«Η κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει σε αύξηση της συχνότητας και της έντασης των καυσώνων, γεγονός που αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Η ικανότητα του ανθρώπινου οργανισμού να ανταποκρίνεται στις υψηλές θερμοκρασίες εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η κατάσταση της υγείας, η ενυδάτωση και, κυρίως, η σωματική (φυσική) κατάσταση. Η συστηματική άσκηση ενισχύει τη λειτουργία του οργανισμού και συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης».
Αυτά τονίζει, μεταξύ άλλων, στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο δρ Γιάννης Κουτεντάκης, ομότιμος καθηγητής Εργοφυσιολογίας και τ. πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου «Η Άσκηση είναι Φάρμακο». Ο ανθρώπινος οργανισμός, σύμφωνα με τον ίδιο, διατηρεί σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος μέσω της θερμορρύθμισης, η οποία ελέγχεται από τον υποθάλαμο του εγκεφάλου και επιτυγχάνεται κυρίως με την αγγειοδιαστολή και την εφίδρωση. Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος αυξάνεται, τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος διαστέλλονται ώστε να αποβληθεί θερμότητα, ενώ η εξάτμιση του ιδρώτα συμβάλλει στην ψύξη του σώματος. Η αποτελεσματικότητα αυτών των μηχανισμών επηρεάζεται σημαντικά από το επίπεδο σωματικής (φυσικής) κατάστασης του ατόμου.
Τα άτομα που ασκούνται συστηματικά και για μεγάλο χρονικό διάστημα, τονίζει επίσης, διαθέτουν καλύτερη καρδιοαναπνευστική λειτουργία, μεγαλύτερη κυκλοφορία του αίματος και αποτελεσματικότερη λειτουργία των ιδρωτοποιών αδένων. Ως αποτέλεσμα, αποβάλλουν τη θερμότητα ευκολότερα, εμφανίζουν μικρότερη αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος και ανακάμπτουν ταχύτερα μετά από έκθεση στη ζέστη. Η συστηματική άσκηση, τόσο η αερόβια όσο και η μυϊκή ενδυνάμωση, βελτιώνει τη συνολική σωματική κατάσταση, με την αερόβια άσκηση να συμβάλλει περισσότερο στην ενίσχυση των μηχανισμών θερμορρύθμισης.
Η ηλικία, συνεχίζει ο δρ Κουτεντάκης, αποτελεί επίσης καθοριστικό παράγοντα. Για να εξηγήσει: «Στους ηλικιωμένους παρατηρείται μείωση της λειτουργίας του καρδιαγγειακού συστήματος, της εφίδρωσης και της αίσθησης της δίψας, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο αφυδάτωσης και θερμικής εξάντλησης. Παράλληλα, τα χρόνια νοσήματα και η λήψη ορισμένων φαρμάκων δυσχεραίνουν την προσαρμογή του οργανισμού στη ζέστη. Ωστόσο, οι ηλικιωμένοι που διατηρούν καλή σωματική κατάσταση μέσω τακτικής άσκησης παρουσιάζουν καλύτερη αντοχή στις υψηλές θερμοκρασίες (θερμοαντοχή) από συνομηλίκους τους που ακολουθούν καθιστική ζωή. Μάλιστα, όταν ένας ηλικιωμένος διαθέτει υψηλό επίπεδο σωματικής δραστηριότητας και καλή καρδιοαναπνευστική ικανότητα, μπορεί να ανταποκρίνεται στις υψηλές θερμοκρασίες αποτελεσματικότερα ακόμη και από αρκετά νεότερα, αλλά σωματικά αδρανή, άτομα».
Παρά τα σημαντικά οφέλη της καλής σωματικής κατάστασης σε όλες τις ηλικίες, κανείς δεν είναι πλήρως προστατευμένος από τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης, δεν παραλείπει να τονίσει ο ομότιμος καθηγητής Εργοφυσιολογίας, προσθέτοντας πως η επαρκής ενυδάτωση, η αποφυγή έντονης δραστηριότητας κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας, η επιλογή ελαφρών και ανοιχτόχρωμων ενδυμάτων, καθώς και η παραμονή σε δροσερούς χώρους αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης για όλους.
«Τέλος, καθώς τα ακραία κύματα καύσωνα, όπως εκείνα που έπληξαν πρόσφατα την Ευρώπη, αναμένεται να γίνονται συχνότερα και εντονότερα, η υιοθέτηση ενός πιο δραστήριου τρόπου ζωής αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ίσως, λοιπόν, είναι η κατάλληλη στιγμή μικροί και μεγάλοι να συμβουλευτούν τον γυμναστή τους, ώστε να αντικαταστήσουν σταδιακά τον καναπέ με περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητά τους. Η βελτίωση της σωματικής κατάστασης δεν συμβάλλει μόνο στη γενικότερη υγεία και ποιότητα ζωής, αλλά αποτελεί και πολύτιμο σύμμαχο απέναντι στις ολοένα συχνότερες περιόδους ακραίας ζέστης», καταλήγει ο κ. Κουτεντάκης.
*Η φωτογραφία είναι του Ομότιμου καθηγητή
ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αποστόλης Ζώης
