Ηράκλειο: Η μυρωδιά από το εφτάζυμο ταξιδεύει στον χρόνο και μοσχοβολάει στην Κασταμονίτσα

Από

23/08/2026

Η μυρωδιά από το εφτάζυμο δεν είναι απλώς η μυρωδιά ενός φρεσκοψημένου ψωμιού. Είναι η μυρωδιά μιας ολόκληρης εποχής. Μια μυρωδιά που βγαίνει από τους φούρνους, περνά στα σοκάκια και ταξιδεύει στον χρόνο, φέρνοντας μαζί της εικόνες από τις παλιές κρητικές οικογένειες, τα τραπέζια των γάμων και των βαφτίσεων, τα πανηγύρια και την καθημερινότητα των ανθρώπων της υπαίθρου.

Αυτή η μυρωδιά πλημμύρισε και φέτος την Κασταμονίτσα του Δήμου Μινώα Πεδιάδος, που βρίσκεται στους πρόποδες των Λασιθιώτικων βουνών, όπου πραγματοποιήθηκε η «Γιορτή του Εφτάζυμου». Ένας θεσμός που εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια κρατά ζωντανό ένα σημαντικό κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.

Ο Μορφωτικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Κασταμονίτσας, με τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, διοργάνωσε ένα διήμερο γεμάτο παραδοσιακές γεύσεις, μουσική, βιωματικές δράσεις και αναπαραστάσεις της καθημερινής ζωής των προηγούμενων γενεών. Στην καρδιά όλων, όμως, βρισκόταν το εφτάζυμο, το ψωμί της οικογένειας και της γιορτής.

Για την πρόεδρο του Μορφωτικού και Εξωραϊστικός Συλλόγου Κασταμονίτσας, Θεοδώρα Καντηφεδάκη, η επιλογή του εφτάζυμου δεν είναι τυχαία. «Η Κασταμονίτσα είναι ένα ορεινό χωριό που βρίσκεται στους πρόποδες των Λασιθιώτικων βουνών. Εδώ μεταδίδεται από γενιά σε γενιά η τέχνη παρασκευής του εφτάζυμου ψωμιού, από τις γιαγιάδες στις κόρες και από τις κόρες στις εγγονές», τόνισε, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Το εφτάζυμο υπήρξε για δεκαετίες αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των κατοίκων. «Το εφτάζυμο της Κασταμονίτσας ήταν και είναι πάντοτε ο συνδετικός κρίκος της οικογένειας στο τραπέζι του φαγητού», σημείωσε.

Ήταν, επίσης, το ψωμί που συνόδευε τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους στις καθημερινές τους εργασίες, αλλά και αυτό που βρισκόταν στα τραπέζια των αρραβώνων, των γάμων και των βαφτίσεων. «Είναι το ψωμί της παρέας, της προσφοράς που δίνονταν σε όλους όσους περνούσαν από το φούρνο την ώρα της ξεφουρνιάς», ανέφερε η κ. Καντηφεδάκη, προσθέτοντας πως «ακόμη και σε δύσκολες ιστορικές περιόδους, από την τουρκοκρατία έως τη γερμανική κατοχή, το εφτάζυμο προσφερόταν σε εκείνους που πολεμούσαν στα βουνά».

Η τέχνη του εφτάζυμου

Το εφτάζυμο ξεχωρίζει από τα άλλα ψωμιά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο φουσκώνει, καθώς δεν χρησιμοποιείται το συνηθισμένο προζύμι, αλλά ο περίφημος «κουνενός», το προζύμι που παρασκευάζεται από τα ρεβίθια. Για το ιδιαίτερο αυτό ψωμί είχε γράψει εκτενώς ο βραβευμένος συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης, που καταγόταν από την Κασταμονίτσα και υπήρξε ακούραστος «εργάτης» της κρητικής παράδοσης και της λαογραφίας.

Όπως περιέγραφε, το εφτάζυμο είναι «το ψωμί των γάμων και των βαφτίσεων, το ψωμί της Λαμπρής και των Χριστουγέννων», ένα ψωμί που κουβαλά μαζί του πανάρχαιες αντιλήψεις και παραδόσεις. Η παρασκευή του απαιτεί εμπειρία, καθαριότητα, σωστή θερμοκρασία και γρήγορα χέρια. Οι παλιότεροι γνώριζαν καλά όλα τα μυστικά της διαδικασίας και έλεγαν χαρακτηριστικά: «Εφτά φορές ζυμώνεται το φτάζυμο και σε εφτά γειτονιές μυρίζει».

Από μια γιορτή σε ένα ζωντανό μουσείο

Η Γιορτή του Εφτάζυμου ξεκίνησε το 2000, με πρωτοβουλία του Μορφωτικού και Εξωραϊστικού Συλλόγου Κασταμονίτσας, με πρώτο στόχο την ανάδειξη, τη διάδοση και τη διατήρηση του εθίμου της παρασκευής του εφτάζυμου. Η πρώην πρόεδρος του Συλλόγου, Ελευθερία Σηφάκη, θυμάται την πορεία της διοργάνωσης και την εξέλιξή της.

Το 2016, όπως εξηγεί, η γιορτή διευρύνθηκε και μετατράπηκε σε ένα ευρύτερο φεστιβάλ γεύσεων και πολιτισμού. «Την ημέρα της γιορτής το χωριό μεταμορφώνεται σε ένα ανοιχτό μουσείο λαϊκής παράδοσης», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Στους δρόμους και τα σοκάκια του χωριού, παρουσιάζονται παλιά εργαλεία και σκεύη, αργαλειοί, υφαντά και χειροποίητα εργόχειρα, ενώ οι γυναίκες του χωριού αναβιώνουν παραδοσιακές τεχνικές και παρασκευάζουν παλιές συνταγές.

Οι επισκέπτες μπορούν να δοκιμάσουν ζεστή ξεφουρνιά, να συμμετέχουν στο ζύμωμα του εφτάζυμου, να παρακολουθήσουν την παραδοσιακή τυροκόμηση και την κατασκευή κατσούνας. Παράλληλα, το πρόγραμμα που διαρκεί συνήθως δύο ημέρες, περιλαμβάνει και βιωματικές δράσεις για παιδιά, παρουσιάσεις παραδοσιακών τεχνών και κρητικές μουσικές βραδιές. Δηλαδή, πρόκειται για μια γιορτή που έχει εξελιχθεί σε διήμερο φεστιβάλ γεύσεων και πολιτιστικών δράσεων, η οποία, όπως για μία ακόμη φορά φέτος έδειξε, κεντρίζει το ενδιαφέρον πλήθους μικρών και μεγάλων, που δίνουν δυναμικό παρών.

Όταν το παρελθόν γίνεται παρόν

Η μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου είναι μόνο μία πλευρά. Το σημαντικότερο είναι ότι πίσω από τη διοργάνωση βρίσκεται ολόκληρο το χωριό, καθώς, όπως ανέφερε η Ελευθερία Σηφάκη, η εκδήλωση πραγματοποιείται με την εθελοντική συμμετοχή όλων των κατοίκων, μικρών και μεγάλων.

«Ένα χωριό με πρόσωπα γεμάτο χαμόγελα, που δουλεύουν με περηφάνια και ανοίγουν τις αγκαλιές τους για να υποδεχθούν τον κόσμο στο μεγάλο αντάμωμα των γεύσεων και του πολιτισμού. Σε μια βραδιά που ο χρόνος σταματάει και το παρόν συναντάει το παρελθόν», όπως λέει η κ. Σηφάκη, προσθέτοντας ότι αυτή ίσως να είναι και η πραγματική αξία της Γιορτής του Εφτάζυμου: «Όχι μόνο να θυμηθούμε πώς ζούσαν οι προηγούμενες γενιές, αλλά να διασώσουμε τις γνώσεις, τις τεχνικές, τις γεύσεις και τις ιστορίες τους».

Στην Κασταμονίτσα του Δήμου Μινώα Πεδιάδος, το εφτάζυμο εξακολουθεί να ενώνει τις γενιές και κάθε φορά που η μυρωδιά του απλώνεται στα σοκάκια, μοιάζει να θυμίζει πως η παράδοση, όταν περνά από χέρι σε χέρι, γίνεται ζωή και μοσχοβολά.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Θ. Ψαλτοπούλου: Σε σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας που απαιτεί συλλογική αντιμετώπιση εξελίσσεται ο ιός του Δυτικού Νείλου

Από

Έμβολος

23/08/2026

Ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί σήμερα μία από τις σημαντικότερες αναδυόμενες ιογενείς λοιμώξεις στην Ευρώπη, επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγος- καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.

Όπως επισημαίνει η ίδια, αν και η πλειονότητα των λοιμώξεων είναι ασυμπτωματική και ένα μικρό ποσοστό εκδηλώνεται ως εμπύρετη νόσος με κεφαλαλγία και μυϊκά άλγη, λιγότερο από 1% των λοιμώξεων, σύμφωνα και με τον ΕΟΔΥ, «εξελίσσεται σε νευροδιεισδυτική νόσο, με προσβολή δηλαδή του κεντρικού νευρικού συστήματος».

Παρά τη σχετικά χαμηλή πιθανότητα εμφάνισής της, η σοβαρή αυτή κλινική εικόνα οδηγεί σε σημαντική θνητότητα, σε ανάγκη νοσηλείας σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και σε ορισμένες περιπτώσεις σε μακροχρόνιες νευρολογικές και νευροψυχολογικές επιπλοκές, τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου.

Σύμφωνα με το ECDC, ο ιός του Δυτικού Νείλου κυκλοφορεί το 2026 σε 9 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Βαλκανικών χωρών, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία.

Ο ιός αυτός απασχολεί και τα διεθνή, έγκριτα επιστημονικά περιοδικά την τελευταία διετία επανειλημμένως με νεότερα δεδομένα, εξηγεί η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, προσθέτοντας πως «Το γενικό μήνυμα είναι ότι ο ιός αυτός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη, με σημαντικό ρόλο τον συσχετισμό του κλίματος, των ξενιστών (όπως του πληθυσμού των κουνουπιών), του ανθρώπου, καθώς και του αστικού και οικολογικού περιβάλλοντος».

Ποιοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν βαριά με μηνιγγοεγκεφαλίτιδα;

Σε μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ (JAMA, 2025) που αναλύθηκαν τα δεδομένα (2013-2024) ως προς τους παράγοντες κινδύνου για σοβαρή νόσο φάνηκε ότι μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν βαριά είναι τα άτομα που έχουν μολυνθεί από τον ιό και ταυτόχρονα διαγιγνώσκονται με σκλήρυνση κατά πλάκας, διαταραχές σχετιζόμενες με αλκοόλ ή με χορήγηση ανοσοκατασταλτικής θεραπείας, αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου και προσθέτει πως «το αρσενικό φύλο, η διάγνωση με αιματολογική κακοήθεια ή με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή με χρόνια νεφρική νόσο ή με υπέρταση αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για την εμφάνιση μηνιγγοεγκεφαλίτιδας».

Όμως, όπως λέει, «η αύξηση της ηλικίας ήταν πολύ επιβαρυντική, γι’ αυτό και σύμφωνα με τα φετινά δεδομένα του ΕΟΔΥ, οι θάνατοι που καταγράφησαν ήταν σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων 82 έτη: 66-91 έτη)».

Ποια είναι η κλινική εικόνα της βαρύτερης μορφής με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος;

Σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 47 μελετών στο Annals of Neurology (2025) πυρετός καταγράφηκε στο 88% των περιστατικών, ναυτία ή έμετος στο 58% και κόπωση στο 50%. Από τις νευρολογικές εκδηλώσεις, κεφαλαλγία παρατηρήθηκε περίπου στο 50%, διαταραχή νοητικής κατάστασης στο 39% και εστιακή μυϊκή αδυναμία στο 32%. Σημαντικό εύρημα ήταν ότι 42% των ασθενών χρειάστηκαν νοσηλεία σε ΜΕΘ, ενώ συνολική θνητότητα υπολογίστηκε σε 9,2%, επισημάνει η καθηγήτρια.

«Η ίδια μετα-ανάλυση παρέχει ιδιαίτερα χρήσιμα δεδομένα για την πρόγνωση. Η χρόνια νεφρική νόσος συσχετίστηκε με περίπου με εξαπλάσιο κίνδυνο θανάτου (OR 5,99), η υπέρταση με περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο (OR 4,01) και ο σακχαρώδης διαβήτης με υπερδιπλάσιο κίνδυνο (OR 2,43). Τα αποτελέσματα ενισχύουν την άποψη ότι οι συννοσηρότητες έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εκτίμηση του τελικού κινδύνου του ατόμου που νοσεί από τον ιό αυτό», καταλήγει η κ. Ψαλτοπούλου .

Σε άλλη μετα-ανάλυση 4.000 ασθενών από 39 μελέτες (Int. J. ofInfectious Diseases, 2026) φάνηκε ότι η συνολική θνητότητα των κλινικά αναγνωρισμένων περιστατικών ήταν 6%, αλλά στους ασθενείς που εισήχθησαν στη ΜΕΘ προσέγγιζε το 62%, δείχνοντας πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πρόγνωση στις διάφορες μορφές.

«Σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό JAMA (2025), η θνητότητα είναι περίπου 10% γι’ αυτή την σοβαρή μορφή, αλλά φτάνει περίπου στο 20% σε άτομα 70 ετών και άνω, και στο 30-40% σε βαριά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς», λέει η ίδια στο ΑΠΕ -ΜΠΕ, ενώ τονίζει πως από τους ασθενείς που νοσηλεύτηκαν, σε ικανό ποσοστό παρέμειναν μακροχρονίως κόπωση, αδυναμία, μυαλγία, απώλεια μνήμης και κατάθλιψη.

Μετά την ύφεση της νόσου μπορεί να παραμείνει κάποια συμπτωματολογία;

Η ίδια μετα-ανάλυση δείχνει ότι σημαντικό ποσοστό επιζώντων παρουσιάζει επίμονα συμπτώματα μετά τη νοσηλεία. Η κόπωση αναφέρθηκε στο 37-75%, προβλήματα μνήμης στο 11-57%, δυσκολίες συγκέντρωσης στο 17-48% και συμπτώματα κατάθλιψης στο 17-38%. Επομένως, η πραγματική επιβάρυνση δεν αποτυπώνεται πλήρως μόνο από τη νοσηρότητα και θνητότητα της οξείας φάσης , επισημαίνει η κ. Ψαλτοπούλου.

Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία;

Μία από τις πλέον πρόσφατες ανασκοπήσεις στο Reviews in Medical Virology (2026) εξετάζει ειδικά τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου. «Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο ειδικό αντιικό φάρμακο ούτε εγκεκριμένο ανθρώπινο εμβόλιο. Η αντιμετώπιση παραμένει κυρίως υποστηρικτική, με διαχείριση της αναπνευστικής ανεπάρκειας, των επιληπτικών κρίσεων, των διαταραχών υγρών και ηλεκτρολυτών και των άλλων επιπλοκών της εγκεφαλίτιδας. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν σαφές όφελος επιβίωσης από κορτικοστεροειδή, ενώ η ριμπαβιρίνη δεν συνιστάται λόγω ανεπαρκούς αποτελεσματικότητας. Γίνεται έρευνα για μονοκλωνικά αντισώματα, αλλά μέχρι σήμερα η συμπτωματική αγωγή είναι η καθιερωμένη.

Επομένως το σημαντικότερο στοιχείο για τη νόσηση από ιό του Δυτικού Νείλου είναι η πρόληψη σε επίπεδο πολιτείας, όσο και ατομικά, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μεταφορά του ιού μέσω των μολυσμένων κουνουπιών», αναφέρει και επισημαίνει πως η ευρωπαϊκή διάσταση και επιβάρυνση είναι πλέον εμφανής και η πολυπαραγοντικότητα και η πολυπλοκότητα πρόληψης και αντιμετώπισης όλων αυτών των οικολογικών συσχετισμών για την αποτελεσματική μείωση των περιστατικών του ιού του Δυτικού Νείλου στη χώρα μας, και ευρωπαϊκά, αποτελεί άλλο ένα θέμα δημόσιας υγείας προς συλλογική αντιμετώπιση.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Νέα μελέτη: Μια μικρή αλλαγή στην ώρα έναρξης των σχολείων μπορεί να μειώσει το πρωινό μποτιλιάρισμα

Από

Έμβολος

23/08/2026

Μια μικρή διαφοροποίηση στις ώρες έναρξης των σχολείων θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της πρωινής κυκλοφοριακής συμφόρησης στις πόλεις, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κύπρου, η οποία εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στις σχολικές μετακινήσεις και το καθημερινό μποτιλιάρισμα.

Η μελέτη των Αντώνιου Γεωργαντά, Στέλιου Τιμοθέου και Χρίστου Γ. Παναγιώτου, από το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου, που έχει υποβληθεί στο επιστημονικό περιοδικό Transportation Research Part C: Emerging Technologies, ξεκινά από μια γνώριμη σε όλους μας εικόνα των σύγχρονων πόλεων: κάθε πρωί μεγάλος αριθμός εργαζομένων κατευθύνεται απευθείας στη δουλειά, ενώ μια δεύτερη κατηγορία οδηγών πρέπει προηγουμένως να αφήσει τα παιδιά στο σχολείο.

Όταν τα σχολεία αρχίζουν την ίδια ώρα, οι μετακινήσεις συγκεντρώνονται σε ένα πολύ στενό χρονικό διάστημα. Αφού οι γονείς αφήσουν τα παιδιά στο σχολείο, συνεχίζουν προς την εργασία τους και πέφτουν πάνω στους υπόλοιπους εργαζόμενους που πρέπει να πάνε στη δουλειά τους. Λόγω του ωραρίου που ισχύει για τους μαθητές, ακόμα και υπάλληλοι με ελαστικό ωράριο εργασίας, δεν μπορούν να το εκμεταλλευτούν και αναγκάζονται να κυκλοφορούν τις ώρες αιχμής.

Προηγούμενες έρευνες που επικαλούνται οι συγγραφείς, δείχνουν τη σημασία του παράγοντα «σχολείο» στην κυκλοφορία. Για παράδειγμα, μελέτη στο Πεκίνο είχε καταγράψει κατά τις εργάσιμες ημέρες των σχολικών διακοπών δείκτη κυκλοφοριακής συμφόρησης κατά 20% χαμηλότερο σε σύγκριση με τις περιόδους λειτουργίας των σχολείων, ενώ άλλη έρευνα έχει διαπιστώσει αύξηση 4,5% της πιθανότητας συμφόρησης όταν τα σχολεία ξεκινούν ταυτόχρονα.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα μοντέλο για να διερευνήσουν αν η διαφοροποίηση των ωρών έναρξης των σχολείων θα μπορούσε να κατανείμει καλύτερα χρονικά τις μετακινήσεις και να περιορίσει τη συμφόρηση. Για να δοκιμάσουν τη μέθοδό τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα μοντέλο με προσομοιωμένο αστικό περιβάλλον που είχε 50 σχολεία σε κέντρο και περιφέρεια.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν από το μοντέλο προσομοίωσης ότι όσο αυξανόταν η δυνατότητα διαφοροποίησης των ωρών έναρξης, τόσο μπορούσε να μειώνεται ο συνολικός χρόνος παραμονής των οχημάτων στο δίκτυο.

Στο σενάριο, στο οποίο επιτρεπόταν συνολική μεταβολή 600 λεπτών στις ώρες έναρξης των 50 σχολείων, το μοντέλο βελτιστοποίησης πέτυχε μείωση κατά 17,20% του συνολικού χρόνου που περνούσαν τα οχήματα στο δίκτυο σε σύγκριση με την περίπτωση χωρίς αλλαγές στα σχολικά ωράρια. Τα 600 λεπτά αντιστοιχούν, όπως διευκρινίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές, σε μέση μεταβολή 12 λεπτών ανά σχολείο.

Το μοντέλο κατένειμε τις αλλαγές ανάλογα με τις ανάγκες του δικτύου: ορισμένα σχολεία ξεκινούσαν νωρίτερα, άλλα αργότερα και άλλα διατήρησαν το ωράριο που είχαν.

Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι μια μετατόπιση των σχολικών ωραρίων κατά 12 λεπτά θα περιόριζε κατά 17,2% την κίνηση σε οποιαδήποτε πραγματική πόλη. Το ποσοστό προέκυψε από συγκεκριμένη προσομοίωση σε συνθετικό δίκτυο και υπό τις παραδοχές του μαθηματικού μοντέλου.

