Σε νέα φάση υψηλού κινδύνου εισέρχεται η ναυσιπλοΐα στον κόλπο του ‘Αντεν και στα ύδατα της Σομαλίας, καθώς η πειρατεία επιστρέφει δυναμικά, εκμεταλλευόμενη το κενό ασφάλειας που δημιουργεί η μετατόπιση διεθνών ναυτικών δυνάμεων προς τις εστίες έντασης στη Μέση Ανατολή.
Με τις επιθέσεις να έχουν υπερτριπλασιαστεί σε ετήσια βάση και περισσότερους από 90 ναυτικούς να βρίσκονται υπό κράτηση, η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα προειδοποιεί για ταχεία επιδείνωση της ασφάλειας σε μία από τις κρισιμότερες θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), έξι πλοία και περισσότεροι από 90 ναυτικοί βρίσκονται αυτή την περίοδο υπό τον έλεγχο πειρατών ή ένοπλων ληστών.Η νέα προειδοποίηση του Οργανισμού εκδόθηκε μετά την κατάληψη, στις 20 Αυγούστου, του product tanker SIBU 1, πρώην SEAMULL, στον κόλπο του ‘Αντεν.Ο γενικός γραμματέας του IMO, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, προειδοποίησε για ταχεία επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας, επισημαίνοντας ότι τα συγκεκριμένα ύδατα καθίστανται ολοένα πιο επικίνδυνα για τους ναυτικούς. Παράλληλα, κάλεσε τις ναυτιλιακές εταιρείες να εφαρμόζουν αυστηρά τις βέλτιστες πρακτικές προστασίας και τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες του Οργανισμού. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην εγκύκλιο MSC.1/Circ.1601/Rev.2, η οποία περιλαμβάνει τις αναθεωρημένες οδηγίες του IMO για την αντιμετώπιση της πειρατείας.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται αξιολόγηση κινδύνου πριν από τον απόπλου, επιλογή ασφαλέστερης διαδρομής, αυξημένη επιτήρηση, ενίσχυση της προστασίας του πλοίου με ένοπλους φρουρούς και σαφείς διαδικασίες επικοινωνίας και αντίδρασης σε περίπτωση επίθεσης.
Ο επικεφαλής του IMO ζητεί επίσης να ενισχυθεί εκ νέου η διεθνής ναυτική συνεργασία, η οποία στο παρελθόν είχε συμβάλει καθοριστικά στον περιορισμό της σομαλικής πειρατείας.Όπως υπογράμμισε, η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να επιτρέψει την παγίωση μιας νέας πειρατικής απειλής σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου.
«Πάνω από 90 αθώοι ναυτικοί κρατούνται σήμερα αιχμάλωτοι», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι αρκετοί από αυτούς έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε τρόφιμα, νερό, ιατρική περίθαλψη και άλλες βασικές υπηρεσίες, ενώ οι οικογένειές τους διαθέτουν ελάχιστη αξιόπιστη ενημέρωση για την τύχη τους.
Ο Αρσένιο Ντομίνγκεζ ζήτησε την άμεση και χωρίς όρους απελευθέρωση όλων των ναυτικών που κρατούνται, σημειώνοντας ότι κανένα μέλος πληρώματος δεν πρέπει να γίνεται θύμα βίας, εκφοβισμού ή εκμετάλλευσης κατά την εκτέλεση της εργασίας του.
Σύμφωνα με το International Maritime Bureau, έως τις 30 Ιουνίου 2026 είχαν καταγραφεί δέκα περιστατικά πειρατείας ή απόπειρας επίθεσης.
Ακολούθησαν οι καταλήψεις των δεξαμενόπλοιων Asana και Sibu 1, καθώς και του πλοίου γενικού φορτίου Lutuf, με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των περιστατικών να έχει ανέλθει σε τουλάχιστον 13 έως τις 20 Αυγούστου.
Το SIBU 1, με IMO 9204776, είναι δεξαμενόπλοιο περίπου 32.200 dwt, κατασκευής 2001. Την ημέρα της επίθεσης κινούνταν δυτικά στον κεντρικό κόλπο του ‘Αντεν, όταν εξέπεμψε μήνυμα κινδύνου μέσω VHF, αναφέροντας την προσέγγιση μη εξουσιοδοτημένου σκάφους.
Το περιστατικό σημειώθηκε περίπου 136 ναυτικά μίλια ανατολικά της Αλ Μουκάλα της Υεμένης, εντός του διεθνώς αναγνωρισμένου διαδρόμου διέλευσης στο κόλπο του Αντεν.
Με βάση τις καταγραφές του JMIC (σσ Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακής Πληροφόρησης) και του UKMTO(σσ Υπηρεσία Επιχειρήσεων Εμπορικής Ναυτιλίας του Ηνωμένου Βασιλείου), στις 08:25 UTC έγινε γνωστό ότι το πλοίο δεχόταν πειρατική επίθεση. Έξι ένοπλοι ανέβηκαν στο δεξαμενόπλοιο, κατέλαβαν τη γέφυρα και άλλαξαν την πορεία του. Στις 09:57 UTC το συμβάν χαρακτηρίστηκε επισήμως ως πειρατική κατάληψη, ενώ οι δράστες φέρονταν να έχουν πρόθεση να οδηγήσουν το πλοίο προς το Μποσάσο της Σομαλίας.
