Αυτή η υπόθεση με την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων της Θεσσαλονίκης, μεταφέρει το νου σε χρόνια που η δημιουργική φαντασία του Στέφανου Μάνου βρισκόταν στην κορύφωση της. Βεβαίως, στο σπουδαίο αυτό έργο δεν είχε ανάμειξη ο μακαρίτης κορυφαίος οραματιστής, αλλά είναι σαν να ήταν εκεί. Το ίδιο θα έλεγε κάποιος και για τον έτερο ρομαντικό της δημιουργίας, τον Αντώνη Τρίτση. Κι «επίγονοί» τους μπορούν να χαρακτηριστούν η υπουργός Πολιτισμού κι ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης.
Η αλήθεια είναι ότι οι «ήχοι» της ΔΕΘ σκέπασαν την παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη και του διευθύνοντος συμβούλου της «Ανάπλαση δημοσίων χώρων ΑΕ» -που διενήργησε τους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, Χρόνη Ακριτίδη.
Όμως, παρά τούτο, το έργο παραμένει κορυφαίο και αναδεικνύει στο έπακρο τον πολιτισμό της Θεσσαλονίκης από την αρχαιότητα. Κι όπως ανέφερε στην ομιλία του ο Χρόνης Ακριτίδης, «υπάρχουν κάποιες στιγμές στην πορεία μιας πόλης, όπου η τεχνική ευθύνη συναντά την ιστορική μοίρα». Πόσο αληθινό, ε;
Όποιος περπατά στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, γνωρίζει καλά ότι αυτή η πόλη δεν έχει ανάγκη από νέα αφηγήματα. Δεν χρειάζεται να της επινοήσουμε κάποιο παρελθόν. Χρειάζεται μόνο να της επιτρέψουμε να το ξανασυναντήσει. Άλλωστε, η ιστορία της δεν βρίσκεται κλεισμένη σε προθήκες, αναπνέει κάτω από το φως του ήλιου, ψιθυρίζει μέσα από τα μνημεία της, ζει στις καθημερινές μας διαδρομές. Από τη Ρωμαϊκή Αγορά και την επιβλητική Ροτόντα, μέχρι το Γαλεριανό Συγκρότημα και τον Λευκό Πύργο, η Θεσσαλονίκη είναι γεμάτη από περγαμηνές ιστορίας.
Ωστόσο, για δεκαετίες, αυτά τα σπουδαία τεκμήρια του παρελθόντος παρέμεναν απομονωμένα. Νησίδες ιστορίας μέσα σ’ έναν ωκεανό τσιμέντου και αστικής πίεσης. Ξένα σώματα στην ίδια τους την πατρίδα.
Κι ήρθαν η Μενδώνη με τον Αγγελούδη να γράψουν ιστορία. Να σπάσουν τους τοίχους της απομόνωσης και να δώσουν στην πόλη τη χαμένη της συνέχεια. Πολλοί πέρασαν, εκείνοι το κάνουν πράξη.
Με δημιουργία αναβαθμισμένων διαδρομών, με αναπλάσεις του περιβάλλοντος χώρου των μνημείων, με επιλεγμένες πεζοδρομήσεις, εγκατάσταση οπτικής, ηχητικής και οπτικής σήμανσης, καθώς και την ενίσχυση της φύτευσης και τη δημιουργία πράσινων διαδρομών.
Τα μνημεία που συνδέονται
Και μιας και μιλάμε για ενοποίηση, πρέπει να τονιστεί η σύνδεση των μνημείων -Ρωμαϊκή Αγορά, Αψίδα του Γαλερίου και τα νέα μουσεία στους σταθμούς του μετρό— σε ενιαίες περιπατητικές διαδρομές.
Αναφερόμαστε σε μια περιοχή που στη μελέτη ορίστηκε Ανατολικά από την οδό Αγγελάκη, Νότια από την λεωφόρο Νίκης, Δυτικά από την οδό 26ης Οκτωβρίου και Βόρεια από την οδό Ολυμπιάδος.
