Για τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να έχουν οι παρεμβάσεις πολιτικής στην Εκπαίδευση, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες, καθώς επίσης και για τις παρεμβάσεις αυτές καθεαυτές, στις οποίες προχωρά το υπουργείο Παιδείας, μίλησε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, σε συνέντευξη που παραχώρησε με αφορμή την παρουσία της στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026, συγκεντρώνοντας προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, όπου θα συζητηθούν οι κρίσιμες εξελίξεις της περιόδου.

«Η εκπαίδευση δεν πρέπει να ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες», επεσήμανε η κ. Ζαχαράκη και τόνισε ότι μεταρρύθμιση δεν είναι από μόνη της η παρουσία ενός σύγχρονου εργαλείου, αλλά ένα σχολείο «που μαθαίνει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί».

Η υπουργός Παιδείας εξήγησε ότι οι παρεμβάσεις πολιτικής βασίζονται στο τρίπτυχο ευελιξία – σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής – επένδυση στους εκπαιδευτικούς.

Όσον αφορά τις εξελίξεις που επιφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κ. Ζαχαράκη τόνισε ότι μετατρέπονται σε ευκαιρίες «για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο». «Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες», ανέφερε.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, το οποίο, όπως είπε η υπουργός, «μετασχηματίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών» και αναπτύσσεται ως ένας «συνεχής μηχανισμός υποστήριξης και όχι μόνο ως εργαλείο προετοιμασίας για την Γ’ Λυκείου».

Στο ίδιο πλαίσιο, η κ. Ζαχαράκη ενέταξε τη λειτουργία των διαδραστικών πινάκων, τη διανομή σετ ρομποτικής στα σχολεία και εξειδικευμένων εργαλείων για την υποστήριξη μαθητών με αναπηρία, τη δημιουργία 13 Κέντρων Καινοτομίας (όπου θα προωθείται η συνεργασία μαθητών, εκπαιδευτικών, ερευνητών και η τοπικής κοινωνίας), την πιλοτική εφαρμογή εξατομικευμένης εκπαίδευσης παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς επίσης και την πιλοτική εφαρμογή προγράμματος ειδησεογραφικού και πληροφοριακού εγγραμματισμού.

Η υπουργός Παιδείας, απαντώντας σε ερώτηση για το εάν αναγκαιότερη των παρεμβάσεων είναι η πλήρης στελέχωση των σχολείων, ξεκαθάρισε ότι «η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις».

Όπως είπε, σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία, έχουν διοριστεί μετά το 2019, ενώ παράλληλα για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση, το υπουργείο αναπτύσσει την πλατφόρμα «EduPlan».

«Η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα», σημείωσε η κ. Ζαχαράκη και υπογράμμισε: «Ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται και στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και την Αθηνά Καστρινάκη:

ΕΡ: Αναλάβατε την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας σε μία περίοδο που έχει χαρακτηριστεί από τη ραγδαία εξάπλωση της παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλους τους τομείς. Θεσμοί που είναι φορείς χάραξης και εφαρμογής πολιτικής, όπως τα υπουργεία, χρειάζονται ευελιξία στην προσαρμογή και εφαρμογή πολιτικών στο τώρα. Πώς το υπουργείο προσπαθεί να ακολουθήσει την ταχύτητα των εξελίξεων;

