Αρχική Ελλάδα Θεσσαλονίκη: Ίσως ένα πτυχίο που αποκτιέται σήμερα δεν θα έχει την ίδια...

Θεσσαλονίκη: Ίσως ένα πτυχίο που αποκτιέται σήμερα δεν θα έχει την ίδια αξία στην αγορά εργασίας του 2030

Περίληψη

Τις ραγδαίες αλλαγές που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας ανέδειξαν ειδικοί σε ημερίδα στη Θεσσαλονίκη, επισημαίνοντας ότι το 39% των σημερινών δεξιοτήτων ενδέχεται να είναι παρωχημένες το 2030. Παράλληλα, τονίστηκε η ανάγκη τα πανεπιστήμια να προχωρήσουν σε άμεσες παρεμβάσεις στα προγράμματα σπουδών, ενσωματώνοντας την τεχνολογία και προάγοντας την κριτική σκέψη.

Διαβάστε το άρθρο

Σε μια αγορά εργασίας εντελώς διαφορετική σε σχέση με τη σημερινή, ενδέχεται να κληθεί να εργαστεί το 2030 ένας φοιτητής ή φοιτήτρια, που σήμερα αρχίζει τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο, καθώς η ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων είναι τόσο ραγδαία, που όλα ενδέχεται να αλλάξουν κατά την τετραετία της φοίτησής του.

Μάλιστα, σύμφωνα με την έκθεση Future of Jobs 2025 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, το 39% των υπαρχουσών σήμερα δεξιοτήτων είτε θα θεωρούνται παρωχημένες είτε θα έχουν αλλάξει το 2030, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο καθηγητής Νικόλαος Σαμαράς, αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων και Ψηφιακής  Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, μιλώντας σήμερα σε ημερίδα της εφημερίδας «Μακεδονία της Κυριακής» και του emakedonia.gr, στη Θεσσαλονίκη.

«Το πρώτο μεγάλο γλωσσικό μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) βρήκε στην αγορά τον Νοέμβριο του 2022. Αν σας ζητούσα τον Μάρτιο του 2023 να προβλέψετε ποια θα ήταν η αγορά τρία χρόνια αργότερα, κανένας δεν θα μπορούσε να εκτιμήσει σωστά τις αλλαγές. Η αλλαγή είναι πολύ πιο γρήγορη από ό,τι μπορούν να προσαρμοστούν τα πανεπιστήμια» σημείωσε ο κ.Σαμαράς.

Έξι παρεμβάσεις στα προγράμματα σπουδών και η ανάγκη να κατανοήσουμε τον εαυτό μας

Πρόσθεσε πως, στο σκηνικό αυτό, τα ελληνικά πανεπιστήμια πρέπει να κάνουν έξι ουσιαστικές παρεμβάσεις στα προγράμματα σπουδών: την οριζόντια ενσωμάτωση της ΤΝ σε όλα τα επιστημονικά πεδία και τα τμήματα, τη μετάβαση από την απομνημόνευση στην κριτική και δημιουργική σκέψη, την επίτευξη μεγαλύτερης ευελιξίας και διεπιστημονικότητας στα προγράμματα σπουδών, τα οποία πρέπει να επικαιροποιούνται τακτικά (κάποια δεκαετίες), τη στενότερη θεσμική σύνδεση με την αγορά εργασίας, τη θεσμοθέτηση της δια βίου μάθησης ως αναπόσπαστου μέρους της πανεπιστημιακής διδασκαλίας μέσω και των ΚΕΔΙΒΙΜ και την εκπαίδευση των καθηγητών στις νέες τεχνολογίες.

Ο κ.Σαμαράς επισήμανε ακόμη την αξία των ανθρωπιστικών επιστημών σε αυτή τη νέα εποχή, καθώς «όσο περισσότερο χρησιμοποιούμε την τεχνολογία, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να κατανοήσουμε τον εαυτό μας». Έτσι, όπως είπε, παρότι δεν υπάρχουν προς το παρόν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν κάτι τέτοιο και παρότι στατιστικά από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι σε μια δεκαετία (μεταξύ 2015 και 2025) οι εγγραφές φοιτητών στις ανθρωπιστικές σπουδές μειώθηκαν κατά 28%, ωστόσο το πιθανότερο είναι ότι θα υπάρξει άνοδος στη ζήτηση για αυτές «κατ’ ανάγκη».

