Γενοκτονία των Ποντίων: Ημέρα μνήμης για της 353.000 χαμένες ψυχές. Ο ξεριζωμός του Ποντιακού λαού από το Οθωμανικό καθεστώς δεν θα ξεχαστεί. Η σφαγή θυσία των Ποντίων της Σάντας.
Πρόκειται για την πλέον τραγική στιγμή, των διωγμών που υπέστη ο Ελληνισμός του Πόντου κατά τη τελική και σκληρότερη φάση της Γενοκτονίας, μετά το 1919, από τους Τούρκους. Σκηνές που θυμίζουν Αρχαία Ελληνική τραγωδία, αλλά έλαβαν μέρος στον Πόντο πριν από 100 χρόνια ακριβώς, το φθινόπωρο του 1921, όταν η Ελληνίδες μάνες παρέδωσαν τα νήπια τους για… σφαγή, προκειμένου να γλιτώσουν οι ίδιες και οι συγχωριανοί τους, από τα στίφη των Τούρκων.
Πέρασαν 100 χρόνια από τη Γενοκτονία των Ποντίων, τη δεύτερη μεγαλύτερη Γενοκτονία του 20ου αιώνα. Μπορεί οι μνήμες για κάποιους να ξεθώριασαν, όμως ειδικά οι Πόντιοι δεν μπορούν να ξεχάσουν τον ξεριζωμό των παππούδων και των πατεράδων τους. Ακόμη κι αν κάποιοι αμφισβητούν το γεγονός. Όλοι θυμούνται τον Νίκο Φίλη να λέει ότι αναγνωρίζει τον πόνο των Ποντίων αλλά δεν ήταν Γενοκτονία. Η ιστορία όμως έχει γράψει. Πάνω από 350 χιλιάδες Πόντιοι ήταν τα θύματα της Τουρκικής θηριωδίας των Νεότουρκων του Κεμάλ Ατατούρκ. Και οι συγκλονιστικές μαρτυρίες το αποδεικνύουν.
Ωστόσο η αρχή του τέλους είχε σημαίνει και για την ηρωική και τραγική Σάντα. Όσοι κάτοικοι της επέζησαν των διωγμό, ήταν οι τελευταίοι που έφτασαν πρόσφυγες και εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα το 1924. Οι περισσότεροι στο Κιλκίς, όπου ίδρυσαν τη Νέα Σάντα. Ανάμεσα τους και ο Ευκλείδης Κουρτίδης, ο Καπετάν Εκλείδης όπως τον αποκαλούσαν με σεβασμό έως του θάνατο του το 1937, οι συγχωριανοί του.
