Ομιλία Νίκου Ανδρουλάκη, Προέδρου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στην εκδήλωση του Τομέα Ναυτιλίας «Λιμάνια: Μηχανισμός ανάπτυξης της οικονομίας – Συζητώντας την κυβερνητική πρόταση του ΠΑΣΟΚ»
Κυρίες και κύριοι, σήμερα έχουμε ακόμα μία εκδήλωση που αποδεικνύει ότι το ΠΑΣΟΚ δεν ζητά απλά πολιτική αλλαγή, δεν ζητά «λευκή επιταγή». Ζητά την εμπιστοσύνη του ελληνικού λαού για να υλοποιήσει ένα πρόγραμμα που βάζει τη χώρα σε άλλες ράγες βιώσιμης ανάπτυξης, ανθεκτικότητας, προοπτικής και ελπίδας. Καταρχάς, αξίζουν συγχαρητήρια στον τομέα Ναυτιλίας μας που διοργάνωσε τη σημερινή πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση, όπως επίσης σε όλους τους ομιλητές και συμμετέχοντες.
Τέτοιες εξειδικευμένες εκδηλώσεις αποδεικνύουν ότι πρώτιστο μέλημα μας είναι οι πειστικές απαντήσεις σε όλα τα ζητήματα, που αφορούν τη χώρα και τον ελληνικό λαό. Προτεραιότητά μας είναι η χάραξη επεξεργασμένου σχεδίου που απαντά σε όλες τις προκλήσεις, που αντιμετωπίζει και το παρόν, αλλά και έχει συνεχώς το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.
Και αυτά σε ένα περιβάλλον απαξιωμένου δημόσιου λόγου, ενός δημόσιου λόγου που δεν μιλά συγκεκριμένα. Όπου επιβάλλεται η πολιτική της ατάκας, τα ευχολόγια, ο λαϊκισμός και εν τέλει διχαστικές και μανιχαϊστικές προσεγγίσεις. Το αποτέλεσμα; Μηδενικό. Και αυτό, αν θέλετε, επιδιώκει η Νέα Δημοκρατία. Η Νέα Δημοκρατία δεν αντέχει τον βαθύ προγραμματικό δημόσιο διάλογο. Δεν τον αντέχει. Δείτε και τα σημερινά παραδείγματα, που αφορούν στα κρίσιμα ερωτήματα του πρωτογενούς τομέα. Δεν θέλουν να απαντήσουν. Γιατί τα ερωτήματα είναι αποκαλυπτικά μια τεράστιας αποτυχίας.
Εμείς, λοιπόν, επιμένουμε στον λόγο του συγκεκριμένου, του εφικτού, της ουσίας και όχι της επικοινωνίας. Και η σημερινή εκδήλωση αποτελεί έναν ακόμα κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα του δικού μας εθνικού σχεδίου, με το οποίο αγωνιζόμαστε να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών για να πετύχουμε στις επόμενες εθνικές εκλογές την πολιτική αλλαγή, τη νίκη της παράταξης και την ήττα της Νέας Δημοκρατίας.
Τα τελευταία χρόνια γινόμαστε όλοι παρατηρητές ραγδαίων διεθνών ανακατατάξεων. Ισχυρά κράτη επιδιώκουν όλο και περισσότερο να πετύχουν τους γεωπολιτικούς τους στόχους μέσω οικονομικών μέσων. Στη νέα αυτή διεθνή πραγματικότητα, οι λιμένες και τα δίκτυα βρίσκονται στον πυρήνα της γεωπολιτικής των υποδομών. Σήμερα, οι υποδομές δεν είναι παθητικοί χώροι παροχής υπηρεσιών, αλλά στρατηγικοί κόμβοι-κλειδιά που κατευθύνουν, επηρεάζουν και αναδιαμορφώνουν την ισχύ προς όφελος συγκεκριμένων παικτών. Αυτό αποτυπώνεται στη στρατηγική από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η οποία επιχειρεί να «πολιτικοποιήσει» τις παγκόσμιες εμπορικές αλυσίδες, ως απάντηση στην παρουσία του Πεκίνου σε 129 λιμένες ανά τον πλανήτη, συμπεριλαμβανομένου και του λιμανιού που βρισκόμαστε σήμερα, του Πειραιά.
