«Δεν με κάλεσε στα γενέθλιά του! Και κάλεσε σχεδόν όλη την τάξη!»
Το παιδί επιστρέφει από το σχολείο στενοχωρημένο. Αφήνει την τσάντα του στο πάτωμα και προσπαθεί να εξηγήσει τι συνέβη. Ο γονιός το ακούει και, θέλοντας να το καθησυχάσει, απαντά: «Έλα τώρα, σιγά το πράγμα! Έχεις τόσους άλλους φίλους. Μην κάνεις έτσι για ένα πάρτι».
Γράφει ο Ψυχολόγος – Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας
Η πρόθεση είναι καλή. Ο γονιός προσπαθεί να βοηθήσει το παιδί να δει το γεγονός στις πραγματικές του διαστάσεις. Μόνο που οι πραγματικές διαστάσεις ενός γεγονότος δεν είναι πάντοτε ίδιες για όλους.
Για έναν ενήλικα, μια πρόσκληση σε γενέθλια μπορεί να μοιάζει ασήμαντη. Για ένα παιδί όμως, η συμμετοχή σε μια παρέα, η αποδοχή από τους συνομηλίκους του και η αίσθηση ότι ανήκει κάπου αποτελούν σημαντικά κομμάτια της καθημερινότητάς του.
Αυτό που εμείς αντιμετωπίζουμε ως μια μικρή απογοήτευση μπορεί εκείνο να το βιώνει ως απόρριψη.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει όταν ένα παιδί στενοχωριέται επειδή έχασε ένα παιχνίδι, επειδή χάλασε ένα αγαπημένο του αντικείμενο ή επειδή ο καλύτερός του φίλος προτίμησε να παίξει με κάποιον άλλον.
Συχνά, προσπαθώντας να το ανακουφίσουμε, σπεύδουμε να του εξηγήσουμε γιατί δεν υπάρχει λόγος να στενοχωριέται. Του υπενθυμίζουμε ότι υπάρχουν σοβαρότερα προβλήματα, ότι σύντομα θα το ξεχάσει ή ότι δεν αξίζει να δίνει τόση σημασία.
Αυτές οι κουβέντες μπορεί να περιέχουν μια αλήθεια. Πράγματι, πολλά από όσα μας στενοχωρούν κάποια στιγμή χάνουν τη σημασία τους. Όμως το παιδί δεν βρίσκεται ακόμη σε εκείνη τη μελλοντική στιγμή. Βρίσκεται στο σήμερα, όπου αυτό που συνέβη το πονάει.
Και όταν ακούει επανειλημμένα ότι υπερβάλλει, μπορεί να αρχίσει να αμφιβάλλει για το αν όσα αισθάνεται είναι αποδεκτά ή αξίζουν την προσοχή των άλλων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να συμφωνούμε με κάθε αντίδρασή του ή να αντιμετωπίζουμε κάθε δυσκολία σαν μια μεγάλη κρίση.
Μπορούμε να αναγνωρίζουμε τη στενοχώρια του και ταυτόχρονα να το βοηθάμε να αποκτήσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης.
«Καταλαβαίνω ότι στενοχωρήθηκες που δεν σε κάλεσε. Ειδικά αφού τον θεωρείς φίλο σου. Θέλεις να μου πεις τι έγινε;»
Μια τέτοια απάντηση αφήνει χώρο στο παιδί να μιλήσει. Μας δίνει επίσης την ευκαιρία να καταλάβουμε τι ακριβώς το έχει πληγώσει, αντί να υποθέτουμε ότι γνωρίζουμε ήδη.
Μπορεί να ανακαλύψουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο το πάρτι όσο ο φόβος ότι δεν το συμπαθούν. Ή ότι η απογοήτευσή του συνδέεται με μια σειρά από προηγούμενες εμπειρίες που εμείς αγνοούσαμε.
Στη συνέχεια μπορούμε να συζητήσουμε μαζί του τι θα μπορούσε να κάνει, πώς να αντιμετωπίσει την κατάσταση ή αν χρειάζεται κάποια βοήθεια.
Η αναγνώριση των συναισθημάτων δεν εμποδίζει τα παιδιά να μάθουν να διαχειρίζονται τις απογοητεύσεις τους. Αντίθετα, μπορεί να τους προσφέρει την ασφάλεια που χρειάζονται για να τις επεξεργαστούν.
Ίσως τελικά ένα σημαντικό μέρος της γονεϊκότητας να είναι η προσπάθεια να θυμόμαστε ότι ο κόσμος των παιδιών έχει τη δική του κλίμακα.
Και ότι, ακόμη κι όταν κάτι μας φαίνεται μικρό, μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε με σεβασμό, επειδή για τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας εκείνη τη στιγμή είναι σημαντικό.
Μια οριακή τιμή σακχάρου μπορεί εύκολα να χαθεί ανάμεσα σε δύο καθησυχαστικές φράσεις: «Δεν έχω διαβήτη» και «Θα προσέξω λίγο τη διατροφή μου».
Μαζί της, όμως, μπορεί να χαθεί και μια πολύτιμη ευκαιρία πρόληψης. Ο προδιαβήτης δεν σημαίνει ότι η εμφάνιση διαβήτη είναι αναπόφευκτη. Είναι, ωστόσο, ένα σήμα που χρειάζεται να μας κινητοποιήσει, καθώς χωρίς παρέμβαση, ο κίνδυνος εκδήλωσης της νόσου τα επόμενα 3-5 χρόνια είναι αυξημένος. Την ίδια στιγμή, μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η απώλεια βάρους και η συστηματική σωματική δραστηριότητα μπορούν να μειώσουν κατά περίπου 60% τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε ανθρώπους υψηλού κινδύνου. Τις επισημάνσεις αυτές κάνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, καθηγητής Παθολογίας–Μεταβολικών Νοσημάτων της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, σε συνέντευξη που παραχωρεί στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου, με αφορμή την σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη. Ο καθηγητής εξηγεί, μεταξύ άλλων, γιατί το φυσιολογικό βάρος και η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείουν τον κίνδυνο, ποιοι χρειάζονται έλεγχο και πώς μια πρώτη οριακή μέτρηση μπορεί να γίνει η αφετηρία για ουσιαστικές αλλαγές.
Από το 100 έως το 125 υπάρχει περιθώριο να αλλάξει η πορεία
Ο προδιαβήτης, όπως αναφέρει ο κ. Μακρυλάκης, περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία η γλυκόζη στο αίμα είναι υψηλότερη από το φυσιολογικό, αλλά παραμένει κάτω από τα διαγνωστικά όρια του διαβήτη. «Ενδεικτικά, τιμές σακχάρου νηστείας από 100 έως 125 mg/dL, έπειτα από τουλάχιστον οκτώ ώρες χωρίς φαγητό, δείχνουν μια διαταραχή που χρειάζεται αξιολόγηση. Πρόκειται για ένα εργαστηριακό εύρημα που σηματοδοτεί αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 στο μέλλον, χωρίς αυτό να αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη. Σε ορισμένους ανθρώπους οι τιμές παραμένουν σταθερές, σε άλλους επανέρχονται στο φυσιολογικό και σε άλλους αυξάνονται. Ο τρόπος ζωής επηρεάζει σημαντικά αυτή την πορεία. Επομένως, η διαπίστωση ότι το σάκχαρο είναι οριακό δεν δικαιολογεί εφησυχασμό. Αποτελεί ευκαιρία για παρέμβαση, πριν η διαταραχή εξελιχθεί».
Τα γονίδια δεν αλλάζουν — οι καθημερινές συνήθειες μπορούν
Η κληρονομικότητα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει διαβήτης τύπου 2 σε συγγενείς πρώτου βαθμού, όπως οι γονείς και τα αδέλφια. Ωστόσο, η γενετική προδιάθεση δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει οπωσδήποτε τη νόσο. «Ούτε η ηλικία στην οποία νόσησε ένας συγγενής αποτελεί ασφαλή οδηγό για το πότε μπορεί να εμφανιστεί διαβήτης στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Το γεγονός ότι ένας γονιός εμφάνισε διαβήτη στα 80 του δεν αποκλείει το παιδί του να εμφανίσει τη νόσο πολύ νωρίτερα, ιδιαίτερα εάν συνυπάρχει παχυσαρκία. Ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και στην εφηβεία, σε συνθήκες σοβαρής παχυσαρκίας. Από την άλλη πλευρά, το φυσιολογικό βάρος δεν αποκλείει τη νόσο, καθώς η παχυσαρκία δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας κινδύνου».
