Για δεκαετίες, οι διατροφικές συστάσεις για τη μείωση της χοληστερίνης ήταν σχεδόν ίδιες για όλους, παρόλο που κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει διαφορετική ανταπόκριση. Μια ελληνική ερευνητική ομάδα έχει βάλει ως στόχο να προβλέψει την ανταπόκριση αυτή πριν ακόμη ξεκινήσει η διατροφική παρέμβαση, με τη βοήθεια ενός εργαλείου εξατομικευμένης ιατρικής που εξασφάλισε χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC).
Τη νέα ερευνητική πρωτοβουλία με τίτλο «LDL-ACT» ανέπτυξε η δρ Αντιγόνη Δήμα με την ομάδα της στο Ερευνητικό Κέντρο Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμιγκ». Ήταν η μοναδική πρόταση από ελληνικό ερευνητικό ίδρυμα που έλαβε τη χρηματοδότηση από τον πιο πρόσφατο γύρο του προγράμματος «Proof of Concept» (PoC), το οποίο βοηθά τους δικαιούχους προηγούμενων επιχορηγήσεων να διερευνήσουν την εμπορική ή κοινωνική δυναμική των ερευνητικών τους ευρημάτων.
Το «LDL-ACT» στοχεύει στην ανάπτυξη μιας πρωτοποριακής πλατφόρμας που θα μπορεί να προβλέπει το κατά πόσο ένας άνθρωπος θα μειώσει την LDL (κακή) χοληστερόλη εφόσον περιορίσει τα ζωικά προϊόντα στη διατροφή του ή αν θα χρειαστεί διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση, όπως φαρμακευτική αγωγή.
Η ιδέα βασίζεται στα ευρήματα της μελέτης FastBio της ίδιας ομάδας, που χρηματοδοτήθηκε από το ERC κατά το παρελθόν με την επιχορήγηση «Starting Grant» και αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη έως σήμερα έρευνα αξιολόγησης των άμεσων αποτελεσμάτων της προσωρινής αποχής από ζωικά προϊόντα (στα πρότυπα της εκκλησιαστικής νηστείας), στον μεταβολισμό και στο ανοσοποιητικό σύστημα υγιών ενηλίκων.
Τα αποτελέσματα της έρευνας, στην οποία συμμετείχαν 200 άτομα που έκαναν νηστεία και επιπλέον 211 άτομα από τον γενικό πληθυσμό που δεν ακολούθησαν τους ίδιους περιορισμούς, έδειξαν ότι ενώ αρκετοί άνθρωποι, όταν περιορίζουν τα ζωικά προϊόντα, παρουσιάζουν εντυπωσιακή και κλινικά σημαντική μείωση της χοληστερόλης, άλλοι εμφανίζουν πολύ μικρότερη ή μηδαμινή ανταπόκριση.
Επίσης, σε εργασία που έχει εγκριθεί από μεγάλο επιστημονικό περιοδικό για δημοσίευση, η ομάδα της κ. Δήμα εντόπισε ότι η ανταπόκριση αυτή επηρεάζεται και από γενετικούς παράγοντες. Με άλλα λόγια, δύο άνθρωποι μπορεί να ακολουθούν τον ίδιο διατροφικό περιορισμό, αλλά να έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα επειδή τα γονίδιά τους ρυθμίζονται διαφορετικά.
Αξιοποιώντας δεδομένα από το DNA, βιοδείκτες αίματος, μοριακούς δείκτες (π.χ. επίπεδα RNA, πρωτεϊνών και μεταβολιτών στο αίμα) και από το μικροβίωμα του εντέρου, η νέα πλατφόρμα θα προβλέπει, με τη βοήθεια μηχανικής μάθησης, εάν ο συγκεκριμένος άνθρωπος θα έχει μεγάλη, μεσαία ή μικρή μείωση στη χοληστερόλη του εφόσον περιορίσει τα ζωικά προϊόντα από τη διατροφή του. Έτσι, η πλατφόρμα θα αποτελεί ένα πρακτικό εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων για κλινικούς γιατρούς και άλλους χρήστες, βοηθώντας τους να εκτιμούν πότε η τροποποίηση της διατροφής μπορεί να είναι επαρκής και πότε όχι στην αντιμετώπιση της υψηλής LDL χοληστερόλης και να βελτιώνουν τις υφιστάμενες προληπτικές παρεμβάσεις, φαρμακολογικές ή μη.
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως και ένα υψηλό ποσοστό αποδίδεται σε τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. «Θέσαμε στο επίκεντρο της έρευνάς μας την LDL χοληστερόλη, καθώς τα αυξημένα επίπεδά της συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα», τονίζει η Αντιγόνη Δήμα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Όπως προσθέτει η διακεκριμένη γενετίστρια, σε επόμενη φάση η πλατφόρμα θα μπορεί να ενσωματώσει την πρόγνωση και άλλων δεικτών σχετικών με νοσήματα του ήπατος και των νεφρών, που έχει βρεθεί ότι βελτιώνονται από τον διατροφικό περιορισμό των ζωικών προϊόντων.
«Proof of Concept» σε 182 ερευνητές
Η συνολική χρηματοδότηση για τον πρώτο γύρο «Proof of Concept» για το 2026 είναι συνολικού ύψους 27,3 εκατομμυρίων ευρώ και θα διατεθεί σε 182 ερευνητές, μεταξύ των οποίων και η Αντιγόνη Δήμα. Ο συνολικός προϋπολογισμός και για τους δύο γύρους χρηματοδοτήσεων του 2026 είναι 60 εκατομμύρια ευρώ και αποτελεί μέρος του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ «Horizon Europe».
Σύμφωνα με στοιχεία του ERC, η πρόσκληση ενδιαφέροντος προσέλκυσε 554 προτάσεις, αριθμός αυξημένος κατά 15% σε σύγκριση με τον πρώτο γύρο του προηγούμενου έτους. Οι ερευνητές που έλαβαν επιχορηγήσεις θα έχουν την έδρα τους σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα σε 21 κράτη μέλη της ΕΕ και συνδεδεμένες χώρες.
Τα έργα θα διερευνήσουν πώς η πρωτοποριακή έρευνα μπορεί να μεταφραστεί σε πρακτικές εφαρμογές. Το 54% των προτάσεων αφορούν στις Φυσικές Επιστήμες και τη Μηχανική, το 37% στις Βιοεπιστήμες και το 8% στις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες.
Χρηματοδότηση σε αυτό το γύρο έλαβαν επίσης οι ελληνικής καταγωγής επιστήμονες του εξωτερικού: Μαρία Χρηστάκη από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης, Δημήτρης Ζευγώλης από το ιρλανδικό University of Limerick και Σταμάτης Σωτηρόπουλος από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ.
Σ.Σ. Επισυνάπτονται φωτογραφία της Αντιγόνης Δήμα και σχεδιάγραμμα για τη λειτουργία της πλατφόρμας, τα οποία παραχώρησε η κ. Δήμα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για χρήση.
Οκτώ στους δέκα Ευρωπαίους θεωρούν, πλέον, την κατοχή αυτοκινήτου ως «αγαθό πολυτελείας». Παρά το γεγονός ότι το 80% έχει αυτήν την άποψη, το 88% των Ευρωπαίων οδηγών που συμμετείχαν στην ετήσια έρευνα του European Barometer του ομίλου Aramis που ασχολείται με τις εκτιμήσεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, αναφέρουν ότι δεν θα μπορούσαν να μετακινηθούν με τον τρόπο που θέλουν εάν δεν είχαν αυτοκίνητο.
Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία δημοσκοπήσεων OpinionWay σε επτά ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Βέλγιο, Γερμανία, Αυστρία και Ισπανία), σημειώνει, επίσης, ότι το 66% χρησιμοποιούν αυτοκίνητο απλώς για τη μετάβαση από και προς την εργασία. Τουλάχιστον το 95% λέει ότι η οδήγηση αυτοκινήτου γίνεται ολοένα και πιο ακριβή. Μάλιστα, το 57% των Ευρωπαίων θεωρεί ότι το αυτοκίνητο είναι, πλέον, το μεγαλύτερο οικογενειακό έξοδο, με το 95% να πιστεύει ότι το κόστος μετακίνησης αυξάνεται συνεχώς. Το 64% των οδηγών ήδη έχει περιορίσει τις μη απαραίτητες μετακινήσεις λόγω κόστους, ενώ το 38% έχουν αναβάλει την αγορά ή την αντικατάσταση του αυτοκινήτου τους για οικονομικούς λόγους. Συνολικά, το 92% των Ευρωπαίων θέλει οι κυβερνήσεις να εισαγάγουν μέτρα μείωσης των τιμών των καυσίμων.
Ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της έρευνας είναι το μηνιαίο κόστος που δαπανούν οι Ευρωπαίοι οδηγοί. Στη Γαλλία το κόστος είναι 283 ευρώ (μείωση από τα 395 ευρώ που ήταν το 2024), στην Ισπανία 335 ευρώ, στο Βέλγιο 357 ευρώ, στην Γερμανία 387 ευρώ και η Αυστρία 443 ευρώ. Το αυξανόμενο κόστος δεν οδηγεί σε αλλαγή συμπεριφοράς μόνο στη λειτουργία των αυτοκινήτων, αλλά και στην επιλογή. Στην πραγματικότητα, το 81% αναφέρει την τιμή αγοράς ως τον σημαντικότερο παράγοντα στην επιλογή του επόμενου οχήματός του, ενώ θα έδιναν πολύ μεγάλη σημασία στην κατανάλωση καυσίμου και στην αξιοπιστία (58%), το κόστος συντήρησης (51%), τη μάρκα (44%) και το στυλ (29%).
Τέλος, η έρευνα δείχνει ότι το 60% των ερωτηθέντων θα εξέταζε για την επόμενη φορά την αγορά ενός ηλεκτρικού ή plug-in υβριδικού αυτοκινήτου (ποσοστό που κυμαίνεται από 50% στην Αυστρία έως 70% στην Ισπανία), ενώ το 61% των Ευρωπαίων επικροτεί την πρόσφατη απόφαση απαγόρευσης κινητήρων εσωτερικής καύσης μετά το 2035.
Η επίσημη δημοσιοποίηση του πλήρους κειμένου του Μνημονίου Συναντίληψης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, το οποίο ολοκληρώθηκε αρχικά με ηλεκτρονική υπογραφή και στη συνέχεια επισφραγίστηκε επίσημα στη Γενεύη, σηματοδοτεί μια τεκτονική αλλαγή στην ισορροπία ισχύος και στη διπλωματική ιστορία της Μέσης Ανατολής. Έπειτα από πολλαπλούς γύρους επίπονων, μυστικών και φανερών διαπραγματεύσεων, οι οποίες εξελίχθηκαν σε ένα εξαιρετικά τεταμένο διεθνές περιβάλλον, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τεχεράνης κατέληξαν σε ένα κείμενο κοινής αποδοχής. Το έγγραφο αυτό δεν αποτελεί απλώς μια απλή, εφήμερη κατάπαυση του πυρός, αλλά ένα πολυεπίπεδο, δομημένο πλαίσιο προσωρινής διευθέτησης, που φιλοδοξεί να επανακαθορίσει τις σχέσεις των δύο εθνών.
Η ιστορική αναδρομή των γεγονότων δείχνει ότι η βάση αυτού του μνημονίου στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό σε ένα πλαίσιο που είχε προταθεί αρχικά από την ιρανική πλευρά, το οποίο προέβλεπε σταδιακές, φασικές διαπραγματεύσεις και συγκεκριμένη ιεράρχηση των προς συζήτηση ζητημάτων. Από τη συνάντηση του Ισλαμαμπάντ στα μέσα Απριλίου, οι δύο πλευρές αντάλλασσαν συνεχώς όρους και προτάσεις μέσω του Πακιστάν, το οποίο λειτούργησε ως ο βασικός διπλωματικός μεσολαβητής και δίαυλος επικοινωνίας. Καθώς η στρατιωτική και οικονομική κατάσταση γινόταν πιο ξεκάθαρη, τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη συνειδητοποίησαν πλήρως τις επιλογές, τα πλεονεκτήματα και τα μέσα πίεσης που διέθετε η καθεμία. Αυτή η αμοιβαία επίγνωση, σε συνδυασμό με την έντονη και κοινή επιθυμία να σταματήσει ένας καταστροφικός πόλεμος φθοράς, ώθησε τους δύο ορκισμένους εχθρούς σε μια ιστορική κίνηση προσέγγισης και συμβιβασμού.
Τα στοιχεία που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας με την πλήρη αποκάλυψη του κειμένου παρουσιάζουν εντυπωσιακή ομοιότητα με τις πληροφορίες που είχαν διαρρεύσει στα τέλη Μαΐου, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη συγκεκριμένων, περίπλοκων ρυθμίσεων, όπως η δημιουργία ενός γιγαντιαίου διεθνούς μεταπολεμικού ταμείου ανοικοδόμησης. Η πορεία προς την τελική υπογραφή δεν ήταν σε καμία περίπτωση ανέφελη, καθώς τις τελευταίες εβδομάδες σημειώθηκαν σοβαρές, απρόσμενες εξελίξεις που απείλησαν να τινάξουν τις συνομιλίες στον αέρα. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι συνεχείς προσπάθειες στρατιωτικής και διπλωματικής δολιοφθοράς από την πλευρά του Ισραήλ, η σφοδρή πολιτική κριτική και οι εσωτερικές αντιδράσεις στο πολιτικό σκηνικό των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και η έντονη ιδεολογική και πολιτική αντιπολίτευση στο εσωτερικό του ίδιου του Ιράν. Παρά τα τεράστια αυτά εμπόδια, οι ηγεσίες των δύο χωρών επέδειξαν την απαραίτητη πολιτική βούληση να ξεπεράσουν τις εγχώριες και εξωτερικές πιέσεις, προκειμένου να κλειδώσουν τη συμφωνία.
Η διαχείριση της πληροφόρησης κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αποτέλεσε ένα ξεχωριστό, αυτόνομο κεφάλαιο γεωπολιτικής στρατηγικής. Το Ιράν επέλεξε μια εξαιρετικά προληπτική και επιθετική επικοινωνιακή τακτική, διοχετεύοντας εσκεμμένα λεπτομέρειες του μνημονίου τόσο μέσω των επίσημων κρατικών του μέσων ενημέρωσης, όσο και μέσω ανώτατων αξιωματούχων που παραχωρούσαν δηλώσεις σε μεγάλα δυτικά ειδησεογραφικά δίκτυα. Αυτή η συμπεριφορά εντασσόταν σε έναν ευρύτερο πληροφοριακό πόλεμο, καθώς η Τεχεράνη πίστευε ακράδαντα ότι οι τελικοί όροι της συμφωνίας ήταν σε γενικές γραμμές εξαιρετικά ευνοϊκοί για τα δικά της συμφέροντα. Η προληπτική δημοσιοποίηση των στοιχείων επέτρεψε στο Ιράν να βολιδοσκοπήσει τις άμεσες αντιδράσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δύσης και του Ισραήλ, διατηρώντας την πρωτοβουλία των κινήσεων.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν σε μια καθαρά αμυντική θέση στον επικοινωνιακό τομέα, επιλέγοντας συστηματικά να αποφεύγουν την αναφορά σε συγκεκριμένες τεχνικές ή οικονομικές λεπτομέρειες και υιοθετώντας μια σκόπιμα ασαφή και γενικόλογη προσέγγιση στις δημόσιες τοποθετήσεις τους. Ωστόσο, η ροή των γεγονότων έδειξε ότι το Ιράν εμφανιζόταν λιγότερο βιαστικό από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την υπογραφή του μνημονίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ καθοδηγούνταν από την έντονη επιθυμία να μην κλιμακώσει περαιτέρω τη στρατιωτική σύγκρουση, ελπίζοντας σε μια όσο το δυνατόν ταχύτερη απεμπλοκή των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν, επιδεικνύοντας επιμονή και αντοχή, επεδίωκε να κερδίσει ακόμη πιο ευνοϊκούς όρους στις διαπραγματεύσεις, προσπαθώντας ταυτόχρονα να διχάσει και να προκαλέσει τριγμούς στη στρατηγική συμμαχία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, ένας στόχος που διαμόρφωσε αξιοσημείωτα πρακτικά αποτελέσματα. Συνολικά, η Τεχεράνη κατάφερε να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων τόσο στον καθορισμό του γενικού πλαισίου και των όρων του μνημονίου, όσο και στον ρυθμό και τον έλεγχο της διαδικασίας υπογραφής, καταγράφοντας μια σημαντική στρατηγική και τακτική επιτυχία, την ώρα που η στρατηγική του Τραμπ επικεντρωνόταν στο να σταματήσει πρώτα η φωτιά του πολέμου και στη συνέχεια να εξελιχθούν οι συνομιλίες με αργούς ρυθμούς, εφαρμόζοντας μια κλασική τακτική καθυστέρησης.
ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ
Η επίσημη δημοσιοποίηση του πλήρους κειμένου, επιβεβαιώνει το περιεχόμενο της συναίνεσης και το γενικό πλαίσιο που είχε συμφωνηθεί ανάμεσα στα συμβαλλόμενα μέρη, αποκαλύπτοντας τις ακριβείς δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι δύο πλευρές. Το πρώτο και θεμελιώδες σημείο της συμφωνίας προβλέπει την άμεση παύση όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των εδαφών του Ιράν και του Λιβάνου, βάζοντας ένα τέλος στην τρέχουσα εμπόλεμη κατάσταση και στις εχθροπραξίες, που απειλούσαν με γενικευμένη ανάφλεξη τη Μέση Ανατολή. Αυτή η κατάπαυση του πυρός ορίζεται ρητά για ένα αρχικό χρονικό διάστημα εξήντα ημερών, το οποίο θα λειτουργήσει ως ένα κρίσιμο διπλωματικό παράθυρο για τη διεξαγωγή εντατικών διαπραγματεύσεων με σκοπό την επίτευξη μιας μόνιμης και βιώσιμης ειρηνευτικής συμφωνίας, με το κείμενο να προβλέπει ξεκάθαρα, ότι αυτή η περίοδος των εξήντα ημερών μπορεί να παραταθεί εάν υπάρξει αμοιβαία συμφωνία.
Στον γεωοικονομικό τομέα, το μνημόνιο ορίζει ότι τα Στενά του Ορμούζ επαναλειτουργούν αμέσως για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, με το Ιράν να δεσμεύεται να συνεργαστεί πλήρως για την ομαλή αποκατάσταση της εμπορικής κίνησης των φορτηγών πλοίων και των δεξαμενόπλοιων. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβαν την υποχρέωση να άρουν αμέσως τον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει στα ιρανικά παράλια, επιτρέποντας την ελεύθερη διακίνηση αγαθών. Το πακέτο των οικονομικών μέτρων περιλαμβάνει μια σημαντική και άμεση χαλάρωση των κυρώσεων, με επίκεντρο την παροχή εξαιρέσεων για τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου στη διεθνή αγορά και την αποδέσμευση ενός μέρους των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν σε ξένες τράπεζες, ενώ παράλληλα ανοίγει η συζήτηση για το διεθνές σχέδιο υποστήριξης της ανοικοδόμησης του Ιράν εντός του καθορισμένου παραθύρου των εξήντα ημερών.
Το πυρηνικό ζήτημα, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα της μακροχρόνιας αντιπαράθεσης, αντιμετωπίζεται στο μνημόνιο μέσω μιας ρητής δέσμευσης του Ιράν ότι δεν πρόκειται να κατασκευάσει ούτε να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, σε καμία περίπτωση. Επιπλέον, η Τεχεράνη συμφώνησε σε επίπεδο αρχών, να προχωρήσει στην αραίωση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει στις εγκαταστάσεις της. Ωστόσο, το επίσημο κείμενο ξεκαθαρίζει ότι όλες οι κρίσιμες τεχνικές λεπτομέρειες, τα χρονοδιαγράμματα και οι μηχανισμοί ελέγχου αυτής της διαδικασίας δεν έχουν οριστικοποιηθεί, αλλά έχουν παραπεμφθεί προς συζήτηση και επίλυση κατά τη διάρκεια των εξήντα ημερών της διαπραγματευτικής περιόδου, καθιστώντας το σημείο αυτό ένα από τα πιο ευαίσθητα και αμφιλεγόμενα κομμάτια της συμφωνίας.
ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ
Η δημοσιοποίηση του κειμένου έφερε στο προσκήνιο τις βαθιές, ριζικές διαφορές στην ερμηνεία και στη στάση των δύο χωρών, οι οποίες αποτυπώνονται έντονα στις δημόσιες ενημερώσεις και στις πολιτικές τοποθετήσεις των αξιωματούχων τους, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές προτεραιότητες που θέτει η κάθε πλευρά. Στο πυρηνικό ζήτημα, η πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών δίνει τεράστια έμφαση στη δήλωση, ότι το Ιράν υποσχέθηκε να μην κατέχει ποτέ πυρηνικά όπλα και να καταστρέψει ή να απομακρύνει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο από το έδαφος του. Η Ουάσιγκτον επιμένει σθεναρά ότι οποιαδήποτε μελλοντική, μόνιμη άρση των οικονομικών κυρώσεων, πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πλήρη υλοποίηση των ιρανικών δεσμεύσεων στο πυρηνικό πεδίο.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν επαναλαμβάνει με νόημα ότι είναι επίσημος συμβαλλόμενος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων και ότι δεν είχε ποτέ την πρόθεση να κατασκευάσει τέτοιου είδους οπλικά συστήματα, αλλά υπογραμμίζει με έμφαση ότι διατηρεί στο ακέραιο τα κυριαρχικά του δικαιώματα στον εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς. Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο και οι πυρηνικές εγκαταστάσεις αποτελούν εθνική ιδιοκτησία και πρέπει να παραμείνουν εντός της ιρανικής επικράτειας. Οι διαφωνίες και οι αντιπαραθέσεις γύρω από αυτό το θέμα είναι τεράστιες, καθώς η ουσία της διαμάχης δεν αφορά την πρόθεση του Ιράν, αλλά τις συγκεκριμένες δυνατότητες του πυρηνικού του προγράμματος, τη χωρητικότητα των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού και τον τρόπο με τον οποίο οι διεθνείς οργανισμοί θα ασκούν την εποπτεία. Το μνημόνιο κατάφερε να παραμερίσει προσωρινά αυτές τις διαφορές για να επιτύχει την κατάπαυση του πυρός, γεγονός που προκάλεσε σφοδρή εσωτερική κριτική κατά της κυβέρνησης Τραμπ, με τους επικριτές να υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκατέλειψαν τα μέσα στρατιωτικής και οικονομικής αποτροπής χωρίς να αποσπάσουν ουσιαστικές παραχωρήσεις από το Ιράν, προσφέροντάς του μια κρίσιμη σανίδα σωτηρίας που ισοδυναμεί με αναγνώριση στρατηγικής νίκης.
Το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ αποτελεί ένα ακόμη πεδίο έντονης αντιπαράθεσης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούν την πλήρη, απεριόριστη και άνευ όρων ελευθερία της ναυσιπλοΐας, χωρίς την επιβολή τελών ή την παρενόχληση πλοίων, ζητώντας παράλληλα από το Ιράν να προχωρήσει στην εκκαθάριση των ναρκών εντός τριάντα ημερών. Το Ιράν, αν και δέχτηκε να ανοίξει τα Στενά, τονίζει με έμφαση ότι αυτή η κίνηση γίνεται υπό τη δική του κυριαρχική δικαιοδοσία και τον συντονισμό με το Ομάν. Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι το καθεστώς διαχείρισης δεν πρόκειται να επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση και διατηρεί το δικαίωμα να επιβάλει τέλη παροχής υπηρεσιών στο μέλλον. Αυτή η διάσταση απόψεων αναγκάζει την αμερικανική πλευρά να χειρίζεται το θέμα με ασάφεια, καθώς αδυνατεί να αλλάξει την πραγματικότητα του ιρανικού ελέγχου στην περιοχή, προκαλώντας αντιδράσεις και στο εσωτερικό του Ιράν λόγω των ανησυχιών για τις οικονομικές επιπτώσεις από την πτώση των τιμών του πετρελαίου.
Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα των κυρώσεων είναι εξίσου σφοδρή. Το Ιράν απαίτησε και πέτυχε την άμεση αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων ύψους είκοσι τεσσάρων έως είκοσι οκτώ δισεκατομμυρίων δολαρίων και την αναστολή των κυρώσεων στο πετρέλαιο, ως προϋπόθεση για την υπογραφή του μνημονίου. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η χαλάρωση των οικονομικών μέτρων αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πολιτικό ζήτημα, καθώς ο ίδιος είχε οικοδομήσει την πολιτική του καριέρα καταγγέλλοντας την προηγούμενη συμφωνία του Ομπάμα ως απαράδεκτη, επειδή έδινε μετρητά στο Ιράν. Στην προσπάθειά του να αμυνθεί πολιτικά, ο Τραμπ ισχυρίζεται δημόσια ότι το νέο μνημόνιο δεν προσφέρει άμεσα μετρητά στην Τεχεράνη και ότι η άρση των κυρώσεων είναι σταδιακή και εξαρτάται από τη συμπεριφορά του Ιράν. Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν έμμεση οικονομική αποζημίωση, συντονίζοντας την αποδέσμευση κεφαλαίων μέσω τρίτων χωρών όπως το Κατάρ και επιτρέποντας τη δημιουργία ενός διεθνούς ταμείου ανοικοδόμησης που θα χρηματοδοτηθεί από τα κράτη του Κόλπου. Αυτή η επιλογή έχει προκαλέσει τα πυρά τόσο της αμερικανικής Δεξιάς, που θεωρεί ότι δίνεται ζωτικός χώρος στο Ιράν, όσο και της Αριστεράς, που κατηγορεί τον Τραμπ ότι επιστρέφει στην πολιτική του Ομπάμα με ακόμη χειρότερους όρους.
Στο μέτωπο των σχέσεων με το Ισραήλ και τον Λίβανο, το Ιράν χρησιμοποίησε τη στρατιωτική πίεση και την απαίτηση για τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο ως βασικό μοχλό πίεσης προς την Ουάσιγκτον. Η Τεχεράνη κατάφερε να εξαιρέσει από την επίσημη ατζέντα των διαπραγματεύσεων τα ζητήματα που αφορούν το πυραυλικό της πρόγραμμα, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τη δράση των περιφερειακών συμμάχων της, παρουσιάζοντας αυτή την εξέλιξη ως μια μεγάλη νίκη. Η αμερικανική πλευρά, από την πλευρά της, επέλεξε να αποφεύγει τις δημόσιες αναφορές στη σύγκρουση του Λιβάνου και στις σχέσεις της με το Ισραήλ, εστιάζοντας αποκλειστικά στο πυρηνικό ζήτημα. Ο Τραμπ αναγκάστηκε να ασκήσει έντονη προσωπική πίεση και να χρησιμοποιήσει σκληρή ρητορική προκειμένου να αναγκάσει τον Μπένγιαμιν Νετανιάχου να επιδείξει προσωρινή συγκράτηση και να αποδεχθεί το μνημόνιο των εξήντα ημερών. Παρόλα αυτά, η ηγεσία του Ισραήλ παραμένει βαθύτατα σοκαρισμένη και δυσαρεστημένη με τις αμερικανικές υποχωρήσεις, θεωρώντας τη συμφωνία ως μια στρατηγική ήττα, και είναι δεδομένο ότι θα αναζητήσει κάθε ευκαιρία για να επανέλθει σε τροχιά στρατιωτικής αναμέτρησης με το Ιράν και τις οργανώσεις που το υποστηρίζουν, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στην ηγεσία της χώρας.
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
Η βαθύτερη γεωπολιτική ανάλυση του μνημονίου, αποκαλύπτει ότι το χρονικό διάστημα των εξήντα ημερών είναι εξαιρετικά σύντομο για την επίλυση προβλημάτων που κουβαλούν πίσω τους δεκαετίες εχθρότητας. Αν αναλογιστεί κανείς ότι η συμφωνία του 2015 απαίτησε είκοσι μήνες εντατικών συνομιλιών εστιάζοντας μόνο στο πυρηνικό κομμάτι, γίνεται σαφές ότι η τρέχουσα διαδικασία είναι απλώς μια προσπάθεια να παγώσει η σύγκρουση και να κερδηθεί χρόνος, με τις καθυστερήσεις και τις παρατάσεις να θεωρούνται απολύτως βέβαιες. Η στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ βασίζεται στη λογική της σταδιακής προσέγγισης, όπου η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα στενά αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η πτώση των διεθνών τιμών της ενέργειας, ανακουφίζεται η αμερικανική οικονομία από τις πληθωριστικές πιέσεις και σταθεροποιούνται οι αγορές, δημιουργώντας τις κατάλληλες για τη κυβέρνηση συνθήκες, για την εκλογική αναμέτρηση του Νοεμβρίου.
Ο Λευκός Οίκος ποντάρει στο γεγονός ότι, μόλις αποκατασταθεί η ομαλή ροή του πετρελαίου, το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για το ποιος ελέγχει τα στενά θα μειωθεί κατακόρυφα, επιτρέποντας στον Τραμπ να απομακρύνει το ιρανικό ζήτημα από την επικαιρότητα. Ακόμη και αν η αμερικανική εξωτερική πολιτική υπέστη μια στρατηγική αποτυχία, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η κοινή γνώμη θα αποδεχθεί σταδιακά τη νέα πραγματικότητα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να στρέψει την προσοχή του σε άλλα διεθνή μέτωπα. Ο Τραμπ εμφανίζεται πεπεισμένος ότι μπορεί να κρατήσει ζωντανές τις διαπραγματεύσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και μέχρι το τέλος της θητείας του, στηριζόμενος στην πεποίθηση ότι όσο οι συνομιλίες συνεχίζονται και τα Στενά είναι ανοιχτά, η παγκόσμια οικονομία δεν κινδυνεύει. Ο απώτερος στόχος του παραμένει η επίτευξη μιας πυρηνικής συμφωνίας που θα παρουσιαστεί ως καλύτερη από εκείνη του Ομπάμα, αν και γνωρίζει ότι η αυξημένη αυτοπεποίθηση του Ιράν, καθιστά αυτόν τον στόχο εξαιρετικά δύσκολο. Όσον αφορά το Ισραήλ, ο Αμερικανός πρόεδρος ποντάρει στις εσωτερικές πολιτικές διαιρέσεις της χώρας, προσπαθώντας να παρακάμψει την τρέχουσα ηγεσία και να διατηρήσει την υποστήριξη των εγχώριων συμμάχων του.
Από την πλευρά του, το Ιράν κινείται με βάση τους δικούς του ψυχρούς υπολογισμούς. Η ηγεσία της Τεχεράνης αναγνώρισε την έντονη επιθυμία του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο και εκμεταλλεύτηκε την οικονομική πίεση που δεχόταν η ίδια για να προσέλθει στο τραπέζι των συνομιλιών, αποφεύγοντας την κατηγορία ότι σαμποτάρει την παγκόσμια οικονομία. Το Ιράν κατάφερε να εξασφαλίσει εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους εκεχειρίας, ενισχύοντας τη θέση του καθεστώτος στο εσωτερικό, προστατεύοντας τους συμμάχους του στην περιοχή και κερδίζοντας τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ παράλληλα με την οικονομική ανακούφιση από την άρση των κυρώσεων. Η ιρανική πλευρά μπορεί πλέον να κάνει λόγο για μια μερική στρατηγική νίκη, αξιοποιώντας την περίοδο της εκεχειρίας για την ανασυγκρότηση της οικονομίας και της άμυνας της.
