Με την έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων 2026 να σηματοδοτεί την ερχόμενη εβδομάδα, οι υποψήφιοι των ΓΕΛ και ΕΠΑΛ «μπαίνουν στην τελική ευθεία» της προσπάθειάς τους για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση κατά το ερχόμενο ακαδημαϊκό έτος, 2026-27, διεκδικώντας μία από τις 68.788 διαθέσιμες θέσεις στα ελληνικά δημόσια ΑΕΙ.

Πιο συγκεκριμένα, οι υποψήφιοι των ΓΕΛ θα εξεταστούν στο πρώτο μάθημα Πανελλαδικών Εξετάσεων την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026, τη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία (Γενικής Παιδείας), ενώ οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ θα εξεταστούν το Σάββατο 30 Μαΐου 2026 στο μάθημα των Νέων Ελληνικών.

Πρακτικές συμβουλές κατά τη διάρκεια των Πανελλαδικών

Πέραν την σωστής προετοιμασίας καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, είναι εξίσου σημαντική η διαχείριση των ημερών, αλλά και των ωρών πριν από την εξέταση κάθε μαθήματος. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του ΔΣ της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδος (ΟΕΦΕ), Γιάννης Βαφειαδάκης, κωδικοποίησε τα σημεία στα οποία θα πρέπει να εστιάσουν την προσοχή τους οι υποψήφιοι πριν αλλά και κατά τη διάρκεια κάθε εξέτασης.

 Αρχικά, σύμφωνα με τον κ. Βαφειαδάκη, η σωστή προετοιμασία βασίζεται στις συστηματικές επαναλήψεις και στη μελέτη διαφορετικών μαθημάτων καθημερινά.

Κατά τη διάρκεια των Πανελλαδικών εξετάσεων, οι μαθητές και οι μαθήτριες:

– Καλό είναι να μην επιμένουν υπερβολικά σε δύσκολα θέματα και να αποφεύγουν άσκοπες συζητήσεις πριν από την εξέταση.

– Χρειάζεται να διαβάζουν προσεκτικά τις εκφωνήσεις, καθώς ακόμη και μια μικρή λεπτομέρεια μπορεί να αλλάξει το νόημα του θέματος.

– Eίναι σημαντικό να ξεκινούν από τα πιο εύκολα θέματα, ώστε να αξιοποιούν σωστά τον χρόνο τους και να αποφεύγουν το άγχος.

– Πρέπει να δίνουν προσοχή στην καθαρότητα και τη σωστή διατύπωση του γραπτού τους, καθώς ένα προσεγμένο γραπτό δημιουργεί θετική εικόνα.

«Το σημαντικότερο όλων είναι να πιστέψουν στις δυνατότητές τους, να μπουν στην αίθουσα με ψυχραιμία και αυτοπεποίθηση και να θυμούνται πως οι Πανελλαδικές εξετάσεις αποτελούν ένα μεταβατικό στάδιο και όχι το τελικό κριτήριο για την ποιότητα και την αξία του χαρακτήρα τους», τόνισε ο κ. Βαφειαδάκης.

Τέλος, μία από τις συμβουλές απευθύνεται στους γονείς, οι οποίοι, όπως σημείωσε, «οφείλουν να διατηρούν ένα ήρεμο και υποστηρικτικό κλίμα στο σπίτι, χωρίς να μεταφέρουν το άγχος τους στα παιδιά».

Χρήσιμες πληροφορίες και βασικές οδηγίες

Επιπλέον, εν όψει της έναρξης των Πανελλαδικών, είναι σημαντικό οι υποψήφιοι να γνωρίζουν βασικά σημεία της διαδικασίας, ώστε όλα να κυλήσουν ομαλά.

Υπενθυμίζεται, λοιπόν, ότι η έναρξη των εξετάσεων έχει οριστεί να πραγματοποιηθεί στις 8:30, ωστόσο οι υποψήφιοι θα πρέπει να έχουν προσέλθει στις αίθουσες εξέτασης το αργότερο μέχρι τις 8:00. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 ώρες.

