Λίγοι άνδρες μπορούν ν’ αρνηθούν την αλήθεια, ότι η στρατιωτική θητεία αποτελεί κορυφαίο γεγονός της ζωής τους. Ένα πέρασμα, σχεδόν τελετουργικό, από την αθωότητα στη συνειδητοποίηση. Υψηλότερο σε ιεράρχηση ακόμη και από τις πιο σπουδαίες προσωπικές τους στιγμές. Η θητεία αποτελεί καταλυτική εμπειρία, με χιλιάδες στιγμές που γίνονται αναμνήσεις και βιώματα.
Προσωπικά δεν θα ξεχάσω τις παράνοιες του Στρατού και το μότο… «εκεί που σταματά η λογική αρχίζει η λογική»!! Μια φράση που συμπύκνωνε ολόκληρη τη φιλοσοφία του παραλόγου. Δεν θα ξεχάσω κοτζάμ Στρατηγό που έκοψε την έξοδο από υποψήφιο Δόκιμο στην Κρήτη, επειδή σε γενομένη επιθεώρηση… «σκόνη αιωρείτο εντός της κάνης του όπλου, με πρόθεση να επικαθίσει επί αυτής»!!! Η υπερβολή ανακηρυγμένη σε κανόνα και η γελοιότητα σε εξουσία. Και τόσα άλλα…
Όπως τις «μαύρες» στιγμές στις σκοπιές, στην αποψίλωση, στις «Καλλιόπες»… Όπως τις τρύπες χαμηλά στη μάντρα του στρατοπέδου και το έρπειν για την κοπάνα… Όπως τις ευκαιρίες να γνωρίσει κάποιος ανθρώπους που, υπό άλλες συνθήκες, δεν θα γνώριζε και δεν θα συναναστρεφόταν. Και μερικές φιλίες που εκκολάφτηκαν στις τάξεις του στρατεύματος.
Για να είμαστε απολύτως ειλικρινείς, η θητεία ήταν πάντα ένα ανάχωμα στην προσωπική και επαγγελματική ανέλκυση κάθε αγοριού. Ένα υποχρεωτικό «πάτημα παύσης» στη ζωή. Εκεί που συνήθως τέλειωνε τις σπουδές του, έρχονταν –αναλόγως των εποχών– ένα, δύο, δυόμιση χρόνια που ίσως και να ήταν χαμένα. Κι η θητεία ήταν μια διαρκής αγωνία αν ο πατέρας μίλησε με τον βουλευτή για τη ρημάδα τη μετάθεση. Βλέπετε, ήταν κι αυτό μέσα στις… αρμοδιότητες του βουλευτή… Η «επιχείρηση μετάθεση» και το ποιος έχει το μεγαλύτερο βύσμα ήταν απολύτως διαβρωτική διαδικασία. Ντροπιαστική! Ένα σχολείο ανισότητας πριν ακόμη ξεκινήσει η πραγματική ζωή.
Μια άλλη αλήθεια είναι ότι όσο απομακρυνόμαστε από τη μεταπολίτευση, τα πράγματα άλλαζαν προς το καλύτερο. Κι η επήρεια του βουλευτή μειωνόταν, αφού θεσπίστηκαν κανόνες με τους οποίους ήταν υποχρεωτική η θητεία στην παραμεθόριο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, πριν τη μετάθεση στο οικείο αστικό κέντρο. Για να χαρεί κι η αγωνιούσα μάνα που θεωρούσε ότι ο κανακάρης της έχει πάει… πόλεμο…
Τα σκέφτομαι όλα αυτά με αφορμή τις πολύ σημαντικές αλλαγές που θέσπισε η κυβέρνηση στη στρατιωτική θητεία. Αλλαγές που δεν είναι απλώς διοικητικές, αλλά βαθιά κοινωνικές. Θεωρώ πολύ σημαντικό γεγονός ότι στο εξής προβλέπεται θητεία μόνο στον Στρατό Ξηράς, διάρκειας 12 μηνών, με εξαίρεση όσους παρουσιαστούν αμέσως μετά το Λύκειο, οι οποίοι θα υπηρετούν 9 μήνες. Η δε κατάργηση της θητείας στην Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό δημιουργεί κενά, τα οποία θα καλύπτονται μέσω μετατάξεων από τον Στρατό, με οπλίτες που θα κατέχουν συγκεκριμένα επαγγελματικά χαρακτηριστικά.
Όμως, πρέπει να δούμε και κάτι ακόμη. Η εκπαίδευση, είτε διαρκεί 9 είτε 12 μήνες, είναι ήδη μεγάλη. Και σε μια περίοδο που απαιτείται εντατικοποίηση της καθημερινότητας για τους νέους ανθρώπους, οι 9 ή 12 μήνες μπορεί ν’ αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα στην εξέλιξή τους. Έναν ακόμη χρόνο που αφαιρείται από όνειρα, σχέδια και προοπτικές.
Ίσως ένας χρόνος εκπαίδευσης 4-6 μηνών να αποτελεί ρεαλιστικό στόχο. Ένα μέτρο ανάμεσα στην ανάγκη της άμυνας και στο δικαίωμα της προόδου. Κι αυτό πρέπει να μελετηθεί. Να δούμε αν γίνεται. Να δούμε τι κερδίζει η χώρα και τι η πλειάδα μορφωμένων νέων που «παράγει» η Ελλάδα.
Ο στρατός δεν είναι απλώς θητεία. είναι καθρέφτης της κοινωνίας. Όσο πιο δίκαιος, σύγχρονος και λειτουργικός γίνεται, τόσο λιγότερο πληγώνει εκείνους που καλείται να υπηρετήσουν. Η πρόκληση δεν είναι να μικρύνει μόνο ο χρόνος, αλλά να μεγαλώσει το νόημα. Γιατί, κανένας νέος δεν φοβάται την προσφορά — φοβάται την σπατάλη της ζωής του.