Ωστόσο, η δυσπιστία της Τεχεράνης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ παραμένει απόλυτη. Οι Ιρανοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η συμφωνία του 2015 είχε τη στήριξη και τις εγγυήσεις όλων των μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων, ενώ σήμερα ο μοναδικός συνομιλητής είναι μια ασταθής αμερικανική κυβέρνηση. Για τον λόγο αυτό, η νέα ηγεσία του Ιράν, εμφανώς πιο σίγουρη για τη στρατιωτική της ισχύ, δεν βασίζεται σε υποσχέσεις αλλά απαιτεί χειροπιαστές, άμεσες οικονομικές εγγυήσεις. Η μεγάλη ανησυχία της Τεχεράνης αφορά το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες να επιλέξουν να παγώσουν τη διαδικασία, χωρίς να προχωρήσουν σε περαιτέρω άρση των κυρώσεων. Σε μια τέτοια περίπτωση, το Ιράν θα κληθεί να αποφασίσει αν θα απαντήσει με επανέναρξη του πυρηνικού του προγράμματος, ή με την επιβολή υπέρογκων τελών στη διεθνή ναυσιπλοΐα, ένα ζήτημα που προκαλεί έντονες συζητήσεις στο εσωτερικό της χώρας, όπου η πολιτική ηγεσία δέχεται πιέσεις από την κοινή γνώμη για τη διατήρηση των κεκτημένων του πολέμου.
Η πιο ανησυχητική μελλοντική προοπτική αφορά το σενάριο όπου οι διαπραγματεύσεις εγκλωβίζονται σε μια παρατεταμένη γκρίζα ζώνη, όπου δεν θα υπάρχει ούτε πλήρης ειρήνη, ούτε ανοιχτός πόλεμος. Σε αυτό το περιβάλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να διατηρήσουν το αυστηρό πλαίσιο των κυρώσεων, ενώ η διεθνής κοινότητα, βλέποντας τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν ανοιχτά, θα έχανε σταδιακά το ενδιαφέρον της για το ιρανικό ζήτημα. Αυτή η εξέλιξη θα ανάγκαζε το Ιράν να λάβει δύσκολες αποφάσεις, επιλέγοντας είτε την αποδοχή μιας στάσιμης κατάστασης, είτε τη μονομερή κλιμάκωση της πίεσης μέσω των πυρηνικών υποδομών ή των περιφερειακών συγκρούσεων. Η παγκόσμια κοινότητα παραμένει σε στάση αναμονής, γνωρίζοντας ότι το μνημόνιο κατάφερε να σταματήσει προσωρινά τις εχθροπραξίες, αλλά άφησε όλα τα μεγάλα, δομικά προβλήματα της περιοχής ανοιχτά προς επίλυση.
Στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, το Μνημόνιο Συναντίληψης των 14 σημείων-ένα κλασσικό δείγμα συναλλακτικής διπλωματίας- δεν έφερε την ειρήνη, αγόρασε απλώς χρόνο. Το αν αυτός ο χρόνος θα αξιοποιηθεί για την οικοδόμηση μιας σταθερότερης περιφερειακής αρχιτεκτονικής, ή αν θα αποτελέσει το προοίμιο μιας ακόμη πιο βίαιης σύγκρουσης, θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από την ικανότητα των δύο πλευρών να γεφυρώσουν το χάσμα των ερμηνειών, μέσα στο στενό παράθυρο των επόμενων δύο μηνών.
«Σε πολλές περιοχές της ελληνικής περιφέρειας δεν υπάρχουν πια ζευγάρια αναπαραγωγικής ηλικίας». Με αυτή τη διαπίστωση αποτυπώθηκε με τον πιο εύγλωττο τρόπο η έκταση της δημογραφικής κρίσης που αντιμετωπίζει η ελληνική περιφέρεια, κατά τη διάρκεια ημερίδας με θέμα «Το Δημογραφικό Πρόβλημα στην Ελλάδα: Χίος, Ψαρά, Οινούσσες: τα νησιά-σύνορα που δοκιμάζονται από το δημογραφικό», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Χίου.
Η ημερίδα συνδιοργανώθηκε από το Ithaca Demographic Forum, το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων και την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, υπό την αιγίδα του Δήμου Χίου. Επιστήμονες, εκπρόσωποι της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προειδοποίησαν ότι η υπογεννητικότητα, η γήρανση του πληθυσμού και η ερήμωση των ακριτικών περιοχών συνιστούν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις αναδεικνύοντας την ανάγκη για άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις.
Το στίγμα της δημογραφικής συρρίκνωσης έδωσε κατά τη διάρκεια της ομιλία του ο Βύρων Κοτζαμάνης, ομότιμος καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής στο Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών. Επισήμανε ότι η Χίος αποτελεί «μικρογραφία της Ελλάδας», καθώς ο πληθυσμός συγκεντρώνεται κυρίως στην κεντρική ενότητα, αναδεικνύοντας με σαφήνεια το χάσμα ανάμεσα στο κέντρο και τις απομακρυσμένες περιοχές. Η εικόνα που εμφανίζεται ως σχετικά καλύτερη στη Χίο, ανέφερε, δεν αντανακλά υψηλότερη γεννητικότητα συνολικά, αλλά τη δραματική μείωση των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας στις περιφερειακές ενότητες.
Όπως ανέφερε, ο μέσος όρος γεννήσεων και θανάτων στην Ελλάδα το 2024 ήταν 185 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, στοιχείο που αποτυπώνει την ένταση του δημογραφικού προβλήματος. Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής, κινούμενος στην ίδια κατεύθυνση, υπογράμμισε ότι «έχει διαρραγεί ο περιφερειακός κοινωνικός ιστός». Παράλληλα, έκανε λόγο για έναν «υδροκεφαλισμό» που απαιτεί στοχευμένες πολιτικές, ώστε το νησί να μπορέσει να αναπτυχθεί ισόρροπα στο σύνολό του.
Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της, η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, Έλενα Ράπτη, χαιρέτησε την ημερίδα, αναδεικνύοντας τη σημασία της συζήτησης γύρω από το δημογραφικό και την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές στήριξης της οικογένειας και της νέας γενιάς.
Ο βουλευτής Χίου της Νέας Δημοκρατίας, Νότης Μηταράκης, σημείωσε ότι η ημερίδα αναδεικνύει την εξωστρέφεια του νησιού και τη σημασία της δημόσιας συζήτησης για το δημογραφικό, ένα ζήτημα που, όπως τόνισε, δεν αφορά μόνο την ελληνική κοινωνία αλλά συνολικά τις σύγχρονες δυτικές χώρες.
Ο βουλευτής Χίου του ΠΑΣΟΚ Σταύρος Μιχαηλίδης εξέφρασε την ανησυχία του για την έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων, τονίζοντας ότι απαιτούνται περισσότερες δράσεις, πιο ουσιαστικές πολιτικές και σταθερές παρεμβάσεις, ώστε να αντιμετωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα που ήδη πιέζει τη νησιωτική και την ηπειρωτική Ελλάδα.
Η μείωση του πληθυσμού σε αριθμούς
Ο αντιδήμαρχος Χίου και πρόεδρος των Τριτέκνων του νησιού, Αργύρης Γιαμάς, παρουσίασε στοιχεία που καταδεικνύουν τη συνεχή πληθυσμιακή μείωση. Όπως ανέφερε, ο πληθυσμός της Χίου έχει μειωθεί από περίπου 130.000 κατοίκους πριν από τη Σφαγή της Χίου σε 50.361 σήμερα, ενώ στις Οινούσσες και τα Ψαρά καταγράφονται μόλις 911 και 420 κάτοικοι αντίστοιχα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού, με τα παιδιά στα νηπιαγωγεία του νησιού να εκτιμάται ότι θα μειωθούν από 944 το 2020-2021 σε 761 το 2026-2027, ποσοστό μείωσης 19,38%.
Ο Γιώργος Πατούλης, πρόεδρος του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων και πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, παρουσίασε στοιχεία που καταδεικνύουν τη σταθερή συρρίκνωση του παραγωγικού και αναπαραγωγικού πυρήνα της χώρας. Μεταξύ αυτών ανέφερε ότι το 1970 αναλογούσαν 2,4 γεννήσεις ανά γυναίκα, ενώ το 2024 ο αντίστοιχος δείκτης διαμορφώθηκε στις 1,24 γεννήσεις ανά γυναίκα. Επισήμανε ότι το δημογραφικό αποτελεί εθνική πρόκληση που απαιτεί άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις.