Μαζί τους, οι υποψήφιοι θα πρέπει να έχουν τα εξής:

– Δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο.

– Δελτίο εξεταζομένου Πανελλαδικών Εξετάσεων.

– Στυλό μπλε ή μαύρου χρώματος. Αξίζει να σημειωθεί, ότι δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί μολύβι στις απαντήσεις, παρά μόνον εάν ορίζεται σχετικά από τις οδηγίες των θεμάτων. Οι υποψήφιοι επιτρέπεται να έχουν μαζί τους γόμα και ξύστρα.

– Γεωμετρικά όργανα, για τα μαθήματα που χρειάζονται.

– Ένα μπουκαλάκι με νερό ή χυμό.

– Ρολόι χειρός, αλλά όχι έξυπνο ρολόι (smartwatch).

Επιπλέον, οι υποψήφιοι απαγορεύεται να έχουν μαζί τους τα εξής:

– Βιβλία, τετράδια και σημειώσεις.

– Διορθωτικό (blanco) οποιασδήποτε μορφής (υγρό ή ταινία).

– Κινητό τηλέφωνο και άλλα μέσα μετάδοσης ή λήψης πληροφοριών και επικοινωνίας, υπολογιστικές μηχανές.

Το πρόγραμμα

Όπως προαναφέρθηκε, οι υποψήφιοι των ΓΕΛ θα εξεταστούν στο πρώτο μάθημα Πανελλαδικών Εξετάσεων την Παρασκευή 29 Μαΐου 2026, τη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία (Γενικής Παιδείας), ενώ οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ θα εξεταστούν το Σάββατο 30 Μαΐου 2026 στο μάθημα των Νέων Ελληνικών.

Στη συνέχεια, όσον αφορά τους υποψηφίους των ΓΕΛ, την Τετάρτη 3 Ιουνίου θα διεξαχθούν οι εξετάσεις για τα Αρχαία Ελληνικά (Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών), τα Μαθηματικά (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής) και τη Βιολογία (Ο.Π. Σπουδών Υγείας).

Την Παρασκευή 5 Ιουνίου οι υποψήφιοι των ΓΕΛ θα εξεταστούν στα Λατινικά (Ο.Π. Ανθρωπιστικών Σπουδών), τη Χημεία (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας) και την Πληροφορική (Ο.Π. Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής).

Οι εξετάσεις των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων θα ολοκληρωθούν την Δευτέρα 8 Ιουνίου, με τα μαθήματα: Ιστορία (Ο.Π. Ανθρωπιστικών Σπουδών), Φυσική (Ο.Π. Θετικών Σπουδών και Σπουδών Υγείας) και Οικονομία (Ο.Π. Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής).

Αντίστοιχα, το πρόγραμμα των Πανελλαδικών για τους υποψηφίους των ΕΠΑΛ, έχει ως εξής: Έναρξη το Σάββατο 30 Μαΐου 2026 με το μάθημα των Νέων Ελληνικών. Συνέχεια, την 2α Ιουνίου, εξέταση στα Μαθηματικά (Άλγεβρα). Θα ακολουθήσουν, από τις 4 έως και τις 15 Ιουνίου οι εξετάσεις σε μαθήματα ειδικότητας.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί, ότι οι εξετάσεις των ειδικών μαθημάτων θα διεξαχθούν από τις 16 έως και τις 25 Ιουνίου 2026. Παρομοίως, η διεξαγωγή των Υγειονομικών Εξετάσεων και Πρακτικής Δοκιμασίας των υποψηφίων (ΓΕΛ και ΕΠΑΛ) για εισαγωγή στα Τμήματα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) θα πραγματοποιείται από τις 15 έως και τις 26 Ιουνίου 2026.