Αισθάνομαι καλά δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζομαι έλεγχο – Σύσταση για προληπτικό έλεγχο στα 35
Ο προδιαβήτης συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα, ενώ και ο διαβήτης στα αρχικά του στάδια μπορεί να περάσει απαρατήρητος. Έτσι, κάποιος μπορεί να αισθάνεται απολύτως καλά και να αγνοεί ότι οι τιμές του έχουν αυξηθεί, επισημαίνει ο καθηγητής, για να τονίσει στη συνέχεια ότι η σύσταση για προληπτικό έλεγχο αφορά όλο τον πληθυσμό από την ηλικία των 35 ετών, ανεξάρτητα από την παρουσία παχυσαρκίας ή οικογενειακού ιστορικού. «Στον έλεγχο χρησιμοποιούνται απλές εξετάσεις, όπως το σάκχαρο νηστείας και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, οι οποίες μπορούν να αναδείξουν, είτε ήδη υπάρχοντα διαβήτη, είτε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισής του. Για ανθρώπους με επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως ο συνδυασμός παχυσαρκίας και οικογενειακού ιστορικού, ο έλεγχος χρειάζεται να αρχίζει νωρίτερα. Οι γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης, χρειάζονται συστηματική παρακολούθηση και μετά την εγκυμοσύνη, καθώς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη στο μέλλον».
Απώλεια βάρους 5–7% και δυόμισι ώρες κίνησης την εβδομάδα
Οι αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν την εξέλιξη του προδιαβήτη δεν προϋποθέτουν απαραίτητα θεαματική απώλεια κιλών. Σύμφωνα με τον κ. Μακρυλάκη, για έναν άνθρωπο με υπερβάλλον βάρος, η απώλεια περίπου 5–7% του αρχικού του βάρους, σε συνδυασμό με αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, μπορεί να προσφέρει σημαντικό όφελος. Ο στόχος που περιγράφει είναι περίπου δυόμισι ώρες σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα, με το περπάτημα να αποτελεί μια προσιτή επιλογή. «Το γυμναστήριο μπορεί να βοηθήσει, ωστόσο το βασικό ζητούμενο είναι να ενταχθεί περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητα και να περιοριστεί η πρόσληψη θερμίδων, με τρόπο που να μπορεί να διατηρηθεί».
Πότε μπαίνει στη συζήτηση η φαρμακευτική αγωγή
Η απόφαση για φαρμακευτική παρέμβαση στον προδιαβήτη δεν είναι ίδια για όλους. Ο κ. Μακρυλάκης εξηγεί ότι υπάρχουν συστάσεις επιστημονικών οργανισμών για τη χορήγηση αγωγής σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, όπως σε άτομα με σοβαρή παχυσαρκία, ή σε γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι οι αποφάσεις εξατομικεύονται. «Παρότι σε ορισμένες περιπτώσεις προδιαβήτη μπορεί να συστηθεί φαρμακευτική αγωγή, δεν υπάρχει φάρμακο ειδικά για την πρόληψη του διαβήτη που να αποζημιώνεται».
Η πρόληψη χάνεται όταν η οριακή τιμή μένει χωρίς συνέχεια
Το μεγαλύτερο λάθος, κατά τον καθηγητή, είναι να εντοπίζεται μια οριακή τιμή και να μη δίνεται συνέχεια. «Η υποτίμησή της, επειδή είναι λίγο αυξημένη ή επειδή άλλοι άνθρωποι έχουν υψηλότερες τιμές, μπορεί να στερήσει τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης. Η αξιολόγηση, μάλιστα, χρειάζεται να ξεπερνά τη μεμονωμένη μέτρηση του σακχάρου. Η αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη, το κάπνισμα, το βάρος και η καθιστική ζωή συνθέτουν το συνολικό προφίλ κινδύνου κάθε ανθρώπου και πρέπει να αντιμετωπίζονται συνδυαστικά. Γι’ αυτό, οι συγκρίσεις με έναν συγγενή ή έναν γείτονα δεν βοηθούν. Χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση και ένα οργανωμένο σχέδιο, προσαρμοσμένο στην καθημερινότητα και στις δυνατότητες του καθενός».
Το ζητούμενο είναι οι καλές τιμές να διατηρηθούν
Η επιστροφή του σακχάρου στο φυσιολογικό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια ολοκληρώθηκε. Ο κ. Μακρυλάκης επισημαίνει ότι κρίσιμο ζητούμενο είναι η διατήρηση του αποτελέσματος, ιδιαίτερα όταν έχει προηγηθεί απώλεια βάρους. «Η επαναπρόσληψη των κιλών και οι διαδοχικές αυξομειώσεις δυσκολεύουν αυτή την προσπάθεια. Επομένως, η πρόληψη χρειάζεται συνέχεια και υποστήριξη, ώστε οι αλλαγές να παραμείνουν μέρος της καθημερινότητας. Η στήριξη της οικογένειας και η πρόσβαση σε κατάλληλες δομές έχουν ουσιαστικό ρόλο».
Το έντονο ροχαλητό, η κούραση που δεν υποχωρεί μετά τον ύπνο και τα κενά μνήμης μπορεί να έχουν έναν κοινό παρονομαστή: την υπνική άπνοια.
Μια διαταραχή που δεν μας στερεί μόνο την ξεκούραση, αλλά συνδέεται με τη λειτουργία της μνήμης και δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο με τα επιπλέον κιλά. Τα στοιχεία που παραθέτει σε συνέντευξη του στο Πρακτορείο Fm και στην Τάνια Μαντουβάλου ο πνευμονολόγος-υπνίατρος τέως διευθυντής και ιδρυτής του πρώτου Εργαστηρίου Διαταραχών Ύπνου στην Ελλάδα, στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» Μάνος Βαγιάκης είναι εντυπωσιακά: Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες η υπνική άπνοια συνδέεται με 33% μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας και 45% μεγαλύτερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ, ενώ πλήττει το 75% των ατόμων με παχυσαρκία. Πώς αναγνωρίζουμε τα σημάδια, πότε η δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να σχετίζεται με τον κακό ύπνο και ποιες νέες θεραπείες βρίσκονται υπό μελέτη; Απαντήσεις σε αυτά και άλλα κρίσιμα ερωτήματα δίνει ο διακεκριμένος υπνίατρος, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, αλλά και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του 5ου Πανελληνίου Συνεδρίου Υπνολογίας, που διεξάγεται αυτό το Σαββατοκύριακο στο αμφιθέατρο του 251 ΓΝΑ.
Τα σημάδια που χτυπούν καμπανάκι
Το έντονο ροχαλητό, ιδιαίτερα όταν διακόπτεται για κάποια δευτερόλεπτα και ξαναρχίζει απότομα, αποτελεί ένα από τα βασικά σημάδια που πρέπει να μας κινητοποιήσουν, επισημαίνει ο κ. Βαγιάκης, απαντώντας στο ερώτημα ποια είναι τα βασικά συμπτώματα. «Συχνά τις παύσεις αυτές παρατηρεί ο σύντροφος που κοιμάται δίπλα, ενώ ο ίδιος ο ασθενής ξυπνά κουρασμένος, σαν να μην έχει ξεκουραστεί, και αισθάνεται υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στις ενδείξεις περιλαμβάνονται επίσης οι αφυπνίσεις με αίσθημα ασφυξίας, η νυχτερινή συχνοουρία και οι πρωινοί πονοκέφαλοι. Η στυτική δυσλειτουργία, η υπέρταση και αρρυθμίες, όπως η κολπική μαρμαρυγή, μπορεί επίσης να συνυπάρχουν και να ενισχύουν την υποψία. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, δεν εμφανίζονται όλα σε όλους: υπάρχουν άνθρωποι με ελάχιστα συμπτώματα ή ακόμη και χωρίς εμφανείς ενοχλήσεις. Για όσους κοιμούνται μόνοι, η επίμονη κόπωση και η υπνηλία την ημέρα, η συχνοουρία τη νύχτα ή η παρατήρηση κάποιου ότι ροχαλίζουν μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για έλεγχο». Ο κ. Βαγιάκης αναφέρεται και στα έξυπνα ρολόγια που διαθέτουν δυνατότητα εκτίμησης του οξυγόνου στο αίμα κατά τη διάρκεια της νύχτας. «Οι χαμηλές ενδείξεις, τιμές κάτω από 93, μπορεί να κινητοποιήσουν τον χρήστη να αναζητήσει ιατρική αξιολόγηση. Ωστόσο, οι μετρήσεις αυτές δεν αρκούν για τη διάγνωση υπνικής άπνοιας, η οποία χρειάζεται κατάλληλο έλεγχο και μελέτη ύπνου».