Η έρευνα επιχειρεί περισσότερο να δείξει ότι η ώρα έναρξης των σχολείων μπορεί να αποτελέσει παράμετρο του συνολικότερου κυκλοφοριακού σχεδιασμού μιας πόλης και ότι ακόμη και σχετικά περιορισμένη ευελιξία στα σχολικά ωράρια μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να έχει σημαντική επίδραση στην κατανομή της πρωινής κυκλοφορίας.

Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς, το προτεινόμενο πλαίσιο μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για τις αρμόδιες αρχές, προκειμένου να αξιολογούν τη σχέση ανάμεσα στην ευελιξία των ωρών έναρξης των σχολείων και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του οδικού δικτύου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το μέλλον είχε ήδη γραφτεί έξι δεκαετίες πριν – Από τα «Ταχυδρομεία του 2000» στο smartphone και τις έξυπνες συσκευές – Τι έγραφε η Διάπλασις των Παίδων

Από

Έμβολος

23/08/2026

Ηλεκτρονικά μηνύματα που θα έφθαναν σε δευτερόλεπτα, συσκευή επικοινωνίας σε κάθε σπίτι, ένας αριθμός που θα αρκούσε για να εντοπιστεί ο παραλήπτης, μικροσκοπικοί πομποί μέσα σε δόντια, φορητές συσκευές συνδεδεμένες σε δίκτυα, κάμερες για την επιθεώρηση πυρηνικών αντιδραστήρων και θερμογραφία του ανθρώπινου σώματος. Σε αυγουστιάτικες σελίδες της «Διαπλάσις των Παίδων», πριν από περίπου 60 χρόνια, καταγράφεται ένας τεχνολογικός κόσμος που ήδη είχε ξεκινήσει. Δημιουργώντας το ερώτημα, πόσα τελικά από όσα θεωρούμε σήμερα προϊόντα της ψηφιακής εποχής είχαν στην πραγματικότητα προβλεφθεί και εμφανιστεί με κάποια άλλη μορφή πολύ νωρίτερα;

Η απάντηση κρύβεται μερικές φορές στα πιο απρόσμενα σημεία. Όπως στις κιτρινισμένες σελίδες ενός παιδικού περιοδικού στα μέσα της της δεκαετίας του 1960. Η «Διάπλασις των Παίδων», που πρωτοκυκλοφόρησε το 1879 με ιδρυτή τον Νικόλαο Π. Παπαδόπουλο, υπήρξε ένα από τα ιστορικότερα ελληνικά περιοδικά για παιδιά και νέους. Με την πορεία της συνδέθηκε στενά και ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο οποίος συνεργάστηκε μαζί της για δεκαετίες, διετέλεσε διευθυντής της και έγραφε στη γνωστή στήλη του με το ψευδώνυμο «Φαίδων». Στις σελίδες της συνυπήρχαν λογοτεχνία, επιστολές, γνώσεις και ενημέρωση για τις εξελίξεις της εποχής.

Στα αυγουστιάτικα τεύχη της ιστορικής «Διαπλάσεως των Παίδων», στα μέσα στης δεκαετίας του 1960 ανάμεσα στις ιστορίες, στις επιστολές και στα αναγνώσματα για τους νεαρούς αναγνώστες, υπήρχε χώρος και για την τεχνολογία. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιαζόταν η τεχνολογική εξέλιξη προκαλεί σήμερα έκπληξη. Δεν πρόκειται απλώς για φανταστικές προβλέψεις. Στις σελίδες εμφανίζονται κατευθύνσεις που ήδη είχαν εφαρμογές που δεκαετίες αργότερα θα δημιουργούσαν ολόκληρες νέες αγορές. Ηλεκτρονική επικοινωνία, σμίκρυνση των συσκευών, αισθητήρες, ασύρματη μετάδοση πληροφοριών, φορητές τεχνολογίες υγείας και βιομηχανικά συστήματα απομακρυσμένης επιθεώρησης.

Ταχυδρομεία του 2.000

Το πιο εντυπωσιακό κείμενο της εποχής εκείνης πριν 60 χρόνια έχει έναν τίτλο «Ταχυδρομεία του 2.000», περιγράφοντας. Το περιοδικό αναρωτιέται πώς θα είναι η αλληλογραφία έπειτα από 33 χρόνια. Και προβλέπει ότι η φυσική μεταφορά της πληροφορίας θα αντικατασταθεί από την ηλεκτρονική μετάδοση: «Όλα τα ταχυδρομεία θα κατευθύνονται με ηλεκτρονικά μέσα με την ταχύτητα του φωτός». Για έναν αναγνώστη εκείνης της εποχής αυτό πρέπει να ακουγόταν σαν επιστημονική φαντασία. Για τον σημερινό αναγνώστη παραπέμπει αυθόρμητα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, στα άμεσα μηνύματα, στα αρχεία που διακινούνται μέσω δικτύων και στη συνολική μετάβαση από τη φυσική στην ψηφιακή επικοινωνία.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι η «Διάπλασις» δεν φανταζόταν απλώς ένα υπερσύγχρονο ταχυδρομείο. Έβλεπε τη συσκευή επικοινωνίας να περνά μέσα στο σπίτι: «Σε κάθε σπίτι θα υπάρχει η μηχανή αυτή συνδυασμένη με λήψη και διεκπεραίωση του ταχυδρομείου, όπως δηλαδή έχουμε σήμερα το τηλέφωνο».

Με σημερινούς όρους, η ιδέα παραπέμπει σχεδόν στο μοντέλο πάνω στο οποίο χτίστηκε αργότερα ο ψηφιακός κόσμος: πρώτα ο προσωπικός υπολογιστής στο σπίτι, μετά η σύνδεση στο Διαδίκτυο και τελικά το smartphone, που μετέφερε το «τερματικό» από το γραφείο και το σπίτι στην τσέπη. Το κείμενο πηγαίνει ακόμη παραπέρα: «Η διεύθυνση του παραλήπτου θα είναι ένα νούμερο. Θα αρκεί λοιπόν να σχηματίσουμε στο καντράν του μηχανήματος αυτού το νούμερο του παραλήπτου».

Ένας μοναδικός αριθμός αντί για μια φυσική διεύθυνση. Σήμερα μπορεί να είναι ένας αριθμός κινητού τηλεφώνου, μια διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ένα όνομα χρήστη ή μια άλλη ψηφιακή ταυτότητα. Και μετά έρχεται ίσως η πιο σύγχρονη φράση: «Αυτό θα μεταδίδεται αμέσως εις τον παραλήπτην ενώ το πρωτότυπον θα παραμένη στον αποστολέα». Το άρθρο ολοκληρώνεται με μια πρόβλεψη που σήμερα αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα: «Σε 33 λοιπόν χρόνια δεν θα υπάρχει καμμιά καθυστέρηση στην αλληλογραφία μας. Θα διεκπεραιώνεται αυτή εκεί που θέλουμε εντός δευτερολέπτων».

Η μεγάλη τάση της τεχνολογίας-όλο και μικρότερα

Σε άλλη μεγάλη σελίδα, με τίτλο «Μικροσκοπικά αντικείμενα-Στην εποχή της προόδου», καταγράφεται μια ακόμη εξέλιξη που έμελλε να αλλάξει την παγκόσμια βιομηχανία της τεχνολογίας: η συνεχής σμίκρυνση. «Βρισκόμαστε σε μια εποχή αναπτύξεως της τεχνικής επιστήμης, μια εποχή που γίνονται όλο μεγαλύτερα έργα. Κι όμως στην ίδια αυτή εποχή γίνονται και μικρά έργα, καταπληκτικής λεπτότητος και ακριβείας». Εξήντα χρόνια αργότερα, πίσω από αυτή την απλή παρατήρηση μπορεί κανείς να διακρίνει μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις της σύγχρονης τεχνολογικής οικονομίας: περισσότερη υπολογιστική και ηλεκτρονική ισχύς σε ολοένα μικρότερο χώρο.

Η σελίδα παρουσιάζει ένα φορητό μαγνητόφωνο βάρους περίπου 310 γραμμαρίων, μικροσκοπικούς ραδιοφωνικούς δέκτες, μικρούς πομπούς και έναν ηλεκτρονικό κινητήρα με διαστάσεις μικρότερες από την κεφαλή ενός σπίρτου. Σήμερα όλες αυτές οι λειτουργίες μπορούν να βρίσκονται μέσα σε μία συσκευή που χωρά στην παλάμη.

Υπάρχει όμως και μια αναφορά που, με τη σημερινή ορολογία, παραπέμπει κατευθείαν στο Διαδίκτυο των Πραγμάτων και στις συνδεδεμένες συσκευές υγείας: «Ραδιοφωνικοί πομποί, που τοποθετούνται σε δόντια, έχουν κατασκευασθή επίσης και χρησιμεύουν για τη μετάδοση πληροφοριών περί της καταστάσεως του στόματος». Ένας αισθητήρας μέσα στο ανθρώπινο σώμα που συλλέγει και μεταδίδει πληροφορίες.

Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν οι όροι wearables, smart health ή connected devices. Υπήρχε όμως ήδη η βασική ιδέα. Το ίδιο δημοσίευμα σημειώνει ότι υπήρχαν τόσο μικροί πομποί ώστε να μπορούν να κρυφτούν μέσα στα ρούχα. Σήμερα οι αισθητήρες και οι έξυπνες φορετές συσκευές αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία της παγκόσμιας αγοράς τεχνολογίας. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η αναφορά σε μια μικροσκοπική τηλεοπτική μηχανή λήψεως, κατασκευασμένη ώστε να μπορεί να εισχωρεί σε εξαιρετικά περιορισμένους χώρους. Η χρήση της δεν ήταν ψυχαγωγική. Η συσκευή προοριζόταν για την επιθεώρηση δύσκολα προσβάσιμων σημείων, μεταξύ άλλων σε πυρηνικούς αντιδραστήρες, στο εσωτερικό πτερυγίων αεροπλάνων και σε μικρούς κλιβάνους.

Η λογική είναι ακριβώς εκείνη που ακολουθούν σήμερα τα βιομηχανικά συστήματα επιθεώρησης, οι μικροκάμερες, οι ενδοσκοπικές συσκευές και οι ρομποτικές εφαρμογές: η τεχνολογία πηγαίνει σε χώρους όπου η ανθρώπινη πρόσβαση είναι δύσκολη, δαπανηρή ή επικίνδυνη.