Τέλος εξετάσεων στα λύκεια

Το τέλος των απολυτήριων εξετάσεων (επονομαζόμενων και «ενδοσχολικών») για τους μαθητές της Γ’ λυκείου έχει οριστεί για την ερχόμενη Δευτέρα, 25 Μαΐου 2025. Καταληκτική καταληκτική ημερομηνία έκδοσης αποτελεσμάτων είναι η ερχόμενη Τετάρτη 27 Μαΐου 2026, δηλαδή δύο ημέρες πριν την έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Όσον αφορά στις προαγωγικές εξετάσεις του λυκείου, οι εξετάσεις για την Α’ και Β’ λυκείου, θα έχουν ολοκληρωθεί έως τις 12 Ιουνίου 2025. Η 19η Ιουνίου έχει οριστεί ως η καταληκτική ημερομηνία έκδοσης αποτελεσμάτων.

Την Τετάρτη η λήξη μαθημάτων για τα γυμνάσια

Σε ό,τι αφορά τα γυμνάσια, το τελευταίο κουδούνι της χρονιάς θα ακουστεί την ερχόμενη Τετάρτη 27 Μαΐου 2026. Η διεξαγωγή των προαγωγικών και απολυτήριων εξετάσεων είναι προγραμματισμένη από το υπουργείο Παιδείας από την Τρίτη 2 Ιουνίου έως την Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μια καλλιέργεια που πριν από μερικές δεκαετίες έμοιαζε σχεδόν εξωτική για τα ελληνικά δεδομένα, σήμερα έχει αποκτήσει σταθερή θέση στον αγροτικό χάρτη της Κρήτης. Το αβοκάντο δεν είναι πλέον μια δοκιμαστική επιλογή για λίγους παραγωγούς, αλλά μια δυναμική δενδρώδης καλλιέργεια, με σημαντική οικονομική αξία και αυξανόμενη ζήτηση.

Κάτι που φαίνεται και από την καλλιεργούμενη έκταση, η οποία σύμφωνα με την ερευνήτρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, στο Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου, Τζατζάνη Θηρεσία-Τερέζα, ανέρχεται σε περισσότερα από 15.000 στρέμματα στο νησί, το οποίο παραμένει το βασικό κέντρο της ελληνικής παραγωγής.

Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η κ. Τζατζάνη “η πραγματική έκταση της καλλιέργειας είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που εμφανίζεται στα επίσημα στοιχεία” και όπως υπογραμμίζει “τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα του ΟΠΕΚΕΠΕ καταγράφουν περίπου 5.000 δηλωμένα στρέμματα, ωστόσο όσοι παρακολουθούν από κοντά την καλλιέργεια στο νησί εκτιμούν ότι η πραγματική έκταση ξεπερνά τα 15.000 στρέμματα”.

Η ερευνήτρια, επισημαίνει ότι η ακριβής αποτύπωση της καλλιέργειας είναι ένα από τα ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα επόμενα χρόνια.

Η μέση παραγωγή εκτιμάται περίπου στους 1,2 τόνους ανά στρέμμα αλλά οι αποδόσεις δεν είναι ίδιες παντού. Επηρεάζονται από την περιοχή, την ποικιλία, την ηλικία των δέντρων, τη φροντίδα του παραγωγού και, κυρίως, από τη διαθεσιμότητα νερού.

Η Κρήτη έχει μακρά εμπειρία στην καλλιέργεια του αβοκάντο με την κ. Τζατζάνη, να επισημαίνει ότι το Ινστιτούτο του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ ασχολείται με την καλλιέργεια εδώ και περίπου 45 χρόνια. «Για εμάς, στον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, αυτή η καλλιέργεια δεν είναι καινούρια. Την έχουμε εγκαταστήσει σε κτήματα του Ινστιτούτου από τις αρχές της δεκαετίας του ‘80», τονίζει.

Η ποικιλία Hass παραμένει η πιο εμπορική στην Κρήτη, καθώς έχει μεγάλη ζήτηση και στο εξωτερικό. Παράλληλα, καλλιεργούνται και συγγενικές ποικιλίες, όπως η Lamb Hass, αλλά και παλαιότερες ποικιλίες που είχαν εγκατασταθεί στο νησί, όπως η Zutano, η Fuerte και η Bacon.