Είναι προφανές, λοιπόν, ότι τα ελληνικά λιμάνια αποτελούν ζωτικούς κόμβους για την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων αλλά και μοχλό για την ισορροπία ισχύος στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Μέσα σε αυτό το γεμάτο προκλήσεις περιβάλλον, η Εθνική Λιμενική Πολιτική στη χώρα μας παραμένει χωρίς πυξίδα. Τα τελευταία επτά χρόνια βλέπουμε συνεχώς αποτυχίες, καθυστερήσεις, ένα διαρκές θεσμικό «ράβε-ξήλωνε», όπως είπε ο γραμματέας, με αρμοδιότητες να μετατρέπονται σε «μπαλάκι» από το ένα υπουργείο στο άλλο, από τον έναν φορέα στον άλλον – με συνέπεια, τη συστηματική υποβάθμιση κάθε εποπτικής αρχής.
Καλούμαστε, λοιπόν, ως χώρα και ως πολιτικό σύστημα, να χαράξουμε ευέλικτες στρατηγικές για τις λιμενικές υποδομές, βασισμένες σε δύο πυλώνες:
1. Λιμάνια κόμβοι υπεραξίας: Τα λιμάνια μας πρέπει να εξελιχθούν σε κόμβους ενέργειας, βιομηχανίας, logistics και κυκλικής οικονομίας. Να αποτελέσουν, δηλαδή, ζωτικά μέρη ευρύτερων οικονομικών οικοσυστημάτων.
2. Ψηφιακή και κλιματική θωράκιση: Τα λιμάνια χρειάζεται να καταστούν αξιόπιστοι κρίκοι στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν, είναι αμείλικτα: Έχουμε καταρτίσει τα απαραίτητα σενάρια για τη διαχείριση κινδύνων από κυβερνοεπιθέσεις; Είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε στις επιπτώσεις από την κλιματική κρίση ή στις οικονομικές απειλές από αστάθμητους παράγοντες; Για εμάς, δεν χωρούν πειραματισμοί με την ασφάλεια των υποδομών μας.
Ας μιλήσουμε με τη γλώσσα της πραγματικότητας, όχι της επικοινωνίας. Η Νέα Δημοκρατία παρουσιάζει τις καθολικές ιδιωτικοποιήσεις ως «μονόδρομο». Η πραγματικότητα, όμως, στην Ευρώπη τους διαψεύδει:
• Α) Μόνο στο 2,6% των λιμένων παγκοσμίως η ιδιοκτησία του φορέα διοίκησης ανήκει σε ιδιώτες.
• Β) Το 93% των φορέων διοίκησης λιμένων είναι δημόσιοι.
• Γ) Στο 86% των ευρωπαϊκών λιμένων, οι δημόσιοι φορείς διοίκησης συνυπάρχουν με την ιδιωτική πρωτοβουλία. Γιατί, λοιπόν, εμείς να είμαστε εξαίρεση;
Είναι αιχμάλωτη η Νέα Δημοκρατία σε ξεπερασμένες ιδεοληψίες ή υπάρχουν ισχυρά συμφέροντα; Ή και τα δύο;
Έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, ελάχιστοι θα είχαν αμφιβολίες γι’ αυτά. Η λιμενική αγορά και κρίσιμες υποδομές παραδίδονται σε ιδιώτες χωρίς εγγυήσεις και λογοδοσία. Οι υποδομές αντιμετωπίζονται ως «ασημικά προς πώληση», ενώ οι τοπικές κοινωνίες, όπως εσείς, παραμένουν απλοί θεατές. Την ίδια ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει μεγάλες ενισχύσεις για την αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών μέσω των Διευρωπαϊκών Δικτύων, η κυβέρνηση επέλεξε τον δρόμο της απαξίωσης.