Δίκτυα δεδομένων και θερμικές εικόνες

Ακόμη και στα μικρά ειδησεογραφικά μονόστηλα υπάρχουν ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες. Μια αμερικανική εταιρεία, για παράδειγμα, παρουσίαζε φορητή συσκευή η οποία συνδύαζε έναν συμβατικό ραδιοφωνικό δέκτη με έναν δεύτερο, μετεωρολογικό δέκτη, συνδεδεμένο με δίκτυο που μετέδιδε συνεχώς πληροφορίες για τον καιρό προς τους πιλότους. Με τη σημερινή ορολογία, επρόκειτο για μια φορητή συσκευή που λάμβανε εξειδικευμένα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο από ένα δίκτυο.

Σε άλλη μικρή είδηση γίνεται λόγος για τη θερμογραφία και τη δυνατότητα απεικόνισης των διαφορών θερμοκρασίας του ανθρώπινου σώματος. Μια τεχνολογία που σήμερα έχει εφαρμογές από τη βιομηχανία και τις κατασκευές μέχρι την ασφάλεια και την ιατρική έρευνα.

Οι συγκεκριμένες σελίδες της «Διάπλασις των Παίδων» μαζί με πολλά άλλα τεκμήρια, βρέθηκαν στο αρχείο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Αλέκου Λιδωρίκη, με ένα σημείωμα δυο δεκαετίες αργότερα, τον Μάιο του 1985. Συνόψιζε με λίγες λέξεις την επιτάχυνση των αλλαγών. «Μέρα με τη μέρα, χρόνο με το χρόνο είναι διαφορετικός. Είναι τέτοιες οι παραλλαγές στη σκέψη, στην ιδεολογία, στον τρόπο ζωής, που δεν τις προλαβαίνεις».

Σαράντα χρόνια αργότερα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της διαρκούς συνδεσιμότητας, η φράση ακούγεται ακόμη πιο επίκαιρη. Και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον μήνυμα των αυγουστιάτικων εκείνων σελίδων. Το μέλλον τελικά, η ψηφιακή εποχή δεν εμφανίστηκε ξαφνικά και απότομα σε λίγα χρόνια. Οι βασικές του κατευθύνσεις είχαν αρχίσει να διακρίνονται πολύ νωρίτερα, δεκαετίες πριν. Μικρότερες συσκευές, περισσότερη ηλεκτρονική ισχύς, αισθητήρες, δίκτυα, άμεση μετάδοση της πληροφορίας και τεχνολογία που θα έμπαινε ολοένα βαθύτερα στην καθημερινή ζωή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πόση Φιλοσοφία χωρά ο κόσμος της Τεχνητής Νοημοσύνης;

Από

Έμβολος

23/08/2026

Στη Φιλοσοφία, το ζητούμενο δεν είναι μία σωστή απάντηση, αλλά η συζήτηση, η σκέψη και η τριβή με έννοιες και διλήμματα. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα κοινό σημείο με τη νέα μορφή διδασκαλίας που προωθείται στα σχολεία, ιδιαίτερα μετά την έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Καθώς προκρίνεται η εκγύμναση της κριτικής σκέψης έναντι της στείρας γνώσης και η χρήση εργαλείων ηλεκτρονικών εφαρμογών και εφαρμογών ΤΝ για την αναζήτησή της γνώσης έναντι της αποστήθισης και της μάθησης, η Φιλοσοφία φαίνεται να μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο για τον «εξανθρωπισμό» των μηχανών και τη «σωστή» λειτουργία τους.

Ο Νικόλας Πρεβελάκης, διδάσκων Πολιτικής Θεωρίας στο Τμήμα Κοινωνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard, έχει μεγαλώσει στη Γαλλία και το Παρίσι από τα 8 του χρόνια. Ήρθε σε επαφή με τη Φιλοσοφία μέσα από το σχολείο, όπου το γαλλικό σύστημα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο αντικείμενο αυτό, ιδιαίτερα στα χρόνια του λυκείου. Όπως ανέφερε, αυτό που τον γοήτευσε στη φιλοσοφία ήταν ότι, διαβάζοντας διαφορετικούς στοχαστές, βλέπει κανείς ότι μπορεί να ερμηνεύσει με διαφορετικές ματιές τον κόσμο, ανακαλύπτοντας κάθε φορά έναν ολόκληρο τρόπο σκέψης.

Ο κ. Πρεβελάκης μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει σύμμαχο —και όχι εμπόδιο— της ανθρώπινης σκέψης, για το πόση φιλοσοφία μπορεί να χωρέσει ο κόσμος στην εποχή της ΤΝ, αλλά και για τη χαρά της «γυμναστικής του μυαλού».

Ακολουθεί η συνέντευξη του Νικόλα Πρεβελάκη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τη δημοσιογράφο Αθηνά Καστρινάκη:

ΕΡ: Έχουμε μπει στην εποχή όπου η ΤΝ είναι βασικό κομμάτι της καθημερινότητας και η κριτική ικανότητα ανάγεται στην πιο βασική από τις δεξιότητες που θα πρέπει να αναπτύξει ο καθένας από εμάς. Ωστόσο, στη μαθησιακή διαδικασία, εάν δεν προκρίνεται τόσο πολύ η γνώση, αλλά η αναζήτηση της γνώσης μέσα από διάφορες μηχανές αναζήτησης, πώς μπορεί να αναπτυχθεί η κριτική ικανότητα; Μπορεί να υπάρξει η κριτική ικανότητα, όταν δεν υπάρχει κεκτημένη γνώση;

ΑΠ: Όχι, προφανώς. Οι γνώσεις είναι σημαντικές. Αλλά τη γνώση, ούτως ή άλλως, —και παλιότερα και τώρα—, από κάπου την αντλείς και κάπως μαθαίνεις. Μπορείς να έχεις τον δάσκαλο, την εγκυκλοπαίδεια, τα βιβλία, τα σχολικά εγχειρίδια, τις μηχανές αναζήτησης. Αυτό που χρειάζεται —και νομίζω και παλιά χρειαζόταν και τώρα—, είναι να ξέρεις από πού να αντλείς τη γνώση και πώς.

Δηλαδή, πώς να χειριστείς ένα σχολικό βιβλίο, πώς να χειριστείς μια εγκυκλοπαίδεια, πώς να χειριστείς ένα μυθιστόρημα. Τι διαφορά έχει ένα επίσημο ιστορικό βιβλίο από μια ιστορία που έχει γράψει κάποιος; Ποιον δάσκαλο ακούς και πώς τον αξιολογείς;

‘Αρα, ούτως ή άλλως, πάντα είχαμε μια επαφή με τη γνώση που ήθελε κριτική σκέψη. Αυτό δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει ιδιαίτερα. Απλώς, αυτή τη στιγμή, η πρόσβαση ενδεχομένως είναι πολύ πιο εύκολη. Δηλαδή, αντί να πας στη βιβλιοθήκη, έχεις το διαδίκτυο. Νομίζω ότι ο όγκος της αφιλτράριστης πληροφορίας είναι τέτοιος που χρειάζεται ακόμα περισσότερες ικανότητες για να διακρίνει κανείς την αλήθεια και να αξιολογήσει αυτό που διαβάζει.

Μοιάζει, δηλαδή, το διαδίκτυο σαν μια πλατεία μιας πόλης ή ενός χωριού, όπου καθένας λέει τα δικά του και πρέπει να αξιολογήσεις το κάθε τι. Επομένως, η γνώση ναι, είναι σημαντική όπως ήταν πάντα, αλλά δεν ξέρω αν έχει αλλάξει κάτι δραματικά.

ΕΡ: Σε αντίθεση με παλαιότερα, όμως, έχουμε ένα εργαλείο ως πηγή γνώσης, την ΤN, το οποίο εξελίσσεται συνεχώς. Θα είναι αρκετή η κριτική σκέψη όσο θα εξελίσσεται η ΤΝ;

ΑΠ: Νομίζω ότι πραγματικά δεν ξέρουμε ποια είναι τα όρια της ΤΝ. Αυτό που βλέπουμε είναι διάφορες φάσεις. Αυτή τη στιγμή είμαστε σε μια φάση που λέμε ότι η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, της δημιουργικότητας, μας διαφοροποιούν από αυτά που μπορεί να κάνει η ΤΝ: μπορεί να επεξεργάζεται στατιστικά, μπορεί να συνδυάζει ενδεχομένως πληροφορίες αλλά όχι με δημιουργικό, κριτικό τρόπο, όπως το ανθρώπινο μυαλό.

Μπορεί να είναι έτσι τα πράγματα και πράγματι υπάρχει μια τάση, στις ΗΠΑ τουλάχιστον, πολλά παιδιά να στρέφονται ξανά στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες. Η φιλοσοφία πάει πολύ καλά ως κατεύθυνση σπουδών ακριβώς γιατί αναπτύσσει αυτή την κριτική σκέψη έναντι κατευθύνσεων όπως η Πληροφορική, που βλέπουμε ότι αυτοματοποιείται πολύ πιο γρήγορα και απειλείται από την ΤΝ πιο γρήγορα. Δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό θα κρατήσει επ’ άπειρον. Βλέπω —στο μέτρο που βελτιώνεται η ΤΝ πολύ— ότι μπορεί να αρχίσει να αποκτά δεξιότητες που να απειλούν και τους «δημιουργικούς» τομείς, όπως ήδη υπάρχουν εφαρμογές για παράδειγμα που μπορούν να συνθέσουν τραγούδια σε όποιο στυλ μουσικής θέλει ο χρήστης και να βάλουν και μία «φτιαγμένη» φωνή να τα τραγουδάει.

‘Αρα, όταν θα φτάσει η ΤΝ να μπορεί να γράφει ποιήματα, μυθιστορήματα, να μπορεί να συνδυάζει ενδεχομένως πράγματα με πιο δημιουργικό τρόπο από ό,τι το κάνει τώρα, το ερώτημα που θα τεθεί είναι όταν θα αρχίσει να απειλείται από την ΤΝ και αυτό που λέμε κριτική σκέψη, τι κάνουμε.

