Η Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας (20/05) είναι μια ευκαιρία να μιλήσουμε για κάτι πολύ βαθύτερο: για την αντοχή της ελληνικής γης, για την ποιότητα της διατροφής μας, για τη βιοποικιλότητα, για την παραγωγική ταυτότητα της χώρας και για τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή την ύπαιθρο.
Η μέλισσα είναι ένας από τους πιο αθόρυβους, αλλά και πιο κρίσιμους συμμάχους της γεωργίας. Δεν παράγει μόνο μέλι. Συμβάλλει στην επικονίαση, στη γονιμότητα των καλλιεργειών, στη διατήρηση των οικοσυστημάτων και τελικά στην ίδια την επισιτιστική ασφάλεια. Με απλά λόγια: χωρίς τη μέλισσα, η γεωργία γίνεται φτωχότερη, η φύση πιο ευάλωτη και η διατροφή μας λιγότερο ποιοτική.
Στην Ελλάδα, η μελισσοκομία δεν είναι περιθωριακή δραστηριότητα. Είναι ένας ζωντανός παραγωγικός κλάδος, με περισσότερους από 20.000 μελισσοκόμους, περίπου 2,2 εκατομμύρια κυψέλες και ετήσια παραγωγή που εκτιμάται μεταξύ 15.000 και 20.000 τόνων μελιού. Είναι ένας κλάδος που συνδέεται με τα βουνά, τα νησιά, τα δάση, τα αρωματικά φυτά, τη νομαδική μετακίνηση, τη γνώση που περνά από γενιά σε γενιά, αλλά και με τη σύγχρονη ανάγκη για πιστοποίηση, εξωστρέφεια και προστιθέμενη αξία.
Το ελληνικό μέλι έχει ισχυρή ταυτότητα. Δεν είναι ένα ομοιόμορφο προϊόν. Είναι το πευκόμελο, το θυμαρίσιο, το ελατίσιο, τα ανθόμελα, τα μέλια από καστανιά, βότανα και ιδιαίτερα τοπικά οικοσυστήματα. Είναι προϊόν της ελληνικής φύσης, της γεωγραφίας, του κλίματος και της εμπειρίας του μελισσοκόμου. Αυτή η ποιότητα όμως δεν αρκεί να υπάρχει. Πρέπει να προστατεύεται, να τεκμηριώνεται και να αναδεικνύεται.
Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια: να περάσουμε από τη λογική της απλής παραγωγής στη λογική της αξίας. Να στηρίξουμε τον πραγματικό παραγωγό, να ενισχύσουμε την ποιότητα, να θωρακίσουμε την αξιοπιστία του ελληνικού μελιού και να τοποθετήσουμε τον κλάδο εκεί που του αξίζει, στην πρώτη γραμμή μιας σύγχρονης, βιώσιμης και εξωστρεφούς αγροτικής οικονομίας.
Η Πολιτεία στηρίζει τη μελισσοκομία με συγκεκριμένους πόρους. Μέσα από το Τομεακό Μελισσοκομικό Πρόγραμμα του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027, ο κλάδος ενισχύεται με συνολικό προϋπολογισμό 61,6 εκατ. ευρώ, δηλαδή 12,3 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο. Μόνο την τριετία 2023-2025 έχουν εκταμιευθεί σχεδόν 36 εκατ. ευρώ, με πολύ υψηλά ποσοστά απορρόφησης: 11,9 εκατ. ευρώ το 2023, 11,85 εκατ. ευρώ το 2024 και 12,2 εκατ. ευρώ το 2025.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς υπάρχουν πραγματικές παρεμβάσεις: στήριξη των Κέντρων Μελισσοκομίας, τεχνική βοήθεια και εκπαίδευση, ενίσχυση της νομαδικής μελισσοκομίας, αντικατάσταση κυψελών, εξοπλισμός για τη διευκόλυνση των μετακινήσεων, αναλύσεις μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων, δράσεις επιτήρησης για εχθρούς και ασθένειες, εφαρμοσμένη έρευνα, προώθηση και προβολή των προϊόντων της κυψέλης.
Όμως η στήριξη από μόνη της δεν αρκεί, αν δεν συνοδεύεται από δικαιοσύνη, διαφάνεια και κανόνες. Η νέα εποχή στη μελισσοκομία πρέπει να είναι εποχή αξιοπιστίας. Το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο, η Ατομική Ψηφιακή Μελισσοκομική Ταυτότητα και τα εργαλεία ιχνηλασιμότητας, όπως το η πλατφόρμα e-honey, δεν είναι γραφειοκρατικές διαδικασίες. Είναι εργαλεία προστασίας του ίδιου του παραγωγού. Είναι ο τρόπος να γνωρίζουμε ποιος παράγει, τι παράγει, πού το παράγει και πώς φτάνει το προϊόν στον καταναλωτή.