ΑΠ: Στο Υπουργείο Παιδείας δεν στεκόμαστε θεατές στις εξελίξεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τις μετατρέπουμε σε ευκαιρίες για ένα σχολείο πιο ανοιχτό, σύγχρονο και δίκαιο. Επενδύουμε συστηματικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό, με στόχο ίση πρόσβαση για όλους και μείωση του κόστους για τις οικογένειες. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο μετασχηματίζεται σε ένα πιο ολοκληρωμένο και διαδραστικό περιβάλλον μάθησης και στήριξης των παιδιών με τη βοήθεια και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μια ξεχωριστή μεταρρύθμιση που ήρθε και «ρίζωσε» στην εκπαίδευση, αριθμεί ήδη περίπου 310.000 χρήστες και πάνω από 6.400 ώρες διδασκαλίας. Στην κορυφή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το έργο «EduAI», που ενισχύει την εξατομικευμένη μάθηση. Μέσα από το EduAI, οι μαθητές θα λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο, κατά τη διάρκεια των ζωντανών μαθημάτων, ασκήσεις προσαρμοσμένες στο επίπεδο και την απόδοσή τους. Το σύστημα «κατανοεί» το περιεχόμενο του μαθήματος, εντοπίζει έγκαιρα πιθανά γνωστικά κενά και υποστηρίζει τη στοχευμένη εξάσκηση, παρέχοντας άμεση ανατροφοδότηση. Παράλληλα, η δυσκολία των ασκήσεων προσαρμόζεται δυναμικά, επιτρέποντας στους μαθητές να προχωρούν με ρυθμό που ανταποκρίνεται στις πραγματικές τους ανάγκες και ενισχύοντας την αυτοαξιολόγηση και την ουσιαστική εμπέδωση της γνώσης.

Πριν από λίγες ημέρες, υπογράψαμε επίσης μνημόνιο συνεργασίας με τη Microsoft, για την ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, με τη δημιουργία δωρεάν ψηφιακού βοηθού για τα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα των ξένων γλωσσών (Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Γερμανικά).

Από τη νέα σχολική χρονιά, τα «ζωντανά» μαθήματα επεκτείνονται και στους μαθητές της Α’ και Β’ Λυκείου, ενισχύοντας σημαντικά τον ρόλο του Ψηφιακού Φροντιστηρίου ως ενός συνεχούς μηχανισμού υποστήριξης και όχι μόνο ως εργαλείου προετοιμασίας για τη Γ’ Λυκείου. Με την επέκταση αυτή, το πρόγραμμα γίνεται πιο «ζωντανό» και πιο ουσιαστικό για τους μαθητές, καλύπτοντας κρίσιμα στάδια της εκπαιδευτικής τους πορείας. Τον περασμένο Νοέμβριο το Ψηφιακό Φροντιστήριο ενίσχυσε τα σύγχρονα (live) μαθήματα με τέσσερα (4) επιπλέον μαθήματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, με περισσότερες ώρες διδασκαλίας ανά μήνα και επίσης, από το Νοέμβριο του 2025, τρία (3) νέα μαθήματα Ειδικής Αγωγής εντάχθηκαν στην ασύγχρονη μορφή του, υποστηρίζοντας ακόμη πιο ουσιαστικά μαθητές και μαθήτριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παράλληλα, στα σχολεία μας, λειτουργούν ήδη 39.000 διαδραστικοί πίνακες, ενώ θα προστεθούν άλλοι 8.000 μέσα στο 2026. Έχουν διανεμηθεί 117.121 σετ ρομποτικής σε πάνω από 11.000 σχολεία και περίπου 17.000 εξειδικευμένα εργαλεία υποστηρίζουν μαθητές με αναπηρία.

Σταδιακά με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, δημιουργούμε 13 Κέντρα Καινοτομίας, ένα σε κάθε Περιφέρεια της χώρας. Εκεί μαθητές, εκπαιδευτικοί, ερευνητές και η τοπική κοινωνία θα μπορούν να συνεργαστούν ώστε η γνώση να μετατραπεί σε καινοτομία και χειροπιαστό αποτέλεσμα. Είναι επιλογή της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας να δοθεί σε κάθε παιδί ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες, στην καινοτομία και σε εμπειρίες που καλλιεργούν ουσιαστικές δεξιότητες ζωής.  Σε συνεργασία και με χορηγία του  Ιδρύματος Ωνάση  ξεκινήσαμε πιλοτικά σε 20 Λύκεια της χώρας μια εξατομικευμένη εκπαίδευση παιδιών και εκπαιδευτικών σχετικά με τη χρήση και τις δυνατότητες της OpenAI.

