η εμπορική ναυτιλία δεν πρέπει να γίνεται όμηρος γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων

«Άκυρο και ανυπόστατο» και «εντελώς παράνομο» χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, συμμετέχοντας μέσω τηλεδιάσκεψης σε συζήτηση με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies, Bastian Giegerich, στο πλαίσιο του IISS Manama Dialogue 2026, που διοργανώνεται στο Μπαχρέιν. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα έργα συνδεσιμότητας δεν πρέπει να εργαλειοποιούνται για γεωπολιτικούς σκοπούς και ζήτησε ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στην περιοχή του Κόλπου.

Απαντώντας σε ερώτηση για την επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να γίνεται μόνο μεταξύ χωρών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές.

«Επομένως, αν απλώς τραβήξεις μια διαγώνια γραμμή μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοείς εντελώς τα ελληνικά νησιά», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι τα νησιά αυτά δικαιούνται, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα.

Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η οριοθέτηση πρέπει να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και όχι στις πολιτικές σχέσεις μεταξύ κρατών. «Δεν οριοθετείς μόνο με φίλους ή με χώρες με τις οποίες έχεις, ας πούμε, μια κοινή θέση. Οριοθετείς σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο», σημείωσε, παρομοιάζοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο με μια υποθετική συμφωνία Ελλάδας-Τυνησίας που θα αγνοούσε τη Λιβύη ή την Ιταλία.

«Πρόκειται για μια παράλογη συμφωνία», δήλωσε και πρόσθεσε ότι το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να αποτελέσει την κατευθυντήρια αρχή για την επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων οριοθέτησης. «Αυτό είναι το μήνυμά μου, είναι το μήνυμά μου προς τη Λιβύη, είναι το μήνυμά μου προς την Τουρκία», τόνισε.

Παραπέμποντας στη συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας-Αιγύπτου, επισήμανε ότι οι δύο πλευρές αναζήτησαν μια αμοιβαία αποδεκτή λύση στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. «Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να επιλυθούν αυτά τα ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα έργα συνδεσιμότητας, υπογραμμίζοντας ότι «δεν πρέπει να γίνονται όμηροι των διαφορών που ενδεχομένως έχουμε για περιοχές όπου δεν έχει γίνει οριοθέτηση». Όπως πρόσθεσε, «αυτά τα έργα είναι πάρα πολύ σημαντικά για τη δική μας περιοχή του κόσμου ώστε να εργαλειοποιούνται από χώρες για γεωπολιτικούς σκοπούς. Αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί».

Αναφερόμενος στη συζήτηση για τη θαλάσσια ασφάλεια, στην οποία προήδρευσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας «παγκόσμιο δημόσιο αγαθό». Συνέδεσε τις διαταραχές στο θαλάσσιο εμπόριο με την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, τις αυξήσεις τιμών και τον πληθωρισμό.

«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να γίνεται σεβαστή, το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να τηρείται και η εμπορική ναυτιλία δεν πρέπει να γίνεται όμηρος γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων», υπογράμμισε.

Ο κ. Μητσοτάκης επισήμανε ότι κρατικοί και μη κρατικοί παράγοντες μπορούν πλέον να χρησιμοποιήσουν τεχνολογίες πολύ χαμηλού κόστους για να διαταράξουν τη ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, ανέδειξε τη δυνατότητα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ χωρών με κοινές απόψεις, για την προστασία των θαλάσσιων μεταφορών και των υποθαλάσσιων καλωδίων.

Εκτός από την Ερυθρά Θάλασσα και τα Στενά του Ορμούζ, αναφέρθηκε και στη Μαύρη Θάλασσα. «Πριν από δύο ημέρες ένα ελληνόκτητο πλοίο βυθίστηκε, δεν γνωρίζουμε ποιος το έπληξε», δήλωσε, επισημαίνοντας επίσης την ανησυχία που προκαλούν οι ποσότητες σιτηρών που παραμένουν στις αποθήκες της Ουκρανίας, τόσο για την ίδια όσο και για τις χώρες που αγοράζουν ουκρανικά σιτηρά.