Χρησιμοποιώ την ΤΝ στην καθημερινότητά μου, αλλά όχι στοχευμένα στη δουλειά μου

Την εκτίμηση ότι παρατηρείται μια έντονη αντίφαση ανάμεσα στα υψηλά ποσοστά χρήσης εργαλείων της ΤΝ από τους νέους ‘Ελληνες και στον βαθμό που τα αξιοποιούν για την εργασία τους, διατύπωσε ο  Κωνσταντίνος Πουλιάκας, εμπειρογνώμονας (Senior Expert) του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop), αποκεντρωμένου οργανισμού της ΕΕ, με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

«Υπάρχει ανισορροπία στις στατιστικές, αφού παρότι το 50% των Ελλήνων λένε ότι χρησιμοποιούν την ΤΝ στην καθημερινότητά τους, με το αντίστοιχο ποσοστό για τους νέους να φτάνει στο 87%, μόνο το 28% την αξιοποιεί στην εργασία του. Αυτό φανερώνει ένα πολύ μεγάλο χάσμα ανάμεσα στο πόσο θέλουν οι Έλληνες εργαζόμενοι να αξιοποιήσουν την ΤΝ και στις ευκαιρίες που έχουν για να το κάνουν εντός της αγοράς εργασίας» εξήγησε.

Περαιτέρω, παρουσιάζοντας τα ευρήματα έρευνας του Cedefop (2024) για τις δεξιότητες της ΤΝ σε 11 κράτη-μέλη της ΕΕ, ο κ. Πουλιάκας σημείωσε ότι ένας στους τρεις Ευρωπαίους εργαζόμενους χρησιμοποιεί ήδη στοχευμένα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία του.

Η μεγαλύτερη επίδραση από την είσοδο της ΤΝ στην αγορά εργασίας, που παρατήρησαν οι ερευνητές, δεν ήταν η απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά ο μεγάλος μετασχηματισμός στα καθήκοντα των εργαζομένων: τρεις στους δέκα ερωτηθέντες είπαν ότι ήδη δεν εκτελούν κάποιες εργασίες που έκαναν σε καθημερινή βάση, τέσσερις στους δέκα ότι έχουν νέα ή διαφορετικά καθήκοντα και σχεδόν επτά στους δέκα (67%) ότι επιταχύνθηκε η εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Μόνο ταχύτητα ή και ποιότητα; 

Συμβαδίζει όμως η ταχύτητα με την ποιότητα; Σύμφωνα με άλλη έρευνα του Cedefop (2025), η ΤΝ μας βοηθά μεν να εκτελούμε τα καθήκοντά μας ταχύτερα, αλλά όχι απαραίτητα με καλύτερη ποιότητα, γιατί ο εργαζόμενος χρειάζεται να μπορεί να αξιολογήσει σωστά, να κρίνει και να συνδέσει τα αποτελέσματα που του δίνει ο αλγόριθμος, ήτοι να έχει εμπειρογνωμοσύνη στη δουλειά του. Γι΄αυτό και απαιτείται πολυσύνθετη και πολύπλευρη εκπαίδευση και κατάρτιση.

Δίπλα δε στην ανισορροπία ταχύτητας-ποιότητας, υπάρχουν και μια σειρά από ανισότητες μεταξύ των πληθυσμιακών μονάδων ως προς τη χρήση της ΤΝ, με τους άνδρες και τους νέους να υπερτερούν. Παρότι οι γνώσεις γύρω από την ΤΝ έχουν σήμερα υψηλή ζήτηση στην αγορά εργασίας, τέσσερις έως έξι (ανάλογα με το ερώτημα) στους 10 Ευρωπαίους εργαζόμενους έχουν χαμηλό επίπεδο βασικών δεξιοτήτων στον τομέα αυτό, ενώ και τα προγράμματα σπουδών, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και συνολικά στην ΕΕ, δεν έχουν εντάξει επαρκώς την ΤΝ . Όπως ανέφερε, βρισκόμαστε ακόμη σε πολύ αρχικό στάδιο, καθώς ελάχιστα ευρωπαϊκά προγράμματα σπουδών έχουν εντάξει την παραγωγική ή δημιουργική ΤΝ ως βασικό μάθημα.

Εκρηκτική ύλη στα θεμέλια της δημοκρατίας

Εκρηκτική ύλη στα θεμέλια της δημοκρατίας ενδέχεται να αποτελέσουν οι πιθανοί κραδασμοί στην αγορά εργασίας από τυχόν έλευση της Γενικής Τεχνητής Νοημοσύνης (AGI), που θα αποστερούσαν το εισόδημα από τη μεσαία τάξη, όπως επεσήμανε ο διδάκτωρ Φιλοσοφίας της Τεχνολογίας και συγγραφέας, Γεώργιος Χατζηβασιλείου.