Την ίδια στιγμή θέλουμε, τα παιδιά να αποκτήσουν μέσα στο σχολικό περιβάλλον ικανότητες «επιβίωσης» στον κόσμο της υπερπληροφόρησης, της παραπληροφόρησης και των deepfakes. Υλοποιούμε – σε συνεργασία με τον συνάδελφό μου υπουργό Παύλο Μαρινάκη και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – για πρώτη φορά ένα πιλοτικό, συστηματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο, μοντέλο ειδησεογραφικού και πληροφοριακού γραμματισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εργαλείο και όπως όλα τα εργαλεία το σημαντικό είναι η χρήση του ώστε να περιορίζουμε τους κινδύνους και να αντλούμε τα οφέλη του. Σίγουρα το θέλουμε στο σχολείο του αύριο που χτίζουμε.

ΕΡ: Θα ήθελα να μείνουμε λιγάκι σε αυτό. Οι διαδραστικοί πίνακες, παραδείγματος χάριν, ίσως αποτελούσε ένα αίτημα της εποχής προ Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ τα καινούρια προγράμματα σπουδών και βιβλία όταν φτάσουν στα σχολεία ίσως να έχει προκύψει ήδη η ανάγκη για εκσυγχρονισμό τους. Ποια θα πρέπει, κατά τη γνώμη σας, να είναι τα χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων, ώστε να έχουν διαχρονικό χαρακτήρα;

ΑΠ: Η εκπαίδευση δεν πρέπει να ακολουθεί την εποχή, αλλά να τη διαμορφώνει. Οι πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο δεν επενδύουν μόνο σε εργαλεία, αλλά σε αρχές και αξίες. Ένας διαδραστικός πίνακας δεν είναι από μόνος του μεταρρύθμιση, μεταρρύθμιση είναι το σχολείο που μαθαίνει στο παιδί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να δημιουργεί.

Οι παρεμβάσεις μας βασίζονται σε τρεις άξονες: Πρώτον, ευελιξία, με προγράμματα σπουδών που μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες της εποχής και με ουσιαστική στήριξη της ενισχυτικής διδασκαλίας στα σχολεία μας, ώστε κανένα παιδί να μη μένει πίσω. Δεύτερον, σχολείο που καλλιεργεί δεξιότητες ζωής και δεν περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων, αλλά διδάσκει στα παιδιά πως να σκέφτονται, να συνεργάζονται και να χρησιμοποιούν σωστά την τεχνολογία. Και τρίτον, επένδυση στους εκπαιδευτικούς μας. Με σύγχρονα εργαλεία επιμόρφωσης και συνεχή καλλιέργεια δεξιοτήτων, γιατί καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει έναν εμπνευσμένο και ουσιαστικά υποστηριγμένο εκπαιδευτικό.

Ο στόχος μας δεν είναι απλώς να εξοπλίσουμε τα σχολεία με τις ευκολίες του «σήμερα», αλλά να τα προετοιμάσουμε για τα ζητούμενα του «αύριο». Και αυτό απαιτεί πολιτικές με διάρκεια και συνέχεια, όχι με ημερομηνία λήξης.

ΕΡ: Θα μπορούσε κάποιος να αντιτείνει ότι αναγκαιότερο όλων των προαναφερθέντων είναι η σωστή και πλήρης στελέχωση των σχολείων. Τι θα απαντούσατε σε αυτό;

ΑΠ: Θα σας απαντήσω με απόλυτη ειλικρίνεια. Στην εκπαίδευση δεν υπάρχουν ζητήματα λιγότερα αναγκαία από τα άλλα. Κάθε επιλογή, κάθε πολιτική παρέμβαση μετράει το ίδιο, γιατί το σχολείο είναι ένα σύνολο πραγμάτων που αφορούν τη λειτουργία, την ασφάλεια, τις υποδομές, το ανθρώπινο δυναμικό, την καινοτομία.

Ας είμαστε ξεκάθαροι: η κάλυψη των κενών είναι ένα δομικό πρόβλημα, που δεν λύνεται με ξόρκια, ανέξοδες και ανέφικτες υποσχέσεις για χιλιάδες επί χιλιάδων προσλήψεις.