Για την επιχείρηση «ASPIDES», ο πρωθυπουργός ζήτησε τη συγκρότηση μεγαλύτερου πυρήνα ευρωπαϊκών χωρών που θα υπερασπίζονται έμπρακτα την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα και η Ιταλία συνεισφέρουν από ένα πλοίο, ενώ η Γαλλία διαθέτει μέσα στην ευρύτερη περιοχή.

«Δεν προσδοκώ ότι και οι 27 χώρες μέλη θα συμμετάσχουν σε μια τέτοια αποστολή. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στο να είμαστε δύο και το να είμαστε δέκα», τόνισε, προσθέτοντας ότι μια ευρύτερη συμμετοχή θα έστελνε σαφές μήνυμα για τη σημασία που αποδίδει η Ευρώπη στις σχέσεις της με τον Κόλπο.

Παρουσιάζοντας τον περιφερειακό ρόλο της χώρας, δήλωσε ότι «βλέπουμε την Ελλάδα κυριολεκτικά ως γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης και της περιοχής του Κόλπου». Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), στον ρόλο της Ελλάδας ως σημείου εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου και στα έργα διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας και δεδομένων.

Ειδικότερα, μίλησε για το υπό υλοποίηση έργο σύνδεσης δεδομένων EMC μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Σαουδικής Αραβίας, για το GSI, που θα συνδέει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, καθώς και για τις συζητήσεις σχετικά με ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου.

Στο οικονομικό πεδίο, απέδωσε την πορεία της Ελλάδας στη δημοσιονομική πειθαρχία, στη μείωση του χρέους και στην προσέλκυση επενδύσεων. Όπως ανέφερε, η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη επενδύσει σχεδόν πέντε δισεκατομμύρια ευρώ στη χώρα.

Τέλος, υπογράμμισε τις προοπτικές αμυντικής συνεργασίας με τις χώρες του Κόλπου, ιδιαίτερα στα μη επανδρωμένα συστήματα και στις νέες τεχνολογίες.

«Αυτή τη στιγμή υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα αμυντικών δαπανών στην ιστορία μας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δαπανά το 3,5% του ΑΕΠ της για την άμυνα και ότι παρέλαβε τη δεύτερη από τις τέσσερις υπερσύγχρονες φρεγάτες που ναυπηγήθηκαν στη Γαλλία.

Η Συζήτηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies, Bastian Giegerich, στο πλαίσιο του IISS Manama Dialogue 2026:

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συμμετείχε, μέσω τηλεδιάσκεψης, σε συζήτηση με τον επικεφαλής του International Institute for Strategic Studies, Bastian Giegerich, στο πλαίσιο του IISS Manama Dialogue 2026, που διοργανώνεται στο Μπαχρέιν. Ακολουθεί ολόκληρη η συζήτηση, σε ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά:

Bastian Giegerich: Κύριε Πρωθυπουργέ, είμαι πολύ χαρούμενος που έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε αυτή τη συζήτηση. Καταρχάς, θα ήθελα να σας ρωτήσω αν μπορείτε παρακαλώ να μας μεταφέρετε το βασικό μήνυμα της ομιλίας σας στον ΟΗΕ και να μας πείτε πώς η συζήτηση στην οποία προεδρεύσατε ενίσχυσε τη διεθνή υποστήριξη για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Μπορούμε πλέον να δούμε ότι διαμορφώνεται μεγαλύτερη συναίνεση ως προς τον τρόπο διασφάλισης της θαλάσσιας ασφάλειας;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, Υψηλότατοι, Εξοχότατοι, κυρίες και κύριοι, αγαπητέ Bastian, σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Πράγματι, το σχέδιό μου ήταν να συμμετάσχω με φυσική παρουσία σε αυτό που, κατά τη γνώμη μου, αποτελεί το κορυφαίο συνέδριο για θέματα ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Δυστυχώς, έπρεπε να βρίσκομαι στη Νέα Υόρκη, διότι, όπως επισημάνατε, προήδρευα μιας πολύ σημαντικής συζήτησης στο Συμβούλιο Ασφαλείας σχετικά με την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη θαλάσσια ασφάλεια.

