Ήταν ξημέρωμα της 24ης Φεβρουαρίου, πριν τέσσερα χρόνια, που τα στρατεύματα της Ρωσίας ξεκίνησαν μια στρατιωτική επιχείρηση ντροπής. Εκείνο το ξημέρωμα, η Ιστορία δεν ξύπνησε απλώς· ούρλιαξε. Οι Ρώσοι εισέβαλαν σε μια ελεύθερη κι ανεξάρτητη χώρα, που είχε την ατυχία να βρίσκεται στα σύνορά τους και της αφαιρούσαν το δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον της. Η Ουκρανία πήρε φωτιά εκείνο το ξημέρωμα. Όχι μόνο οι πόλεις της, αλλά και η ίδια η ιδέα της ελευθερίας της.
Οι Ρώσοι έλεγαν ότι θα κάνουν περίπατο και τόνιζαν ότι είναι θέμα ωρών ή έστω λίγων ημερών η κατάληψη του Κιέβου. Υπολόγισαν χάρτες και όπλα, αλλά ξέχασαν να μετρήσουν ψυχές. Το αποτέλεσμα το ξέρουμε όλοι. Πέρασαν τέσσερα χρόνια κι ακόμη πολεμάνε και σκοτώνουν Ουκρανούς. Τέσσερα χρόνια αίμα, τέσσερα χρόνια χώμα που βαραίνει από νεκρούς.
Κι από την άλλη, οι Ουκρανοί με τεράστιο φρόνημα αμύνθηκαν, αμύνονται ακόμη σκληρά και ταυτοχρόνως επιτίθενται όπου μπορούν.
Προσέξτε: Τις πρώτες εβδομάδες της ρωσικής εισβολής, οι Ουκρανοί αντιμετώπιζαν με ιδιαίτερο σθένος τη ρωσική μηχανή. Δεν είχαν καμιά βοήθεια από πουθενά, αφού η βραδυκίνητη Δύση ξύπνησε αργά για να βοηθήσει. Μόνοι, αλλά όχι γονατισμένοι. Απομονωμένοι, αλλά όρθιοι.
Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι στην εποχή μας συνέβη ό,τι συνέβη στο αλβανικό μέτωπο το 1940. Ποιος πίστευε τότε ότι η Ελλάδα θα απέκρουε την ιταλική φασιστική επίθεση και ταυτοχρόνως θα προωθείτο τόσο βαθιά στην Αλβανία;
Γιατί το αναφέρω αυτό; Επειδή ακόμη και σήμερα που ο πόλεμος είναι διαφορετικός απ’ ό,τι πριν 85 χρόνια, το φρόνημα αποτελεί το σημαντικότερο όπλο. Γιατί το φρόνημα δεν φαίνεται στα οπλοστάσια, αλλά κρίνει τους πολέμους. Κι αυτό το γεγονός δεν το συνεκτιμούν πολλοί εμπλεκόμενοι κι αναλυτές.
Τέσσερα χρόνια μετά, η Ρωσία δεν έχει νικήσει. Ταυτοχρόνως έγινε μια χώρα πλήρως εξαρτημένη από την Κίνα. Γράφηκε ότι η Κίνα είναι ο αναπνευστήρας της Ρωσίας και είναι αλήθεια αυτό. Ειδικά μετά τα συνεχή μέτρα των Ευρωπαίων και των ΗΠΑ απέναντι στη «ρωσική αρκούδα».
Είναι και κάτι ακόμη που μας αφορά. Η χώρα μας στάθηκε από την πρώτη στιγμή στο πλευρό της Ουκρανίας, μαζί με τις χώρες της ΕΕ. Ιστορική κι αξιακή θέση. Υπάρχουν στιγμές που η Ιστορία δεν σου επιτρέπει ουδετερότητα. Όταν έχεις βιώσει και βιώνεις ακόμη την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, δεν μπορείς να είσαι με την επιτιθέμενη Ρωσία. Όσο κι αν δεν το κατανοούν οι πουτινόφιλες γχώριες δυνάμεις. Άλλωστε είναι πολλά τα ρούβλια…
Εκείνο το ξημέρωμα της 24ης Φεβρουαρίου, πριν τέσσερα χρόνια, οι Ουκρανοί περίμεναν τη ρωσική επίθεση. Έπιναν τσάι, περιμένοντας το κακό, όπως περιμένεις μια καταιγίδα που ξέρεις ότι θα έρθει. Κι όταν οι Ρώσοι επιτέθηκαν, άρχισε να ρέει αίμα παντού στα σύνορα της Ουκρανίας. Τέσσερα χρόνια τώρα, αυτό συμβαίνει.
Πρέπει να πούμε κι αυτό. Ο Ζελένσκι ενσάρκωσε την ουκρανική αντίσταση. Έμεινε στο Κίεβο, γύρισε και γυρίζει την υφήλιο για τη χώρα του, έγινε σημείο αναφοράς. Δεν έγινε ήρωας επειδή το επέλεξε, αλλά επειδή δεν είχε δικαίωμα να φύγει. Ξέρει ότι αν τελειώσει τον πόλεμο συμφωνώντας στις απαιτήσεις των Ρώσων, θα έχει βάλει την υπογραφή του στην εξάλειψη της χώρας του, που θα την «καταπιούν» οι Ρώσοι, αφού ο Πούτιν δεν αποδέχεται ιστορικά την ύπαρξη της Ουκρανίας.
Η αλήθεια είναι ότι σήμερα ο Ζελένσκι δεν απολαμβάνει καθολική αποδοχή. Κι ο Ζαλούζνι, πρώην αρχηγός του στρατού και νυν πρεσβευτής της Ουκρανίας στο Λονδίνο, είναι ιδιαιτέρως δημοφιλής και… περιμένει.
Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος μαίνεται, παρ’ ότι ταυτοχρόνως βρίσκεται σε εξέλιξη μια ειρηνευτική διαδικασία. Ο Ζελένσκι πιέζεται να θυσιάσει εδάφη και οι σύμμαχοι του Κιέβου μοιράζουν αβέβαιες εγγυήσεις ασφαλείας. Ο ίδιος όμως γνωρίζει ότι η μεγαλύτερη εγγύηση ασφαλείας είναι τα δικά του όπλα και κυρίως το φρόνημα του λαού του. Γιατί η ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη μοιάζει περισσότερο με ήττα.
Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι απλώς ένας πόλεμος συνόρων. Είναι μια σύγκρουση μνήμης και λήθης, ελευθερίας και επιβολής. Κάθε μέρα που περνά, κάποιοι κουράζονται να ακούν, να βλέπουν, να θυμούνται. Οι Ουκρανοί όμως δεν έχουν το προνόμιο της κόπωσης. Γιατί για αυτούς δεν πρόκειται για αναλύσεις, αλλά για σπίτια, για παιδιά, για τάφους.
Κι όσο υπάρχει ένας λαός που αρνείται να παραδοθεί, όσο υπάρχει ένα φρόνημα που δεν εξαγοράζεται, η Ιστορία δεν έχει τελειώσει ακόμη. Γράφεται — με αίμα, αλλά και με αξιοπρέπεια.
