Συναγερμός έχει σημάνει στις αρχές για τα αυξανόμενα κρούσματα δηλητηριασμένων δολωμάτων στην ορεινή Ελλάδα. Ασυνείδητοι βάζουν εμποτισμένα με ισχυρό δηλητήριο κομμάτια κρέατος από τα οποία βρίσκουν φριχτό θάνατο, κυνηγόσκυλα, τσοπανόσκυλα και αλεπούδες, έως και σπάνια πουλιά, όπως μαυρόγυπες και χρυσαετοί.
Παρά το γεγονός ότι οι αρχές έχουν επικηρύξει τους δράστες ουδείς έχει καταστεί δυνατό να συλληφθεί. Στα καφενεία και τα ορεινά χωριά πάντως, συζητούνται πολλά όσον αφορά τους δράστες και τους λόγους που προβαίνουν σε εγκληματικές δραστηριότητες του είδους.
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ, απευθύνθηκε σε επιστήμονες, και εκπροσώπους συλλόγων και φορέων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση του απεχθούς αυτού προβλήματος.
-Βασίλης Νιτσιάκος :”Υποπτευόμαστε ποιοι είναι αλλά..”
Πριν από μερικές ημέρες η Ειδική Μονάδα Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων (ΕΜΑΔΔ) Βόρειας Πίνδου του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλάγης (ΟΦΥΠΕΚΑ) μετά την ενημέρωση από κατοίκους της Κοινότητας Αετομηλίτσας περί ανεύρεσης νεκρών σκύλων πλησίον του χωριού ,εντόπισε μεγάλο αριθμό δηλητηριασμένων δολωμάτων σε πολλαπλά σημεία κατά μήκος της επαρχιακής οδού Κόνιτσας – Αετομηλίτσας, σε δασική έκταση εντός δικτύου Natura 2000.
Ο Αναπληρωτής προϊστάμενος της ΕΜΑΔ Περιβαλλοντολόγος Αθανάσιος Κοράκης μιλώντας στο ΑΠΕ ΜΠΕ ανέφερε ότι το συνεργείο του ΟΦΥΠΕΚΑ συνέλεξε συνολικά «περισσότερα από 150 δολώματα, αποτελούμενα από κομμάτια κρέατος καλυμμένα με λευκή σκόνη, με έντονη οσμή φυτοφαρμάκου, καθώς και σακούλες με ποσότητα λευκής σκόνης».
Ο κ. Κοράκης σημείωσε ότι «χρειάστηκε η βοήθεια του ειδικού σκύλου που διαθέτει η υπηρεσία μόνο για τα πρώτα δολώματα» καθότι στην συνέχεια το συνεργείο ελέγχοντας όλη την επαρχιακή οδό που συνδέει το χωριό με τον άξονα της οδού Κόνιτσας – Κοζάνης «εντόπισε τα δεκάδες δολώματα τοποθετημένα σε διαφορά σημεία στην άκρη του δρόμου».
Σύμφωνα με τον κ. Κοράκη βρέθηκαν «τέσσερις νεκροί σκύλοι, ένας νεκρός σπίνος και μεγάλος αριθμός νεκρών εντόμων που είχαν προσελκυστεί από τα δολώματα». Τα δολώματα ήταν κρέας κοτόπουλου αναμεμιγμένα σε σκόνη με φυτοφάρμακο και το συνολικό βάρος των ανευρεθέντων δολωμάτων ήταν λίγο παραπάνω από τα 12 κιλά, γεγονός που σύμφωνα με τον κ. Κορακη «υποδηλώνει την επικινδυνότητα του περιστατικού».
Ο κ. Κοράκης μας αναφέρει ότι «η πρακτική των δηλητηριασμένων δολωμάτων που τοποθετούν κάποιοι ανεύθυνοι συμπολίτες μας είναι ένα σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα με απρόβλεπτες συνέπειες στην σπάνια πανίδα της ορεινής υπαίθρου» και μας αναφέρει ότι πριν από δύο χρόνια σε γειτονική περιοχή ένας Χρυσαετός που θεωρείται σπάνιο πτηνό βρέθηκε νεκρός κι από τις εξετάσεις που έγιναν εντοπίστηκαν στο στομάχι του υπολείμματα τροφής από αλεπού η οποία κι αυτή είχε δηλητηριαστεί από δολώματα. Τέλος μας εξηγεί ότι από την αξιοποίηση των στοιχείων του συγκεντρωμένου υλικού που έχει παραδοθεί στο Δασαρχείο Κόνιτσας (αποτυπώματα γενετικό υλικό) μπορεί «να εντοπιστούν στοιχεία που να οδηγήσουν στο δράστη η τους δράστες της συγκεκριμένης πράξης».