Πράγματι, το ζήτημα αυτό έχει γίνει πολύ επίκαιρο τα τελευταία χρόνια και τους τελευταίους μήνες και πιστεύω ότι είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν πρόκειται πλέον απλώς για ένα ζήτημα περιφερειακής ασφάλειας. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως παγκόσμιο δημόσιο αγαθό. Κάθε φορά που βλέπουμε κάποια διαταραχή στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, όλοι πληρώνουμε το τίμημα, είτε αυτό συνδέεται με την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού μας είτε οδηγεί σε υψηλότερες τιμές και πληθωρισμό.

Μπορώ να σας πω, ως Ευρωπαίος ηγέτης, ότι η κύρια ανησυχία όλων των συναδέλφων μου αυτές τις μέρες είναι η αύξηση του κόστους διαβίωσης. Και, βεβαίως, όσο περισσότερο διαταράσσεται το θαλάσσιο εμπόριο, τόσο περισσότερες συνέπειες θα υποστούμε όσον αφορά τους παράγοντες που θρέφουν αυτή την κατάσταση, η οποία ήδη μας προκαλεί πολλά προβλήματα.

Πιστεύω, λοιπόν, ότι υπάρχει ευρεία συναίνεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι το θέμα αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ζήτημα ύψιστης προτεραιότητας. Πιστεύω ότι υπάρχει μεγαλύτερη κατανόηση του γεγονότος ότι αντιμετωπίζουμε πλέον αναδυόμενες απειλές, όχι μόνο από κρατικούς αλλά και από μη κρατικούς παράγοντες, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν πολύ φθηνές τεχνολογίες για να διαταράξουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Ωστόσο, υπάρχει επίσης μεγαλύτερη κατανόηση και μεγαλύτερη ανάγκη μεταξύ των χωρών που μοιράζονται κοινές απόψεις να συνεργαστούν και να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη για την προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, για την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων μας και για να αποκτήσουν καλύτερη εικόνα της κατάστασης σχετικά με το τι πραγματικά συμβαίνει στη θάλασσα.

Επομένως, πρέπει να αντιμετωπίζουμε αυτές τις αναδυόμενες απειλές ως δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία πλευρά, μας αναγκάζουν να επανεκτιμήσουμε τι σημαίνει στην πραγματικότητα η προβολή της ναυτικής ισχύος, καθώς γνωρίζουμε ότι τα ακριβά πλοία μας ενδέχεται να αντιμετωπίσουν απειλές από μη επανδρωμένα εναέρια ή θαλάσσια οχήματα πολύ χαμηλού κόστους. Από την άλλη πλευρά, γνωρίζουμε ότι διαθέτουμε επίσης πολύτιμες πληροφορίες, τις οποίες πρέπει να μοιραζόμαστε ως χώρες με κοινές απόψεις.

Επιτρέψτε μου εδώ να χαιρετίσω τη συνολική συνεργασία που έχουμε με το Μπαχρέιν. Ήταν πραγματική χαρά να συνεργαστούμε στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Είμαστε και οι δύο ναυτιλιακές χώρες. Αμφότερες υπερασπιζόμαστε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και πιστεύουμε ότι, εν τέλει, μπορούμε να επιτύχουμε διεθνή συναίνεση που εδράζεται σε πολύ απλές αρχές: η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να γίνεται σεβαστή, το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να τηρείται και η εμπορική ναυτιλία δεν πρέπει να γίνεται όμηρος γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων. Συνολικά, λοιπόν, ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Επιτρέψτε μου, τέλος, να επισημάνω ότι αυτό το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή. Έχουμε δύο προβληματικά θέατρα: από τη μία πλευρά έχουμε την Ερυθρά Θάλασσα, από την άλλη τα Στενά του Ορμούζ, όμως υφίσταται μεγάλο ζήτημα και στη Μαύρη Θάλασσα.