Φέτος διορίστηκαν 10.000 εκπαιδευτικοί, την προηγούμενη χρονιά επίσης 10.000. Σχεδόν ένας στους τρεις μόνιμους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σήμερα στα σχολεία μας, έχουν διοριστεί μετά το 2019. Μιλάμε για παραπάνω από 48.000. Οι αριθμοί δείχνουν από μόνοι τους, πόση ανασφάλεια αφήσαμε πίσω μας τα τελευταία χρόνια. Για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, τα παιδιά και τις οικογένειες τους. Χιλιάδες βεβαίως είναι οι αναπληρωτές που υποστηρίζουν κάθε χρόνο τις ανάγκες και τη λειτουργία των σχολείων μας σε κάθε γωνιά.

Την ανάγκη για καλύτερο και πιο τεκμηριωμένο προγραμματισμό, πρόβλεψη και άμεση ανταπόκριση θα την καλύψουμε με το «EduPlan»: Μια ψηφιακή και καινοτόμο πλατφόρμα, που θα αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε να καταγράφουμε και να προβλέπουμε τα κενά και την πλήρωσή τους. Επιμένω, και έχουμε δουλέψει πολύ πάνω σε αυτό, ότι η στήριξη και καλύτερη λειτουργία του δημόσιου σχολείου δεν είναι μόνο θέμα πόρων και προσλήψεων, αλλά οργάνωσης πάνω στα σωστά δεδομένα. Συγχρόνως, φέτος, ολοκληρώνουμε νωρίς τις υπηρεσιακές και σχολικές μεταβολές, τις εγγραφές και συνολικά την απαραίτητη προεργασία για την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.

Ας μου επιτραπεί να πω ευρύτερα πως ό,τι σχεδιάζουμε και υλοποιούμε εντάσσεται και στη λογική τακτοποίησης και νοικοκυρέματος, πραγμάτων που βλέπουμε ότι δεν λειτουργούν όπως έπρεπε ή μπορούν να γίνουν καλύτερα. Πιστεύω ότι η καλή δημόσια εκπαίδευση είναι κατ΄εξοχήν το πεδίο απ΄όπου αρχίζει η καταπολέμηση των ανισοτήτων.

ΕΡ: Ποια από τις παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας θεωρείτε πιο σημαντική για τη βελτίωση της ποιότητας και τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας εκπαίδευσης;

ΑΠ: Στη δημόσια εκπαίδευση δεν υπάρχουν παρεμβάσεις πρώτης και δεύτερης κατηγορίας. Κάθε δράση συμβάλλει στη συνολική ανάπτυξη του σχολείου. Σήμερα, έχουμε μειώσει σημαντικά τις ανισότητες στην πράξη, δημιουργώντας ίσες ευκαιρίες για κάθε παιδί, είτε ζει σε ένα ορεινό σχολείο της Ευρυτανίας, είτε στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές της Αθήνας. Επενδύουμε στους ανθρώπους: σύγχρονες υποδομές, επιμόρφωση και αξιολόγηση εκπαιδευτικών, ψηφιακά εργαλεία. Με τα νέα προγράμματα παρεμβαίνουμε έγκαιρα στα μαθησιακά κενά, ενώ τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία και το δίκτυο των Πρότυπων και Πειραματικών διαχέουν καλές πρακτικές. Ο κεντρικός πολιτικός και προσωπικός στόχος είναι μια δημόσια εκπαίδευση «καταλύτης ευκαιριών» και σε αυτό το στόχο εντάσσουμε τον εθνικό διάλογο για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Αθηνά Καστρινάκη
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Υπάρχει μια εικόνα που έχει αρχίσει να γίνεται όλο και πιο συνηθισμένη: παιδιά καθαρά, προσεγμένα, προστατευμένα… και κάπως αποκομμένα. Από το χώμα. Από τη λάσπη. Από αυτό το «άτακτο» κομμάτι της παιδικότητας που δεν ελέγχεται εύκολα. Και κάπου εκεί, μέσα στην προσπάθεια να τα κρατήσουμε ασφαλή, ίσως τα απομακρύνουμε από κάτι πολύ βασικό. Γιατί τα παιδιά χρειάζονται να λερώνονται. Όχι επειδή «δεν πειράζει». Αλλά γιατί τους κάνει καλό. Κυριολεκτικά.