-Μηνύσεις κατ αγνώστων από το Δασαρχείο
Ο Δασάρχης Κόνιτσας κ. Χρήστος Λαγός ανέφερε ότι «τα δολώματα που έχουν συγκεντρωθεί έχουν σφραγιστεί και θα σταλούν μετά από επικοινωνία μας για έλεγχο στην Κτηνιατρική υπηρεσία». Δήλωσε ακόμη ότι «το Δασαρχείο θα προβεί σε μηνύσεις κατά αγνώστων για το περιστατικό» καθότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ταυτοποιημένος δράστης της συγκεκριμένης πράξης ενώ μας επιβεβαίωσε κι αυτός ότι «από τον έλεγχο που θα ακολουθήσει (αποτυπώματα, γενετικό υλικό) σε σακούλες με φυτοφάρμακο που βρέθηκαν στο σημείο θα μπορούσαμε να καταλήξουμε στον δράστη του εγκλήματος».
Το συγκεκριμένο γεγονός έχει αναστατώσει την Αετομηλίτσα ένα μικρό κτηνοτροφικό χωριό που βρίσκεται κτισμένο στην νοτιοδυτική πλευρά του Γράμμου.
Ο ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων κ. Βασίλης Νιτσιάκος -γέννημα θρέμμα αλλά και μόνιμος κάτοικος Αετομηλίτσας μας ήταν αυτός που εντόπισε τα νεκρά σκυλιά κι ανέφερε αμέσως το περιστατικό στις τοπικές αρχές Αστυνομία, Δασαρχείο και ΟΦΥΠΕΚΑ.
«Σε σχετικά μικρή απόσταση ανάμεσα τους βρήκα τρία σκυλιά νεκρά με όλες τις ενδείξεις γύρω τους που πρόδιδαν ότι τα ζώα είχαν ένα φρικτό θάνατο από δηλητήριο» είπε στο ΑΠΕ ΜΠΕ προσθέτοντας ότι «τα δύο εξ αυτών ήταν υπέροχα τσοπανόσκυλα ταυτισμένα με την ύπαρξη και την χειμερινή διαβίωση στο χωριό».
Παιδί κτηνοτροφικής οικογένειας- ο πατέρας του τσοπάνος με γίδια και πρόβατα- ο κ. Νιτσιάκος γνωρίζει από πρώτο χέρι όλη την αλυσίδα της ζωής στο χωριό, την αρμονική σχέση και τον σεβασμό πού διέπει τους ορεσίβιους ανθρώπους στο περιβάλλον και την πανίδα της περιοχής.
«Μια νέα γένια κυνηγών του Σαββατοκύριακου, έρχονται στο χωριό με τους φίλους τους τα Σαββατοκύριακα για να κυνηγήσουν τα θηράματα που έχουν απομείνει στις πλαγιές του Γράμμου και επειδή οι αλεπουδίτσες τρώνε τα μικρά από τις οικογένειες των λαγών στις φωλιές πρέπει να πεθάνουν κατά τα γούστα τους». Ο κ. Νιτσιάκος προσθέτει ότι «η συγκεκριμένη πράξη ανήκει στα περιβαλλοντικά εγκλήματα» αφού εκτός από την άγρια πανίδα θύματα γίνονται και τα οικόσιτα ζώα σκυλιά και γάτες του χωριού.
Ο κ. Νιτσιάκος δηλώνει ότι «εμείς στο χωριό υποπτευόμαστε ποιος μπορεί ευθύνεται για το περιστατικό, δεν ξέρουμε μόνο εάν είχε και συνεργάτες στην πράξη του» και κάλεσε το δασαρχείο «να προχωρήσει τάχιστα στην εξέταση αποτυπωμάτων και γεννητικού υλικού ώστε ο δράστης η οι δράστες να οδηγηθούν στην δικαιοσύνη».