ΕΡ: Τι πρέπει να κάνουμε;

ΑΠ: Εκεί νομίζω ότι έχουμε δύο προσεγγίσεις. Εάν το βλέπουμε το ερώτημα χρησιμοθηρικά και με τη λογική της αγοράς εργασίας, δηλαδή τι μπορώ να σπουδάσω έτσι ώστε να βρω δουλειά που να μην απειλείται από την ΤΝ, δεν ξέρω αν θα έχουμε απάντηση.

Νομίζω ότι ο πιο σωστός τρόπος να το βλέπουμε είναι ο εξής: ακόμα κι αν απειληθούν και αντικατασταθούν τα πάντα από την ΤΝ, πάλι θα έχει νόημα η άσκηση του μυαλού. Πάλι θα έχει νόημα η κριτική σκέψη, με την ίδια λογική που, ενώ έχουμε αυτοκίνητα και πηγαίνουμε γρήγορα, πάει ο κόσμος και με ποδήλατο γιατί το κάνει κέφι ή πηγαίνουμε και κάνουμε γυμναστική και γυμνάζουμε τους μυς μας όχι γιατί θα πρέπει να κουβαλάμε βάρη όλη μας τη ζωή, αλλά το κάνουμε για να αναπτύσσουμε το σώμα μας. Με την ίδια λογική, νομίζω ότι θα έχει νόημα να κάνουμε αυτή τη γυμναστική του μυαλού —κάνοντας φιλοσοφία, μαθηματικά ή οτιδήποτε άλλο—, ανεξάρτητα από το τι κάνει η ΤΝ και πόσο μπορεί να μας απειλεί στο επίπεδο της εργασίας, και να αντλούμε χαρά από αυτό.

ΕΡ: Αυτή όμως η διευκόλυνση της ζωής μας, μήπως καταπιέζει εν τέλει το σώμα και το μυαλό; Δηλαδή, όπως όταν κάνουμε καθιστική ζωή, δεν ανεβαίνουμε σκάλες αλλά παίρνουμε το ασανσέρ ή όταν δεν περπατάμε και παίρνουμε παντού το αυτοκίνητο, δε γυμνάζονται οι μύες και αποδυναμώνονται. Μήπως και η ΤΝ, με αυτή την έννοια, αποδυναμώνει προοδευτικά το μυαλό, όσο πιο πολύ επαφίεται ο άνθρωπος σε αυτή για νοητικές διεργασίες;

ΑΠ: Ναι, αυτό το έχουμε ήδη δει, νομίζω. Υπάρχουν μετρήσεις που λένε ότι η χρήση της ΤΝ παραλύει τον εγκέφαλο, κάνει ζημιά. Σαφώς κάνει ζημιά και γι’ αυτό, όπως υπάρχουν τα γυμναστήρια, νομίζω ότι θα είναι καλό να ανακαλύψουμε πάλι τη χαρά της γυμναστικής του μυαλού, από μόνη της. Ενδεχομένως, πάλι όχι χρησιμοθηρικά.

ΕΡ: ‘Αρα, σε αυτό το πλαίσιο, έρχεται και η εισαγωγή των εργαλείων ΤΝ μέσα στην εκπαίδευση, έτσι ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν και τι είναι αυτό, τι τους προσφέρει, πώς θα πρέπει να το χρησιμοποιούν, πόσο θα πρέπει να βασίζονται σε αυτό; Υπάρχει, δηλαδή, χώρος στην εκπαίδευση για την ΤΝ;

ΑΠ: Νομίζω ναι. Στο μέτρο που η εκπαίδευση είναι που προετοιμάζει τα παιδιά να βγουν στον κόσμο αύριο και να καταλάβουν τον κόσμο στον οποίο ζουν. Νομίζω πρέπει να ξέρουν τι είναι αυτό το πράγμα, όπως τους μαθαίνουμε τι είναι ένα αυτοκίνητο ή οτιδήποτε άλλο. Προφανώς πρέπει να μάθουν να το χρησιμοποιούν, με έναν τρόπο που πρέπει να παρακολουθεί την εξέλιξη. Πρέπει επίσης να μάθουν, να το βλέπουν κριτικά, να καταλαβαίνουν τι είναι αυτό το εργαλείο. Σε τι μας βοηθάει, τι ζημιά μπορεί να κάνει ενδεχομένως, ποια είναι τα διάφορα ηθικά διλήμματα, πώς λειτουργεί. ‘Αρα ναι. Νομίζω πρέπει να υπάρχει την εκπαίδευση και να υπάρχει και ως εργαλείο πάλι, και η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης πάνω σε αυτό το εργαλείο.

ΕΡ: Αυτό θα προϋπέθετε και οι περισσότερους καθηγητές στο κομμάτι των θεωρητικών μαθημάτων, σε επίπεδο σχολείου;

ΑΠ: Νομίζω υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αναπτυχθεί η κριτική σκέψη στο σχολείο, δεν χρειάζονται μαθήματα φιλοσοφίας. Και ο ιστορικός βλέπει κριτικά την ιστορία, όταν διδάσκει ιστορία και ο μαθηματικός μπορεί να βλέπει κριτικά τα μαθηματικά. Μέσα σε κάθε επιστήμη υπάρχει αυτός ο αναστοχασμός και η κριτική σκέψη, όπως υπάρχουν και τα διάφορα διλήμματα γύρω από τη χρήση ΤΝ σε κάθε αντικείμενο. Επομένως, ο κάθε εκπαιδευτικός έχει έρθει σε επαφή με διάφορα τέτοια διλήμματα.

Μπορεί να κάνει κάποιος ιστορία και να μαθαίνει γεγονότα ή να κάνει ιστορία βάζοντας διάφορα διλήμματα: τι θα έκανες αν ήσουν σε αυτή την κατάσταση, σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο και έπρεπε να πάρεις μια απόφαση;

Με αυτόν τον τρόπο εισάγονται τα παιδιά, ανάλογα με την εκπαιδευτική βαθμίδα βέβαια, σε διάφορα διλήμματα. Και θεωρώ ότι μπορούν να μπουν στο πλαίσιο διδασκαλίας απλά διλήμματα που προκύπτουν από τον αυτοματισμό, μέχρι διλήμματα του τύπου, όταν έχεις μια καινούργια τεχνολογία στα αυτοκίνητα για παράδειγμα, ποιες είναι οι επιπτώσεις της, τι φρένα πρέπει να βάλεις, πώς προγραμματίζεις τη γλώσσα, πώς μιλάει στο χρήστη. Τον καλοπιάνει; Του δίνει πληροφορίες για τα πάντα; Αρνείται να του δώσει πληροφορίες για πράγματα που θα ήταν επικίνδυνα ενδεχομένως και με ποια κριτήρια; Η γλώσσα της ΤΝ, ο προγραμματισμός, όταν απαντάει, απαντάει με βάση κάποιες αξίες. Ποιες είναι αυτές οι αξίες, και ποιος τις καθορίζει, με βάση τι. Όλα αυτά θεωρώ ότι μπορούν να μπουν και στο πλαίσιο διδασκαλίας, μέσα στο σχολείο. Πιστεύω πολύ σε αυτό, την κριτική σκέψη και τον αναστοχασμό, πάντα, όποιο αντικείμενο και να κάνεις.

ΕΡ: Αυτό είναι, άλλωστε, η φιλοσοφία;

ΑΠ: Η Φιλοσοφία είναι αναστοχασμός. Το να σκέφτομαι κριτικά και να θέτω κάποια ερωτήματα ως προς το τι προϋποθέτουν αυτά που κάνω. Εάν δεν θέσω αυτά τα ερωτήματα, απλώς σημαίνει ότι δεν έχω συνείδηση των προϋποθέσεων που έχω εγώ, ούτως ή άλλως.

Η φιλοσοφία είναι απλώς να γυρίζεις τον προβολέα προς τα μέσα, να βλέπεις τις προϋποθέσεις σου, να τις συνειδητοποιείς και ενδεχομένως, καμιά φορά, να τις εξετάζεις ή να βλέπεις πού μπορεί να είναι αμφισβητήσιμες.

ΕΡ: ‘Αρα γι’ αυτό είναι και τόσο απαραίτητη στην ανάπτυξη της ΤΝ;

ΑΠ: Είναι παντού. Ειδικά για την ΤΝ, πρέπει να τον φτιάξουμε εμείς αυτόν τον προβολέα, πρέπει να του πούμε εμείς του μηχανήματος τι φιλοσοφικές προϋποθέσεις θα έχει. Οπότε αναγκαστικά πρέπει να είμαστε συνειδητοποιημένοι.

ΕΡ: Είναι, λοιπόν, παντού και είναι απαραίτητη η Φιλοσοφία…

ΑΠ: Ο κόσμος αλλάζει συνεχώς. Αλλάζουν οι εργασίες, αλλάζουν οι ανάγκες… Είναι πολύ δύσκολο να πει κανείς «θα μάθω αυτή τη δεξιότητα σήμερα, θα τη μάθω καλά και θα την κάνω τα επόμενα 50 χρόνια», είναι σχεδόν αδύνατο. Επομένως, τι χρειάζεται; Να μπορείς να προσαρμόζεσαι, να μπορείς να μαθαίνεις. Είτε μαθαίνοντας ένα πράγμα καλά, το οποίο θα σου δώσει κάποιες δεξιότητες και ικανότητες να μάθεις και κάτι άλλο, είτε κατακτώντας έναν τρόπο σκέψης.

Αυτό που προσφέρουν οι ανθρωπιστικές σπουδές, και ίσως η φιλοσοφία λίγο περισσότερο, είναι έναν πολύ γενικό τρόπο σκέπτεσθαι, ο οποίος εφαρμόζεται λίγο πολύ παντού. Δηλαδή το να σκέφτεσαι κριτικά, να εξετάζεις τη λογική δομή ενός επιχειρήματος. Αν κάτι έχει νόημα, δεν έχει νόημα. Υπό ποιες προϋποθέσεις. Αυτά είναι τρόποι σκέψης που τις βλέπεις παντού ό,τι και να κάνεις.

Σ.Σ.: Επισυνάπτεται φωτογραφία με προέλευση: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Minda de Gunzburg Center for European Studies (CES) at Harvard University / ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ιαπωνία: Σεισμός 5,9 βαθμών κοντά στο Τόκιο – δεκάδες τραυματίες

Από

Έμβολος

23/08/2026

Σεισμός μεγέθους 5,9 βαθμών σημειώθηκε σήμερα τα ξημερώματα τοπική ώρα στα περίχωρα του Τόκιο, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν 37 άνθρωποι, ανακοίνωσε η Ιαπωνική Υπηρεσία Διαχείρισης Πυρκαγιών και Καταστροφών.