Έρευνες δείχνουν ότι τα φυσιολογικά βακτήρια που υπάρχουν στο δέρμα δεν είναι εχθροί. Αντίθετα, συμμετέχουν σε μια πολύπλοκη διαδικασία που βοηθά το σώμα να ρυθμίζει τη φλεγμονή και να προστατεύεται. Με απλά λόγια; Το σώμα μαθαίνει να αμύνεται… ερχόμενο σε επαφή με το περιβάλλον. Όχι αποφεύγοντάς το. Και όμως, ως γονείς, κάνουμε συχνά το αντίθετο. Καθαρίζουμε, απολυμαίνουμε, ελέγχουμε. Θέλουμε να προλάβουμε κάθε πιθανό κίνδυνο. Και είναι απολύτως κατανοητό…. Ζούμε σε μια εποχή που μας λέει διαρκώς ότι «πρέπει να προσέχουμε». Που συνδέει την καθαριότητα με την ασφάλεια και την υγεία. Και κάπως έτσι, αρχίζουμε να φοβόμαστε αυτό που κάποτε ήταν αυτονόητο.

Το παιδί που τρέχει έξω και γεμίζει λάσπες.
Το παιδί που πέφτει, σηκώνεται, ξανατρέχει.
Το παιδί που πιάνει, εξερευνά, δοκιμάζει.

Αυτό το παιδί… σήμερα μας αγχώνει. Και χωρίς να το καταλάβουμε, αρχίζουμε να το περιορίζουμε.

«Μην λερωθείς.»
«Πρόσεχε.»
«Μη βάλεις αυτό στο στόμα σου.»

Και κάπου εκεί, το μήνυμα αλλάζει. Από το «εξερεύνησε», στο «πρόσεχε». Αλλά η παιδική ηλικία δεν είναι φτιαγμένη για να είναι αποστειρωμένη. Είναι φτιαγμένη για εμπειρία. Για επαφή. Για δοκιμή. Για μικρά ρίσκα που χτίζουν έναν μεγαλύτερο οργανισμό, σωματικά και ψυχικά. Όταν ένα παιδί παίζει έξω, δεν «λερώνεται» απλώς. Μαθαίνει. Μαθαίνει το σώμα του. Τα όριά του. Τον κόσμο γύρω του. Και ίσως εδώ να υπάρχει κάτι που αξίζει να σκεφτούμε. Μήπως, στην προσπάθειά μας να προστατεύσουμε τα παιδιά από το περιβάλλον, τα απομακρύνουμε από την ίδια τη ζωή;

Γιατί η ζωή δεν είναι καθαρή. Έχει χώμα. Έχει αβεβαιότητα. Έχει στιγμές που δεν ελέγχονται. Και ένα παιδί που δεν έρχεται σε επαφή με αυτά… πώς θα μάθει να τα διαχειρίζεται; Δεν σημαίνει αυτό ότι αφήνουμε τα παιδιά απροστάτευτα. Σημαίνει όμως ότι ξαναβρίσκουμε μια ισορροπία. Ανάμεσα στην προστασία και την εμπιστοσύνη.Ανάμεσα στο «σε προσέχω» και στο «σε αφήνω να δοκιμάσεις». Γιατί τελικά, το ζήτημα δεν είναι η καθαριότητα. Είναι η σχέση του παιδιού με τον κόσμο. Θέλουμε ένα παιδί που φοβάται να αγγίξει; Ή ένα παιδί που τολμά να εξερευνήσει; Θέλουμε ένα παιδί που αποφεύγει; Ή ένα παιδί που δοκιμάζει, πέφτει και ξανασηκώνεται; Και ίσως η απάντηση να είναι πιο απλή απ’ όσο φαίνεται.

Άφησέ το να παίξει.
Άφησέ το να λερωθεί.
Άφησέ το να ζήσει λίγο έξω από το «πρέπει».

