Την ανάγκη πλήρους διαφάνειας, ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου και πραγματικής προστασίας του δημοσίου συμφέροντος ανέδειξε η Βουλευτής Λασιθίου Εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά τη συζήτηση στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων του σχεδίου νόμου για την κύρωση της σύμβασης παραχώρησης του Διεθνούς Αερολιμένα Καλαμάτας.
Η Βουλευτής ξεκαθάρισε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν αμφισβητεί την ανάγκη αναβάθμισης του αεροδρομίου ούτε απορρίπτει εκ προοιμίου τις συμβάσεις παραχώρησης. Αντίθετα, υπογράμμισε ότι κάθε σύμβαση οφείλει να αξιολογείται αυτοτελώς, με διαφάνεια, τεκμηρίωση και γνώμονα το δημόσιο συμφέρον. Όπως τόνισε, όταν η Βουλή καλείται να κυρώσει μία σύμβαση που δεσμεύει τη χώρα για τέσσερις δεκαετίες, δεν αρκούν οι διαβεβαιώσεις της Κυβέρνησης• απαιτούνται στοιχεία, απαντήσεις και λογοδοσία.
Η Κατερίνα Σπυριδάκη άσκησε αρχικά έντονη κριτική στον τρόπο με τον οποίο εισήχθη η σύμβαση προς συζήτηση, επισημαίνοντας ότι οι βουλευτές κλήθηκαν να εξετάσουν ένα κείμενο περίπου 1.500 σελίδων μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:«Μας φέρατε μια Σύμβαση 1.500 σελίδων, Παρασκευή βράδυ και Δευτέρα πρωί ξεκίνησε η συζήτηση. Χρειάζονται περίπου 75 ώρες απλής ανάγνωσης, όχι για να την καταλάβει κανείς, όχι για να ελέγξει τις οικονομικές παραδοχές της, αλλά μόνο για να τη διαβάσει. Όταν δίνεις τις 1.500 σελίδες Παρασκευή βράδυ και ζητάς συζήτηση τη Δευτέρα, δεν ζητάς από τους βουλευτές να έχουν μελετήσει σε βάθος αυτό που υπογράφουν. Τους ζητάς να εμπιστευτούν όσους έχουν ήδη συμφωνήσει.»
Όπως υπογράμμισε, η Βουλή δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο της τυπικής επικύρωσης αποφάσεων που έχουν ήδη ληφθεί, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για δημόσια περιουσία και για μια παραχώρηση διάρκειας σαράντα ετών, με δυνατότητα παράτασης και σημαντικές οικονομικές δεσμεύσεις για το Ελληνικό Δημόσιο.
Παράλληλα, σημείωσε ότι ακόμη και οι φορείς που κλήθηκαν να γνωμοδοτήσουν στην Επιτροπή παραδέχθηκαν ότι δεν είχαν επαρκή χρόνο να μελετήσουν το πλήρες κείμενο της σύμβασης, γεγονός που, όπως είπε, αποδεικνύει ότι η διαβούλευση δεν μπορεί να είναι ουσιαστική όταν απουσιάζει ο απαιτούμενος χρόνος.
Πόσο πραγματικά αξίζει η παραχώρηση;
Η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ έθεσε στο επίκεντρο της συζήτησης το ζήτημα της αποτίμησης του οικονομικού ανταλλάγματος, επισημαίνοντας ότι ο διαγωνισμός κατέληξε σε μία και μοναδική δεσμευτική προσφορά.
Όπως τόνισε:«Ο διαγωνισμός ξεκίνησε με τέσσερα ενδιαφερόμενα σχήματα, αλλά στη δεύτερη φάση έφτασε μόνο μία δεσμευτική προσφορά. Αυτό σημαίνει ότι δεν λειτούργησε ο ανταγωνισμός ως μηχανισμός ελέγχου του τιμήματος. Πώς θα αξιολογήσει η Βουλή αν τα 45 εκατομμύρια ευρώ είναι εύλογο τίμημα, όταν δεν έχει στη διάθεσή της το πλήρες οικονομικό μοντέλο, τις προβλέψεις για την επιβατική κίνηση, τα εμπορικά έσοδα, τις λειτουργικές δαπάνες και τις παραδοχές που οδήγησαν στην αποτίμηση;»
Υπενθύμισε, μάλιστα, την περίπτωση της επέκτασης της σύμβασης του «Ελευθέριος Βενιζέλος», όπου το τελικό τίμημα αναθεωρήθηκε σημαντικά μετά από παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνοντας ότι η ύπαρξη συμβούλων ή προσυμβατικού ελέγχου δεν απαλλάσσει τη Βουλή από την υποχρέωση να εξετάζει ουσιαστικά κάθε σύμβαση.
Οι επενδύσεις και το πραγματικό κόστος για το Δημόσιο
Η Κατερίνα Σπυριδάκη αμφισβήτησε επίσης τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται το επενδυτικό πρόγραμμα των 125 εκατομμυρίων ευρώ, επισημαίνοντας ότι σημαντικό μέρος των έργων δεν αποτελεί άμεση και ανεπιφύλακτη υποχρέωση του παραχωρησιούχου, αλλά εξαρτάται από τη μελλοντική εξέλιξη της επιβατικής κίνησης.