Πριν από δύο ημέρες ένα ελληνόκτητο πλοίο βυθίστηκε, δεν γνωρίζουμε ποιος το έπληξε. Ωστόσο, αν εξετάσουμε την ποσότητα αναξιοποίητων σιτηρών αυτή τη στιγμή στις αποθήκες της Ουκρανίας, αυτό αποτελεί σημαντική ανησυχία για την Ουκρανία, αλλά και για πολλές χώρες -είμαι βέβαιος ότι εκπροσωπούνται στο ακροατήριό σας σήμερα-, οι οποίες αγοράζουν σιτηρά από την Ουκρανία.

Bastian Giegerich: Κύριε Πρωθυπουργέ, σας ευχαριστώ. Μπορώ να σας ρωτήσω: αναφερθήκατε σε μια σειρά περιφερειακών προκλήσεων που έχουν παγκόσμιες επιπτώσεις. Θα μπορούσατε να μας πείτε λίγο περισσότερα για το πώς συνεργάζεστε με χώρες με τις οποίες μοιράζεστε τις ίδιες αντιλήψεις εδώ στη Μέση Ανατολή, σε όλη την Ευρώπη, την Ασία και πέραν αυτής, προκειμένου να κατοχυρώσετε τις αρχές για τις οποίες μιλήσατε, αρχές όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, αλλά και να προωθήσετε αυτή την κοινή ατζέντα για το εμπόριο και τη συνδεσιμότητα; Ποια είναι η πολιτική προϋπόθεση για να επιτευχθεί αυτό το όραμα;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, όσον αφορά τη Μέση Ανατολή και τις χώρες του Κόλπου, σας ευχαριστώ που αναφέρατε το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει δημιουργήσει πολύ ισχυρούς δεσμούς με όλες τις χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένου, φυσικά, του Μπαχρέιν. Είχα την τιμή να υποδεχθώ τον Βασιλιά του Μπαχρέιν στην Ελλάδα πριν από έναν μήνα. Είχαμε μια εξαιρετικά παραγωγική συζήτηση.

Βλέπουμε την Ελλάδα κυριολεκτικά ως γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης και της περιοχής του Κόλπου. Είμαστε ευρωπαϊκή χώρα. Είμαστε μέλος του ΝΑΤΟ, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε μια εποχή, όμως, που το ενδιαφέρον της Ευρώπης πρέπει να στραφεί πιο ενεργητικά προς την περιοχή σας, αισθανόμαστε ότι έχουμε τον ρόλο του γεφυροποιού, τον οποίο μπορούμε να διαδραματίσουμε τόσο σε πολιτικό επίπεδο όσο και ως πρωτεργάτες σε έργα συνδεσιμότητας που θα αξιοποιούν τη γεωγραφική μας θέση, είτε μιλάμε για καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας είτε για καλώδια μεταφοράς δεδομένων.

Και, ασφαλώς, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, ως κορυφαίο ναυτιλιακό έθνος, μας αφορά άμεσα η συζήτηση για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Φυσικά, πρέπει επίσης να επικοινωνήσουμε -και το κάνω αυτό σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου- στους Ευρωπαίους εταίρους μας ότι, αν μας ενδιαφέρουν βαθιά τα ζητήματα ασφάλειας των φίλων μας στον Κόλπο, πρέπει να είμαστε πιο προνοητικοί, αποδεικνύοντας ότι πράγματι στηρίζουμε τα λόγια μας με πράξεις.