Στο SIBU 1 επέβαιναν 20 ναυτικοί. Μεταξύ αυτών ήταν 16 Ινδοί, ένας Σύρος, ένας Σουδανός και ένας Ιρακινός, ενώ η εθνικότητα ενός ακόμη μέλους του πληρώματος δεν είχε εξακριβωθεί. Οι ινδικές αρχές είχαν ανακοινώσει ότι οι 16 Ινδοί ναυτικοί ήταν ασφαλείς. Ωστόσο, δεν είχε επιβεβαιωθεί η απελευθέρωση ούτε του πληρώματος ούτε του πλοίου.
-Παρελθόν στον ιρανικό «σκιώδη στόλο»-
Το δεξαμενόπλοιο είχε προηγουμένως την ονομασία SEAMULL και τον Δεκέμβριο του 2025 είχε ενταχθεί στον κατάλογο κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. Σύμφωνα με την OFAC(σσ Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών), είχε χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για τη μεταφορά ιρανικών πετρελαϊκών προϊόντων, μεταξύ των οποίων νάφθα και gasoil, ενώ είχε πραγματοποιήσει προσεγγίσεις σε λιμάνια της Υεμένης που ελέγχονται από τους Χούθι.
Οι αμερικανικές αρχές το είχαν συνδέσει με την Qatrat Alnada Almasi Ship Management LLC, εταιρεία με έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εντάσσοντάς το σε δίκτυο που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, χρησιμοποιούνταν για την παράκαμψη των κυρώσεων κατά του Ιράν. Δεν έχει επιβεβαιωθεί τι φορτίο μετέφερε το πλοίο κατά τον χρόνο της πειρατικής κατάληψης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο IMO καλεί κράτη σημαίας, παράκτια κράτη και ναυτιλιακές εταιρείες να ενισχύσουν τα μέτρα προστασίας και να περιορίσουν στο ελάχιστο την έκθεση των πληρωμάτων σε κινδύνους που μπορούν να προληφθούν.
-Στο υψηλότερο επίπεδο πενταετίας η πειρατεία στα ύδατα της Σομαλίας-
Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Γραφείου International Maritime Bureau (IMB),τον Ιούνιο του 2026 η πειρατική δραστηριότητα έχει μετατοπιστεί προς τα ύδατα ανοιχτά της Σομαλίας. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 αναφέρθηκαν δέκα περιστατικά, έναντι μόλις τριών την αντίστοιχη περίοδο του 2025.Πρόκειται για υπερτριπλασιασμό μέσα σε έναν χρόνο και για το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας. Το πρώτο εξάμηνο του 2024 είχαν καταγραφεί οκτώ περιστατικά, ενώ το 2022 και το 2023 δεν είχε αναφερθεί κανένα. Μπροστά στη νέα εικόνα, το IMB προειδοποιεί τη ναυτιλιακή κοινότητα να μην υπάρξει εφησυχασμός και καλεί τα πλοία που διέρχονται από τις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές να εφαρμόζουν αυστηρά τις πλέον πρόσφατες Best Management Practices (BMP) για την προστασία τους από πειρατικές επιθέσεις.
Διεθνώς έως τον Ιούνιο του 2026 από το ΙΜΒ είχαν καταγραφεί συνολικά 38 περιστατικά πειρατείας και ένοπλης ληστείας κατά πλοίων . Σύμφωνα με τα στοιχεία του την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου, στα 27 από τα 38 περιστατικά οι δράστες κατάφεραν να επιβιβαστούν στα πλοία, πέντε πλοία καταλήφθηκαν, τρία δέχθηκαν πυρά, ενώ καταγράφηκαν και τρεις απόπειρες επίθεσης. Ιδιαίτερα σοβαρή παραμένει η επίπτωση στα πληρώματα. Συνολικά 70 ναυτικοί επηρεάστηκαν από περιστατικά πειρατείας, από τους οποίους 67 κρατήθηκαν όμηροι, δύο απειλήθηκαν και ένας τραυματίστηκε.
Ενδεικτικό της έντασης των επιθέσεων είναι ότι, σύμφωνα με το IMB, στο 84% των πλοίων που δέχθηκαν επίθεση οι δράστες κατάφεραν τελικά να επιβιβαστούν.
-Κενό ασφάλειας στον Κόλπο του ‘Αντεν ενισχύει τη δράση των πειρατών-
Στην αναδιάταξη των διεθνών ναυτικών δυνάμεων προς τις εστίες έντασης στη Μέση Ανατολή αποδίδουν εταιρείες ναυτικής ασφάλειας ένα σημαντικό μέρος της νέας έξαρσης της σομαλικής πειρατείας.
Σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, η αυξημένη στρατιωτική παρουσία γύρω από το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχει περιορίσει την επιτήρηση σε άλλες περιοχές του Κόλπου του ‘Αντεν και του δυτικού Ινδικού Ωκεανού, δημιουργώντας μεγαλύτερα περιθώρια δράσης για πειρατικές ομάδες. Η εξέλιξη έρχεται σε μία περίοδο αυξημένων πιέσεων για τη διεθνή ναυτιλία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με επιθέσεις σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, υψηλότερο ενεργειακό κόστος και σημαντική υποχώρηση της εμπορικής κίνησης σε ορισμένες από τις βασικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Πάρης Τσιριγώτης/ΑΠΕ-ΜΠΕ