Παρά την καλή προσαρμογή του στις συνθήκες της Κρήτης, το αβοκάντο δεν είναι εύκολη καλλιέργεια. Πριν από κάθε νέα φύτευση χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση του εδάφους, αλλά και της επάρκειας και της ποιότητας του νερού.

«Δεν είναι ένα δέντρο με τις απαιτήσεις της ελιάς. Έχει προφανώς περισσότερες απαιτήσεις σε νερό», σημειώνει η ερευνήτρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.

Το νερό είναι σήμερα ο σημαντικότερος περιοριστικός παράγοντας για την περαιτέρω επέκταση της καλλιέργειας στην Κρήτη. Η έλλειψή του, σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες και τις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες, δημιουργεί νέα δεδομένα για τους ντόπιους παραγωγούς.

Σύμφωνα με την ερευνήτρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ “οι πιο ευνοϊκές περιοχές για την καλλιέργεια βρίσκονται κυρίως στα Χανιά, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας, καθώς και σε περιοχές προς το Ρέθυμνο, όπου υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες και διαθέσιμο νερό. Αντίθετα, προς το Ηράκλειο και ακόμη περισσότερο προς την ανατολική Κρήτη, οι συνθήκες δεν θεωρούνται το ίδιο ευνοϊκές”.

Παρά τις δυσκολίες, το ενδιαφέρον των παραγωγών παραμένει ισχυρό. Το αβοκάντο, όπως επισημαίνει η κ. Τζατζάνη, είναι από τις λίγες δενδρώδεις καλλιέργειες που μπορούν να προσφέρουν υψηλό εισόδημα, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρωτογενής τομέας δέχεται έντονες πιέσεις από το αυξημένο κόστος παραγωγής.

«Είναι από τις ελάχιστες δενδρώδεις καλλιέργειες που δίνουν τόσο ικανοποιητικό κέρδος και, όταν μιλάμε για την αγροτική παραγωγή που έχει τόσο μεγάλη οικονομική πίεση, αυτό είναι μια σημαντική ανάσα», αναφέρει.

Η καλλιέργεια του αβοκάντο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην Κρήτη. Υπάρχουν περιοχές στην υπόλοιπη Ελλάδα με παρόμοιο κλίμα, οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν φυτεύσεις. Η περιοχή της Κυπαρισσίας και ευρύτερα της Τριφυλίας παρουσιάζει ιδιαίτερα θετική εικόνα, ενώ στο πλαίσιο προγράμματος με την Περιφέρεια Πελοποννήσου εξετάστηκαν και άλλες περιοχές, όπως η Λακωνία και η Μεσσηνία.

Η κ. Τζατζάνη δεν αποκλείει “υπό προϋποθέσεις, και άλλες περιοχές με κατάλληλο μικροκλίμα, όπως συγκεκριμένα σημεία στην ‘Αρτα ή σε νησιά των Δωδεκανήσων”. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, “οι εκτάσεις εκτός Κρήτης δεν είναι ακόμη τόσο μεγάλες ώστε να αλλάζουν τη συνολική εικόνα της ελληνικής παραγωγής”.

«Τα 15.000 στρέμματα αφορούν την Κρήτη. Στην υπόλοιπη Ελλάδα, αυτή τη στιγμή, τα στρέμματα δεν είναι τόσα πολλά ώστε να αλλάζουν το γενικό άθροισμα», σημειώνει.

Η άνοδος της καλλιέργειας συνδέεται και με τη σταθερή αύξηση της ζήτησης. Το αβοκάντο, σύμφωνα με την κ. Τζατζάνη, δεν αποδείχθηκε μια πρόσκαιρη διατροφική μόδα. Αντίθετα, έχει ενταχθεί πλέον πιο σταθερά στις διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών.

«Ήρθε και θα μείνει», λέει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι στην Κρήτη η κατανάλωση είναι ακόμη πιο εξοικειωμένη με το προϊόν, καθώς καλλιεργείται στο νησί εδώ και δεκαετίες.