Εντός της περιοχής βρίσκονται επιλεγμένα μνημεία τα οποία περιλαμβάνονται υποχρεωτικά στο σχεδιασμό (ναός Αγ. Αποστόλων, Πύργος Αναγλύφου – Τοπ Χανέ, συναγωγή Μοναστηριωτών, στάση μετρό Βενιζέλου, Γιαχουντί Χαμάμ, Αρχαία Αγορά – Κρυπτή Στοά – Ωδείο – Βουλευτήριο, πλατεία Αριστοτέλους, Μπέη Χαμάμ, Αλατζά Ιμαρέτ, ναός Αγ. Δημητρίου -Γενί Χαμάμ, στάση μετρό Αγίας Σοφίας, Αχειροποίητος, ναός Αγ. Σοφίας-κατακόμβη Αγ. Ιωάννη, Λευκός Πύργος, πλατεία Ιπποδρομίου, Ανάκτορο Γαλερίου – Οκτάγωνο, Ροτόντα – Αψίδα του Γαλερίου – Αψιδωτή Αίθουσα, ναός Αγ. Παντελεήμονος, κοιμητήρια Ευαγγελίστριας – Προτεσταντικό – Αρμένικο, Ισλαχανέ).
Εύκολα καταλαβαίνει κάποιος, τι πρόκειται να συμβεί στη Θεσσαλονίκη. Μαζί πια με την απομάκρυνση της αυθαιρεσίας στον αστικό ιστό. Χώρια που τα μνημεία, εκτός των άλλων, θα είναι πιο κατανοητά στους πολίτες και αναβαθμίζουν ριζικά την εικόνα της πόλης στο κέντρο.
Τέλος, πρέπει να τονιστεί, ότι η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, αποτελεί σημαντικό όφελος για την τουριστική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, αφού η πόλη γίνεται κορυφαίος αρχαιολογικός προορισμός, ενώ συνδέει την πολιτισμική κληρονομιά με ένα βιώσιμο, ποιοτικό τουρισμό που ενισχύει την τοπική οικονομία.
Πρέπει να τονιστούν ακόμη δυο σοβαρά ζητήματα που αναδείχθηκαν στη ΔΕΘ:
Α. Οι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί ολοκληρώθηκαν με διαδικασίες απόλυτης διαφάνειας και επιστημονικής αριστείας. Στη διαγωνιστική διαδικασία συμμετείχαν 15 ομάδες με 297 επιστήμονες, από τους οποίους οι 19 ήταν φοιτητές Αρχιτεκτονικής. Διεξήχθησαν μάλιστα, με
αστραπιαίες διαδικασίες, σε χρόνο ρεκόρ για το δημόσιο. Χωρίς αμφισβητήσεις και τις γνωστές ενστάσεις που «τριγυρίζουν» πέριξ αυτών των διαδικασιών.
Β. Αποτελεί ευτυχή συγκυρία για τη Θεσσαλονίκη η συναντίληψη για το σπουδαίο αυτό έργο, τόσο της κυβέρνησης (υπουργείου Πολιτισμού και Λίνας Μενδώνη), όσο και του Δήμου των Θεσσαλονικέων και του δημάρχου Στέλιου Αγγελούδη. Μια συναντίληψη που καταδεικνύει για μια ακόμη φορά, πώς όταν οι πολιτικές δυνάμεις δεν επιδίδονται σε διενέξεις για τα δελτία ειδήσεων, μόνοι κερδισμένοι είναι οι πολίτες.
Η ουσία είναι λοιπόν, ότι μιλάμε για ένα έργο το οποίο θα οδηγεί τους πολίτες να περπατούν στη Θεσσαλονίκη και, χωρίς να αλλάζουν δρόμο, … να αλλάζουν… αιώνες.
Το λες κι εξαίσιο!