Αναφερθήκατε στην επιχείρηση «ASPIDES», για την οποία θα ήθελα να μιλήσω. Πρόκειται για επιχείρηση υπό την ηγεσία της ΕΕ. Σκοπός της ήταν η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Ένα πολύ επίκαιρο θέμα, ειδικά αυτές τις μέρες που οι Χούθι επιδεικνύουν και πάλι εξαιρετικά επιθετική συμπεριφορά. Η Ελλάδα συνεισφέρει με ένα πλοίο σε αυτή την επιχείρηση. Το ίδιο και η Ιταλία. Η Γαλλία διαθέτει κάποια μέσα στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, δεν έχουν συμμετάσχει πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Χρησιμοποιώ, λοιπόν, αυτό ως παράδειγμα για το ότι πρέπει να δημιουργήσουμε έναν επαρκώς μεγάλο πυρήνα ευρωπαϊκών χωρών που είναι πρόθυμες να υπερασπιστούν στην πράξη έννοιες οι οποίες είναι κρίσιμης σημασίας για την ενεργειακή μας ασφάλεια, για τις εμπορικές μας σχέσεις, ενισχύοντας την παρουσία μας στην περιοχή σας.

Δεν προσδοκώ ότι και οι 27 χώρες μέλη θα συμμετάσχουν σε μια τέτοια αποστολή. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στο να είμαστε δύο και το να είμαστε δέκα. Αυτό θα έστελνε ένα σαφές μήνυμα και στο ακροατήριό σας ότι αντιμετωπίζουμε πολύ σοβαρά αυτή τη σχέση μεταξύ της Ευρώπης και του Κόλπου, διότι πρέπει να στηρίζουμε τους φίλους μας σε στιγμές ανάγκης.

Bastian Giegerich: Κύριε Πρωθυπουργέ, μόλις αναφερθήκατε στον ρόλο της Ελλάδας ως γέφυρας σε αυτόν τον σημαντικό διάδρομο, και φυσικά η Ελλάδα έχει σημειώσει εντυπωσιακή οικονομική ανάκαμψη τα τελευταία δύο χρόνια. Προσελκύει πολλές επενδύσεις και νομίζω ότι μπορεί κανείς να πει ότι η Αθήνα είναι ένας ενθουσιώδης υποστηρικτής του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης, της ιδέας που είναι γνωστή ως IMEC. Τι κάνετε για να διασφαλίσετε ότι αυτή η ανάκαμψη θα είναι βιώσιμη και πώς αυτό επηρεάζει την προσέγγισή σας εντός της ΕΕ καθώς και την προσέγγισή σας όσον αφορά τους διαδρόμους ενέργειας και συνδεσιμότητας, όπως αυτόν που ανέφερα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, σας ευχαριστώ που αναφερθήκατε στην περίπτωση της Ελλάδας. Πιστεύω ότι αποτελεί μια ευρωπαϊκή επιτυχία, σε μια εποχή που πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν τις δικές τους δυσκολίες. Επιτρέψτε μου να δώσω στο ακροατήριό σας ένα παράδειγμα. Η Ελλάδα δανείζεται σήμερα με χαμηλότερο επιτόκιο σε σύγκριση με τέσσερις από τις επτά χώρες του G7. Αυτό δεν είναι κάτι που πολλοί προέβλεπαν, πριν από λίγα χρόνια, ότι θα μπορούσε να συμβεί.

Γιατί συνέβη; Επειδή εφαρμόσαμε μια πολιτική δημοσιονομικής πειθαρχίας. Μειώνουμε το χρέος μας. Η οικονομία μας αναπτύσσεται με ρυθμό διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προσελκύουμε πολλές επενδύσεις, πολλές ξένες επενδύσεις. Πολλές επενδύσεις από τον Κόλπο κατευθύνονται προς την Ελλάδα, επειδή το διεθνές κεφάλαιο θέλει να γίνει μέρος της επιτυχίας μας. Αυτές οι επενδύσεις πραγματοποιούνται σε διάφορους τομείς, όχι μόνο στον τουρισμό. Πραγματοποιούνται στους τομείς των υποδομών διασύνδεσης, της ενέργειας, των αγροδιατροφικών προϊόντων, της υγειονομικής περίθαλψης, της τεχνολογίας.