Σε παρέμβασή του, ο Κωνσταντίνος Πάντος, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής, στάθηκε στο ζήτημα της διαφύλαξης της γονιμότητας, επισημαίνοντας ότι η καθυστέρηση στην τεκνοποίηση καθιστά κρίσιμη την έγκαιρη ενημέρωση και πρόληψη. «Η ταχύτερα αυξανόμενη ηλικιακή ομάδα που κάνει ή προσπαθεί να κάνει παιδί είναι πλέον οι γυναίκες και τα ζευγάρια άνω των 40 ετών. Αυτό περιορίζει σημαντικά τις πιθανότητες να υπάρξει δεύτερο ή τρίτο παιδί, γιατί ο αναπαραγωγικός χρόνος δεν είναι ανεξάντλητος», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η σωστή ενημέρωση και η πρόληψη είναι καθοριστικές και υπενθύμισε την αξία της απλής εξέτασης ΑΜΗ για την πρόληψη.
Η πρόεδρος του Ithaca Demographic Forum, Ζωή Ηλιοδρομίτη, υπογράμμισε ότι το δημογραφικό αφορά το μέλλον των κοινωνιών και ότι τα νησιά-σύνορα χρειάζονται στοχευμένες πολιτικές στήριξης, ενώ ο ομότιμος καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ Γεώργιος Κρεάτσας τόνισε τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης για τη γονιμότητα από νεαρή ηλικία. Στο πλαίσιο της επίσκεψης πραγματοποιήθηκε και επίσκεψη στις Οινούσσες, όπου ο δήμαρχος Γιώργος Δανιήλ ενημέρωσε τους συνδιοργανωτές της ημερίδας για τις δημογραφικές προκλήσεις του νησιού.
Η ημερίδα ανέδειξε την ανάγκη συντονισμένης δράσης πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τοπικών κοινωνιών, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις που θα στηρίξουν τους νέους ανθρώπους και τις οικογένειες, θα ενισχύσουν την παραμονή στον τόπο τους και θα συμβάλουν στην ανατροπή του αρνητικού δημογραφικού ισοζυγίου.
Ο ΟΗΕ ανακοίνωσε σήμερα ότι το ξέσπασμα του Έμπολα θα μπορούσε να στοιχίσει στην Αφρική έως και 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια και εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας, προκαλώντας ενδεχομένως μια κρίση ανάπτυξης.
Η επιδημία του στελέχους Μπουντιμπουγκιό του Έμπολα, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία, έχει προσβάλει 1.307 ανθρώπους και στοιχίσει τη ζωή σε 377 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό μετά την κήρυξή της στις 15 Μαΐου, σύμφωνα με την κυβέρνηση. Πολύ μικρότερος αριθμός κρουσμάτων έχει αναφερθεί στην Ουγκάντα και ειδικοί προειδοποιούν για την πιθανότητα εξάπλωσής του σε άλλες γειτονικές χώρες, όπως το Νότιο Σουδάν.
«Αν έχουμε τους πόρους και αυξήσουμε τους ρυθμούς, μπορούμε να περιορίσουμε αυτό το ξέσπασμα και να αποτρέψουμε περαιτέρω απώλειες», δήλωσε ο Ντέμιεν Μάμα, μόνιμος αντιπρόσωπος του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. «Αν δεν το κάνουμε αυτό, υπάρχει κίνδυνος αυτή η επείγουσα κατάσταση υγείας να μετατραπεί σε μια πολύ βαθύτερη και παρατεταμένη αναπτυξιακή κρίση σε όλη την περιοχή και ενδεχομένως στην ήπειρο», πρόσθεσε.
Το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα του ΟΗΕ περιέγραψε σε έκθεσή του τρία σενάρια για το ξέσπασμα του Έμπολα. Στο καλύτερο σενάριο, στο οποίο ο ιός παραμένει περιορισμένος στις δύο χώρες, το κόστος ανέρχεται σε 1 δισεκατομμύρια δολάρια για το ΑΕΠ της ΛΔ Κονγκό, σύμφωνα με την έκθεσή του.
Στο χειρότερο σενάριο, η ασθένεια εξαπλώνεται σε χώρες περιλαμβανομένης της Ρουάντα και της Ανγκόλα και συμπίπτει με υψηλότερα κόστη καυσίμων που συνδέονται με την κρίση στο Ιράν, μειώνοντας το ΑΕΠ της ηπείρου κατά 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια και έχοντας ως αποτέλεσμα την απώλεια 328.000 θέσεων εργασίας, σύμφωνα με την έκθεση του UNPD.
Επιβράδυνση του πληθωρισμού καταγράφηκε για τον Ιούνιο, τόσο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα όσο και συγκριτικά με τον Ιούνιο του 2025, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία.
Για τον μήνα που τελειώνει σήμερα ο πληθωρισμός κυμάνθηκε στο 2,3% υψηλότερες σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι, ενώ τον Μάιο ήταν 2,6%. Ως βασική αιτία για την συγκράτηση του πληθωρισμού εκτιμάται η πτώση των τιμών των καυσίμων και η έκπτωση των 17 σεντς/λίτρο που εφάρμοσε η κυβέρνηση στην φορολογία των πετρελαιοειδών. Το κόστος των αγαθών και των υπηρεσιών αυξήθηκε κατά 2,3% σε σχέση με τον περσινό Ιούνιο, ενώ τον Απρίλιο το κόστος αυξήθηκε κατά 2,9% και τον Μάιο κατά 2,6%.
«Η χαλάρωση της έντασης στην κρίση με το Ιράν έχει επαναφέρει τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου στα προ κρίσης επίπεδα και αυτή η εξέλιξη αντικατοπτρίζεται και στα στοιχεία του γερμανικού πληθωρισμού», σχολίασε ο οικονομολόγος της Berenberg Bank, Φέλιξ Σμιτ στο ARD. Σύμφωνα άλλωστε με την Bundesbank, η παρέμβαση της κυβέρνησης στις τιμές των καυσίμων μείωσε τον πληθωρισμό κατά περίπου ¼ της μονάδας. Η ισχύς του μέτρου ωστόσο εκπνέει αύριο και η κυβέρνηση έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο παράτασής της.
Για τη συμφωνία με τη βιομηχανία τροφίμων και τα σούπερ μάρκετ ώστε να υπάρξει σταθεροποίηση των τιμών για τους δύο καλοκαιρινούς μήνες και από την 1η Σεπτεμβρίου να προχωρήσουν σε σοβαρές μειώσεις στις τιμές σε βασικά προϊόντα για το ελληνικό νοικοκυριό μίλησε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος στην εκπομπή «Σήμερα» στον ΣΚΑΪ.
«Υπάρχει η συναντίληψη με την επιχειρηματικότητα ότι σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων που οι τιμές τους μειώθηκαν μεσοσταθμικά 6% χάρη στο μέτρο του πλαφόν, οι τιμές θα παραμείνουν στα ίδια επίπεδα τους δύο καλοκαιρινούς μήνες και θα υπάρξει «πάγωμα» τιμών σε όλα τα προϊόντα αυτό το διάστημα. Αφορά τρόφιμα, αναψυκτικά και βασικά είδη διαβίωσης. Και το κυριότερο, υπάρχει η δέσμευση ότι από κοινού με τη νέα Ανεξάρτητη Αρχή, που ευτυχώς θεσμοθετήσαμε, θα δημιουργήσουν ένα καλάθι με πολύ βασικά προϊόντα για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό, στο οποίο θα υπάρξουν σοβαρές μειώσεις τιμών από την 1η Σεπτεμβρίου και για το επόμενο τρίμηνο. Πρόκειται για μια κρίσιμη συμβολή προστασίας και στήριξης των καταναλωτών», σημείωσε ο υπουργός Ανάπτυξης.
Ο κ. Θεοδωρικάκος ανέφερε επίσης ότι «είναι ευθύνη της επιχειρηματικότητας να μειώσει το μεσοσταθμικό της κέρδος προς όφελος των νοικοκυριών. Με αυτό τον τρόπο οι πολίτες θα καταλάβουν ότι κάνουμε αλλεπάλληλες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του κόστους ζωής που αφορά πάρα πολλά νοικοκυριά».