Γιατί μέσα σε αυτή τη μικρή ακαταστασία, χτίζεται κάτι πολύ πιο σημαντικό από την καθαριότητα. Χτίζεται ανθεκτικότητα. Εμπιστοσύνη. Ζωή.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας

Το Amoc, το ζωτικής σημασίας σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων του Ατλαντικού, ρυθμιστής του παγκόσμιου κλίματος, είναι πιθανόν να επιβραδυνθεί σημαντικά  μέχρι το 2100 με καταστροφικές συνέπειες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας που έχει δεκτή με επιφυλακτικότητα από ορισμένους επιστήμονες.

Περίπλοκο σύστημα ρευμάτων, το Amoc (Atlantic meridional overturning circulation-Ατλαντική μεσημβρινή αναστροφική κυκλοφορία) είναι πιθανόν να επιβραδυνθεί κατά 51% μέχρι το τέλος του αιώνα στο πλαίσιο ενός σεναρίου μέσης εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, σύμφωνα με την έρευνα.

Μέχρι στιγμής, τα κλιματικά μοντέλα προέβλεπαν επιβράδυνση κατά 32% κατά μέσον όρο. «Επιτύχαμε εκτίμηση για μια επιβράδυνση του Amoc στο μέλλον πολύ σοβαρότερη από τον προσδοκώμενη», σχολίασε ο Valentin Portmann, διδάκτορας Κλιματολογίας του Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest και βασικός συντάκτης της μελέτης.

Με βάση της εκτίμηση αυτή, «πλησιάζουμε σε ένα  κρίσιμο σημείο γεγονός που είναι ανησυχητικό», λέει. Μέχρι το τέλος του αιώνα, το Amoc θα χάσει σε ένταση υπό την επήρεια της κλιματικής αλλαγής που αυξάνει την θερμοκρασία των επιφανειακών υδάτων καθώς και την διαίρεση των ωκεάνιων υδάτων σε στρώματα που  καθιστούν δυσκολότερη την ανάμειξή τους.

Αν και δεν υπάρχει ομοφωνία στο πλαίσιο της επιστημονικής κοινότητας, μία ισχυρή επιβράδυνση του Amoc, αν όχι η κατάρρευσή του, θα έχει καταστροφικές συνέπειες για τον πλανήτη.  Το Amoc, το οποίο συχνά συγχέεται με το Ρεύμα του Κόλπου (Gulf Stream), που δεν αποτελεί παρά συνιστώσα του, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο για την ρύθμιση του Κλίματος.

Η κατάρρευσή του θα μπορούσε να προκαλέσει την μείωση των θερμοκρασιών στην Βόρεια Ευρώπη, ξηρασίες στο Σάχελ και την Νότια Ασία, την άνοδο της στάθμης των υδάτων στην Βόρεια Αμερική, μείωση της παγίδευσης και απορρόφησης του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από τους ωκεανούς κλπ.

«Υπάρχει ένα είδος συναίνεσης ως προς το γεγονός ότι η κυκλοφορία επιβραδύνεται. Αλλά υπάρχουν ακόμη αρκετές συζητήσεις σχετικά με την ένταση της επιβράδυνσης αυτής», δηλώνει ο Florian Sévellec, διευθυντής έρευνας  au CNRS της Βρέστης.

«Περιορισμός της αβεβαιότητας»

Το άρθρο με τα συμπεράσματα έρευνας δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Science Advances και επιχειρεί «να βελτιστοποιήσει τις εκτιμήσεις της επιβράδυνσης που θα συμβεί στο μέλλον και να μειώσει την αβεβαιότητα», εξηγεί ο ερευνητής του CNRS.

Διότι, αν και σχεδόν όλα τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν επιβράδυνση του Amoc μέχρι το 2100, οι  εκτιμήσεις κυμαίνονται από το -3% έως το -72% σε συνάρτηση με τις εκπομπές του CO2. Η μελέτη που δημοσιεύεται στο  Science Advances προβλέπει επιβράδυνση κατά 51% με χαμηλό βαθμό αβεβαιότητας (+/-8%).