Και σκοπεύω να συνεχίσω να προβάλλω την Ελλάδα στους φίλους μας στον Κόλπο ως μια πολύ, πολύ ελκυστική ιστορία, η οποία αντιβαίνει σε όσα πολλοί πίστευαν για την πορεία της Ελλάδας. Όμως οι δείκτες υποστηρίζουν σαφώς όσα λέμε.

Αναφερθήκατε στον IMEC και στα ευρύτερα έργα συνδεσιμότητας. Η Ελλάδα είναι η χώρα της ηπειρωτικής Ευρώπης με τη μεγαλύτερη εγγύτητα στον Κόλπο, οπότε η γεωγραφία είναι αδιαμφισβήτητη. Και όταν σκεφτόμαστε αυτόν τον διάδρομο σύνδεσης της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω του Κόλπου, θα πρέπει να αποτελούμε σημείο εισόδου ή εξόδου, είτε για την ενέργεια, είτε για τη συνδεσιμότητα, αλλά και για το φυσικό εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών.

Επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα παράδειγμα. Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή αποτελεί σημείο εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου που όχι μόνο καλύπτει τις δικές μας ανάγκες, αλλά εξυπηρετεί τις ανάγκες πολλών εταίρων και φίλων μας στα Βαλκάνια και στην Κεντρική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας. Αξιοποιούμε τη θέση μας προκειμένου να προσφέρουμε ενεργειακή ασφάλεια στους περιφερειακούς εταίρους μας. Αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα του πώς αποτελούμε μέρος αυτών των νέων δικτύων διασυνδέσεων.

Όσον αφορά τα καλώδια για δεδομένα, αυτή τη στιγμή υλοποιούμε ένα πολύ μεγάλο έργο που ονομάζεται EMC. Πρόκειται για μια σύνδεση δεδομένων μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Σαουδικής Αραβίας. Και φυσικά, θα υπάρχουν καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας, όχι μόνο το GSI, το οποίο θα συνδέει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Συζητάμε για μια πολύ μεγάλη διασύνδεση για μεταφορά  ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.

Και αν σκεφτεί κανείς τις χώρες του Κόλπου ως πιθανούς μελλοντικούς μεγάλους εξαγωγείς ανανεώσιμης ενέργειας, η Ελλάδα θα ήταν το πρώτο σημείο μέσω του οποίου θα μπορούσαν να εισέλθουν στο ευρωπαϊκό δίκτυο.

Επομένως, σε μια περίοδο μεγάλης αναταραχής και στην Ευρώπη, επιτυγχάνουμε ανάπτυξη, προσελκύουμε επενδύσεις και διαθέτουμε μια σταθερή κυβέρνηση, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις μέρες μας. Μπαίνουμε στον όγδοο έτος της θητείας μας. Θα διεξαχθούν εκλογές το επόμενο έτος, αλλά βρισκόμαστε σε πολύ καλή θέση για να κερδίσουμε και πάλι. Προσφέρουμε, λοιπόν, μακροπρόθεσμη γεωπολιτική και γεω-οικονομική σταθερότητα σε μια περίοδο σημαντικών αναταράξεων στην Ευρώπη.

Bastian Giegerich: Κύριε Πρωθυπουργέ, εξηγήσατε μερικές από τις κινητήριες δυνάμεις για αυτή τη συνεργασία. Επιτρέψτε μου να επανέλθω στο θέμα του Κόλπου. Η Ελλάδα διατηρεί στρατηγική εταιρική σχέση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αμυντικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, επέκτεινε τη διμερή συμφωνία της με το Κατάρ ώστε να περιλαμβάνει νέα στοιχεία αμυντικής συνεργασίας. Και την περασμένη εβδομάδα, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν ένα επενδυτικό σχέδιο ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ελλάδα. Μπορείτε να μας πείτε λίγα περισσότερα, από τη δική σας οπτική γωνία, για τους παράγοντες που ώθησαν αυτή τη στροφή προς τον Κόλπο;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πράγματι, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη επενδύσει κεφάλαια ύψους σχεδόν πέντε δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα και δεν θέλουμε αυτή η συνεργασία να αφορά μόνο τα ΗΑΕ, θέλουμε να συμμετάσχουν και άλλες χώρες του Κόλπου.