Όπως είπε, αν η AGI όντως δημιουργηθεί, κάτι στο οποίο στοχεύουν σήμερα όλοι οι τεχνολογικοί κολοσσοί, αλλά και κυβερνήσεις όπως η αμερικανική, φτάνουμε σε ένα ορόσημο που η ΤΝ θα μπορεί να αναλάβει πάρα πολλές από τις εργασίες που σήμερα κάνουμε οι άνθρωποι, ενώ θα μπορεί να δουλεύει 24 ώρες το 24ωρο, χωρίς μισθούς και συντάξεις, άδεια και ρεπό.

Σε ερώτημα αν μια τέτοια, ακόμη πιο προηγμένη μορφή ΤΝ, θα μπορούσε τελικά να κάνει τους ανθρώπους υποτελείς της, ο κ.Χατζηβασιλείου απάντησε: «Εξαρτάται από το θεσμικό πλαίσιο. Διαφορετικά μπορεί να λειτουργήσει σε προηγμένες σκανδιναβικές χώρες, που θα έχουν εγκαίρως το απαιτούμενο θεσμικό, ρυθμιστικό και νομοθετικό πλαίσιο και διαφορετικά στις ΗΠΑ υπό τη στέγη κάποιας μορφής τραμπισμού. Δεν υπάρχει ένα μέλλον (…) όπως και και σήμερα δεν υπάρχει ένα παρόν και είμαστε ανθρωπότητα διαφορετικών ταχυτήτων (…). Μια αγορά εργασίας που ενδέχεται να δεχτεί τους κραδασμούς που συζητάμε είναι εκρηκτική ύλη στα θεμέλια της δημοκρατίας, γιατί χωρίς θέσεις εργασίας δεν υπάρχουν χρήματα για τη μεσαία τάξη και άρα δεν υπάρχει δημοκρατία, γιατί η μεσαία τάξη είναι η ραχοκοκαλιά του δημοκρατικού πολιτεύματος».

Δημιουργικές φλόγες

Ως προς το αν η ΤΝ απαλλάσσει τον άνθρωπο από τις βαρετές και επαναλαμβανόμενες εργασίες ή αν αντίθετα έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί, ο κ.Χατζηβασιλείου επεσήμανε ότι η επέλαση των αλγόριθμων κλονίζει τη δημιουργία της ίδιας της τέχνης, καθώς η ΤΝ συνθέτει ποίηση, λογοτεχνία, μουσική και εικαστικά έργα.  «Στη δική μου ερμηνεία, η ΤΝ σαφέστατα έχει δημιουργικές όχι σπίθες αλλά φλόγες» υποστήριξε, υπενθυμίζοντας -μεταξύ άλλων- ότι προ μηνών έλυσε ένα από τα μεγαλύτερα μαθηματικά αινίγματα, καταφέρνοντας κάτι που σίγουρα απαιτούσε δημιουργική σκέψη.

Τι καλούμαστε να κάνουμε; Κατά τον κ.Χατζηβασιλείου, η απάντηση η δεν μπορεί παρά να είναι πολιτική. Και εδράζεται ιδίως στην εκπαιδευτική πολιτική, με τρεις άξονες: Εκπαίδευση στη χρήση ΤΝ σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και δια βίου, απόκτηση και καλλιέργεια ήπιων δεξιοτήτων (soft skills), όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, η επικοινωνία, η συνεργασία και η συναισθηματική σταθερότητα και εισαγωγή της ηθικής και της φιλοσοφίας στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, ώστε ήδη από το σχολείο οι μαθητές να αντιλαμβάνονται ότι πέρα από τις πολύ υπαρκτές ευκαιρίες που μας προσφέρει η ΤΝ, δημιουργεί και πολλούς απτούς, ορατούς και οικουμενικούς κινδύνους.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αλεξάνδρα Γούτα
Προηγούμενο άρθροΚυρ. Πιερρακάκης: Η επένδυση του HIIF στη Data4 Greece ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στην ψηφιακή οικονομία
Επόμενο άρθροΣούπερ μάρκετ: Άνοδος στον τζίρο το εννεάμηνο του 2026 – Κερδίζουν έδαφος τα επώνυμα προϊόντα