αποσκοπώντας στην ορθολογικότερη διαχείριση και την αύξηση της διαθεσιμότητας των ραντεβού των πολιτών με άλλους ειδικούς ιατρούς, τα οποία θα δεσμεύονται ηλεκτρονικά με βάση το ιατρικό παραπεμπτικό.

Σημειώνεται ότι με την ενεργοποίηση του συστήματος παραπομπών (μέσω παραπεμπτικού από ιατρό της ΠΦΥ), τροποποιείται και η διαδικασία ηλεκτρονικής δέσμευσης ραντεβού, για την οποία θα απαιτείται πλέον η ύπαρξη παραπεμπτικού. Διευκρινίζεται ότι οι πολίτες με χρόνια νοσήματα θα έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν όσα ραντεβού είναι αναγκαία για χρονικό διάστημα ενός έτους με την έκδοση μόνο ενός παραπεμπτικού.

«Για τους πολίτες που δεν διαθέτουν προσωπικό ιατρό, σε κάθε περίπτωση, διασφαλίζεται η απρόσκοπτη πρόσβασή τους σε ιατρούς της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Κέντρα Υγείας, Τ.ΟΜ.Υ., Πολυδύναμα Περιφερειακά Ιατρεία κ.λπ.), συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης ιατρικού παραπεμπτικού, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση», αναφέρει το υπουργείο Υγείας.

Το υπουργείο προσθέτει ότι με την τροποποίηση της διάταξης του συστήματος παραπομπών, επιλύονται πρακτικά και λειτουργικά εμπόδια που προέκυψαν κατά τη διαδικασία ενεργοποίησης και εφαρμογής του εν λόγω συστήματος παραπομπών. Ειδικότερα, «η ρύθμιση αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά τη διαδικασία, λαμβάνοντας υπόψιν τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας του συστήματος υγείας, όπως η αντικειμενική αδυναμία εξεύρεσης προσωπικού ιατρού σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. προσωρινές απουσίες ιατρών (άδειες, ασθένειες, κενές θέσεις) και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες (δυσπρόσιτες και απομακρυσμένες περιοχές).

Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η απρόσκοπτη πρόσβαση όλων των πολιτών σε ιατρούς και δομές του δημόσιου συστήματος υγείας και σε παρόχους συμβεβλημένους με τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ), ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν είναι εφικτή η εξυπηρέτησή τους από τον προσωπικό ιατρό στον οποίο είναι εγγεγραμμένοι», τονίζει το υπουργείο Υγείας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το 7% του πληθυσμού της χώρας, ηλικίας 16 ετών και άνω, δήλωσε ότι έχει πολύ κακή ή κακή υγεία, το 14,5% μέτρια, ενώ το 78,5% πολύ καλή ή καλή υγεία. Παράλληλα, το 24% του πληθυσμού έχει χρόνιο πρόβλημα υγείας.

Χρόνιο πρόβλημα ή χρόνια πάθηση δηλώνουν περίπου 1 στις 4 γυναίκες (26,5%) και 1 στους 5 άνδρες (21,4%). Χρόνιο θεωρείται το πρόβλημα υγείας, ή η πάθηση που διαρκεί ή πρόκειται να διαρκέσει περισσότερους από 6 μήνες, με ή χωρίς φαρμακευτική αγωγή.

Αυτά προκύπτουν από έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 (εισοδήματα 2024), σύμφωνα επίσης με την οποία:

Το 8,7% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω, είχε περιορίσει, για διάστημα έξι μηνών ή περισσότερο, λόγω δικού του προβλήματος υγείας, κάποιες συνήθεις για τον γενικό πληθυσμό δραστηριότητες ή είχε δυσκολευτεί σε αυτές πάρα πολύ, ενώ το 9,1% είχε περιορίσει κάποιες δραστηριότητες ή δυσκολευτεί σε αυτές, αλλά όχι πάρα πολύ.

*Σωματική διάπλαση*

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) θεωρείται ως ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος για τη μέτρηση της παχυσαρκίας του πληθυσμού. Είναι ένα ευρέως διαδεδομένο διαγνωστικό εργαλείο των πιθανών προβλημάτων υγείας ενός ατόμου σε σχέση με το βάρος του και υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους (σε μέτρα).

   Στο σύνολο του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω:

   -1,9% είναι ελλιποβαρείς (ΔΜΣ < 18,5)

   -43,1% είναι φυσιολογικού βάρους (ΔΜΣ: 18,5- 24,9)

   -42,1% είναι υπέρβαροι (ΔΜΣ: 25- 29,9),

   -12,9% είναι παχύσαρκοι (ΔΜΣ ≥ 30).

   -1 στους 2 άνδρες (48,5%) είναι υπέρβαρος, ενώ η αναλογία υπέρβαρων γυναικών είναι περισσότερες από 3 στις 10 (36%).