Στην εσωτερική αγορά η κατανάλωση της παραγωγής

Η ελληνική παραγωγή απορροφάται σε μεγάλο βαθμό από την εγχώρια αγορά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν εξαγωγές ή εισαγωγές. Το εμπόριο του αβοκάντο είναι διεθνές, με μεγάλες ποσότητες να προέρχονται από χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Νότιας Αφρικής και άλλες σημαντικές παραγωγικές ζώνες.

Για την Ελλάδα, όμως, το ζητούμενο δεν είναι ο ανταγωνισμός σε επίπεδο όγκου. Όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Τζατζάνη το πλεονέκτημα της χώρας πρέπει να αναζητηθεί στην ποιότητα. Το κόστος παραγωγής είναι υψηλότερο σε σχέση με μεγάλες παραγωγικές περιοχές του εξωτερικού, όμως η ελληνική καλλιέργεια έχει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα: την περιορισμένη παρουσία εχθρών και ασθενειών.

Το γεγονός αυτό επιτρέπει, σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και τη βιολογική παραγωγή. «Επειδή δεν έχουμε τόσους πολλούς εχθρούς και ασθένειες για το αβοκάντο, μπορούμε να καλλιεργήσουμε βιολογικά. Αυτό δίνει ένα τεράστιο πλεονέκτημα σε σχέση με την ποιότητα», τονίζει η ίδια.

Για μια μικρή παραγωγική χώρα όπως η Ελλάδα, ο στόχος δεν είναι να επηρεάσει την παγκόσμια κατάταξη. Είναι να δημιουργήσει ένα προϊόν με καλή φήμη, υψηλή ποιότητα και σταθερή ζήτηση, τόσο στην εσωτερική αγορά όσο και στο εξωτερικό.

«Αυτό που θέλουμε να κερδίσουμε είναι να βγει ένα ποιοτικό προϊόν, να έχει καλή φήμη και να το αποζητούν και στο εξωτερικό. Αυτό ουσιαστικά το έχουμε πετύχει μέχρι τώρα», καταλήγει η ερευνήτρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.

* Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν από την ερευνήτρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, στο Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου, Τζατζάνη Θηρεσία – Τερέζα

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Άρθρο του Θανάση Τσιάνου*

Οι ελληνικές πόλεις βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η ανάγκη για τη μετάβαση προς τη βιώσιμη κινητικότητα είναι πλέον αδιαμφισβήτητη και τα Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτροκίνητα Οχήματα (ΕΠΗΟ), με κυρίαρχα τα ηλεκτρικά πατίνια, αποτελούν ένα εξαιρετικό εργαλείο σε αυτή την κατεύθυνση. Είναι μέσα αμιγώς φιλικά προς το περιβάλλον, αθόρυβα και ευέλικτα, ιδανικά για να καλύψουν το λεγόμενο «τελευταίο μίλι» (last mile) των μετακινήσεών μας ή τη διαδρομή από την κατοικία προς τους σταθμούς των μέσων μαζικής μεταφοράς. Απαιτούν μικρό χώρο για την στάθμευση τους είτε στο σπίτι είτε στην εργασία είτε στον δρόμο. Και αυτή είναι η ουσιαστική μεγάλη διαφορά σε σχέση π.χ. με το ποδήλατο.

Ωστόσο, η θετική τους συμβολή ακυρώνεται στην πράξη από μια σκληρή και επικίνδυνη πραγματικότητα: τη διαρκώς αυξανόμενη άναρχη και παράνομη χρήση τους, η οποία εξελίσσεται σε μείζον ζήτημα οδικής ασφάλειας.

Τα στοιχεία που έχουμε στα χέρια μας δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμό. Μόνο το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 109 τροχαία ατυχήματα με εμπλοκή ηλεκτρικών πατινιών, εκ των οποίων τα δύο ήταν θανατηφόρα. Ακόμα πιο σοκαριστικά είναι τα δεδομένα της ΠΟΕΔΗΝ, σύμφωνα με τα οποία πάνω από 400 παιδιά νοσηλεύτηκαν μετά από ατυχήματα με ΕΠΗΟ, με τα μισά εξ αυτών να εισάγονται στα δύο μεγάλα παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας. Και η αλήθεια είναι ότι οι αριθμοί αυτοί πιθανότατα υποεκτιμούν το πρόβλημα λόγω των δεκάδων αδήλωτων συμβάντων.

