Στην καθοριστική επίδραση της αρχαίας Ελλάδας στη διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού και ιδιαίτερα των Ηνωμένων Πολιτειών αναφέρθηκε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, στην ομιλία του στην Πνύκα, με φόντο την Ακρόπολη.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υπογράμμισε ότι, σε αντίθεση με τα ερείπια άλλων πολιτισμών που έχουν χαθεί από τη ζωντανή μνήμη, η Ακρόπολη εξακολουθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια να ασκεί μοναδική επιρροή στη φαντασία του δυτικού κόσμου.
«Υπάρχουν σπουδαία ερείπια σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε πολλές περιπτώσεις είναι τόποι όπου η Ιστορία μοιάζει να έχει εξαντλήσει τον εαυτό της, απομεινάρια μακρινών πολιτισμών που έχουν προ πολλού χαθεί από τη ζωντανή μνήμη. Όμως η Ακρόπολη είναι διαφορετική», ανέφερε.
Όπως σημείωσε, ο πολιτισμός που δημιούργησε όσα στέκουν στην Ακρόπολη «εδώ και χιλιάδες χρόνια αιχμαλωτίζει τη φαντασία του δυτικού κόσμου», ενώ γενιές πολιτικών ηγετών, καλλιτεχνών και φιλοσόφων στράφηκαν προς αυτόν «με θαυμασμό και δέος».
Ο Ρούμπιο παρατήρησε ότι το πέρασμα του χρόνου συχνά μετατρέπει ακόμη και μεγάλες νίκες και καταστροφικές ήττες σε απλές υποσημειώσεις των βιβλίων της Ιστορίας. Δεν συνέβη όμως, όπως είπε, το ίδιο με τους αρχαίους Έλληνες. «Οι Έλληνες της αρχαιότητας φαίνεται να ασκούν μια σχεδόν μυστικιστική δύναμη πάνω στη μνήμη μας. Μας καλούν να επιστρέφουμε σε αυτούς ξανά και ξανά», τόνισε.
Η καταστροφή της Ακρόπολης και η ανέγερση του Παρθενώνα
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έκανε εκτενή αναφορά στα γεγονότα του 480 π.Χ., όταν οι στρατιές του Ξέρξη έφθασαν στην Αθήνα και έβαλαν φωτιά στα ιερά της. Οι περισσότεροι Αθηναίοι είχαν ήδη εγκαταλείψει την πόλη με πλοία και είχαν καταφύγει σε κοντινό νησί. Μια μικρή ομάδα, ωστόσο, αρνήθηκε να εγκαταλείψει την πόλη και οχυρώθηκε στην Ακρόπολη.
Όπως περιέγραψε ο Ρούμπιο, οι Αθηναίοι προέβαλαν μια ύστατη αντίσταση, ρίχνοντας τεράστιους βράχους από τους γκρεμούς πάνω στους Πέρσες εισβολείς και καταφέρνοντας για ημέρες να κρατήσουν σε απόσταση «τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία εκείνης της εποχής». Τελικά καταβλήθηκαν. Οι Πέρσες λεηλάτησαν τους ναούς, έκαψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη. Όταν οι Αθηναίοι επέστρεψαν, συγκέντρωσαν τα κατεστραμμένα απομεινάρια της παλιάς Ακρόπολης και τα έθαψαν στον λόφο. Δεκαετίες αργότερα, υπό τον Περικλή, ύψωσαν τον Παρθενώνα.
«Εδώ και 25 αιώνες ο Παρθενώνας στέκει όρθιος. Αυτοκρατορίες αναδύθηκαν και κατέρρευσαν κάτω από τη σκιά του», ανέφερε ο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι οι απόγονοι των ανθρώπων που τον έχτισαν, «οι γιοι της Αθήνας και της Ρώμης», μετέφεραν τον πολιτισμό τους μέχρι τις άκρες της Γης.
«Ένα χρέος που ο χρόνος και η απόσταση δεν μπορούν να σβήσουν»
Ο Ρούμπιο συνέδεσε στη συνέχεια την κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας με την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. «Δυόμισι αιώνες μετά την ίδρυση της Αμερικανικής Δημοκρατίας, στην άλλη άκρη του κόσμου από το σημείο όπου βρίσκομαι σήμερα, στέκομαι εδώ ως υπουργός Εξωτερικών αυτής της Δημοκρατίας και ως δισέγγονος εποίκων που έφτασαν στον Νέο Κόσμο από την Ισπανία», ανέφερε.
