Ο Ερμής μπορεί να έχει συρρικνωθεί από 10% έως 30% περισσότερο από ό,τι είχε εκτιμηθεί μέχρι σήμερα και να έχει χάσει έως και 23 χιλιόμετρα συνολικής διαμέτρου από τότε που σχηματίστηκε. Τα παραπάνω διαπίστωσε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Αμερικανικής Ένωσης Γεωφυσικής (AGU) «Geophysical Research Letters».
Όπως και οι άλλοι βραχώδεις πλανήτες στο Ηλιακό μας σύστημα, ο Ερμής σχηματίστηκε μέσα από μια σειρά βίαιων συγκρούσεων μεταξύ βράχων και αστεροειδών που περιστρέφονταν γύρω από τον Ήλιο πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Η ενέργεια από αυτές τις συγκρούσεις παρήγε τεράστιες ποσότητες θερμότητας, τις οποίες ο Ερμής χάνει έκτοτε.
Καθώς ψύχεται, το εσωτερικό του Ερμή συρρικνώνεται. Τα εξωτερικά βραχώδη στρώματα του πλανήτη προσαρμόστηκαν στη μεταβολή του μεγέθους του με ρηγματώσεις και σχηματισμούς τεκτονικών χαρακτηριστικών, όπως απόκρημνες πλαγιές και κορυφογραμμές. Η επιφάνεια του Ερμή είναι πλέον γεμάτη «ρυτίδες», απόδειξη του κάποτε μεγαλύτερου πλανήτη που έχει συρρικνωθεί με την πάροδο του χρόνου. Συντρίμμια από κρατήρες πρόσκρουσης κρύβουν τα σημάδια της συρρίκνωσής του.
Το πόσο έχει συρρικνωθεί ο Ερμής αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τους επιστήμονες, καθώς τους βοηθά να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού του και την εξέλιξή του.
«Μεγαλύτερη συρρίκνωση σημαίνει ότι ο Ερμής θα μπορούσε να διαθέτει μεγαλύτερο μεταλλικό πυρήνα, λιγότερα ελαφρά στοιχεία, όπως το πυρίτιο, αναμεμειγμένα στον μεταλλικό πυρήνα ή υψηλότερη αρχική θερμοκρασία», εξηγεί ο Γκάκου Νισιγιάμα, πλανητικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας του Γερμανικού Αεροδιαστημικού Κέντρου (DLR) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Οι ερευνητές συνδύασαν προηγούμενους χάρτες των γεωλογικών ενδείξεων συρρίκνωσης με νέους χάρτες της τραχύτητας της επιφάνειας για ολόκληρη την επιφάνεια του πλανήτη. Για πρώτη φορά, διαπίστωσαν ότι οι πιο τραχιές περιοχές του Ερμή παρουσιάζουν λιγότερες ορατές «ρυτίδες» συρρίκνωσης.
«Αυτό μας έκανε να σκεφτούμε ότι υπάρχει κάποια διαδικασία που κρύβει τις δομές συρρίκνωσης», τονίζει ο Νισιγιάμα. Εκτιμά ότι τα υλικά από τις προσκρούσεις στις τραχιές περιοχές μπορεί να έχουν καλύψει τις ρυτίδες της συρρίκνωσης.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον βαθμό συρρίκνωσης που απαιτείται για τον σχηματισμό των κορυφογραμμών και των απότομων πλαγιών σε περιοχές που έχουν υποστεί λιγότερες μεταβολές από προσκρούσεις, προκειμένου να εκτιμήσουν πόσο πιθανό είναι να έχει συρρικνωθεί συνολικά ο πλανήτης.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δομές που λείπουν από τις ανώμαλες περιοχές θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε 10% έως 30% μεγαλύτερη συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της ιστορίας του Ερμή. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική μείωση της διαμέτρου του μπορεί να φτάνει έως και τα 23 χιλιόμετρα, αντί για τα τέσσερα έως 16 χιλιόμετρα που εκτιμάται σήμερα.
Σύμφωνα με τον Nishiyama, ακόμη και οι νέες εκτιμήσεις μπορεί να υποτιμούν το πραγματικό μέγεθος της συρρίκνωσης. Σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα δεδομένα από την αποστολή MESSENGER της NASA, η οποία ολοκληρώθηκε το 2015, μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αξιοπιστία μόνο για τη μέτρηση γεωλογικών χαρακτηριστικών μεγαλύτερων από περίπου πέντε χιλιόμετρα.
Αυτό αναμένεται να αλλάξει με την αποστολή BepiColombo, την τρίτη μόλις αποστολή που έχει σταλεί ποτέ στον Ερμή. Από τον Νοέμβριο του 2026, το διαστημόπλοιο αναμένεται να αρχίσει να συλλέγει σαρώσεις υψηλότερης ανάλυσης της επιφάνειας του πλανήτη. Οι ερευνητές, μεταξύ των οποίων και ο Νισιγιάμα ο οποίος είναι μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής, ελπίζουν ότι τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν την καταγραφή των απότομων πλαγιών, των κορυφογραμμών και των κρατήρων πρόσκρουσης με μεγαλύτερη λεπτομέρεια από ποτέ.
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μ.Κουζινοπούλου