Το ηλεκτρικό πατίνι δεν είναι παιχνίδι, είναι όχημα

Όταν χρησιμοποιείται για μεγάλες αποστάσεις ή σε οδικούς άξονες υψηλών ταχυτήτων, εκθέτει τον χρήστη σε δυσανάλογους κινδύνους, καθώς στερείται παθητικής προστασίας, έχει πολύ μικρούς τροχούς που αυξάνουν την πιθανότητα ανατροπής σε κακοτεχνίες και υψηλό κέντρο βάρους (σώμα του οδηγού) που δυσχεραίνει τους ελιγμούς έκτακτης ανάγκης.

Η Ελλάδα υπήρξε από τις πρώτες χώρες που θέσπισε θεσμικό πλαίσιο το 2021. Γιατί λοιπόν θρηνούμε θύματα;

Η απάντηση κρύβεται στη συστηματική μη τήρηση των κανόνων και στο τεράστιο έλλειμμα ενημέρωσης, ελέγχου, οδικής κουλτούρας και αυτογνωσίας. Βλέπουμε καθημερινά ανηλίκους κάτω των 15 ετών να οδηγούν παράνομα, χρήστες χωρίς κράνος, πατίνια με δύο επιβάτες ή οχήματα να κινούνται σε λεωφόρους με ταχύτητες πολύ πάνω από το νόμιμο όριο των 25 χλμ/ώρα.

Η Ρίζα του Προβλήματος: Σε μια πόλη όπου ο πεζός (ποσό μάλλον ο ανήλικος πεζός) αισθάνεται απειλή, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται κυρίως στο πατίνι. Ζούμε σε πόλεις που δεν υπάρχουν πεζοδρόμια, ζούμε σε πόλεις που κυριαρχεί το αυτοκίνητο έναντι του πεζού και όπου, δυστυχώς, αποτελεί καθημερινότητα το να μη σταματάμε στις πεζοδιαβάσεις. Το αποτέλεσμα είναι η πλειονότητα των θυμάτων στο αστικό οδικό δίκτυο αφορά τους ευάλωτους χρήστες: πεζούς, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές. Εκεί εντοπίζεται το μεγάλο πρόβλημα.

Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι υπάρχουν παιδιά και έφηβοι που απλώς περπατούν και κινδυνεύουν. Και υπάρχουν επίσης γονείς που φοβούνται για λόγους οδικής ασφάλειας να αφήσουν π.χ. το δωδεκάχρονο παιδί τους να πάει βόλτα στη γειτονιά μόνο του ή με τους φίλους του ή να περάσει τον δρόμο απέναντι για να πάρει το σχολικό το πρωί.

Η αντίδραση της κοινωνίας απέναντι στους χρήστες των ηλεκτρικών πατινιών εμπεριέχει συχνά ένα στοιχείο υποκρισίας, καθώς εστιάζουμε επιλεκτικά στο μέσο και όχι στη συνολική οδηγική μας συμπεριφορά ή στις βαθύτερες ελλείψεις των πόλεων μας. Οφείλουμε, λοιπόν, να αποφασίσουμε ως κοινωνία, συλλογικά και ανεξαιρέτως, ότι αυτή η κατάσταση είναι απαράδεκτη.