Για εμάς, λοιπόν, που δομούμε κάθε χάραξη της πολιτικής μας, είτε αναπτυξιακής είτε κοινωνικής, με γνώμονα τη γεωγραφία και ιδιαίτερα τη νησιωτικότητα, είναι αποκαρδιωτικό να παρακολουθούμε τις δημόσιες λιμενικές υποδομές της χώρας, που διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ευρώπη, να βρίσκονται σε τροχιά παρακμής. Πώς αλλιώς να χαρακτηριστεί, για παράδειγμα, η υποστελέχωση του Λιμενικού Ταμείου Σαντορίνης με μόλις έναν υπάλληλο ή της Νάξου με οκτώ;
Εδώ αναδεικνύεται η στόχευση της κυβέρνησης: Απαξίωση της δημόσιας περιουσίας, ώστε στη συνέχεια ως απαξιωμένη να παραχωρηθεί σε ιδιώτες. Αυτό το σπιράλ της υποβάθμισης, που οδηγεί μαθηματικά στην παράδοση των πάντων σε ιδιωτικά συμφέροντα, έχουμε χρέος να βάλουμε στο παρελθόν. Το βιώσαμε οδυνηρά και στην περίπτωση άλλων κρίσιμων υποδομών.
Το μοτίβο που λέει «το ρίσκο στο Δημόσιο, τα κέρδη στον ιδιώτη», είναι καταστροφικό και έχει προ πολλού αποτύχει, με μεγάλα κόστη τελικά για την ανθεκτικότητα των κοινωνιών και των υποδομών μας αλλά και εν τέλει την υποβάθμιση της ίδιας της φιλελεύθερης δημοκρατίας, όταν τα κράτη γίνονται όμηροι άλλων γεωπολιτικών παιχνιδιών εις βάρος εθνικών συμφερόντων. Μπροστά στη νέα γεωπολιτική σκακιέρα, ένας διεθνής παίκτης σε κρίσιμο γεωπολιτικό χώρο δεν «ξεπουλά τους πύργους του». Γιατί, αν το κάνει, οδηγείται σε επικίνδυνα μονοπάτια.
Το ΠΑΣΟΚ έχει τον οδικό χάρτη για την επόμενη μέρα. Δεν είμαστε δογματικοί. Πιστεύουμε ότι η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι ευπρόσδεκτη, αλλά με κανόνες, διαφάνεια και εθνικό στρατηγικό έλεγχο, πάνω απ’ όλα.
Οι προτεραιότητές μας:
Εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή κανονικότητα: Η ιδιωτική επιχειρηματικότητα είναι ευπρόσδεκτη, αλλά με συγκεκριμένους όρους, για συγκεκριμένες δραστηριότητες και υπό σαφές χρονοδιάγραμμα.
• Διαφάνεια και εποπτεία: Ο ρόλος της Σοσιαλδημοκρατίας είναι να διαχειρίζεται με διαφάνεια την περιουσία της κοινωνίας και να εξασφαλίζει την αποτελεσματική εποπτεία με επαρκές προσωπικό και τεχνικά μέσα.
• Συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών: Υποχρεωτική διαβούλευση με δήμους και φορείς, ώστε ο πλούτος των λιμένων να παραμένει στον τόπο, να δημιουργεί θέσεις εργασίας και να προσφέρει ποιοτικές υπηρεσίες στους επισκέπτες.
• Εξωστρέφεια: θέλουμε να λιμάνια μας να είναι οι γέφυρες της μεταποίησης, της γεωργίας της ενδοχώρας μας με τις μεγάλες και μικρές αγορές του κόσμου. Σε μια συμβιωτική σχέση λιμανιών και οικονομίας, αυτά έπρεπε να είναι δεδομένα, κανόνας. Γιατί άραγε να μην μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε την κατασκευή επιχειρηματικών πάρκων από τα έσοδα των Λιμενικών Ταμείων, όπως άλλωστε είχε προγραμματιστεί στην Ηγουμενίτσα πριν από τον ερχομό του ιδιώτη;
Εδώ έχουμε το μεγάλο παράδοξο: Ενώ στη χώρα μας η κυβέρνηση κινείται χωρίς πυξίδα καταλήγοντας ουσιαστικά να ικανοποιεί τους επιχειρηματικούς σχεδιασμούς κάποιον ξένων ομίλων, στη γειτονική Ιταλία -και εκεί με δεξιά, συντηρητική κυβέρνηση- λίγο πριν από τα Χριστούγεννα είχαμε την ίδρυση ενιαίου φορέα που ενοποιεί τη διαχείριση των 16 κρατικών λιμανιών της χώρας με σκοπό τον εθνικό συντονισμό, την αναβάθμιση των υποδομών και την προβολή των ιταλικών λιμανιών στις διεθνείς αγορές.