   Η έρευνα κατέγραψε περιορισμούς που υφίστανται στις αισθητηριακές και σωματικές λειτουργίες του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω και, πιο συγκεκριμένα, τον βαθμό δυσκολίας στην όραση, την ακοή, την κινητικότητα και τη μνήμη και συγκέντρωση, ανεξάρτητα εάν οι περιορισμοί προκύπτουν λόγω ηλικίας, ασθενειών, ατυχημάτων ή εκ γενετής προβλημάτων.

   -Το 17,3% του πληθυσμού αντιμετωπίζει δυσκολία στην όραση (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν βλέπει τίποτα). Ποσοστό 60,8% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

   -Το 9,9% αντιμετωπίζει δυσκολία στην ακοή (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν ακούει τίποτα). Ποσοστό 62,8% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

   -Το 15,1% αντιμετωπίζει δυσκολία κατά τη μετακίνησή του (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν μπορεί να περπατήσει ή να ανέβει/κατέβει σκάλα χωρίς τη χρήση οποιουδήποτε βοηθήματος ή βοήθειας από άλλον). Ποσοστό 62,6% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

   -Το 9,9% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω αντιμετωπίζει δυσκολία με τη μνήμη/συγκέντρωση (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν θυμάται τίποτα ή δεν μπορεί να συγκεντρωθεί σε ό,τι κάνει). Ποσοστό 62,9% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

   -Το 8% του πληθυσμού αντιμετωπίζει δυσκολία με τη φροντίδα (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν μπορεί να φροντίσει τον εαυτό του, όπως να πλένεται, να ντύνεται κ.λπ.). Ποσοστό 62,1% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

   -Το 5,2% αντιμετωπίζει δυσκολία στην επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους (κάποια δυσκολία, μεγάλη δυσκολία, δεν καταλαβαίνει τους άλλους ή δεν τον/την καταλαβαίνουν, παρόλο που μιλούν την ίδια γλώσσα). Ποσοστό 56,7% αυτών είναι ηλικίας 65 ετών και άνω.

   *Ιατρική εξέταση ή θεραπεία*

Κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν από τη διενέργεια της έρευνας, περίπου 6 στα 10 άτομα (57,6%) ηλικίας 16 ετών και άνω χρειάστηκαν  ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Από αυτούς που χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία, το 21,5% δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε.

Σύμφωνα με την έρευνα, ποσοστό 20,5% του φτωχού πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω, δεν έλαβε ιατρική εξέταση ή θεραπεία, κάθε φορά που χρειάστηκε. Το ποσοστό για τον μη φτωχό πληθυσμό ανέρχεται στο 10,5%.

   *Οδοντιατρική/στοματολογική/ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία*

Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες, η στοματική υγεία μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών παθήσεων. Με την έρευνα καταγράφεται η χρήση υπηρεσιών που σχετίζονται με τη στοματική υγεία, συγκεκριμένα η ανάγκη για οδοντιατρική/στοματολογική/ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία.

Κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν τη διενέργεια της έρευνας, περίπου 1 στους 2 (47,4%) χρειάστηκαν οδοντιατρική/στοματολογική/ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία. Ποσοστό 30,5% όσων χρειάστηκαν οδοντιατρική/στοματολογική/ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ποσοστό 20,3% του φτωχού πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω δεν έλαβε οδοντιατρική /στοματολογική /ορθοδοντική εξέταση ή θεραπεία κάθε φορά που χρειάστηκε. Το αντίστοιχο ποσοστό για τον μη φτωχό πληθυσμό ανέρχεται σε 13,1%. Για περίπου 7 στους 10 (71,6%) ο κύριος λόγος ήταν οικονομικός.

Με την έρευνα συγκεντρώθηκαν επίσης πληροφορίες που αφορούν και στη συχνότητα των επισκέψεων του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω, κατά τους τελευταίους 12 μήνες, για δικό του πρόβλημα υγείας, σε:

   (α) ιατρό γενικής ιατρικής, παθολόγο ή προσωπικό ιατρό, (β) ιατρό άλλης ειδικότητας ή χειρουργό, για εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες, και (γ) οδοντίατρο/στοματολόγο/ορθοδοντικό.

   Κατά τους τελευταίους 12 μήνες, 1- 2 φορές επισκέφτηκε:

   -Ιατρό γενικής ιατρικής, παθολόγο ή τον προσωπικό ιατρό, το 40% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω,

   -Ιατρό άλλης ειδικότητας ή χειρουργό για ειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες, το 27% του πληθυσμού,

   -Οδοντίατρο/στοματολόγο/ορθοδοντικό, το 33,5% του πληθυσμού.

   Με κριτήριο την κύρια εργασία ή την καθημερινή ασχολία (για όσους εργάζονται), από την έρευνα προκύπτει ότι:

   -περίπου 3 στους 10 (31,8%) εργαζόμενους, ηλικίας 16 ετών και άνω, κυρίως κάθονται.