Πώς συνδέεται η υπνική άπνοια με την άνοια
Υπάρχει αυξημένη επίπτωση άνοιας σε ασθενείς με άπνοια σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας, «Το 2025, σε μια τεράστια μελέτη, φάνηκε ότι οι ασθενείς με άπνοια έχουν 33% μεγαλύτερο κίνδυνο για άνοια και 45% μεγαλύτερο κίνδυνο για Αλτσχάιμερ. Η συσσώρευση βήτα αμυλοειδούς στον εγκέφαλο ως γνωστόν συνδέεται με τις βλάβες που παρατηρούνται στη νόσο Αλτσχάιμερ. Ο βαθύς ύπνος, γνωστός και ως ύπνος βραδέων κυμάτων, βοηθά τον εγκέφαλο να απομακρύνει μεταβολικά απόβλητα, όπως είναι το βήτα αμυλοειδές. Όταν, όμως, ο ύπνος διακόπτεται επανειλημμένα, αυτή η διαδικασία δυσχεραίνεται. Αυτό συμβαίνει στην υπνική άπνοια: οι συνεχείς μικροαφυπνίσεις εμποδίζουν τον βαθύ, αναζωογονητικό ύπνο και επηρεάζουν τον φυσικό μηχανισμό “καθαρισμού” του εγκεφάλου». Παρ όλα αυτά η δυσκολία συγκέντρωσης, η βραδύτητα στη σκέψη και τα κενά μνήμης δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ένας άνθρωπος εμφανίζει άνοια. Όπως εξηγεί ο κ. Βαγιάκης, μπορεί να σχετίζονται και με την κακή ποιότητα ύπνου που προκαλεί η υπνική άπνοια.« Ο ασθενής ξυπνά κουρασμένος, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και ξεχνά ευκολότερα, με αποτέλεσμα ορισμένες από αυτές τις εκδηλώσεις να συγχέονται με συμπτώματα άνοιας. Η ουσιαστική διαφορά, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι οι διαταραχές που οφείλονται στην άπνοια μπορούν να βελτιωθούν με την αντιμετώπισή της. Η θεραπεία με μάσκα θετικής πίεσης, όταν ελέγχει αποτελεσματικά τις άπνοιες, επιτρέπει καλύτερο ύπνο και μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της μνήμης και της προσοχής».
Το 25% των πασχόντων είναι αδύνατοι
Τα επιπλέον κιλά προκαλούν άπνοια ή η άπνοια δυσκολεύει τον έλεγχο του βάρους, τίθεται εύλογα το ερώτημα; «Υπάρχει ένας φαύλος κύκλος. Σε μια πρόσφατη μελέτη με 12.860 ενήλικες από την Αμερική και την Ελβετία, φάνηκε ότι τα άτομα με παχυσαρκία είχαν κατά 75% αποφρακτική άπνοια και οι υπέρβαροι είχαν 60% υπνική άπνοια. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, ένα ποσοστό 25% από αυτούς που πάσχουν από άπνοια είναι αδύνατοι. Το 44% υπέρβαροι και το 32% παχύσαρκοι. Αν έχεις παραπάνω κιλά έχεις άπνοια και αν έχεις άπνοια δυσκολεύεσαι να χάσεις, διότι αλλάζει ο μεταβολισμός, αλλάζει η αντίσταση στην ινσουλίνη και μετά, επειδή είσαι κουρασμένος και νυσταγμένος τη μέρα, δεν έχεις όρεξη να γυμναστείς. Ένας άλλος παράγοντας που χειροτερεύει την κατάσταση είναι ότι ο άυπνος άνθρωπος την άλλη μέρα έχει όρεξη για λιπαρές τροφές και με αυξημένα σάκχαρα. Επομένως, πρέπει να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, να διαγνωστεί καταρχήν η άπνοια, να αντιμετωπιστεί και τότε η απώλεια βάρους θα είναι πολύ ευκολότερη». Όσον αφορά τα ενέσιμα φάρμακα για την παχυσαρκία ο ειδικός αναφέρει ότι μειώνουν σημαντικά της άπνοιες, σύμφωνα με δύο πρόσφατες μελέτες, εκ των οποίων η μία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο στο «New England Journal of Medicine».
Χάπι για την άπνοια σε μελέτη φάσης 3
Όσον αφορά τη θεραπευτική αντιμετώπιση της άπνοιας αλλά και τι νέο περιμένουν οι ειδικοί, ο γνωστός υπνίατρος αναφέρει: «Η μάσκα θετικής πίεσης είναι η κλασική θεραπεία, η οποία χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια και έχει τελειοποιηθεί τεχνολογικά. Είναι πάρα πολύ εύκολη στη χρήση, είναι αθόρυβη, είναι πολύ μαλακή, δεν ενοχλεί και επιπλέον δεν έχει επιπλοκές. Επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις, χρησιμοποιείται ειδικό μασελάκι την ώρα του ύπνου. Τα καινούργια που περιμένουμε είναι ένα φάρμακο που επιδρά στο νευρικό σύστημα , το οποίο αυτή τη στιγμή είναι σε κλινική δοκιμή φάσης 3. Ανακοινώθηκε στο Αμερικανικό Συνέδριο την Άνοιξη και περιμένουμε να δημοσιευθεί η μελέτη. Πιθανόν να μπει στη φαρμακευτική βιομηχανία ως κλασικό φάρμακο, το οποίο θα λαμβάνεται προ ύπνου και θα μειώνει τις άπνοιες.
Απολαύστε την αϋπνία σας- Εάν δεν σας πάρει ο ύπνος εντός εικοσαλέπτου σηκωθείτε από το κρεβάτι
Στη σημασία των καθημερινών συνηθειών, αλλά και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τη δυσκολία να κοιμηθούμε, στέκεται ο κ. Βαγιάκης. Συνιστά σταθερή ώρα κατάκλισης και, για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου, αποφυγή του καφέ, της γυμναστικής αργά το βράδυ και της κατανάλωσης αλκοόλ πριν από τον ύπνο. «Η σκέψη ότι δεν θα καταφέρουμε να κοιμηθούμε και την επόμενη ημέρα δεν θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις αυξάνει την ένταση και δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον ύπνο. Απολαύστε την αϋπνία σας και θα έρθει ο ύπνος από μόνος του. Το να στριφογυρίζουμε στο κρεβάτι και να εκνευριζόμαστε επειδή δεν μας παίρνει ο ύπνος επιβαρύνει την κατάσταση. Εάν ο ύπνος δεν έρθει σε περίπου 20 λεπτά, να σηκωθούμε και να κάνουμε κάτι άλλο, ώστε το κρεβάτι να μη συνδέεται με την αγωνία της αϋπνίας».
Η φράση «Time Is Muscle – Time Is Life» αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη φιλοσοφία της σύγχρονης αντιμετώπισης του εμφράγματος: όσο ταχύτερα αποκαθίσταται η αιμάτωση του μυοκαρδίου, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα περιορισμού της μυοκαρδιακής βλάβης και βελτίωσης της κλινικής έκβασης.
Γράφει ο Γιάννης Τρικοιλης
Από την πρώτη επαφή στην έγκαιρη διάγνωση
Η αντιμετώπιση του STEMI ξεκινά πολύ πριν ο ασθενής φτάσει στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο. Ξεκινά από την αναγνώριση των συμπτωμάτων, την άμεση ενεργοποίηση του συστήματος επείγουσας βοήθειας και την έγκαιρη ηλεκτροκαρδιογραφική διάγνωση.
Στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, η διαδικασία αυτή απαιτεί ετοιμότητα, εξειδικευμένο προσωπικό, σαφώς καθορισμένους ρόλους και άμεση συνεργασία μεταξύ ιατρών, νοσηλευτών και Αιμοδυναμικού Εργαστηρίου.
Από το ΤΕΠ στο Αιμοδυναμικό Εργαστήριο
Η επιβεβαίωση της διάγνωσης STEMI σηματοδοτεί την έναρξη μιας κρίσιμης διαδικασίας, στην οποία κάθε λεπτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η ενεργοποίηση του Αιμοδυναμικού Εργαστηρίου πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς καθυστέρηση, παράλληλα με την κλινική αξιολόγηση, την αρχική θεραπευτική αντιμετώπιση και την προετοιμασία του ασθενούς για επείγουσα στεφανιογραφία και πρωτογενή αγγειοπλαστική (Primary PCI).