Ειδικά για τη μετακίνηση και την ασφάλεια των ανηλίκων -είτε αυτοί είναι πεζοί είτε χρήστες ηλεκτρικών πατινιών- η Πολιτεία οφείλει να δράσει άμεσα και χωρίς καμία κωλυσιεργία. Έχουν δρομολογηθεί πλέον σημαντικά μέτρα και διαδικασίες που αισιοδοξώ ότι θα αποδώσουν σημαντικά το επόμενο διάστημα (κάμερες, θεσμοθέτηση φορέα οδικής ασφάλειας, αστυνόμευση, αναβάθμιση ΜΜΜ κ.λπ.), αλλά θα πρέπει να δοθεί βάρος και στα απλά καθημερινά (διαγραμμίσεις, βελτίωση επικίνδυνων σημείων, ορατότητες σε κόμβους, πεζοδρόμια κ.λπ.).

Όμως αν δεν καταφέρουμε από μόνοι μας ως κοινωνία να κάνουμε το πιο απλό -να σταματάμε στις πεζοδιαβάσεις και να δίνουμε προτεραιότητα στον πεζό- κανένα νομοσχέδιο και καμία αστυνόμευση δεν θα μπορέσει να το επιβάλλει. Το να σταματάμε στις πεζοδιαβάσεις δεν είναι απλώς μια μεμονωμένη πράξη ευγένειας. Λειτουργεί ασυνείδητα ως ένας «κόφτης ταχύτητας». Ο οδηγός βάζει στον εαυτό του τον κανόνα «πρέπει να έχω τον νου μου για πεζούς στις διαβάσεις», η προσοχή του μετατοπίζεται από το «πόσο γρήγορα θα φτάσω» στο «τι συμβαίνει γύρω μου». Αυτή η αυξημένη ετοιμότητα τον αναγκάζει ασυνείδητα να μειώσει ταχύτητα, καθώς το μυαλό του προετοιμάζεται για μια πιθανή επιβράδυνση. Το φρενάρισμα για τον πεζό επαναφέρει τον οδηγό στην αστική πραγματικότητα. Του υπενθυμίζει ασυνείδητα ότι βρίσκεται μέσα σε μια γειτονιά, σε έναν ζωντανό οργανισμό, και όχι σε μια πίστα ταχύτητας ή σε έναν αυτοκινητόδρομο κλειστής ροής. Αν αυτή η συμπεριφορά γινόταν καθολική, η μέση ταχύτητα των οχημάτων στις πόλεις θα έπεφτε κατακόρυφα από μόνη της, χωρίς την ανάγκη για σαμαράκια ή τεχνητά εμπόδια, αναβαθμίζοντας συνολικά την οδική ασφάλεια.

Ως προς τα ΕΠΗΟ, ο ΣΕΣ κατέθεσε πρόσφατα 8 συγκεκριμένες, ρεαλιστικές προτάσεις:

1. Εντατικοποίηση της αστυνόμευσης: Η σημαντικότητα της αστυνόμευσης είναι αδιαμφισβήτητη και αποδεικνύεται από την μείωση-ρεκόρ κατά 22% στα θανατηφόρα ατυχήματα το 2025 λόγω της συστηματικής επιβολής των κανόνων από την Τροχαία για παραβάσεις όπως το αλκοόλ, το κράνος, η ζώνη, η ταχύτητα.

2. Εποπτεία αγοράς και τεχνική συμμόρφωση: Το Υπουργείο Ανάπτυξης πρέπει να βάλει φρένο στην ελεύθερη πώληση πατινιών που αναπτύσσουν ταχύτητες 70 ή 100 χλμ/ώρα, επιβάλλοντας απαραβίαστους εργοστασιακούς περιοριστές ταχύτητας (κόφτες) και τεχνολογίες γεωεντοπισμού (geofencing) ειδικά για τα κοινόχρηστα πατίνια.

3. Κατάργηση της “γκρίζας ζώνης” για τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών: Σήμερα επιτρέπεται να χρησιμοποιούν ηλεκτρικά πατίνια εκτός οδού και με ταχύτητα που δεν υπερβαίνει τα 6 χλμ/ώρα. Η ρύθμιση αυτή δημιουργεί στην πράξη σύγχυση, τόσο στα ίδια τα παιδιά όσο και στους γονείς, καθώς η διάκριση μεταξύ “εντός” και “εκτός” οδού είναι δυσδιάκριτη στο αστικό περιβάλλον, ενώ ο έλεγχος της ταχύτητας των 6 χλμ/ώρα είναι ουσιαστικά ανέφικτος. Προτείνουμε τη θέσπιση ενός καθαρού κανόνα: Απόλυτη απαγόρευση χρήσης ΕΠΗΟ σε οποιοδήποτε περιβάλλον για όσους δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους.