Ο σεισμός ήταν αρκετά ισχυρός ώστε να γίνει αισθητός στην πρωτεύουσα της Ιαπωνίας και τα περίχωρά της, ενώ ενεργοποιήθηκαν τα συστήματα προειδοποίησης.

Η δόνηση σημειώθηκε στο νότιο τμήμα του νομού Ιμπαράκι, κοντά στο Τόκιο, περίπου στις 02:00 (τοπική ώρα, 20:00 ώρα Ελλάδας) και είχε εστιακό βάθος 68 χιλιομέτρων, ανακοίνωσε σήμερα η μετεωρολογική υπηρεσία της Ιαπωνίας (JMA), πρόσθέτοντας ότι δεν έχει εκδοθεί προειδοποίηση για τσουνάμι.

Το Ινστιτούτο Γεωλογικών Ερευνών των ΗΠΑ (USGS) εκτίμησε το μέγεθός του στους 5,8 βαθμούς.

Πέρα από τους 37 ανθρώπους που τραυματίστηκαν, ένα κτίριο στη Σαϊτάμα, βόρεια του Τόκιο, υπέστη μικρές ζημιές όμως προς το παρόν δεν υπάρχουν αναφορές για σοβαρές ζημιές σε κτίρια. Από τον σεισμό δημιουργήθηκαν προβλήματα στη κυκλοφορία των περιφερειακών τραίνων στην ιαπωνική πρωτεύουσα, σύμφωνα με τη διαχειρίστρια εταιρεία East Japan Railway Company.

Παράλληλα η JMA προειδοποίησε για τον αυξημένο κίνδυνο κατολισθήσεων, καθώς ο σεισμός ενδέχεται να αποδυνάμωσε το έδαφος στην περιοχή στην οποία χθες Σάββατο το απόγευμα σημειώθηκαν καταρρακτώδεις βροχές.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυρ. Μητσοτάκης: Πρόωρη αποπληρωμή χρέους 13 δισ. Ευρώ – Μήνυμα στην Τουρκία: «Διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση»

Από

Έμβολος

23/08/2026

Με αναφορά στις πυρκαγιές των τελευταίων εβδομάδων, την πορεία της οικονομίας και τη νέα πρόωρη αποπληρωμή δημόσιου χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ, αλλά και με σαφές μήνυμα προς την Τουρκία για τις αντιδράσεις της στο Ειδικό Χωροταξικό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, επανήλθε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανασκόπησή του, μετά τη «μικρή αυγουστιάτικη παύση» των δύο προηγούμενων εβδομάδων.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, στα νέα Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τις ΑΠΕ, στα έργα διαχείρισης νερού στην Κρήτη, στις αλλαγές στις αγροτικές ενισχύσεις μέσω της πλατφόρμας myAGRO, στη ρύθμιση για τους λεγόμενους «ενεργειακούς τουρίστες», καθώς και στη νομοθετική κατοχύρωση του «Δικαιώματος στη Λήθη» για ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου.

Οι πυρκαγιές

Ξεκινώντας από τις πυρκαγιές, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι αποτελούν πλέον μια πραγματικότητα με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπη ολόκληρη η Ευρώπη, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Επανέλαβε ότι «η κλιματική αλλαγή δεν βάζει τις φωτιές», αλλά κάνει πολύ δυσκολότερες τις συνθήκες όταν αυτές εκδηλώνονται.

Όπως ανέφερε, φέτος καταγράφηκαν πολύ ισχυροί άνεμοι, οι οποίοι, σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο, διατηρήθηκαν επί 20 ημέρες σε πολύ υψηλές τιμές, ασυνήθιστες ακόμη και για το ελληνικό καλοκαίρι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη Βοιωτία και τη Δυτική Αττική, οι συνθήκες ήταν τέτοιες ώστε για κάποια χρονικά διαστήματα δεν μπορούσαν να επιχειρήσουν ούτε τα εναέρια μέσα.

Παρά τις δυσκολίες, ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι οι καμένες εκτάσεις στην Ελλάδα είναι φέτος λιγότερες τόσο σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια όσο και σε σχέση με άλλες μεσογειακές χώρες. Από τις αρχές Αυγούστου, οι πυροσβεστικές δυνάμεις και οι εθελοντές κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν περισσότερες από 500 δασικές πυρκαγιές, ενώ από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου ο αριθμός τους ανέρχεται σε 2.700.

Όπως είπε ο κ. Μητσοτάκης, τουλάχιστον 1.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν εγκαίρως με πλωτά μέσα από ενεργά μέτωπα, ενώ έγινε προσπάθεια να σωθούν όσο το δυνατόν περισσότερα σπίτια και επιχειρήσεις.

Τόνισε, ωστόσο, ότι οι ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν «επισκιάζουν οτιδήποτε άλλο μπορούμε να πούμε», εκφράζοντας τη συμπαράστασή του στις οικογένειες των θυμάτων και σε όσους είδαν τις περιουσίες τους να καταστρέφονται ή να απειλούνται.

Οι αυτοψίες στις πληγείσες περιοχές συνεχίζονται, όπως ανέφερε, προκειμένου οι αποζημιώσεις, τα επιδόματα και οι ενισχύσεις να καταβληθούν το ταχύτερο δυνατό στους δικαιούχους. «Θα είμαστε δίπλα στους ανθρώπους που επλήγησαν, για όσο χρειαστεί», σημείωσε.

Πρόωρη αποπληρωμή χρέους 13 δισ. ευρώ μέσα στο 2026

Περνώντας στην οικονομία, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι μέσα στο 2026 η κυβέρνηση προχωρά σε ακόμη μία πρόωρη αποπληρωμή δημόσιου χρέους, ύψους 13 δισ. ευρώ.

Όπως επισήμανε, μαζί με τα 36 δισ. ευρώ που έχουν ήδη αποπληρωθεί πρόωρα από το 2019, η Ελλάδα καταγράφει, σύμφωνα με τον ίδιο, την ταχύτερη μείωση χρέους στην Ευρώπη.

Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη μείωση του δημόσιου χρέους όχι μια «αφηρημένη έννοια», αλλά μια μορφή «εθνικής απελευθέρωσης», υποστηρίζοντας ότι όσο περιορίζονται οι υποχρεώσεις του Δημοσίου τόσο αυξάνονται οι δυνατότητες στήριξης των πολιτών και βελτιώνονται οι όροι δανεισμού των επιχειρήσεων.

Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στη διάσταση της διαγενεακής δικαιοσύνης, σημειώνοντας ότι «δεν μπορούμε να φορτώνουμε στα παιδιά μας λογαριασμούς που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν».

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην απόφαση του ιαπωνικού οίκου αξιολόγησης R&I να αναβαθμίσει τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας από σταθερές σε θετικές. Όπως σημείωσε, ο οίκος εκτιμά ότι, παρά τις διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι ρυθμοί ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα παραμείνουν ισχυροί το 2026, λόγω των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ο πρωθυπουργός παρέπεμψε, μάλιστα, στη ΔΕΘ, σημειώνοντας ότι σε δύο εβδομάδες θα έχει περισσότερα να πει για την οικονομία.

FinStart για περίπου 40.000 μαθητές

Στην ανασκόπησή του ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε επίσης ότι από τη νέα σχολική χρονιά ξεκινά σταδιακά το πρόγραμμα FinStart του υπουργείου Παιδείας, το οποίο θα αφορά περίπου 40.000 μαθητές και μαθήτριες της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Στόχος είναι οι μαθητές να αποκτήσουν βασικές πρακτικές γνώσεις οικονομικής διαχείρισης, ώστε να κατανοούν καλύτερα το οικονομικό περιβάλλον, να διαχειρίζονται σωστά τα χρήματά τους και να λαμβάνουν πιο υπεύθυνες αποφάσεις.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στους κινδύνους της ψηφιακής οικονομίας και στην αναγνώριση οικονομικών απατών και παγίδων. «Δεν θέλουμε, προφανώς, να κάνουμε τα παιδιά οικονομολόγους. Θέλουμε να γίνουν ενημερωμένοι πολίτες», ανέφερε.

Η Meridiam στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και στη συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.

Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, η εξέλιξη δίνει στο έργο νέα χρηματοδοτική και τεχνική ισχύ, ενώ η γαλλική Nexans αναλαμβάνει την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου.

Χαρακτήρισε τη συμφωνία «ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης» στις ελληνικές ενεργειακές υποδομές, επισημαίνοντας ότι η διασύνδεση θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, συνδέοντας το νησί με το ελληνικό δίκτυο.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι το έργο ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικού ενεργειακού κόμβου της περιοχής, αυξάνει την ενεργειακή ασφάλεια και δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες αξιοποίησης καθαρής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές.

Μήνυμα στην Τουρκία: «Διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση»

Εκτενή αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός και στα νέα Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τα οποία τέθηκαν πλέον σε ισχύ, ενώ το αντίστοιχο Χωροταξικό για τη Βιομηχανία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Όπως εξήγησε, για τον Τουρισμό προβλέπεται διαφοροποιημένη αντιμετώπιση των περιοχών ανάλογα με την τουριστική πίεση που ήδη δέχονται και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Αντίστοιχα, για τις ΑΠΕ προβλέπονται αυστηρότερα όρια σε ευαίσθητες περιοχές, όπως μικρά νησιά, περιοχές Natura, δάση και αρχαιολογικοί χώροι.

Ο κ. Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα στις αντιδράσεις της Τουρκίας μετά την ανακοίνωση του Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ και στην επαναφορά τουρκικών ισχυρισμών περί «γκρίζων ζωνών».

«Η θέση μας είναι ξεκάθαρη και δεν αλλάζει: η Ελλάδα κινείται με βάση το Διεθνές Δίκαιο, ασκεί τα δικαιώματά της και δεν πρόκειται να αφήσει απειλές ή παράνομες διεκδικήσεις να καθορίσουν τις αποφάσεις της», ανέφερε.

Υπογράμμισε ότι η Αθήνα εξακολουθεί να επιδιώκει τον διάλογο και τις σχέσεις καλής γειτονίας με την Άγκυρα, πρόσθεσε όμως: «Διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση. Και σίγουρα δεν σημαίνει ότι θα σταματήσουμε να κάνουμε όσα θεωρούμε σωστά και αναγκαία για τη χώρα μας».