Ωστόσο, η ταχύτητα δεν πρέπει να λειτουργεί εις βάρος της ασφάλειας. Η ενδονοσοκομειακή μεταφορά από το ΤΕΠ προς το Αιμοδυναμικό Εργαστήριο αποτελεί ένα ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο της συνολικής θεραπευτικής διαδρομής. Ο ασθενής με STEMI μπορεί να παρουσιάσει αιμοδυναμική αστάθεια, κοιλιακές αρρυθμίες, οξεία καρδιακή ανεπάρκεια ή ακόμη και καρδιακή ανακοπή κατά τη
μεταφορά. Για τον λόγο αυτό, η μεταφορά πρέπει να πραγματοποιείται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, με συνεχή ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση, δυνατότητα άμεσης απινίδωσης, διαθέσιμο εξοπλισμό επείγουσας υποστήριξης και
κατάλληλη επικοινωνία με την ομάδα υποδοχής.
Η ασφαλής μεταφορά δεν είναι μια απλή μετακίνηση ασθενούς από έναν χώρο σε έναν άλλο. Είναι συνέχεια της θεραπευτικής πράξης.
Από το Door-to-Balloon στη συνολική διαχείριση του χρόνου
Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA/ACC, 2025) αναδεικνύουν συγκεκριμένους χρονικούς στόχους:
Ηλεκτροκαρδιογράφημα και αξιολόγηση εντός 10 λεπτών από την πρώτη ιατρική επαφή.
Στόχος πρώτης συσκευής επαναιμάτωσης εντός 90 λεπτών από την πρώτη ιατρική επαφή για ασθενείς που μεταφέρονται απευθείας σε νοσοκομείο με δυνατότητα πρωτογενούς αγγειοπλαστικής.
Στόχος εντός 120 λεπτών για ασθενείς που απαιτούν διακομιδή από νοσοκομείο χωρίς δυνατότητα αγγειοπλαστικής.
Ελαχιστοποίηση του χρόνου παραμονής στο νοσοκομείο προέλευσης (Door- in-Door-out), με επιδιωκόμενο χρόνο έως 30 λεπτά.
Οι χρονικοί αυτοί στόχοι δεν αποτελούν απλώς αριθμητικούς δείκτες.
Αντικατοπτρίζουν την οργανωτική ετοιμότητα, την αποτελεσματικότητα τη ςσυνεργασίας και την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας.
Η ηγεσία και η οργάνωση του ΤΕΠ καθορίζουν την αποτελεσματικότητα
Πίσω από κάθε επιτυχημένη αντιμετώπιση STEMI βρίσκεται ένα καλά οργανωμένο σύστημα. Η ύπαρξη επικαιροποιημένων πρωτοκόλλων, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων, η
συνεχής εκπαίδευση του προσωπικού και η διαλειτουργική συνεργασία μεταξύ ΤΕΠ, Καρδιολογικής Κλινικής, Αιμοδυναμικού Εργαστηρίου και υπηρεσιών διακομιδής αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση.
Η αξιοποίηση ψηφιακών συστημάτων, η άμεση διαβίβαση ηλεκτροκαρδιογραφικών δεδομένων και η αυτοματοποιημένη ενημέρωση των εμπλεκόμενων ομάδων μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω την ταχύτητα και την ασφάλεια της διαδικασίας.
Συμπέρασμα
Το «Time Is Muscle – Time Is Life» δεν είναι απλώς ένα επιστημονικό σύνθημα. Είναι μια καθημερινή δέσμευση για ταχύτερη διάγνωση, ασφαλέστερη διαχείριση, αποτελεσματικότερη συνεργασία και συνεχή αναβάθμιση της επείγουσας καρδιολογικής φροντίδας.
Ο χρόνος είναι μυοκάρδιο. Και το μυοκάρδιο είναι ζωή.
Αξίζουν έπαινοι στον Αμερικανό φρουρό του μνημείου των πεσόντων , στο Άρλιγκτον. Ο νεαρός στρατιώτης, επέπληξε, στεντορεία τη φωνή, τον υπουργό Πολέμου των ΗΠΑ (ασφαλώς προϊστάμενό του) και τους γύρω του πολιτικούς, επειδή συζητούσαν μεγαλοφώνως, αμέσως μετά την κατάθεση στεφάνου στο μνημείο.
Γράφει ο Δημήτρης Καπράνος
«Όλοι, οφείλουν να επιδεικνύουν τον δέοντα σεβασμό» τους είπε, σε τόνο οξύτατο, ο φρουρός. Και εκείνοι, φυσικά, «λούφαξαν» κι ουδείς τόλμησε να πει κουβέντα!
Μοιραία, έρχεται στο μυαλό η εικόνα του δικού μας «Άρλιγκτον», στην πλατεία Συντάγματος, εκεί που ουδείς σέβεται, ουδείς υπολογίζει, ουδείς λογαριάζει, εκεί που η εικόνα είναι «για κλάματα», με παρεμβάσεις ανεπίτρεπτες για έναν ιερό χώρο, εκεί που στήνονται τσαντίρια και ξαπλάρουν διάφοροι διαμαρτυρόμενοι, εκεί που κάποιοι επένδυσαν στην ευαισθησία των πολιτών και ενέγραψαν υποθήκη για πολιτικό μέλλον.
«Δεν πα’ να’ στε όποιοι είστε: Εδώ είναι χώρος ιερός και οφείλετε να τον σέβεστε», είπε, σχεδόν ουρλιάζοντας ο φρουρός στον υπουργό Αμύνης (Πολέμου τον λένε τώρα).
Και εκείνος, όπως και οι γύρω του, δεν έκαναν «ούτε κιχ» που έλεγε η μάνα μου! Έβαλαν την ουρά στα σκέλη και αποσύρθηκαν ησύχως. Και, είναι βέβαιον, ουδείς θα τολμήσει έστω και να σκεφθεί να μάθει «ποιός ειναι αυτός» και να πει «στείλτε τον αύριο στον…Μισισιπή», όπως λέμε εμείς «στον Έβρο»!
Πώς να το κάνουμε, αγαπητοί; Μερικά σημεία (πρέπει να) είναι άβατα! Πρέπει να απαγορεύεται αυστηρώς να τα βεβηλώνει οποιοσδήποτε, για οποιονδήποτε λόγο.
Όσο και αν ειναι «άγιος» ο σκοπός για τον οποίο κάποιος επιχειρεί να αλλοιώσει έναν ιερό χώρο, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία, που να επιτρέπει την βεβήλωση!
Ο φρουρός του Άρλιγκτον, αγαπητέ υπουργέ Εθνικής Αμύνης, κάτι μας είπε, κάποιον-σωστό-δρόμο μας υπέδειξε!
Πώς το είχε πει ο χωροφύλακας, στην μεγάλη μας τραγωδό, στην οποία απαγόρευσε την είσοδο στο θέατρο της Επιδαύρου πριν την καθορισμένη ώρα; «Μα, είμαι η Κατίνα Παξινού», του λέει η μεγίστη. «Βρε, δεν πα’ νά’ σαι και η Μάγια Μελάγια! Εγώ έχω εντολή να μην μπει κανένας!»… .
‘Όποιος, λοιπόν κι αν είσαι, όποια και όσο «άγια» είναι τα κίνητρά σου, δεν έχεις το δικαίωμα να αλλοιώνεις τον ιερό χώρο των πεσόντων. Ούτε να στήνεις αντίσκηνα και να κάνεις εκεί την απεργία πείνας σου, ούτε να στήνεις «κενοτάφια», όσο μεγάλος κι αν είναι ο πόνος σου.
Και, για να λέμε την πάσα αλήθεια, η Πολιτεία, το κράτος, ο αρμόδιος για το μνημείο φορεύς, όφειλε να το έχει διατηρήσει καθαρό, ανέπαφο και αβεβήλωτο.
Για να δούμε τώρα, που έχει ήδη εγκριθεί η αλλαγή του όλου σκηνικού γύρω από το μνημείο των πεσόντων υπερ πατρίδος.
Θα αλλάξει αυτή η λανθασμένη νοοτροπία; Διότι ούτε «δημοκρατικό» ούτε «πολιτισμένο» είναι το να μην υπάρχει ο απαιτούμενος σεβασμός «στα ιερά και τα όσια».
Πώς να το κάνουμε, δηλαδή; Κάποια πράγματα, είναι υπεράνω, κάποια πράγματα είναι «χωρίς δεύτερη κουβέντα».
Ο εξαιρετικός Αμερικανός φρουρός του Άρλιγκτον, έδειξε τον δρόμο. Αρκετά δεν έχει τραβήξει ο ένδοξος δικός μας «Άγνωστος»;
Ο Παναμερικανικός Οργανισμός Υγείας (PAHO) ανακάλεσε το καθεστώς των ΗΠΑ ως χώρας στην οποία έχει εξαλειφθεί η ιλαρά, έπειτα από 26 χρόνια, καθώς διαπίστωσε ότι απέτυχε να ανακόψει τη μετάδοση του εξαιρετικά μεταδοτικού ιού για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους, ανέφερε την Παρασκευή η εφημερίδα Wall Street Journal.