Πιστεύω, ωστόσο, ότι δεν μιλάμε απλώς για την προσέλκυση επενδύσεων στην Ελλάδα -αυτό, φυσικά, είναι πολύ σημαντικό- αλλά αποτελεί επίσης μια ευκαιρία για τις ελληνικές εταιρείες να επεκτείνουν την παρουσία τους στη δική σας περιοχή του κόσμου. Αφορά επίσης το εμπόριο, αφορά την αμυντική συνεργασία. Και θα ήθελα να επικεντρωθώ σε αυτό.

Αυτή τη στιγμή υλοποιούμε το μεγαλύτερο πρόγραμμα αμυντικών δαπανών στην ιστορία μας. Μέρος αυτού αφορά παραδοσιακές πλατφόρμες. Είμαι πολύ υπερήφανος διότι μόλις σήμερα παραλάβαμε τη δεύτερη από τις τέσσερις υπερσύγχρονες φρεγάτες που ναυπηγήσαμε στη Γαλλία. Πριν  από λίγο υψώθηκε η ελληνική σημαία στο πλοίο.

Όμως, το τοπίο του πολέμου αλλάζει. Γνωρίζουμε  ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα, τα αποκεντρωμένα συστήματα, οι μικρότεροι παράγοντες, οι νεοφυείς επιχειρήσεις έχουν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο. Διαβλέπω μεγάλες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδας και των χωρών του Κόλπου.

Έχουμε επίσης ένα επιπλέον πλεονέκτημα: ανοίγουμε μια ευρωπαϊκή αγορά. Δεν πρόκειται μόνο για την Ελλάδα, αλλά για την Ευρώπη. Ήδη δαπανούμε το 3,5% του ΑΕΠ μας για την άμυνα, αλλά και άλλες ευρωπαϊκές χώρες ακολουθούν το παράδειγμα αυτό και όλες θα αναζητήσουν αξιόπιστους εταίρους για την ανάπτυξη αυτών των συστημάτων. Επομένως, διαβλέπω μεγάλη δυναμική στη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και είμαι βέβαιος ότι αυτό είναι ένα θέμα που ενδιαφέρει  ιδιαίτερα και όλες τις χώρες του Κόλπου. Πρόκειται ουσιαστικά για την ανάπτυξη των τεχνολογιών του μέλλοντος και διαθέτουμε την ικανότητα να συνεργαστούμε σε αυτό το μέτωπο.

Bastian Giegerich: Κύριε Πρωθυπουργέ, θα ήθελα να περάσω σε ένα τελευταίο σημείο της συζήτησής μας. Την περασμένη εβδομάδα, το κοινοβούλιο της Λιβύης επικύρωσε μια συμφωνία με την Τουρκία σχετικά με οριοθέτηση στη θάλασσα. Η κυβέρνησή σας, με την υποστήριξη της ΕΕ, διαμαρτυρήθηκε γι’ αυτή την κίνηση. Σας παρακαλώ, μπορείτε να μας πείτε τη γνώμη σας για τη δυναμική που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην Ανατολική Μεσόγειο; Παρατηρούμε σκλήρυνση των θέσεων, συγκρότηση συμμαχιών, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάποια μορφή σύγκρουσης στην περιοχή; Πώς πρέπει να τα ερμηνεύσουμε όλα αυτά;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Επιτρέψτε μου καταρχάς να επισημάνω ότι αυτό το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ της Λιβύης και της Τουρκίας υπογράφηκε για πρώτη φορά το 2019. Εγκρίθηκε, αν αυτό έχει κάποια σημασία, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων πριν από μία εβδομάδα. Όμως η θέση μας είναι απολύτως σαφής: είναι άκυρο και ανυπόστατο, είναι εντελώς παράνομο. Και γιατί είναι παράνομο; Επειδή μπορείς να οριοθετήσεις μόνο με χώρες που έχουν είτε παρακείμενες είτε αντικείμενες ακτές. Επομένως, αν απλώς τραβήξεις μια διαγώνια γραμμή μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, αγνοείς εντελώς τα ελληνικά νησιά. Αλλά αυτά τα νησιά υπάρχουν και, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, και AOZ και υφαλοκρηπίδα. Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, όλοι έχουν καταδικάσει αυτό το μνημόνιο ως εντελώς παράνομο.