Για τη μείωση του κόστους ενέργειας μετά το τέλος του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τόνισε πως θα πρέπει υποχρεωτικά να περάσει τις επόμενες ημέρες στην αλυσίδα της αγοράς και να το αισθανθούν οι πολίτες. «Μπορεί να υπάρξει μια μικρή ανατάραξη για ελάχιστες ημέρες μετά το τέλος της πριμοδότησης στο ντίζελ, αλλά σε 1-2 εβδομάδες θα πάμε σε τιμές οι οποίες υπήρχαν πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, γιατί και η διεθνής τιμή του πετρελαίου βρίσκεται πλέον σε αυτά τα επίπεδα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Για τον Αναπτυξιακό Νόμο, υπογράμμισε πως μέσα στον Ιούλιο θα έχουμε μια καταιγίδα από αναπτυξιακά καθεστώτα. «Τρέχουν ήδη τρία και σε αυτά θα προστεθούν άλλα τρία – της αγροδιατροφής, της κοινωνικής επιχειρηματικότητας και των επενδύσεων στον αμυντικό στρατιωτικό τομέα. Θα είναι πάνω από 1 δισ. ευρώ οι ενισχύσεις, με πολλές χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας».
Ο κ. Θεοδωρικάκος ανέφερε επίσης πως «η μάχη για ένα καλύτερο εισόδημα των πολιτών αφορά συνολικά την κυβέρνηση. Αφορά και εμάς στο υπουργείο Ανάπτυξης, διότι φέρνουμε παραγωγικές επενδύσεις, πολλές νέες θέσεις εργασίας, περισσότερη καινοτομία για μια πιο δυνατή οικονομία που δίνει καλύτερους μισθούς στους εργαζομένους και στα νέα παιδιά ώστε να μείνουν εδώ στην πατρίδα μας. Μειώνουμε τη φορολογία, ενισχύουμε με ένα νοίκι τον χρόνο όσους ζουν στο ενοίκιο, κάνουμε μια σειρά πράγματα ως κυβέρνηση για να στηρίξουμε την κοινωνία». Προσέθεσε μάλιστα ότι η ανεργία έχει πέσει από το 18% στο 8% από το 2019 μέχρι σήμερα και 560.000 άνθρωποι έχουν βρει δουλειά αυτό το διάστημα, έχουν αυξηθεί οι επενδύσεις και οι εξαγωγές και τα πράγματα πηγαίνουν καλύτερα.
Όπως τόνισε ο υπουργός «ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπιστεί το κόστος ζωής είναι οι αυξήσεις μισθών. Οι τιμές δεν πέφτουν με διατάγματα και υπουργικές αποφάσεις. Αυτά θυμίζουν κάποιες άλλες ψεύτικες διακηρύξεις του 2015 που παραλίγο να οδηγήσουν τη χώρα στον γκρεμό της εξόδου από την Ευρωζώνη. Ήταν η εποχή που τα μνημόνια θα καταργούνταν με έναν νόμο και ένα άρθρο, για να έρθει αυτός που προσέθεσε πολλά δισεκατομμύρια ευρώ βάρος στον ελληνικό λαό».
Για τις εκλογές τόνισε ότι όπως έχει πει και ο Πρωθυπουργός θα γίνουν προς το τέλος της θητείας της κυβέρνησης. «Είμαστε μέσα στην κοινωνία, δίπλα στους πολίτες, γιατί είμαστε μια λαϊκή παράταξη και οφείλουμε να υπηρετούμε τον λαό, να ακούμε και την κριτική για να γινόμαστε καλύτεροι και να προχωράμε μπροστά με το σχέδιό μας για την Ελλάδα του 2030», τόνισε ο κ. Θεοδωρικάκος και σχολίασε επίσης πως «αυτή η μακρόσυρτη προεκλογική περίοδος γίνεται μέσα σε ένα κλίμα τοξικό που δεν κάνει καθόλου καλό στην ελληνική οικονομία. Πρέπει να υπάρχει στοιχειώδης ηρεμία».
Τέλος, για τις δημοσκοπήσεις σημείωσε πως «δεν θα έχουν καμία σχέση με τα αποτελέσματα των εκλογών, χωρίς αυτό να αποτελεί καμία μομφή για τις εταιρείες. Θυμίζω ότι και το 2023 κανείς δεν περίμενε ότι η ΝΔ θα έπαιρνε αυτοδυναμία. Θα τεθούν τα πραγματικά διλήμματα στους πολίτες που καλούνται να αποφασίσουν για το μέλλον τους. Στην πολιτική μετράς τι είναι αυτό που συμφέρει περισσότερο την κοινωνία. Εμείς μπορούμε να τα πάμε ακόμα καλύτερα τα επόμενα τέσσερα χρόνια, με σχέδιο και εγγύηση ότι κάναμε πράξη αυτά που είχαμε υποσχεθεί απέναντι σε μια αντιπολίτευση που δεν έχει την βασική αξιοπιστία».
Έχουμε αναφερθεί επανειλημμένως στη δυσαρμονία σκέψης, άποψης, οραματισμού και ζώσας πολιτικής, ανάμεσα στον Μητσοτάκη και στον κομματικό μηχανισμό της ΝΔ.
Γράφει ο συνεργάτης του Έμβολος δημοσιογράφος Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος
Στο Μοσχάτο, στις οργανώσεις της ΝΔ, στο σώμα των πολιτευτών, ακόμη και στους βουλευτές, υπάρχουν πρόσωπα που είναι αμφίβολη η πολιτική αναλυτική τους σκέψη, η πλήρης και σε βάθος ιδεολογική τους κατάρτιση κι εν γένει η ικανότητά τους να κόψουν ένα καρπούζι στη μέση…
Το έχουμε δει πολλές φορές. Κι η ΝΔ το έχει πληρώσει. Κι αν δεν ήταν ο Μητσοτάκης να τραβάει το κάρο και να το σταθμεύει έξω από το Μαξίμου, οι άνθρωποι αυτοί θα έβλεπαν την Ηρώδου Αττικού με κιάλια.
Τα σκεφτόμουν αυτά και μοιράζομαι αυτές τις σκέψεις μαζί σας, λόγω της ακατανόητης επιστολής που είδε το φως της δημοσιότητας, κάποιου Βασίλη Φεύγα, που είναι, λέει, γραμματέας στρατηγικού σχεδιασμού και επικοινωνίας του κυβερνώντος κόμματος. Ο άνθρωπος αυτός έστειλε μια επιστολή στον Μητσοτάκη, με την οποία θέλησε να γίνει γνωστός στο πανελλήνιο. Αν δεν επιζητούσε αυτό, δεν θα την έδινε στη δημοσιότητα και θα εξέφραζε τις απόψεις του μέσα σε κομματικά πλαίσια. Μα επιζητούσε τον θόρυβο.
Στην επιστολή του αυτή, λοιπόν, αναφέρει ότι πρέπει να καταργηθεί ο νόμος για τα ομόφυλα ζευγάρια. Αναφέρει επίσης, εκτός άλλων, ότι ο πρωθυπουργός πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία άρσης της διαγραφής του Αντώνη Σαμαρά.