Ο PAHO δεν έχει απαντήσει προς το παρόν σε αίτημα του Reuters να σχολιάσει την έκθεση, την οποία επικαλέστηκαν πρόσωπα που έχουν γνώση της υπόθεσης.
Η απόφαση αυτή ελήφθη από το περιφερειακό γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) αρμόδιο για την αμερικανική ήπειρο την ώρα που στις ΗΠΑ καταγράφεται ο υψηλότερος αριθμός κρουσμάτων ιλαράς εδώ και τρεις δεκαετίες.
Περίπου 7.500 άνθρωποι στις ΗΠΑ έχουν προσβληθεί από ιλαρά και 13 έχουν πεθάνει από το 2025. Την περίοδο αυτή καταγράφηκε παράλληλα μείωση του ποσοστού εμβολιασμού και αυξανόμενη επιφυλακτικότητα έναντι των εμβολίων, καθώς στο υπουργείο Υγείας διορίστηκε ο Υγείας Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος εκφράζει εδώ και χρόνια αβάσιμες αμφιβολίες για την ασφάλεια του εμβολίου κατά της ιλαράς.
Στο πλαίσιο της αξιολόγησής του ο PAHΟ εξέτασε επιδημιολογικά και εργαστηριακά στοιχεία που υποβλήθηκαν από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), προκειμένου να διαπιστώσει εάν το ίδιο στέλεχος ιλαράς κυκλοφορούσε στη χώρα αδιάλειπτα για διάστημα 12 μηνών ή περισσότερο, γεγονός που αποτελεί ένδειξη τοπικής μετάδοσης και όχι εισαγόμενων κρουσμάτων.
Ο Καναδάς, η Ισπανία και η Βρετανία έχουν χάσει πρόσφατα το καθεστώς της χώρας στην οποία έχει εξαλειφθεί η ιλαρά έπειτα από αξιολόγηση του ΠΟΥ. Οι ΗΠΑ έχουν αποσυρθεί από τον ΠΟΥ αλλά παραμένουν μέλος του PAHO.
Από την αρχή του έτους και μέχρι την Πέμπτη είχαν αναφερθεί στα CDC 5.182 επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς σε 45 πολιτείες των ΗΠΑ, στην πόλη της Νέας Υόρκης και στην περιφέρεια της Κολούμπια, ξεπερνώντας κατά πολύ τα 2.289 που είχαν καταγραφεί στο σύνολο του 2025, καθιστώντας το ένα από τα χειρότερα ξεσπάσματα της ιλαράς στη χώρα εδώ και δεκαετίες.
«Πρόκειται για μια ασθένεια που μπορεί απολύτως να προληφθεί. Είναι απαράδεκτο να έχουμε τόσα πολλά κρούσματα ιλαράς», δήλωσε ο Νόελ Μπρούερ, καθηγητής Δημόσιας Υγείας στο πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας.
Ο Μπρούερ, ο οποίος προεδρεύει μιας ανεξάρτητης συμβουλευτικής επιτροπής για την ιλαρά, παρουσίασε την Τρίτη στον PAHO την έκθεση των CDC σχετικά με την κατάσταση της ιλαράς στις ΗΠΑ καθώς και την αξιολόγηση των στοιχείων από την ομάδα του.
Η έκθεση παραμένει εμπιστευτική, ωστόσο πηγή ανέφερε ότι τα CDC διαπίστωσαν πως υπήρξε συνεχής μετάδοση του ιού της ιλαράς επί 12 μήνες στις ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ είχαν λάβει το καθεστώς της χώρας στην οποία έχει εξαλειφθεί η ιλαρά το 2000. Μια χώρα μπορεί να ανακόψει τη μετάδοση του ιού όταν το 95% του πληθυσμού της είναι εμβολιασμένο, προκειμένου να δημιουργηθεί η λεγόμενη «ανοσία της αγέλης» η οποία προστατεύει επίσης όσους δεν μπορούν να εμβολιαστούν.
Το εμβόλιο της ιλαράς, που χορηγείται σε δύο δόσεις, είναι μακράν ο καλύτερος τρόπος αποφυγής της μόλυνσης και της μετάδοσης της ασθένειας — η οποία μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές που ενδέχεται να οδηγήσουν στην τύφλωση, την κώφωση, την εγκεφαλική βλάβη και τον θάνατο– καθώς παρέχει προστασία κατά του ιού σε ποσοστό 97%.
Στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, στην ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών από τον κ. Γεραπετρίτη και στην υπόθεση Τσαβδαρίδη, αναφέρθηκε η εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ Αλεξάνδρα Σδούκου, σε συνέντευξή της στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΪ 100,3.
Το έργο προχωρά χωρίς την παραμικρή υποχώρηση
Σε ερώτηση για τη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Αίγυπτο και την Τουρκία, η κ. Σδούκου τόνισε ότι «το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ζητήθηκε τουρκική άδεια, αν αναγνωρίστηκε τουρκική αρμοδιότητα και αν δημιουργείται κάποιο νομικό προηγούμενο. Όπως είπε και ο πρωθυπουργός, η ενημέρωση αυτή, την οποία έχει δώσει η γαλλική πλευρά στην Τουρκία, δεν δημιουργεί κανένα νομικό προηγούμενο. Δεν είναι αίτημα για αδειοδότηση και, κατά συνέπεια, η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει κάποιο πρόβλημα με αυτή την ενημέρωση».
Απαντώντας σε ερώτηση για την ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών, η εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ σημείωσε ότι «ο κ. Γεραπετρίτης θα παράσχει αναλυτική και πλήρη ενημέρωση στους πολιτικούς αρχηγούς και νομίζω ότι θα δούμε έναν διαφορετικό και πολύ πιο ήπιο διάλογο ανάμεσα στα κόμματα τις επόμενες ημέρες».
Για τις δηλώσεις του Αντώνη Σαμαρά
Ερωτώμενη για τις δηλώσεις του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά για την ηλεκτρική διασύνδεση, η κ. Σδούκου σημείωσε ότι «δεν έχω να σχολιάσω κάτι πλην του ότι αδικεί τον εαυτό του και την ιστορία του στη Νέα Δημοκρατία με τέτοιες τοποθετήσεις. Εμείς, ως κυβέρνηση, δεν έχουμε κάνει απολύτως τίποτα έξω από τη εθνική γραμμή και δεν έχουμε παραχωρήσει ούτε χιλιοστό εθνικής κυριαρχίας. Δεν έχουμε κάνει την παραμικρή παραχώρηση. Το ζητούμενο είναι ότι το έργο προχωράει, γιατί αυτός είναι ο στόχος,να γίνει το έργο, χωρίς να κάνουμε ούτε ένα βήμα πίσω από τα δικαιώματά μας. Και νομίζω ότι αυτό που γίνεται δείχνει στην πράξη και την αποφασιστικότητά μας. Δεν καθόμαστε απλώς να λέμε τι δικαιούμαστε με βάση το Διεθνές Δίκαιο, αλλά ασκούμε τα δικαιώματά μας, όπως βλέπετε και στην πράξη, στο πεδίο».
Σημείωσε δε ότι «καταλαβαίνω πως το ζήτημα σηκώθηκε πάρα πολύ ψηλά πολιτικά και κυρίως από την Τουρκία, γιατί για πολύ καιρό ο κ. Ερντογάν, με φωνές, εμφανιζόταν να λέει ότι κάνει κουμάντο σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Όμως, το ζήτημα δεν είναι ποιος φωνάζει. Υπάρχουν κανόνες, συνθήκες, το Διεθνές Δίκαιο. Οι άδειες δόθηκαν από τις ελληνικές και τις κυπριακές αρχές. Έτσι προχωράμε, ασκώντας τα δικαιώματά μας και διαφυλάσσοντας πλήρως την εθνική μας κυριαρχία. Η αποφασιστικότητα της κυβέρνησης αποτυπώνεται στο πεδίο, με προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και χωρίς καμία απολύτως υποχώρηση».
Για την παραίτηση του Λάζαρου Τσαβδαρίδη
Σε ερώτηση για την παραίτηση του κ. Τσαβδαρίδη, η κ. Σδούκου τόνισε ότι «ήταν μία λανθασμένη συμπεριφορά, ένα λάθος που δεν έγινε αποδεκτό. Η Νέα Δημοκρατία στηρίζει τις ίσες ευκαιρίες και αυτή η συμπεριφορά αδικεί αυτή τη διαχρονική αντίληψη και για αυτόν αυτή η συμπεριφορά δεν έγινε αποδεκτή από τον Κυριάκο Μητσοτάκη».