Ο επικεφαλής της έρευνας Valentin Portmann έφθασε στο συμπέρασμά του χάρη «σε στατιστικές μεθόδους που ονομάζονται παρατηρησιακοί περιορισμοί και έχουν ως στόχο την αξιολόγηση του συνόλου των κλιματικών μοντέλων και τον συνδυασμό τους με τις παρατηρήσεις του πραγματικού κόσμου για την βελτίωση των εκτιμήσεων».

Το άρθρο «δείχνει ότι τα “απαισιόδοξα μοντέλα” που προβλέπουν ισχυρή επιβράδυνση του Amoc μέχρι το 2100, δυστυχώς είναι τα ρεαλιστικά, στο μέτρο που συμφωνούν περισσότερο με τα δεδομένα των παρατηρήσεων», σύμφωνα με τον Stefan Rahmstorf, ωκεανογράφο του  Potsdam Institute for Climate Impact Research (PIK).

Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον ερευνητή, ότι το Amoc θα έχει το 2100 τόσο χαμηλή ένταση που θα οδεύει προς την πλήρη εξαφάνιση. Ο Fabien Roquet, καθηγητής Φυσικής Ωκεανογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ χαρακτήρισε «ενδιαφέρουσα» την έρευνα, αλλά προέτρεψε στην τήρηση επιφυλακτικής στάσης.

«Η συζήτηση δεν έχει κλείσει. Ενα άρθρο δεν κλείνει μία επιστημονική συζήτηση», δηλώνει και ο Florian Sévellec. «Στον τομέα μας, η έκθεση του GIEC (Intergovernmental Panel on Climate Change /Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος) είναι αυτή που αποτυπώνει το επίπεδο της επιστημονικής γνώσης σε μια δεδομένη χρονική στιγμή».

«Αντίθετα, το βέβαιο είναι ότι το Κλίμα θερμαίνεται με μεγάλη ταχύτητα. Είτε το Amoc εξασθενήσει, είτε όχι, αλλαγές μεγάλης κλίμακας έχουν ήδη δρομολογηθεί και θα ενταθούν στις δεκαετίες που έρχονται».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι ημέρες πολύ υψηλών θερμοκρασιών που φθάνουν τους 40°C και άνω θα χαρακτηρίζονται πλέον «αφόρητα ζεστές» στην Ιαπωνία, όπως ανακοίνωσε η Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (JMA), καθώς εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες καταγράφονται ολοένα και πιο συχνά σε όλο τον κόσμο.

Χρησιμοποιώντας τον νέο όρο “kokusho-bi” (αφόρητα ζεστή ημέρα), η JMA θα ευαισθητοποιεί με πιο αποτελεσματικό τρόπο τους πολίτες σε ό,τι αφορά τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, εξήγησε η υπηρεσία. Την περασμένη χρονιά, η Ιαπωνία βίωσε το πιο ζεστό της καλοκαίρι από την έναρξη συλλογής των δεδομένων αυτών το 1989, με αύξηση των θερμοκρασιών να παρατηρείται παγκοσμίως λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Για να δημιουργήσει αυτή τη νέα κατηγορία, η JMA έθεσε το θέμα σε δημόσια διαβούλευση και έλαβε απαντήσεις από 478.000 ανθρώπους πριν υιοθετήσει τον όρο «αφόρητα ζεστή» που προκρίθηκε ως ο πιο δημοφιλής. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο όρος «εξαιρετικά έντονα ζεστή ημέρα», ή “cho-mosho-bi”, ενώ μεταξύ των προτάσεων ήταν η ημέρα που θυμίζει «σάουνα», η «ημέρα κατ’ οίκον παραμονής» ή «πύρινη ημέρα», σύμφωνα την JMA.

Η νέα αυτή κατηγορία έρχεται να προστεθεί στους όρους που ήδη χρησιμοποιούνται από τη μετεωρολογική υπηρεσία για θερμοκρασίες που φθάνουν έως τους 25°C και άνω («θερινή ημέρα»), 30°C και άνω («ημέρα του κατακαλόκαιρου») και 35°C και άνω («εξαιρετικά ζεστή ημέρα»).

ΑΠΕ-ΜΠΕ