Η διαφορά είναι κάτι παραπάνω από ορατή: Ξεπούλημα της εθνικής περιουσίας στην Ελλάδα, στρατηγική της αξιοποίηση στην Ιταλία. Αυτό συμβαίνει σε κάθε κρίσιμο τομέα των υποδομών: αεροδρόμια, σιδηρόδρομοι, λιμάνια. Στην Ελλάδα, λοιπόν, έχουμε να κάνουμε με ένα πρόβλημα βαθύτατα πολιτικό. Ξέρουμε όμως ότι υπάρχουν και οι άνθρωποι και τα μέσα, ώστε να έχουμε τη δυνατότητα να ανατρέψουμε την κατάσταση.
Πώς θα το πετύχουμε:
Αξιοποιούμε υφιστάμενες δομές, όπως η Επιτροπή Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ) και η Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων (ΡΑΛ), για να θέσουμε τον λιμενικό ανταγωνισμό σε συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα:
• Ενισχύουμε τους Δημόσιους Φορείς Διαχείρισης Λιμένων
• Θέτουμε προτεραιότητες που καθορίζονται από το Δημόσιο και τις τοπικές κοινωνίες.
• Διασφαλίζουμε τη δημόσια ιδιοκτησία κρίσιμων υποδομών.
Αυτά είναι ένα σχέδιο ανθεκτικό, πατριωτικό για το μέλλον.Οι αποτυχημένοι πειραματισμοί της Νέας Δημοκρατίας, αφήνουν τη χώρα επικίνδυνα εκτεθειμένη στους ανταγωνισμούς των μεγάλων και ισχυρών ναυτικών δυνάμεων. Η ελληνική περιφέρεια αποκόπτεται από το «παράθυρο», που ανοίγουν τα λιμάνια στο εμπόριο και στον τουρισμό.
Με κάθε ιδιωτικοποίηση, στενεύει ο ορίζοντα της Ηγουμενίτσας, του Λαυρίου για την πράσινη και γαλάζια οικονομία. Γιατί αυτή η οικονομία θα διαχύσει τα οφέλη της στις τοπικές κοινωνίες. Έτσι θα γίνουμε ισχυροί και ανθεκτικοί και, πάνω από όλα, κοινωνικά δίκαιοι. Αυτό είναι για εμάς η ανάπτυξη για το αύριο. Και όχι ανάπτυξη για το σήμερα να είναι η διευθέτηση συμφερόντων. Και με το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, αυτή η παρακμή της μικροδιαχείρισης τελειώνει μια και καλή.
Δική μας προτεραιότητα είναι να γράψουμε -αυτοδύναμα πολιτικά- ένα εθνικό σχέδιο. Τα επόμενα κεφάλαια της ναυτικής μας ιστορίας να είναι κεφάλαια υπερηφάνειας και εθνικής αξιοπρέπειας. Με γνώμονα πάντα, το δημόσιο συμφέρον ως πολλαπλασιαστή ισχύος.
Και γι’ αυτό τον λόγο, η σημερινή εκδήλωση συνιστά ένα μεγάλο βήμα προς την κατεύθυνση που επιδιώκουμε. Με σχέδιο και βούληση. Γιατί εμάς δεν μας “κρατά” κανείς. Γιατί εμείς έχουμε την πολιτική αυτονομία να κάνουμε ισχυρές επιλογές προς όφελος της κοινωνίας και όχι προς όφελος των ισχυρών. Γιατί κάθε παράμετρος της εθνικής μας ισχύος σε ένα εξαιρετικά ρευστό περιβάλλον είναι πολύ κρίσιμο να ενισχυθεί.
Αυτός ο στόχος μπορεί να υλοποιηθεί μόνο μέσα από μια γενναία και μεγάλη πολιτική αλλαγή για την οποία σας καλώ να αγωνιστούμε τον επόμενο χρόνο, μέχρι τις εθνικές εκλογές, με όλες μας τις δυνάμεις. Μαζί μπορούμε να νικήσουμε. Να είστε καλά.