Τόνισε δε ότι, με αφορμή την υπόθεση, ο πρωθυπουργός αποφάσισε να επανεξεταστεί το πλαίσιο μοριοδότησης των αθλητών για την εισαγωγή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων, προκειμένου να προωθηθούν οι αναγκαίες αλλαγές και να αποφευχθούν ανάλογα περιστατικά.
Η παρανομία αποκαλύπτεται και διώκεται
Η κ. Σδούκου, απαντώντας σε ερώτηση για τις υποθέσεις που έχουν αποκαλυφθεί το τελευταίο διάστημα, υπογράμμισε ότι «παρανομία, δυστυχώς, υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει σε όλες τις κοινωνίες. Τώρα, όμως, αυτή αποκαλύπτεται και διώκεται με τρόπο οργανωμένο, κάτι το οποίο σίγουρα αποτελεί έργο της κυβέρνησης, αλλά αποτελεί πρώτα και πάνω από όλα έργο των ανθρώπων που εργάζονται γι’ αυτό. Βλέπουμε πολλές υποθέσεις που βγήκαν στο φως, ακόμα και εκείνη της λεγόμενης ΜΚΟ, που είναι ιδιαίτερα στενάχωρη γιατί αφορούσε και παιδιά που είχαν ανάγκη ιατρικής φροντίδας. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλοι τη δουλειά που κάνει το “ελληνικό FBI”, που μέσα στα δύο χρόνια λειτουργίας του έχει προχωρήσει σε περισσότερες από 2.000 συλλήψεις και έχει εξαρθρώσει περίπου 200 εγκληματικές οργανώσεις».
Όπως τόνισε, «οι εγκληματίες υπάρχουν πάντοτε και θα υπάρχουν. Για μένα, το σημαντικό είναι ότι το κράτος τούς εντόπισε. Και δεν το λέω για να πανηγυρίσουμε. Για μένα, το σημαντικό είναι ότι εδώ φαίνεται πως υπάρχει πολιτική βούληση, να αλλάξει αυτή η νοοτροπία. Να τα κυνηγάει όλα αυτά, δηλαδή, ως κράτος, να μη συμβιβαζόμαστε, να μη χαριζόμαστε, να μην κάνουμε εκπτώσεις».
Ο Χρήστος Κολοκοτρώνης, τρισέγγονος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη έφυγε πριν 27 χρόνια, σαν προχθές, 13 Νοεμβρίου. Τον θυμόμαστε με σεβασμό. Ένας άνθρωπος που δεν πολέμησε με το σπαθί, αλλά με τις λέξεις. Ένας σπουδαίος στιχουργός, μια μορφή του λαϊκού τραγουδιού, του έρωτα και του γλεντιού, που άφησε τη δική του ανεξίτηλη υπογραφή στο ελληνικό τραγούδι.
Γράφει ο συνεργάτης του Έμβολος δημοσιογράφος Νίκος Γ. Σακελλαρόπουλος
Ένα όνομα βαρύ σαν ιστορία
Ο Χρήστος Κολοκοτρώνης έφερε το πιο βαρύ επώνυμο της Ελλάδας. Κι είχε πάντα την έγνοια να το βγάζει ασπροπρόσωπο. Δεν είχε σπαθιά και καριοφίλια όπως ο προπάππος του, μα είχε ως μέγιστο όπλο την περίφημη γραφίδα, τους στίχους του. Δεν πολέμησε στο Βαλτέτσι, στην Τριπολιτσά ή στα Δερβενάκια, ούτε έφτιαχνε μπαρούτι στη Δημητσάνα. Μα χόρτασε με τραγούδια τους νεοέλληνες στα οποία οι έρωτες άνθισαν και μαράθηκαν, γέμισε τα λαϊκά πάλκα και ξενύχτισε εκατομμύρια γλεντζέδες. Χώρια πόσοι άνθρωποι που λύγισαν από την αδικία βρήκαν παρηγοριά στα τραγούδια του.
Γεννήθηκε ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1922, στην Καλλιθέα. Σε μια γειτονιά που υποδεχόταν κι εκείνη τη δυστυχία της καταστροφής στη Μικρά Ασία και το κλάμα ήταν πιο συχνό κι από τις φωνές των παιδιών… Κι όταν η οικογένειά του μετακόμισε στη Γλυκομηλιά της Καλαμπάκας για λόγους βιοπορισμού, εκείνος από μικρό παιδί βρήκε καινούργιους φίλους στα γράμματα και στο λόγο. Διάβαζε συνεχώς λογοτεχνία κι ιστορία, έγραφε ποιήματα, διόρθωνε τα τετράδια των συμμαθητών του. Η πένα του, ήταν προέκταση της ψυχής του.
Η Δημοσιογραφία
Το 1947 ήρθε στην Αθήνα και ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Όμως η μεγάλη του αγάπη θα γινόταν το τραγούδι. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 άρχισε να αφήνει το αποτύπωμά του στη δισκογραφία, για να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους στιχουργούς της χρυσής εποχής του λαϊκού τραγουδιού.
Συγκαταλέγεται στην περίφημη γενιά που περιλάμβανε την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, τον Κώστα Βίρβο και τον Χαράλαμπο Βασιλειάδη, τον γνωστό «Τσάντα». Μια γενιά που δεν έγραφε απλώς τραγούδια, αλλά έγραφε τη ζωή των ανθρώπων.
Όταν οι λέξεις γίνονταν δάκρυα και πενιά
Ο Κολοκοτρώνης είχε ένα ξεχωριστό χάρισμα: μπορούσε να χωρέσει μια ολόκληρη ανθρώπινη ιστορία σε λίγους στίχους. Να μιλήσει για τον έρωτα χωρίς περιστροφές, για την εγκατάλειψη χωρίς ωραιοποιήσεις, για την κοινωνική αδικία χωρίς φόβο. Θυμηθείτε:
«Εγώ με την αξία μου», «Τι όμορφη που είσαι όταν κλαις», «Δεν βρήκα έναν άνθρωπο», «Θεσσαλονίκη μου μεγάλη φτωχομάνα», «Το πλουσιόπαιδο», «Απόψε φίλα με», «Το τελευταίο ποτηράκι», «Σβήσε τη φλόγα», «Βόλο – Λάρισα – Καρδίτσα», «Το κορίτσι απόψε θέλει», «Τέτοια κούκλα και τσαχπίνα», «Μια καινούργια κοινωνία», «Υπάρχουν και καλά παιδιά»,«Κάποιο πρωινό στον Πειραιά», «Στο έρημο λιμάνι», «Σε ποιο βουνό», «Την έδιωξα κι όμως την αγαπώ» και τόσα άλλα.
Τραγούδια που έγιναν οικεία σαν τις παλιές φωτογραφίες, σαν πρόσωπα που δεν ξεχνάμε, σαν νύχτες που κρατούν ακόμη μέσα τους τον απόηχο ενός μπουζουκιού. Τραγούδια που όσο κιτρινίζουν, τόσο πιο πολύ μοιάζουν με χρυσάφι.
Στους στίχους του δεν υπήρχε απόσταση ανάμεσα στον δημιουργό και στον απλό άνθρωπο. Υπήρχε η ανάγκη να ειπωθούν όσα πολλοί ένιωθαν, αλλά δεν μπορούσαν να εκφράσουν.
Η συνεργασία του με τον Στέλιο Καζαντζίδη υπήρξε καθοριστική. Του έγραψε περισσότερα από εκατό τραγούδια, ενώ σημαντική ήταν και η δημιουργική του συνάντηση με τον Μανώλη Χιώτη. Τα τραγούδια του ταξίδεψαν μέσα από τις φωνές της Καίτης Γκρέυ, της Πόλυς Πάνου, του Πάνου Γαβαλά, του Στράτου Διονυσίου, της Μαίρης Λίντα και πολλών ακόμη
σπουδαίων ερμηνευτών.
Τι έλεγαν οι άνθρωποι του τραγουδιού για εκείνον
Ίσως τίποτε δεν αποτυπώνει καλύτερα την εκτίμηση που απολάμβανε από τα λόγια του Γιώργου Ζαμπέτα. Μιλώντας για τον Χρήστο Κολοκοτρώνη, τον χαρακτήριζε μεγάλο γλεντζέ και μεγάλο στιχουργό, προσθέτοντας με τον αυθορμητισμό του: «Τι δεν έχει γράψει αυτός ο άνθρωπος! Η άμμος της θάλασσας είναι λίγη μπροστά σ’ όσα άφησε».