Αυτό αφορά και τη βιολογική μελισσοκομία. Οι πραγματικοί βιολογικοί μελισσοκόμοι, εκείνοι που τηρούν τους κανόνες, επενδύουν στην ποιότητα και σέβονται τον καταναλωτή, δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν από τη διαφάνεια. Αντίθετα, έχουν κάθε λόγο να τη διεκδικούν. Γιατί κάθε στρέβλωση, κάθε εικονική πρακτική, κάθε προσπάθεια εκμετάλλευσης ενός συστήματος ενισχύσεων, τελικά αδικεί πρώτα απ’ όλα τους έντιμους παραγωγούς.
Η εξυγίανση δεν είναι τιμωρία για τον κλάδο. Είναι προϋπόθεση για να στηριχθεί σωστά. Είναι ο μόνος τρόπος να πηγαίνουν οι πόροι σε αυτούς που πραγματικά παράγουν, που πραγματικά επενδύουν, που πραγματικά κρατούν ζωντανή τη μελισσοκομία. Η δίκαιη στήριξη είναι η καλύτερη απάντηση απέναντι στην αδικία και η ισχυρότερη βάση για την επόμενη ημέρα.
Την ίδια στιγμή, η κλιματική κρίση αλλάζει τους όρους με τους οποίους ασκείται η μελισσοκομία. Οι μεταβολές στις ανθοφορίες, οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι πυρκαγιές, η πίεση στα δασικά οικοσυστήματα και οι νέοι εχθροί των μελισσών δημιουργούν ένα δυσκολότερο περιβάλλον. Ο μελισσοκόμος βρίσκεται συχνά στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής, πολύ πριν αυτή γίνει αντιληπτή από την υπόλοιπη κοινωνία.
Γι’ αυτό και η προστασία της μέλισσας είναι ταυτόχρονα περιβαλλοντική, παραγωγική και κοινωνική πολιτική. Σημαίνει προστασία της μελισσοκομικής χλωρίδας. Σημαίνει καλύτερη γνώση και εκπαίδευση. Σημαίνει συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα. Σημαίνει στήριξη στους επαγγελματίες του κλάδου. Σημαίνει έλεγχοι στην αγορά, καταπολέμηση της νοθείας και ανάδειξη της ελληνικής ποιότητας.
Η μελισσοκομία μπορεί να γίνει παράδειγμα για το πώς θέλουμε να κινηθεί συνολικά ο πρωτογενής τομέας: με σεβασμό στην παράδοση, αλλά χωρίς φόβο για την τεχνολογία· με στήριξη στον παραγωγό, αλλά και με υποχρέωση τήρησης κανόνων· με έμφαση στην ποσότητα, αλλά κυρίως στην ποιότητα· με ελληνική ταυτότητα, αλλά και με εξωστρεφή προσανατολισμό.
Το μέλλον του κλάδου δεν μπορεί να είναι η στασιμότητα. Πρέπει να είναι η αναβάθμιση. Περισσότερη γνώση, καλύτερη οργάνωση, ισχυρότερα συλλογικά σχήματα, μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη, περισσότερη πιστοποίηση, καλύτερη παρουσία στις αγορές, περισσότερη εμπιστοσύνη από τον καταναλωτή. Αυτός είναι ο δρόμος για να αποκτήσει το ελληνικό μέλι ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Η Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας μάς θυμίζει ότι η αγροτική ανάπτυξη δεν είναι μόνο οικονομικοί δείκτες. Είναι η σχέση του ανθρώπου με τη γη. Είναι η ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή και το περιβάλλον. Είναι η δυνατότητα της υπαίθρου να παράγει πλούτο, ποιότητα και προοπτική.
Η μέλισσα είναι μικρή, αλλά το μήνυμά της είναι μεγάλο: η φύση δεν αντέχει την αδιαφορία, η παραγωγή δεν αντέχει την προχειρότητα και ο πραγματικός παραγωγός δεν πρέπει να μένει μόνος.
Χρέος μας είναι να σταθούμε δίπλα του. Με πόρους, με κανόνες, με διαφάνεια, με σχέδιο και με σεβασμό. Για να έχει η ελληνική μελισσοκομία ένα λαμπρότερο μέλλον. Και για να συνεχίσει το ελληνικό μέλι να είναι όχι μόνο ένα προϊόν υψηλής ποιότητας, αλλά και ένας πρεσβευτής της ελληνικής γης στον κόσμο.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