4. Πιστοποίηση οδήγησης και Εκπαίδευση στα σχολεία: Tα ΕΠΗΟ να οδηγούνται από χρήστες (άνω των 15 ετών) που είτε διαθέτουν ειδική πιστοποίηση, είτε διαθέτουν δίπλωμα οδήγησης άλλου οχήματος. Συνεπώς απαιτείται θεσμοθέτηση προγραμμάτων οδικής ασφάλειας, με θεωρητική και πρακτική κατάρτιση σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία, εκπαιδευτές οδήγησης και φορείς οδικής ασφάλειας. Η επιτυχής ολοκλήρωση θα συνοδεύεται από Πιστοποιητικό Ικανότητας. Το παραπάνω μπορεί να έχει άμεση ισχύ, έτσι ώστε να μην επιτρέπεται η οδήγηση ΕΠΗΟ σε κάποιον χωρίς αποδεδειγμένη γνώση των κανόνων κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ) ή χωρίς γνώση χειρισμού του οχήματος.

5. Κίνηση αποκλειστικά σε οδούς με όριο έως 30 χλμ/ώρα (απαραίτητο ειδικά για τους ανηλίκους οδηγούς) με σκοπό την μείωση της διαφοράς ταχύτητας μεταξύ των πατινιών και των αυτοκινήτων. Η πρόταση εναρμονίζεται πλήρως με τη φιλοσοφία του νέου ΚΟΚ.

6. Υποχρεωτική ασφάλιση και ταυτοποίηση: Τα ΕΠΗΟ είναι οχήματα και είναι σκόπιμο να μην κυκλοφορούν ανώνυμα. Απαιτείται υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης και ειδικό σήμα κυκλοφορίας ανά όχημα.

7. Συμμετοχή των δήμων στην αδειοδότηση κοινόχρηστων πατινιών: Σήμερα, οι άδειες λειτουργίας κοινόχρηστων πατινιών χορηγούνται από το Υπουργείο Ανάπτυξης, χωρίς να εξασφαλίζεται εκ των προτέρων ότι η πόλη διαθέτει το κατάλληλο οδικό δίκτυο και τις απαραίτητες υποδομές στάθμευσης. Να μην δίνονται άδειες σε εταιρείες ενοικίασης κοινόχρηστων πατινιών, αν ο οικείος δήμος δεν διαθέτει εγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο κίνησης και στάθμευσης ΕΠΗΟ.

8. Βελτίωση Υποδομών και Μείωση της Ταχύτητας στην πράξη: Οι δήμοι πρέπει να διαμορφώσουν το οδικό περιβάλλον έτσι ώστε να «υποχρεώνει» τον οδηγό να κόψει ταχύτητα (υπερυψωμένες διαβάσεις, στενώσεις οδοστρώματος, σωστές διαγραμμίσεις, πεζοδιαβάσεις κ.λπ.). Προς τούτο, είναι επιτακτική η άμεση αναθεώρηση του αναχρονιστικού πλαισίου π.χ. που απαγορεύει τις υπερυψωμένες διαβάσεις σε οδούς από όπου διέρχεται αστική συγκοινωνία.

Η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να επαφίεται στην τύχη ή αποκλειστικά στην ατομική ευθύνη. Απαιτεί μια Πολιτεία που νομοθετεί με τόλμη, μια Τοπική Αυτοδιοίκηση που δημιουργεί ασφαλείς υποδομές και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που καλλιεργεί κουλτούρα σεβασμού.

(*) Ο Θανάσης Τσιάνος είναι πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ)

φωτογραφία  κ. Αθ. Τσιάνος
ΑΠΕ-ΜΠΕ