Και πρόσθεσε: «Στέκομαι εδώ για να μαρτυρήσω ένα χρέος που κανένα πέρασμα του χρόνου και καμία γεωγραφική απόσταση δεν μπορούν ποτέ να σβήσουν». Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, «η ιστορία της Αμερικής, η ιστορία της χώρας μου, είναι γεμάτη από τα αποτυπώματα της αρχαιότητας».
Η ελληνική επιρροή, όπως είπε, είναι κυριολεκτικά χαραγμένη στην αρχιτεκτονική των αμερικανικών θεσμών, στους επιβλητικούς κίονες, στους τρούλους και στα μνημεία της αμερικανικής πρωτεύουσας. Στάθηκε ακόμη στη Φιλαδέλφεια, την πόλη όπου γεννήθηκε το αμερικανικό Σύνταγμα, επισημαίνοντας ότι ακόμη και το όνομά της είναι ελληνικό.
Ο Πλούταρχος και οι ιδρυτές της Αμερικής
Ο Μάρκο Ρούμπιο αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη γοητεία που ασκούσε η αρχαιότητα στους ανθρώπους που ίδρυσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε, οι ιδρυτές της χώρας του ήταν εξαιρετικά μελετημένοι στην Ιστορία και είχαν βαθιά επίγνωση της θέσης τους μέσα σε αυτήν. Ωστόσο, καμία άλλη εποχή του παρελθόντος δεν είχε αιχμαλωτίσει την προσοχή και τη φαντασία τους όσο η αρχαιότητα.
Επισήμανε μάλιστα ότι πολλοί εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν πως ο συγγραφέας που αναφέρεται συχνότερα στα Federalist Papers δεν ήταν κάποιος φιλόσοφος του Διαφωτισμού ή πολιτικός θεωρητικός, αλλά ο Πλούταρχος, «ο Έλληνας βιογράφος των μεγάλων ανδρών της Ελλάδας και της Ρώμης». Ο Ρούμπιο αναφέρθηκε στη συνέχεια στην επίδραση της αρχαίας Ελλάδας στις ιδέες των ιδρυτών των ΗΠΑ αλλά και ευρύτερα στους φιλοσόφους και τους πολιτικούς της Δύσης.
«Η Αθήνα μάς έδωσε τη δημοκρατία, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης μάς έδωσαν τη δυτική φιλοσοφία», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι αντιλήψεις για τον νόμο, την αρετή, την ιδιότητα του πολίτη και τη δημοκρατική διακυβέρνηση διαμορφώθηκαν στις ελληνικές πόλεις-κράτη.
Ακόμη και μεγάλο μέρος του σύγχρονου πολιτικού λεξιλογίου, πρόσθεσε, με λέξεις όπως «δημοκρατία», «τυραννία» και την ίδια τη λέξη «πολιτική», έχει τις ρίζες του στην Ελλάδα.
«Το να γνωρίσουμε εκείνους σημαίνει να γνωρίσουμε τον εαυτό μας»
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η οφειλή της Αμερικής και συνολικά της Δύσης προς την αρχαία Ελλάδα είναι πολύ βαθύτερη από τους θεσμούς και τις πολιτικές ιδέες που κληροδότησε. «Αυτά που οφείλουμε σε αυτόν τον τόπο, ως Αμερικανοί και ως άνθρωποι της Δύσης, είναι στην πραγματικότητα πολύ, πολύ βαθύτερα», ανέφερε.
Οι θεσμοί και οι ιδέες, όπως είπε, αποτελούσαν την εξωτερική έκφραση βαθύτερων χαρακτηριστικών των αρχαίων Ελλήνων: του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τον κόσμο, της φαντασίας τους, των αρετών που απαιτούσαν από τους πολίτες τους και όσων ήταν διατεθειμένοι να υπερασπιστούν. Ήταν, όπως χαρακτηριστικά είπε, «τα πράγματα για τα οποία έζησαν, πολέμησαν και πέθαναν».
«Το να γνωρίσουμε εκείνους σημαίνει να γνωρίσουμε τον ίδιο μας τον εαυτό», τόνισε ο Μάρκο Ρούμπιο. Και συνέχισε λέγοντας ότι «αυτό που άνθισε εδώ, σε αυτόν τον τόπο, ήταν η δυτική επιθυμία να ανακαλύψει…», ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην ομιλία του.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