   -Ποσοστό 15,3% των εργαζομένων, κυρίως κάνουν βαριές εργασίες που απαιτούν έντονη σωματική δραστηριότητα.

Με την έρευνα καταγράφηκε, επίσης, ο χρόνος, στη διάρκεια μιας συνηθισμένης εβδομάδας, κατά τον οποίο ο ερευνώμενος αθλείται, γυμνάζεται ή κάνει άσκηση για ψυχαγωγία, για τουλάχιστον 10 λεπτά συνεχόμενα, χωρίς διακοπή, δραστηριότητες που κατ’ ελάχιστο προκαλούν μικρή αύξηση στην αναπνοή και στους καρδιακούς παλμούς.

Δεν περιλαμβάνονται οι σωματικές δραστηριότητες οι οποίες γίνονται στο πλαίσιο της εργασίας ή στο πλαίσιο της κύριας ενασχόλησης, όπως για παράδειγμα οι οικιακές εργασίες για μία νοικοκυρά, ενώ περιλαμβάνεται η μετακίνηση (προς και από την εργασία, το σχολείο, την αγορά / σούπερ-μάρκετ κ.λπ.) με τα πόδια ή με ποδήλατο διάρκειας, τουλάχιστον 10 λεπτών συνεχόμενα, χωρίς διακοπή. Περίπου 1 στους 10 (11,8%) δεν ασκείται καθόλου στη διάρκεια μίας συνηθισμένης εβδομάδας.

Παράλληλα, η έρευνα κατέγραψε τη συχνότητα κατανάλωσης φρούτων (φρέσκων, κονσερβοποιημένων, αποξηραμένων ή και κατεψυγμένων) στη διάρκεια μίας τυπικής εβδομάδας, οπουδήποτε (στο σπίτι, στο εστιατόριο, κ.λπ.). Δεν περιλαμβάνονται οι χυμοί φρούτων.

Καταγράφηκε, επίσης, η συχνότητα κατανάλωσης λαχανικών και σαλατών, φρέσκων, κατεψυγμένων, αποξηραμένων ή κονσερβοποιημένων. Περιλαμβάνονται τα όσπρια, ενώ οι πατάτες, ως υδατάνθρακες, ανήκουν στην τροφική ομάδα του ψωμιού και των δημητριακών και δεν συμπεριλαμβάνονται. Επίσης, δεν περιλαμβάνονται οι χυμοί λαχανικών.

   -6 στους 10 (60,1%) ηλικίας 16 ετών και άνω καταναλώνουν λαχανικά ή σαλάτες καθημερινά (τουλάχιστον μία φορά την ημέρα), ενώ ποσοστό 0,5% δεν καταναλώνει καθόλου.

   -Περίπου 6 στους 10 (56,9%) καταναλώνουν φρούτα καθημερινά (τουλάχιστον μία φορά την ημέρα), ενώ ποσοστό 0,7% δεν καταναλώνει καθόλου.

   Με την έρευνα συλλέχθηκαν πληροφορίες και αναφορικά με τις καπνιστικές συνήθειες του πληθυσμού στη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών. Στα αποτελέσματα που παρατίθενται ακολούθως περιλαμβάνεται και το ηλεκτρονικό τσιγάρο.

   -Το 22,6% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καπνίζει καθημερινά.

   -Το 1,7% καπνίζει μερικές φορές την εβδομάδα.

   -Το 1,7% καπνίζει μερικές φορές τον μήνα.

   -Το 1,2% καπνίζει μερικές φορές τον χρόνο.

   -Το 72,8% δεν καπνίζει.

   Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται ως προς το φύλο στα ποσοστά του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω που καπνίζουν. Συγκεκριμένα, καπνίζουν καθημερινά:

   -περίπου 3 στους 10 (29,6%) άνδρες ηλικίας 16 ετών και άνω και,

   -λιγότερες από 2 στις 10 (15,9%) γυναίκες ηλικίας 16 ετών και άνω.

   *Αλκοόλ*

   -Το 3,8% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καταναλώνει καθημερινά αλκοολούχα ποτά.

   -Λιγότεροι από 2 στους 10 (17,8%) καταναλώνουν μερικές φορές την εβδομάδα.

   -Περίπου 1 στους 4 (25,9%) καταναλώνει μερικές φορές τον μήνα.

   -Λιγότεροι από 2 στους 10 (18,3%) καταναλώνουν μερικές φορές τον χρόνο.

   -Περίπου 1 στα 3 άτομα (34,3%) δεν καταναλώνει καθόλου αλκοολούχα ποτά.

   Τέλος, το ποσοστό του πληθυσμού 16 ετών και άνω που επιβαρύνθηκε πάρα πολύ οικονομικά από τις δαπάνες, ήταν:

   -για παροχή ιατρικής φροντίδας, 6,2%

   -για παροχή οδοντιατρικής/στοματικής φροντίδας, 3,6% και

   -για αγορά φαρμάκων ή βιταμινών, 10,5%.

ΑΠΕ-ΜΠΕ