Παράλληλα, ανέδειξε ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν περιορίζεται στον ρόλο του παραχωρητή, αλλά συμμετέχει χρηματοδοτικά μέσω του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, ενώ εξακολουθεί να αναλαμβάνει σειρά οικονομικών υποχρεώσεων.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε:«Η Σύμβαση προβλέπει υποχρεώσεις για απαλλοτριώσεις, αρχαιολογικές εργασίες, έργα δημοσίου, καθυστερήσεις, ακόμη και χρηματοοικονομικό κόστος. Ποια είναι, λοιπόν, η συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση; Γιατί η Σύμβαση δεν δείχνει με την ίδια καθαρότητα πού μπορεί να φτάσει ο συνολικός λογαριασμός για το Ελληνικό Δημόσιο;»
Η Βουλευτής έθεσε επίσης ζήτημα αποτελεσματικής εποπτείας της σύμβασης, ζητώντας να αποσαφηνιστεί ποια δημόσια τεχνική υπηρεσία θα παρακολουθεί στην πράξη τις αποφάσεις του ανεξάρτητου μηχανικού, όταν αυτές δημιουργούν οικονομικές συνέπειες για το Δημόσιο.
Ανάπτυξη για όλους ή συγκέντρωση σε λίγους;
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο αναπτυξιακό μοντέλο που συνοδεύει την παραχώρηση του αεροδρομίου, επισημαίνοντας ότι η επιτυχία ενός μεγάλου έργου δεν μετριέται μόνο από την αύξηση της επιβατικής κίνησης, αλλά και από το κατά πόσο τα οφέλη διαχέονται στην τοπική οικονομία.
Όπως ανέφερε:«Ανάπτυξη δεν είναι μόνο όταν αυξάνονται οι αφίξεις. Ανάπτυξη είναι το όφελος να φτάνει στον παραγωγό, στο μικρό κατάστημα, στην οικογενειακή επιχείρηση, στην τοπική εστίαση, στο μικρό ξενοδοχείο και στον εργαζόμενο. Αν το όφελος συγκεντρωθεί σε λίγους μεγάλους παίκτες, τότε δεν μιλάμε για ανάπτυξη. Μιλάμε για συγκέντρωση.»
Η κα Σπυριδάκη υπενθύμισε τις επισημάνσεις των φορέων της Πελοποννήσου σχετικά με τον κίνδυνο δημιουργίας ολιγοπωλιακών συνθηκών, υπογραμμίζοντας ότι απαιτούνται σαφείς δικλείδες ώστε η αναβάθμιση του αεροδρομίου να λειτουργήσει προς όφελος ολόκληρης της τοπικής κοινωνίας και όχι μόνο συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε:«Θέλουμε ένα μοντέλο κλειστών τουριστικών οικοσυστημάτων πολύ υψηλού κόστους ή ένα μοντέλο που να βασίζεται στη φιλοξενία, στην εμπειρία του τόπου, στην τοπική παραγωγή, στη μικρή επιχείρηση και στην επαφή του επισκέπτη με την τοπική κοινωνία;»
«Δεν ζητάμε ιδεολογικές αντιπαραθέσεις – Ζητάμε απαντήσεις»
Κλείνοντας την παρέμβασή της, η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κατηγόρησε την Κυβέρνηση ότι απέφυγε να απαντήσει στα συγκεκριμένα ερωτήματα που τέθηκαν για τη σύμβαση, επιλέγοντας να μετατρέψει τη συζήτηση σε γενική ιδεολογική αντιπαράθεση.
Όπως ανέφερε:«Δεν μίλησα γενικώς κατά των συμβάσεων παραχώρησης. Είπα ότι το αεροδρόμιο της Καλαμάτας χρειάζεται αναβάθμιση. Μιλήσαμε, όμως, για τη συγκεκριμένη σύμβαση, για το συγκεκριμένο τίμημα, για τις παραδοχές αποτίμησης, για τη δεσμευτικότητα των επενδύσεων και για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Σε κανένα από αυτά δεν πήρα καμία απάντηση.»
Η Κατερίνα Σπυριδάκη ζήτησε να κατατεθούν στη Βουλή η Έκθεση του Ανεξάρτητου Αξιολογητή και η σχετική εγκριτική πράξη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προκειμένου το Κοινοβούλιο να έχει πλήρη εικόνα πριν κληθεί να κυρώσει μία σύμβαση με τόσο σημαντικές οικονομικές και αναπτυξιακές συνέπειες.
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή της, έστειλε σαφές πολιτικό μήνυμα για τον ρόλο του Κοινοβουλίου απέναντι στη δημόσια περιουσία:«Όταν δεν δίνετε στη Βουλή καθαρή πρόσβαση στο πλήρες οικονομικό μοντέλο, όταν δεν αποτιμάτε με σαφήνεια το πιθανό κόστος για το Δημόσιο και όταν αντί να απαντήσετε καταφεύγετε σε επικοινωνιακές επιθέσεις, τότε δεν ζητάτε δημοκρατία ούτε δέχεστε τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Ζητάτε απλώς λευκή επιταγή για τη δημόσια περιουσία.»