Και τελικά, ξέρετε, τη Μεσόγειο μοιράζονται 21 χώρες. Δεν οριοθετείς μόνο με φίλους ή με χώρες με τις οποίες έχεις, ας πούμε, μια κοινή θέση. Οριοθετείς σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Είναι σαν η Ελλάδα να αποφάσιζε να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης με την Τυνησία, αγνοώντας εντελώς τη Λιβύη ή την Ιταλία.

Πρόκειται για μια παράλογη συμφωνία. Και πιστεύω ότι πρέπει να επιστρέψουμε στα βασικά, ότι μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας όσον αφορά την οριοθέτηση απλώς αφήνοντας το Διεθνές Δίκαιο να αποτελέσει την κατευθυντήρια αρχή για την επίλυση αυτών των εκκρεμών ζητημάτων. Αυτό είναι το μήνυμά μου, είναι το μήνυμά μου προς τη Λιβύη, είναι το μήνυμά μου προς την Τουρκία.

Έχουμε υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο. Γιατί καταφέραμε να το κάνουμε; Επειδή καθίσαμε και είπαμε: «Ας δούμε τι λέει το Διεθνές Δίκαιο και ας βρούμε μια λύση που να είναι αμοιβαία αποδεκτή, και από τις δύο πλευρές». Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να επιλυθούν αυτά τα ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Και το τελευταίο μου σημείο είναι ότι, όπως γνωρίζετε, τα έργα συνδεσιμότητας δεν πρέπει να γίνονται όμηροι των διαφορών που ενδεχομένως έχουμε για περιοχές όπου δεν έχει γίνει οριοθέτηση. Αυτά τα έργα είναι πάρα πολύ σημαντικά για τη δική μας περιοχή του κόσμου ώστε να εργαλειοποιούνται από χώρες για γεωπολιτικούς σκοπούς. Αυτό είναι κάτι που η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί.

Bastian Giegerich: Κύριε Πρωθυπουργέ, σας ευχαριστώ πολύ. Από τις παρατηρήσεις που κάνατε, θα ήθελα να επισημάνω τρία σημεία: τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου, την τήρησή του και την υπεράσπισή του, τη σημασία του θαλάσσιου χώρου για την ευημερία και τη σταθερότητα, και, αν μου επιτρέπετε, επίσης την έκκλησή σας εκ μέρους της Ευρώπης για μεγαλύτερη εμπλοκή, μεταξύ άλλων, και με την περιοχή εδώ, με τον Κόλπο, καθώς και ίσως για μεγαλύτερη εμπλοκή, περισσότερων ανθρώπων, σε αυτή την περιοχή με εποικοδομητικό τρόπο. Κύριε Πρωθυπουργέ, κ. Μητσοτάκη, σας ευχαριστώ πολύ.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Σας ευχαριστώ πολύ. Και επιτρέψτε μου να στείλω τους προσωπικούς χαιρετισμούς μου και τις καλύτερες ευχές μου στον Πρίγκιπα Διάδοχο. Ανυπομονώ να τον συναντήσω από κοντά και θα κάνω ό,τι μπορώ για να είμαι μαζί σας με φυσική παρουσία την επόμενη χρονιά. Σας ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