Κι ο Άκος Δασκαλόπουλος, μιλώντας στην τηλεοπτική εκπομπή «Εν αρχή ην ο λόγος» της ΕΡΤ, το 1988, περιέγραψε με ιδιαίτερη ευαισθησία την ουσία της γραφής του. Είπε πως τα καλύτερα τραγούδια του έχουν μια «πονηρή αθωότητα», έναν αυθορμητισμό και μια καθαρότητα, καθώς αναζητούν να ερμηνεύσουν αυτό που ονομάζουμε «καρδιά παραπονεμένη».
Ίσως αυτή να ήταν και η μεγαλύτερη αρετή του: ήξερε να γράφει με την καρδιά για την καρδιά, χωρίς να την προδίδει. Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος τού αφιέρωσε ειδική εκπομπή το 1988, αναγνωρίζοντας τη θέση του ανάμεσα στους μεγάλους δημιουργούς του λαϊκού τραγουδιού. Και δεκαετίες αργότερα, το 2022, η ΕΡΤ επανήλθε στο έργο του με ένα εκτενές αφιέρωμα στην «Αυλή των Χρωμάτων», όπου ο γιος του, Γιώργος, και ο εγγονός του, Παναγιώτης, μίλησαν για τον άνθρωπο πίσω από τα τραγούδια.
Δεν έμεινε μόνο πίσω από την πένα
Ο Χρήστος Κολοκοτρώνης δεν ήταν ένας δημιουργός που παρακολουθούσε τη νύχτα από μακριά. Την έζησε, τη δημιούργησε, την υπηρέτησε. Ασχολήθηκε με τα νυχτερινά κέντρα, δημιούργησε δικούς του χώρους διασκέδασης, ανάμεσά τους το «Απόψε φίλα με» και το «Κολοκοτρώνης» στην Ιερά Οδό, και συνδέθηκε με σπουδαίους καλλιτέχνες. Υπήρξε άνθρωπος της παρέας, του γλεντιού, της μουσικής συντροφιάς. Από τη δεκαετία του 1970 άρχισε να ερμηνεύει κι ο ίδιος τα τραγούδια του.
Δεν ήταν μόνο εκείνος που έδινε τις λέξεις στους άλλους. Ήθελε να τις τραγουδήσει, να τις αισθανθεί, να τις μοιραστεί με τον κόσμο.
Αυτή η διαδρομή αποκαλύπτει και μια άλλη πλευρά του: ο Χρήστος Κολοκοτρώνης δεν υπήρξε απλώς ένας παραγωγικός στιχουργός. Ήταν ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος του λαϊκού πολιτισμού.
Η κληρονομιά που δεν σιωπά
Στις 13 Νοεμβρίου 1999, η καρδιά του σταμάτησε να χτυπά. Έφυγε από τη ζωή στο σπίτι του, στην Καλογρέζα, αφήνοντας πίσω του μια τεράστια παρακαταθήκη.
Κι όμως, ο θάνατος δεν μπόρεσε να πάρει μαζί τη ψυχή του. Γιατί οι στίχοι έχουν αυτή την παράξενη ιδιότητα: επιβιώνουν από εκείνους που τους γέννησαν. Κάθε φορά που κάποιος τραγουδά ένα από τα δημιουργήματά του, κάθε φορά που ένα μπουζούκι ανοίγει τον δρόμο για μια παλιά μελωδία, ο Χρήστος Κολοκοτρώνης επιστρέφει.
Το 2018, η μνήμη του τιμήθηκε και στα Τρίκαλα, με την ονομασία πλατείας σε «Πλατεία Χρήστος Κολοκοτρώνης». Πρόκειται για το χώρο που περικλείεται από τις οδούς Καλαμπάκας, Παπαστάθη και Ηπείρου, ακριβώς πριν από το 5ο Γυμνάσιο Τρικάλων.
Ο απόγονος του Γέρου του Μοριά άφησε τη δική του παρακαταθήκη. Δεν χρειάστηκε να σηκώσει σπαθί. Σήκωσε το βάρος των λέξεων, αφουγκράστηκε τον λαϊκό άνθρωπο και έδωσε φωνή στις χαρές και στις οδύνες του.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο όμορφο παράδοξο της ζωής του: ένας άνθρωπος που καταγόταν από έναν μεγάλο πολεμιστή έγινε ο ίδιος μέγας μαχητής της μουσικής. Με όπλο του τον στίχο, με πεδίο του την ανθρώπινη ψυχή και με τρόπαιό του τραγούδια που δεν γέρασαν.
Ξέρετε κάτι; Ο Χρήστος Κολοκοτρώνης άφησε πίσω του μέγιστο αποτύπωμα. Κι όσο θα υπάρχουν άνθρωποι που θα πίνουν ένα τελευταίο ποτηράκι, που θ’ αναζητούν έναν άνθρωπο, που θα θυμούνται έναν έρωτα μέσα από ένα τραγούδι, εκείνος θα είναι κάπου εκεί. Στην άκρη ενός πάλκου, ανάμεσα σε καπνούς, φώτα και μπουζούκια. Να γράφει, ν’ ακούει τραγούδια και να χαμογελά.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ: «ΟΛΟ ΤΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ Σε ρότα για Κύπρο το Abeille Marengo Η Τουρκία προβοκάρει, οι έρευνες για το καλώδιο διεξάγονται κανονικά στα διεθνή ύδατα – Δεύτερη ευκαιρία για κληρονόμους ΦΡΕΝΟ ΣΤΙΣ ΑΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ – Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ, Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ «ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΜΕΝΩΝ» Οι τρεις άξονες της στρατηγικής του Μαξίμου»
ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ: «Σχέδιο υπ. Οικονομικών-ΑΑΔΕ για τα κυκλώματα φοροδιαφυγής τύπου Θεσσαλονίκης 5 ΜΕΤΡΑ για να «μαζέψουν» τους αχυράνθρωπους – Στο Κτηματολόγιο οι Πολεοδομίες με 97 Κέντρα έκδοσης οικοδομικών αδειών – Το καλώδιο πέρασε Οι χειρισμοί της Αθήνας, τι έγραψαν οι Γάλλοι και η… συμβολική αντίδραση των Τούρκων»
REAL NEWS: «ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΑΔΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ, ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΞΕΠΛΥΜΑΤΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ «Μπλόκο» στους αχυρανθρώπους – ΟΛΟ ΤΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΚΥΠΡΟΥ Αλλαγή ρότας από την Αγκυρα – ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΕ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «Γνώριζαν ότι έρχονται διώξεις»»
ΤΟ ΒΗΜΑ: «ΤΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΑΘΗΝΑ – ΠΑΡΙΣΙ – ΑΓΚΥΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΩΔΙΟ Υπόγειες συγκρούσεις στα ήρεμα νερά – ERROR 404 NVIDIA Επικίνδυνες σχέσεις»
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: «ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ «Κ» ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ Μετρητά, μπράβοι και ξαπλώστρες – ΤΑΣΕΙΣ Σε σπίτια με μωσαϊκά, ξανά – Η NVIDIA ΚΑΙ Η ΚΙΝΑ Συνωμοσίες στον ψυχρό πόλεμο των μικροτσίπ»
DOCUMENTO: «ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ Ο ΠΙΤΣΙΛΗΣ ΕΝΩ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΕΝΑΖΕΙ Ο σκιώδης πρωθυπουργός πολυτέλειας και η διαφθορά – ΓΚΡΙΖΑ «ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΩΔΙΟ Κίνδυνος για τετελεσμένα – ΣΥΝΕΤΑΙΡΟΙ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ιδιο κύκλωμα σε Χωριάτικο και Θεσσαλονίκη με τη σφραγίδα της ΑΑΔΕ»
ΤΟ ΠΑΡΟΝ: «ΟΥΤΕ ΣΚΕΨΗ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΠΙΣΩ Ο ΣΑΜΑΡΑΣ Δηλώνει έτοιμος, ενώ τα στελέχη του και οι υποψήφιοι βουλευτές έχουν ξεκινήσει προεκλογικό αγώνα – Κύμα οργής κατά της κυβέρνησης φοβούνται στο Μέγαρο Μαξίμου ΤΡΟΜΑΖΕΙ η «βουβή» ψήφος Πηγή κινδύνου για τη Νέα Δημοκρατία οι αναποφάσιστοι – Μαχαιριά για την ευρωπαϊκή οικονομία οι κυβερνοεπιθέσεις»
ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: «ΒΑΤΕΡΛΟ ΤΟ ΚΑΛΩΔΙΟ για Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη – ΝΕΟΣ… ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΣ Ο ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ερωτήματα και σκέψεις που «καίνε» τον Νίκο Τσάφο»
ΜΠΑΜ ΣΤΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ: «Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΡΙΚΟΥ ΠΕΤΙΛΟΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ – ΜΑΜΟΥΘ «ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΑΧΥΡΑΝΘΡΩΠΟΣ. ΕΙΜΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ…» – «ΛΙΑΚΟΣ ΑΕ» με ταμείο 1.140.000 ευρώ»
ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ KONTRA NEWS: «Η σκληρή επίθεση από Παυλόπουλο και Σαμαρά προκαλεί ρήγμα στη γαλάζια πολυκατοικία Αντιμέτωπος ο Μητσοτάκης με την «πατριωτική» Δεξιά – ΚΙΤ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ 72 ΩΡΩΝ Θεωρία συνωμοσίας ή πραγματικότητα; – ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ SOS για τις συντάξεις των ελεύθερων επαγγελματιών»
Ο ΛΟΓΟΣ: «ΕΩΣ 1.000 ΕΥΡΩ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΑ ΣΕ 190.000 ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Έρχεται το Market Pass – ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΙΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ Τέλος στα «παράθυρα» εισαγωγής – BLACK FRIDAY Τι να προσέξετε πριν αγοράσετε»
Η ΑΥΓΗ: «ΣΚΑΝΔΑΛΑ, ΠΑΡΑΝΟΜΙΕΣ, ΑΝΗΘΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ 25 παραιτήσεις από την κυβέρνηση – «Abeille Marengo» «Γκρίζα θάλασσα» με τη συγκατάθεση της Αθήνας»
FINANCE AND MARKETS VOICE: «ΠΙΤΣΙΛΗ, ΠΑΡΑΙΤΗΣΟΥ! Βάζει φόρους στους πεθαμένους και κυνηγάει τους κληρονόμους – ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ-ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ ΚΑΝΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝ ΔΕΧΘΗΚΕ τις καταγγελίες Κοντονή»
ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ: «Πώς αλλάζει πλέον επίπεδο η άμυνα της χώρας Ατσάλινες Ένοπλες Δυνάμεις σε 2 χρόνια – Η «αφασία» σφίγγει τον κλοιό στον θρυλικό Μπρους Γουίλις»
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ: «ΜΕΤΡΟ «Κόλλησαν» στη γραφειοκρατία οι επισκευές στις κυλιόμενες σκάλες – ΣΤΗ ΦΑΚΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ Η ΕΣΤΙΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιχείρηση διαλεύκανσης στα γρανάζια της νύχτας»
H πιο γνωστή παραδοσιακή γευστική δημιουργία της Αυστριακής κουζίνας είναι το Βιεννέζικο Schnitzel, που φτιάχνεται από μοσχαράκι και πιο συγκεκριμένα από εσκαλόπ, που χτυπιέται ρυθμικά με μαεστρία, με ειδικό ξύλινο εργαλείο. Το ξύλινο γουδοχέρι κληρονομείται από γενιά σε γενιά.
Γράφει η Σίσσυ Νίκα – Επικοινωνιολόγος – Δημοσιογράφος Γαστρονομίας και Πολιτισμού
Το αυθεντικό σνίτζελ πρέπει να είναι λεπτό και να έχει διάμετρο 30εκ. Στην επαρχία της Αυστρίας συνήθως χρησιμοποιούν χοιρινό κρέας γιατί είναι φθηνότερο και το βρίσκουν ευκολότερα. Το σνίτζελ πρέπει να είναι ζουμερό και να έχει αυτή τη ρουστίκ ευχάριστη γεύση.
Η αυθεντική επικάλυψη κολλά στο κρέας και είναι τραγανή. Το μυστικό της είναι ότι δεν χρησιμοποιούν φρυγανιά αλλά φρέσκο ψωμί μπριος που ψιχουλιάζουν. Κατόπιν το βάζουν σε ταψί που έχουν στρώσει χαρτί και το ψήνουν σε προθερμασμένο φούρνο σε χαμηλή θερμοκρασία για 30 λεπτά μέχρι να ροδίσει.
Τα βιεννέζικα παλάτια
Επίσης το αλεύρι πρέπει να είναι φίνο και τα αυγά φρέσκα. Κάποιες φορές στο μείγμα των αυγών διακεκριμένοι chef προσθέτουν κρέμα γάλακτος. Το σίγουρο είναι ότι πρώτα αλευρώνουν το σνίτζελ, το περνούν από τα αυγά και μετά από 30 λεπτά το περνούν για επικάλυψη από το φρυγανισμένο ψωμί. Η επικάλυψη πρέπει να κολλά στο κρέας και να είναι τραγανή και νόστιμη. Στην αυθεντική συνταγή δεν χρησιμοποιούνται μπαχαρικά γιατί όπως λένε οι Βιεννέζοι το «καλό σνίτζελ δεν χρειάζεται διαμεσολαβητές… μιλάει μόνο του» όμως στη επαρχία βάζουν στο αλεύρι καγιέν πιπέρι και στα αυγά μοσχοκάρυδο για πιο φίνο άρωμα.
Το τηγάνισμα είναι ένα ακόμα μυστικό αφού πρέπει να είναι ελαφρύ πιο παλιά χρησιμοποιούσαν λαρδί για ξεχωριστή γεύση.
Σνίτζελ Βιεννέζικο
Από το περίφημο εστιατόριο Salm Brau, δίπλα στο Παλάτι της Βιέννης
Υλικά για 2 άτομα
2 εσκαλόπ μοσχαράκι χτυπημένα και λεπτά
Αλάτι θαλασσινό
2 αυγά
2 κ.σ. κρέμα γάλακτος ελαφριά
Αλεύρι εκλεκτό
50 γρ. αποξηραμένο ψωμί μπριος σε ψίχουλα
Καλαμποκέλαιο και σησαμέλαιο
25 γρ. βούτυρο κλαριφιέ
Για το γαρνίρισμα
1 λεμόνι κομμένο σε σφήνες
Τρόπος Παρασκευής
Για την επικάλυψη του σνίτζελ χρησιμοποιούμε φρέσκο ψωμί μπριος που ψιχουλιάζουμε. Το βάζουμε σε ταψί που έχουμε στρώσει με χαρτί και το ψήνουμε σε καλά προθερμασμένο φούρνο σε χαμηλή θερμοκρασία για 30 λεπτά μέχρι να ροδίσει.
Χτυπάμε ελαφρά τα αυγά με την κρέμα σε ένα φαρδύ, ρηχό μπολ.
Βάζουμε μια χούφτα αλεύρι σε ένα πιάτο και τα ψίχουλα σε ένα άλλο πιάτο.
Ζεσταίνουμε το μίγμα λαδιού σε ένα μεγάλο και βαθύ τηγάνι και ρίχνουμε ένα ψίχουλο μέσα για να δοκιμάσουμε τη σωστή θερμοκρασία. Την στιγμή που θα αρχίζει να τηγανίζεται, βουτάμε τα εσκαλοπ (escalopes) με την εξής σειρά: πρώτα στο αλεύρι, έπειτα στο αυγό και τέλος στα φρυγανισμένα ψίχουλα, φροντίζοντας να είναι ομοιόμορφα καλυμμένα με κάθε ένα από τα υλικά, αλλά προσέχοντας να μην πιέσουμε τα ψίχουλα δυνατά.
Το τηγάνισμα γίνεται σε καυτό καλαμποκέλαιο και το μυστικό είναι το σησαμέλαιο που χρησιμοποιούν για ωραία γεύση. Λίγο πριν βάλουμε τα σνίτζελ ρίχνουμε λίγο βούτυρο και όταν λιώσει τότε το τηγάνι είναι έτοιμο «να αγκαλιάσει τα σνίτζελ».
Το ψήσιμο έχει τα δικά του μυστικά αφού πρώτα «καίγονται» με το λάδι οι άκρες του σνίτζελ ανακινώντας το τηγάνι και έτσι εγκλωβίζεται ο αέρας και μετά αφήνουμε να ψηθεί η μέση. Μόλις η μια μεριά πάρει χρυσαφί χρώμα αμέσως το γυρίζουμε με τη λαβίδα στην άλλη μεριά.
Τα τυλίγουμε γρήγορα με χαρτί κουζίνας και στη συνέχεια τα σερβίρουμε αμέσως καυτά με το λεμόνι που δίνει ωραίο άρωμα και τα κάνει πιο ελαφριά.
Mικρά μυστικά
Το σνίτζελ σερβίρεται δίπλα σε πατατοσαλάτα με αγγουράκι τουρσί ψιλοκομμένο, κόκκινο ξερό κρεμμύδι ψιλοκομμένο και λίγο μαϊντανό ή με μια απλή πράσινη σαλάτα με σάλτσα λαδολέμονου. Αν το σερβίρουμε με αυγό τηγανιτό, κάπαρη και σαρδελίτσες τότε το ονοματίζουν Schnitzel a la Holstein