Σοβαρά τώρα; Μπορεί να τα λέει αυτά ένας γραμματέας στρατηγικού σχεδιασμού και δη δημοσίως; Ή μήπως μπέρδεψε τον στρατηγικό σχεδιασμό του κόμματός του, με την προσωπική προεκλογική του εκστρατεία; Σε τελική ανάλυση, αν διαφωνούσε, με τον γάμο των ομοφύλων, θα μπορούσε να παραιτηθεί και να πάει σπίτι του. Τώρα το θυμήθηκε άλλωστε;
Ο Φεύγας, λοιπόν, υπέπεσε σε πρωτοφανή, άγαρμπη κι αδέξια γκάφα και μάλιστα με προσωπικά κριτήρια. Επιθυμώντας να είναι υποψήφιος βουλευτής στην Αιτωλοακαρνανία, θύμωσε και διαφώνησε επειδή η ΝΔ έδωσε το «πράσινο» φως στον δήμαρχο Αγρινίου, Γιώργο Παπαναστασίου, να πολιτευθεί στην ίδια περιφέρεια. Κάτι που ο Φεύγας θεωρεί ότι του κλείνει τον δρόμο προς το …βουλευτιλίκι… κι είπε να διαφωνήσει… θορυβωδώς, αλληθωρίζοντας προς τον Σαμαρά, μη τυχόν κι εκλεγεί βουλευτής μαζί του…
Στην πολιτική, όμως, όταν ο προσωπικός λογαριασμός βαφτίζεται ιδεολογική αγωνία, συνήθως δεν πείθεται κανείς. Απλώς αποκαλύπτεται ο πραγματικός λογαριασμός. Εξ ου και στόχευσε στο υπερσυντηρητικό κοινό στο οποίο απευθύνεται ο Σαμαράς, αναφερόμενος στον γάμο ομόφυλων ζευγαριών, για να τους πιάσει πόρτα για την επόμενη… Άνοιξη. Οι εποχές αλλάζουν, αλλά ορισμένοι εξακολουθούν να ψάχνουν … πολιτική άνοιξη…έστω και μαραμένη…
Ο άνθρωπος αυτός, στρατηγικός σχεδιασμός ων, ζήτησε την κατάργηση ενός νόμου που ψήφισε σχεδόν όλη η Βουλή κι αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα. Κι επιπλέον, πώς στα κομμάτια ζητά την επιστροφή του Σαμαρά, όταν εκείνος καταφέρεται συστηματικά με εκδικητική μανία κι εμμονές εναντίον του προέδρου του κόμματός του και συγχρόνως απεργάζεται συστηματικά το κακό της ΝΔ;
Το κακό με τον Φεύγα είναι ότι εξακολουθεί να είναι γραμματέας στρατηγικού σχεδιασμού της ΝΔ, παρ’ ότι η πράξη του αποδοκιμάστηκε από την κυβέρνηση και τη συντριπτική πλειοψηφία των κομματικών στελεχών της ΝΔ. Δεν κατάλαβε ότι δεν ψιχαλίζει… αλλά συμβαίνει κάτι άλλο που εκτοξεύεται από ανθρώπινα στόματα… Δεν κατάλαβε καν ότι η στρατηγική ενός κορυφαίου κόμματος δεν μπορούσε να ξεκινήσει από τον προσωπικό του εκλογικό χάρτη.
Είναι και κάτι ακόμη. Αν ο Φεύγας πιστεύει ότι υπάρχει ψηφοφόρος που ζυγίζει την ψήφο του ανάμεσα στον γάμο των ομοφύλων και τη σταθερότητα της χώρας, τις μεταρρυθμίσεις στο κράτος, την αμυντική της θωράκιση, τη συντριπτική μείωση της ανεργίας και γενικά τα βήματα προς το μέλλον, τότε λάθος κάθεται στην καρέκλα που κάθεται. Στερείται ακόμη και απλής λογικής, άρα σπίτι του… Άμεσα… Κι αν δεν πάει σπίτι του, ας πάει να ψαχτεί με τον Σαμαρά, βγαίνοντας από το μαντρί…
Η πολιτική, όταν κοιτάζει μόνο τον καθρέφτη της προσωπικής φιλοδοξίας, παύει να βλέπει τον ορίζοντα. Όμως, οι κοινωνίες προχωρούν πάντα προς τον ορίζοντα, ποτέ προς τον καθρέφτη.
ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Γενικά αίθριος καιρός. Πρόσκαιρες νεφώσεις το μεσημέρι – απόγευμα κυρίως στα ηπειρωτικά με τοπικούς όμβρους και στα βορειοδυτικά μεμονωμένες καταιγίδες.
Οι άνεμοι θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και τοπικά στο Αιγαίο έως 6 μποφόρ.
Η θερμοκρασία δε θα σημειώσει αξιοσημείωτη μεταβολή και θα φτάσει στις Κυκλάδες και την Κρήτη τους 30 με 31 βαθμούς, στην υπόλοιπη χώρα τους 35 με 37 και τοπικά στα ηπειρωτικά τους 38 βαθμούς Κελσίου.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΘΡΑΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες πρόσκαιρες νεφώσεις τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες οπότε θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και στη δυτική και κεντρική Μακεδονία κυρίως στα ορεινά μεμονωμένες καταιγίδες.
Άνεμοι: Μεταβλητοί 2 με 4 και στα ανατολικά βορειοανατολικοί έως 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 20 έως 37 και τοπικά στην κεντρική Μακεδονία έως 38 βαθμούς Κελσίου. Στη δυτική Μακεδονία 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες πρόσκαιρες νεφώσεις τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες οπότε θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και πιθανώς στα γύρω ορεινά μεμονωμένες καταιγίδες.
Άνεμοι: Βορειοδυτικοί 3 με 4 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 22 έως 37 βαθμούς Κελσίου.
ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ, ΗΠΕΙΡΟΣ, ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες πρόσκαιρες νεφώσεις τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες οπότε θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι κυρίως στα ηπειρωτικά και μεμονωμένες καταιγίδες στην Ήπειρο, τη δυτική Στερεά και τα ορεινά της δυτικής Πελοποννήσου.
Άνεμοι: Μεταβλητοί 3 με 4 και από το μεσημέρι δυτικοί βορειοδυτικοί έως 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 22 έως 36 και τοπικά στα ηπειρωτικά 37 βαθμούς Κελσίου. Στο εσωτερικό της Ηπείρου 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.
ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ, ΕΥΒΟΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Καιρός: Γενικά αίθριος με λίγες πρόσκαιρες νεφώσεις τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες κυρίως στα ορεινά όπου στη Θεσσαλία θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι.
Άνεμοι: Από βόρειες διευθύνσεις και στα νότια από δυτικές 4 με 5 και στα ανατολικά τοπικά 6 μποφόρ μέχρι το απόγευμα.
Θερμοκρασία: Από 22 έως 36 και τοπικά στα ηπειρωτικά 37 με 38 βαθμούς Κελσίου.
ΚΥΚΛΑΔΕΣ, ΚΡΗΤΗ
Καιρός: Αίθριος. Λίγες πρόσκαιρες νεφώσεις τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες στα ορεινά της Κρήτης όπου θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι.
Άνεμοι: Από δυτικές διευθύνσεις 4 με 5 και στις ανατολικές Κυκλάδες και τη νότια Κρήτη έως 6 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 24 έως 31 βαθμούς Κελσίου.
ΝΗΣΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ – ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ
Καιρός: Γενικά αίθριος.
Άνεμοι: Από βόρειες διευθύνσεις 4 με 6 μποφόρ.
Θερμοκρασία: Από 23 έως 35 βαθμούς Κελσίου.
ΑΤΤΙΚΗ
Καιρός: Γενικά αίθριος.
Άνεμοι: Από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 μποφόρ με αύρες τις μεσημβρινές -απογευματινές ώρες.
Θερμοκρασία: Από 24 έως 36 βαθμούς Κελσίου. Στα παραθαλάσσια η μέγιστη 2 με 3 βαθμούς χαμηλότερη.
ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΓΙΑ ΑΥΡΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 02-07-2026
Γενικά αίθριος καιρός. Το μεσημέρι – απόγευμα στα ηπειρωτικά θα αναπτυχθούν πρόσκαιρες νεφώσεις και θα εκδηλωθούν τοπικοί όμβροι και κυρίως στα κεντρικά και βόρεια ορεινά, σποραδικές καταιγίδες.
Οι άνεμοι θα πνέουν δυτικοί βορειοδυτικοί 3 με 5 και στα νότια τοπικά έως 6 μποφόρ.
Η θερμοκρασία δεν θα σημειώσει αξιόλογη μεταβολή. Θα φτάσει στις Κυκλάδες και τη βόρεια Κρήτη τους 30 με 33 βαθμούς, στην υπόλοιπη χώρα τους 34 με 37 και στα ηπειρωτικά τοπικά τους 38 βαθμούς Κελσίου.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
