Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που τα κόμματα δεν παγιδεύονται από τους αντιπάλους τους, αλλά από τον ίδιο τους τον εαυτό. Σαν να στήνουν έναν καθρέφτη απέναντί τους και να αιφνιδιάζονται από την αντανάκλαση. Κάπως έτσι το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε να απαντά σε ένα ερώτημα που ουδείς του είχε θέσει — και τελικά να εγκλωβίζεται σε αυτό.
Η κατηγορηματική διατύπωση ότι δεν θα υπάρξει ποτέ συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία δεν ήταν απλώς μια πολιτική θέση, ήταν μια γραμμή άμυνας που μετατράπηκε σε όριο κινήσεων. Από εκεί και πέρα, η συζήτηση άρχισε να περιστρέφεται γύρω από το αυτονόητο αλλά αμείλικτο: αν όχι με τη ΝΔ, τότε με ποιον;
Και εκεί, το πολιτικό τοπίο μοιάζει περισσότερο με έρημο παρά με πεδίο συμμαχιών. Τα μικρότερα κόμματα της ευρύτερης Αριστεράς κινούνται σε ποσοστά που περισσότερο θυμίζουν υποσημειώσεις παρά πρωταγωνιστές, ενώ τα σενάρια νέων σχηματισμών πλανώνται σαν φήμες σε προεκλογικό καφενείο. Έτσι, το ερώτημα δεν βρίσκει απάντηση — και ίσως αυτό είναι το πρόβλημα.
Την ίδια ώρα, το συνέδριο, που θα μπορούσε να αποτελέσει ένα άλμα προς τα εμπρός, κατέληξε να είναι μια άσκηση ισορροπίας. Όχι χωρίς σημασία — κάθε άλλο. Αλλά χωρίς εκείνη τη σπίθα που μετατρέπει μια κομματική διαδικασία σε πολιτικό γεγονός. Οι τόνοι παρέμειναν χαμηλοί, οι διαφωνίες ελεγχόμενες, οι φιλοδοξίες συγκαλυμμένες. Οι ισορροπίες των συσχετισμών απομάκρυναν τις ρήξεις, μα δεν διέλυσαν τα καπετανάτα.
Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη σχεδόν ήρεμη επιφάνεια, αναδύεται ο ρεαλισμός. Κανείς δεν αμφισβητεί την ηγεσία — όχι επειδή δεν υπάρχουν δεύτερες σκέψεις, αλλά επειδή δεν υπάρχει πειστική εναλλακτική. Η πολιτική, άλλωστε, δεν αγαπά τα κενά. Και όταν δεν υπάρχει καλύτερος διάδοχος, ακόμη και η αμφισβήτηση μοιάζει πολυτέλεια.
Το ΠΑΣΟΚ, λοιπόν, βγαίνει από το συνέδριο με θέση ότι δεν θα συνεργαστεί με τη ΝΔ, αλλά αυτό είναι βούτυρο στο ψωμί της κυβέρνησης, που θα μπορεί να λέει ότι η Χαριλάου Τρικούπη τορπιλίζει την πολιτική σταθερότητα και προτίθεται να φέρει πολιτικό μπάχαλο.
Το ΠΑΣΟΚ δηλώνει αυτονομία, επενδύει στην προοπτική της πρώτης θέσης, επιμένει ότι μπορεί να ανατρέψει τους συσχετισμούς. Δικαίωμά του — όπως δικαίωμα κάθε κόμματος είναι να διεκδικεί την εξουσία. Όμως η πολιτική δεν είναι μόνο δικαιώματα, είναι και αριθμοί -ποσοστά. Και οι αριθμοί, δεν είναι γενναιόδωροι.
Έτσι, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι η μετεκλογική συνεργασία — αυτό είναι ένα ερώτημα που έρχεται μετά. Το κρίσιμο είναι αν μπορεί να δημιουργηθεί εκείνη η δυναμική που θα μετατρέψει την προσδοκία σε ψήφο. Αν μπορεί να υπάρξει ένα κύμα που θα φέρει πρώτο το ΠαΣοΚ και
θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Διότι χωρίς αυτό, όλα τα υπόλοιπα μένουν στη σφαίρα των υποθέσεων. Πολλά τα «αν», ακόμη περισσότερα τα «ίσως».
Και η πολιτική, όσο κι αν αγαπά τις διακηρύξεις, στο τέλος κρίνεται από την πραγματικότητα. Από τη ζωή — και από την κάλπη.
Το δε ΠαΣοΚ τελικά, δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα κόμμα, για το οποίο προκύπτουν συνεχώς ερωτήματα, μα δεν δίνεται καμιά πειστική απάντηση…