Έργα για το νερό στο Λασίθι

Στην Κρήτη, σε τροχιά υλοποίησης μπαίνουν τα έργα διαχείρισης νερού στο Λασίθι, μετά την υπογραφή της σχετικής σύμβασης.

Πρόκειται για δύο ανεξάρτητα αρδευτικά δίκτυα, στη Λιμνοδεξαμενή Χοχλακίων και στο Φράγμα Αγίου Ιωάννη Ιεράπετρας. Το πρώτο τμήμα, στον Δήμο Σητείας, προβλέπεται να λειτουργήσει εντός 18 μηνών, ενώ ολόκληρο το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 42 μήνες.

Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τις παρεμβάσεις με την κλιματική κρίση και τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η Μεσόγειος, επισημαίνοντας ότι «η εποχή της επάρκειας και της σπατάλης των υδάτινων αποθεμάτων παρήλθε».

Όπως τόνισε, κάθε κυβικό μέτρο νερού αποκτά πλέον στρατηγική αξία, ιδιαίτερα για τον πρωτογενή τομέα.

myAGRO και αλλαγές στις αγροτικές ενισχύσεις

Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα myAGRO αποτελεί πλέον το σημείο υποβολής των αιτήσεων για τις αγροτικές ενισχύσεις του 2026.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η διαδικασία απλοποιείται, καταργείται η ανάρτηση χειρόγραφων μισθωτηρίων και οι ενισχύσεις συνδέονται με πραγματικά και διασταυρωμένα δεδομένα.

Όσοι παραγωγοί υποβάλουν την αίτησή τους έως τις 15 Σεπτεμβρίου προβλέπεται να λάβουν προκαταβολή έως τις 31 Οκτωβρίου, ενώ για τις υπόλοιπες αιτήσεις η σχετική προθεσμία είναι έως τις 30 Νοεμβρίου.

Παράλληλα, τις αιτήσεις για λογαριασμό των παραγωγών θα μπορούν πλέον να υποβάλλουν, μεταξύ άλλων, γεωπόνοι, κτηνίατροι, δασολόγοι, λογιστές και λογιστικά γραφεία.

«Το ζητούμενο τώρα είναι πολύ συγκεκριμένο: οι ενισχύσεις να φτάνουν σωστά και έγκαιρα σε αυτούς που πραγματικά τις δικαιούνται», σημείωσε.

Τέλος στον «ενεργειακό τουρισμό»

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στη νέα ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό», δηλαδή την πρακτική καταναλωτών να αφήνουν απλήρωτους λογαριασμούς και να αλλάζουν διαδοχικά παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.

Με το νέο σύστημα, οι προμηθευτές θα μπορούν να επισημαίνουν στον ΔΕΔΔΗΕ τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και, εφόσον ένας καταναλωτής συγκεντρώσει τρεις τέτοιες επισημάνσεις, δεν θα μπορεί να αλλάξει πάροχο έως ότου εξοφλήσει ή ρυθμίσει το χρέος του.

Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι η ρύθμιση δεν στρέφεται εναντίον όσων αντιμετωπίζουν πραγματική οικονομική δυσκολία και επιχειρούν να ρυθμίσουν τις υποχρεώσεις τους, αλλά εναντίον των «στρατηγικών κακοπληρωτών», οι οποίοι, όπως είπε, μεταφέρουν το κόστος στους συνεπείς καταναλωτές.

Με νόμο το «Δικαίωμα στη Λήθη» για ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου

Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης τη νομοθετική κατοχύρωση του λεγόμενου «Δικαιώματος στη Λήθη» για ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου.

Υπενθύμισε ότι τον Απρίλιο του 2024 είχε γίνει ένα πρώτο βήμα με την ένταξη της σχετικής πρόβλεψης στον Κώδικα Δεοντολογίας των ασφαλιστικών εταιρειών. Πλέον, η προστασία κατοχυρώνεται με νόμο.

Πρακτικά, πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας και εφόσον δεν έχει υπάρξει υποτροπή, τα δεδομένα μιας παλαιότερης διάγνωσης καρκίνου δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται σε ασφαλιστική σύμβαση η οποία συνδέεται με δάνειο ή άλλη σύμβαση πίστωσης.

Ο κ. Μητσοτάκης επισήμανε ότι η κυβέρνηση επέλεξε χρονικό διάστημα πέντε ετών, παρότι η σχετική ευρωπαϊκή Οδηγία επιτρέπει διάστημα έως και 15 ετών.

«Ένας άνθρωπος που έχει αφήσει πίσω του την ασθένεια δεν πρέπει να τη βρίσκει ξανά μπροστά του χρόνια αργότερα όταν προσπαθεί να προχωρήσει τη ζωή του», ανέφερε, κάνοντας λόγο για ένα «δίκαιο και πάγιο αίτημα» που αποκτά πλέον ισχύ νόμου.

Αναφορά σε Τσουκαλά, Ράμφο και Μάνο

Ο πρωθυπουργός έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στις απώλειες τριών προσωπικοτήτων μέσα στον Αύγουστο: του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, του Στέλιου Ράμφου και του Στέφανου Μάνου.

Όπως ανέφερε, οι τρεις τους άφησαν πίσω «τρεις διαφορετικές ματιές πάνω στην ίδια Ελλάδα». Ο Τσουκαλάς, σημείωσε, ανέλυε τις αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας μέσα στο διεθνές περιβάλλον, ο Ράμφος αναζητούσε στις βαθύτερες ρίζες της τις εξηγήσεις για την πορεία της, ενώ ο Μάνος αναζητούσε πρακτικές λύσεις για την υπέρβαση των διαχρονικών αδυναμιών της χώρας.

Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες και ιδέες τους, σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, τους συνέδεε μια κοινή απαίτηση: «να κοιταχτούμε στον καθρέφτη χωρίς αυταπάτες και να αποφασίσουμε ποια Ελλάδα θέλουμε να αφήσουμε πίσω μας».

Συγχαρητήρια στους Έλληνες αθλητές

Κλείνοντας την ανασκόπηση, ο πρωθυπουργός συνεχάρη τους Έλληνες αθλητές και τις Ελληνίδες αθλήτριες για τις επιτυχίες τους μέσα στον Αύγουστο στον στίβο, την κολύμβηση, την κωπηλασία, την ιστιοπλοΐα, τη σκοποβολή και την ενόργανη γυμναστική, καθώς και για τις πρωτιές που είχαν προηγηθεί στο πόλο ανδρών και κορασίδων.

Αναφέρθηκε ονομαστικά στους Τεντόγλου, Καραλή, Πετρούνια, Ρούσσου, Μητροπούλου, Ιακωβάκη, Χρήστου, Σίσκο, Μουσελίμη, Χιώτη, Αλεξίου, Μουρατίδου, Τριάντου, Σαμαρά, Θεοδωρακοπούλου, Γεροχρήστο, Μαρκαντωνάκη, Μπαξεβανάκη και Νικολαντωνάκη.

Συνεχάρη επίσης τους προπονητές και τις οικογένειές τους, υπογραμμίζοντας ότι η Πολιτεία θα συνεχίσει να στηρίζει τον ελληνικό αθλητισμό και τους ανθρώπους του.

«Αυτή ήταν η πρώτη “μετα-καλοκαιρινή” ανασκόπηση. Ευχαριστώ για τον χρόνο σας. Καλή Κυριακή!», κατέληξε ο πρωθυπουργός.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Προσωπικός Βοηθός»: Πότε ανοίγει η πλατφόρμα για νέες αιτήσεις

Από

Έμβολος

23/08/2026

Την ερχόμενη εβδομάδα ανοίγει, σύμφωνα με πληροφορίες, η πλατφόρμα υποβολής νέων αιτήσεων στο πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός», το οποίο έχει αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα και πανελλαδική εμβέλεια, με τη συνολική χρηματοδότησή του να ανέρχεται στο ποσό των 53 εκατ. ευρώ ετησίως από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.

Το πρόγραμμα, δε, περνά σε νέα φάση με σημαντικές αλλαγές, καθώς μεταξύ άλλων προβλέπεται αύξηση στις αμοιβές των προσωπικών βοηθών, αλλά και στις αμοιβές των μελών των επιτροπών αξιολόγησης.

Στο πλαίσιο του προγράμματος, το οποίο στηρίζει άτομα με αναπηρία στην καθημερινή τους ζωή, κάθε ωφελούμενος επιλέγει τον βοηθό του κι αποφασίζει την υποστήριξη που χρειάζεται, σύμφωνα με τις ανάγκες του. Η υπηρεσία παρέχεται εντός κι εκτός οικίας και μπορεί να αφορά στην εργασία, τις σπουδές, τις καθημερινές δραστηριότητες και τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.

Οι δικαιούχοι του προγράμματος

Στο πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός» μπορούν να συμμετάσχουν άτομα με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία, από 16 έως 67 ετών. Πρέπει να διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα, να είναι φορολογικοί κάτοικοι της χώρας και να διαθέτουν πιστοποίηση αναπηρίας από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) με ισχύ εφ’ όρου ζωής.

Απαιτείται ποσοστό κύριας πάθησης τουλάχιστον 67% ή κρίση ότι το άτομο είναι σε διαρκή κατάσταση που χρήζει συμπαράστασης. Κατ’ εξαίρεση, προβλέπεται η συμμετοχή ατόμων έως 75 ετών, στην περίπτωση που είχαν καταστεί δικαιούχοι του επιδόματος κίνησης πριν συμπληρώσουν το 67ο έτος της ηλικίας τους.

Τα εισοδηματικά όρια

Το ετήσιο εισοδηματικό όριο ανέρχεται σε 35.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, με προσαύξηση κατά 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος ή για το πρώτο ανήλικο μέλος μονογονεϊκού νοικοκυριού, και κατά 8.750 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος.

Προϋπόθεση είναι η διαβίωση σε κατοικία, ενώ όσοι δεν διαβιούν ακόμη σε κατοικία, θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση, να αξιολογηθούν και η ένταξή τους θα ενεργοποιείται μετά τη μετοίκησή τους.

Η διαδικασία των αιτήσεων

Οι αιτήσεις θα υποβληθούν ψηφιακά στην ιστοσελίδα prosopikosvoithos.gov.gr. Τα στοιχεία ελέγχονται αυτοματοποιημένα μέσω των δημόσιων μητρώων και με την υποβολή της αίτησης εκδίδεται άμεσα απόφαση για την επιλεξιμότητα και τη μοριοδότηση. Υπάρχει, δε, η δυνατότητα ηλεκτρονικής ένστασης.

Ειδική διεπιστημονική επιτροπή θα αξιολογεί τους αιτούντες με την υψηλότερη βαθμολογία στον χώρο διαμονής τους και, κατ’ εξαίρεση, μέσω τηλεδιάσκεψης. Η αξιολόγηση θα εξετάζει τις καθημερινές ανάγκες, τη λειτουργικότητα και τη συμβολή της προσωπικής βοήθειας στην εκπαίδευση, στην εργασία και στην κοινωνική συμμετοχή. Η υποστήριξη που παρέχει ήδη συγγενής ή άλλο πρόσωπο δεν θα λειτουργεί εις βάρος του αιτούντος.

Υψηλότερες αμοιβές

Μία από τις αλλαγές που επέρχονται είναι και η αύξηση της μηνιαίας προσωπικής βοήθειας. Ειδικότερα, από την 1η Ιανουαρίου του 2027 η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας θα ανέρχεται έως 416 ευρώ για μικρή ανάγκη, έως 831 ευρώ για μέτρια ανάγκη, έως 1.352 ευρώ για μεγάλη ανάγκη και έως 1.939 ευρώ για απόλυτη και διαρκή εξάρτηση.

Η κατάταξη θα γίνεται από ειδικές επιτροπές μετά από αξιολόγηση των αναγκών του κάθε ωφελούμενου.

Η επιλογή των βοηθών

Κάθε ωφελούμενος έχει τη δυνατότητα να επιλέγει από το Μητρώο, έναν έως τέσσερις Προσωπικούς Βοηθούς με ωριαία παροχή υπηρεσιών ή έναν Προσωπικό Βοηθό σε καθεστώς συνοίκησης.

Η ωριαία αποζημίωση (μεικτή) θα κυμαίνεται από 6 έως 7 ευρώ, ενώ στη συνοίκηση η μηνιαία αποζημίωση (μεικτή) θα ανέρχεται σε 1.200 ευρώ και ο ωφελούμενος θα λαμβάνει οικονομική ενίσχυση 250 ευρώ τον μήνα.

Σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους, οι ωφελούμενοι θα μπορούν να επιλέγουν ως Προσωπικό Βοηθό τον ή τη σύζυγό τους, το πρόσωπο με το οποίο έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή συγγενή α΄ ή β΄ βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας.

Οι υποψήφιοι Προσωπικοί Βοηθοί πρέπει να είναι ηλικίας από 18 έως 67 ετών, να έχουν δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα και να πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια. Η οριστική εγγραφή τους στο Μητρώο θα προϋποθέτει την επιτυχή ολοκλήρωση δωρεάν ψηφιακού προγράμματος εκπαίδευσης του Οργανισμού Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Η πρόβλεψη για τους σημερινούς ωφελούμενους

Κατά το πιλοτικό πρόγραμμα, που είχε χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, είχαν ενταχθεί 1.825 άτομα με αναπηρία και είχαν απασχοληθεί 3.043 Προσωπικοί Βοηθοί.

Όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον 60 ημέρες Προσωπικής Βοήθειας έως τις 30 Ιουνίου 2026 ή κατοικούσαν μόνιμα σε ορεινό ή νησιωτικό δήμο με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους θα παραμείνουν ωφελούμενοι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για τη συνέχιση της συμμετοχής τους από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα υποβάλουν μόνο Δήλωση Συναίνεσης, χωρίς νέο έλεγχο επιλεξιμότητας, μοριοδότηση ή επαναξιολόγηση.

Όσοι είχαν ενεργό συμφωνητικό στις 30 Ιουνίου 2026, αλλά δεν ανήκουν στην προηγούμενη κατηγορία, θα παραμείνουν επίσης ωφελούμενοι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Για να συνεχίσουν από την 1η Ιανουαρίου 2027, θα υποβάλουν αίτηση συμμετοχής με την ίδια διαδικασία που θα ισχύσει για τους νέους αιτούντες.

Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες στο πιλοτικό πρόγραμμα θα υποβάλουν νέα αίτηση από την αρχή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στάσου δίπλα μου, κράτα με σφιχτά… – Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

Από

Έμβολος

23/08/2026

Η αγκαλιά είναι η πιο τρυφερή κίνηση εκδήλωσης της αγάπης, της κατανόησης, της παρηγοριάς και της ασφάλειας. Το πιο σύνηθες είναι όταν βλέπουμε ένα δικό μας άνθρωπο για να τον χαιρετίσουμε, τον αγκαλιάζουμε και φιλιόμαστε σταυρωτά. Όταν θέλουμε να εκφράσουμε την τρυφερότητα και την στοργή μας στο παιδί μας τον «τυλίγουμε» στην αγκαλιά μας. Όταν κάποιος θέλει να κλάψει στον ώμο μας, τον παρηγορούμε με την ζεστή μας αγκαλιά. Όταν θέλουμε να δείξουμε τον έρωτα μας στο σύντροφο μας τον αγκαλιάζουμε και τον φιλάμε.

**Γράφει ο Ψυχολόγος – Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας (xidaras.gr)**

Η αγκαλιά μόνο όμορφα μπορεί να λειτουργήσει σε μία σχέση. Μπορεί να χαλαρώσει τον άλλον, να του απαλύνει τον πόνο, να τον κάνει να νιώσει οικεία και ζεστά, να φέρει δυο ανθρώπους πιο κοντά.

Η αγκαλιά δεν έχει ηλικία… όλοι την θέλουν, όλοι την ζητάνε!

Από τα βρεφικά χρόνια οι γονείς αγκαλιάζουν το μωρό για να το προστατεύσουν ως εύθραυστο ον. Το μωράκι θα τη ζητήσει με τη μορφή κλάματος. Ως παιδάκι το αγκαλιάζουν για να του δείξουν πως είναι δίπλα του ό,τι και αν χρειαστεί. Στην εφηβεία, εδώ περνούν τη φάση της ανεξαρτητοποίησης και οι αγκαλιές μπορεί να τους φαίνονται φορτικές αλλά στις δύσκολες στιγμές θα την επιζητήσουν είτε από τους γονείς είτε από τους φίλους. Στην ενήλικη ηλικία, η αγκαλιά έχει σημαντική θέση στην εκδήλωση της αγάπης.

Η αγκαλιά είναι για όλες τις στιγμές! Είτε σε στιγμές ευτυχίας είτε σε στιγμές λύπης. Η αγκαλιά αρμόζει παντού. Ταιριάζει και στη σχολική παράσταση για επιβράβευση και στον αδελφικό καβγά για παρηγοριά. Ταιριάζει και στους ανεκπλήρωτους έρωτες και στην ορκωμοσία. Ταιριάζει και στον γάμο και στην κηδεία. Είναι εκδήλωση συναισθημάτων χωρίς πολλά λόγια… μόνο με πράξη. Είναι μία μορφή επικοινωνίας… σωματικής.

Στην διάρκεια μιας αγκαλιάς νιώθουμε όμορφα, μας φτιάχνει την διάθεση και είναι πολύ σημαντική για την υγεία μας, καθώς λειτουργεί θεραπευτικά. Η θεραπευτική της δράση μοιράζεται και σε αυτόν που τη δίνει και σε αυτόν που την εισπράττει. Έρευνες έχουν δείξει πως η αγκαλιά αυξάνει την παραγωγή οξυτοκίνης, στην οποία μειώνει τα επίπεδα άγχους και της αρτηριακής πίεσης.

Για ποιο λόγο να είμαστε εγωιστές και να μην εκδηλώνουμε τα συναισθήματα με αγκαλιές, χάδια και φιλιά; Για ποιο λόγο αφήνετε να περνάει άσκοπα χρόνος;

Όλες οι αγκαλιές λειτουργούν όμορφα… και οι φιλικές και οι ερωτικές και οι συγγενικές…

Αγκαλιαστείτε… Δοκιμάστε το!

Γράφει ο Ψυχολόγος Γιάννης Ξηντάρας

ΗΠΑ: Το TikTok θα καταβάλει 400 εκατ. δολάρια για τη διευθέτηση αγωγής σχετικά με τη συλλογή προσωπικών δεδομένων ανηλίκων

Από

Έμβολος

23/08/2026

Το TikTok συμφώνησε να καταβάλει 400 εκατομμύρια δολάρια για τη διευθέτηση της δικαστικής διαμάχης σχετικά με τη συλλογή προσωπικών δεδομένων παιδιών, ανακοίνωσε το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ.

Ο συμβιβασμός δεν περιλαμβάνει παραδοχή ενοχής, διευκρινίζεται στην ανακοίνωση του υπουργείου, το οποίο επισημαίνει μεταξύ άλλων την αλλαγή ιδιοκτησιακού καθεστώτος του TikTok στις ΗΠΑ και την αναθεώρηση των πρακτικών απορρήτου της πλατφόρμας. Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ κατέθεσε αγωγή σε βάρος του TikTok το 2024, επί προεδρίας Μπάιντεν, κατηγορώντας την πλατφόρμα ότι επέτρεπε σε παιδιά ηλικίας κάτω των 13 ετών να δημιουργούν λογαριασμούς χωρίς γονική συναίνεση, παραβιάζοντας έτσι την αμερικανική νομοθεσία.

Οι διαδικτυακές πλατφόρμες στις ΗΠΑ θέτουν ως κατώτατο επιτρεπόμενο όριο για δημιουργία λογαριασμού την ηλικία των 13 ετών. Ωστόσο τα παιδιά μπορούν να παρακάμψουν τους περιορισμούς, δηλώνοντας ψευδή ημερομηνία γέννησης. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που καταλογίζουν σκόπιμη αδράνεια στις εταιρείες τεχνολογίας. Τον Ιανουάριο η ByteDance, η κινεζική μητρική εταιρεία του TikTok, αναγκάστηκε να παραχωρήσει τον έλεγχο των δραστηριοτήτων της στις ΗΠΑ σε κοινοπραξία που ελέγχεται από αμερικανούς επενδυτές, ώστε να διασφαλίσει το μέλλον της πλατφόρμας στη χώρα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

12 3...18,145 Σελίδα 1 από 18,145