Κυνηγοί: Είμαστε σε επιφυλακή
Ο πρόεδρος της Ε΄ Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Ηπείρου Νικόλαος Παπαγρηγορίου ο οποίος είναι ταυτόχρονα και Αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου δήλωσε ότι εκτός του περιστατικού στην Αετομηλίτσα «υπάρχει διασπορά τέτοιων κρουσμάτων, σε μικρότερη έκταση και δυναμική, σε όλη την Ήπειρο με κρούσματα δολωμάτων στα Κοσμυρά, στο δήμο Φιλιατών, στο Τσεπέλοβο και το Μονοδένδρι όπου δηλητηριάστηκαν δύο κυνηγητικοί σκύλοι αλλά και στην Βίτσα». Ανέφερε ότι «το προσωπικό Θηροφυλακής της Ομοσπονδίας έχει τεθεί σε επιφυλακή και με τον ειδικό σκύλο που διαθέτει και σε συνεργασία με την Αστυνομία όπου χρειάζεται προβαίνει σε ελέγχους ΙΧ σε διαφορά σημεία της Περιφέρειας». Επεσήμανε τέλος ότι από τα κουφάρια των δηλητηριασμένων αλεπούδων κι άλλων τέτοιων μικρών ζώων «κινδυνεύει άμεσα ο γυπαετός των Ορέων της Ηπείρου που τρέφεται από ψόφια ζώα».
Δηλητηριασμένες αλεπούδες και στις Πρέσπες
Η Λητώ Παπαδοπούλου Προϊσταμένη της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Πρεσπών και Προστατευόμενων Περιοχών Δυτικής Μακεδονίας ανέφερε ότι μετά το περιστατικό με νεκρές αλεπούδες στην Πρέσπα που έγινε πριν από μερικούς μήνες «φέραμε για έλεγχο τον ειδικό σκύλο της υπηρεσίας που ανιχνεύει δολώματα χωρίς όμως να έχουμε εντοπίσει κάτι το σημαντικό». Ωστόσο όπως μας εξήγησε «αναμένονται τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων για το συγκεκριμένο περιστατικό».
ΚΑΛΛΙΣΤΩ: “είχαμε και ελληνικούς ποιμενικούς, νεκρούς…”
Ο επιστημονικός υπεύθυνος στην Μη Κυβερνητική Περιβαλλοντική Οργάνωση. «ΚΑΛΛΙΣΤΩ» Γιώργος Μερτζάνης εξηγεί ότι «την εγκληματική πρακτική των δηλητηριασμένων δολωμάτων την βρίσκουμε πάντοτε μπροστά μας σε μεμονωμένα περιστατικά η σε μικρότερη έκταση αλλά στην Αετομηλίτσα έχουμε ένα σοβαρό περιστατικό που οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να φτάσουν το γρηγορότερο στην άκρη του νήματος».
Υπενθυμίζει ωστόσο ότι από δηλητηριασμένα δολώματα στο παρελθόν στην Δυτική Μακεδονία «είχαμε θύματα ελληνικούς ποιμενικούς σκύλους που είχαν δοθεί σε κτηνοτρόφους για την αντιμετώπιση του λύκου χωρίς ποτέ να βρεθούν οι ένοχοι αυτών των πράξεων».
Και αν στον Γράμμο η κτηνώδης πρακτική των δολωμάτων, σκοτώνει κυνηγόσκυλα και αλεπούδες, στον ορεινό Έβρο θύματα των ασυνείδητων που τα τοποθετουν, έιναι μέχρι στιγμής ο μοναδικός στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπη Μαυρογυπας, που ζει αποκλειστικά στο δάσος της Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου.
Από την άλλη πλευρά, ο καθηγητής Οικολογίας και Διαχείρισης της Άγριας Πανίδας του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Μπακαλούδης μιλώντας στο ΑΠΕ ΜΠΕ, κάνει λόγο για εννιά νεκρούς μαυρόγυπες μέχρι στιγμής από τον πληθυσμό των 130 με 140 ατόμων που ζουν στο δάσος.
«Για να γίνει ένα άτομο αναπαραγωγικό θέλει 5 – 6 χρόνια. Μέχρι τα έξι χρόνια οι κίνδυνοι που διατρέχει ένας μαυρόγυπας είναι πάρα πολλοί. Έχει γίνει τεράστια προσπάθεια τόσα χρόνια για να κρατηθεί αυτός ο πληθυσμός και είναι μοναδικός στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Δεν υπάρχει αλλού τέτοιος αναπαραγωγικός πληθυσμός» λέει και προσθέτει: «Ο μαυρόγυπας είναι ένα εμβληματικό είδος της περιοχής που έχει μια ιδιαίτερη αξία. Ωστόσο και όλα τα υπόλοιπα αρπακτικά είναι σημαντικά και προστατευμένα σήμερα, άσχετα αν πληθυσμιακά έχουν πιο σταθερούς πληθυσμούς. Και εκείνα προστατεύονται και από την ελληνική και από τη διεθνή νομοθεσία και είναι σημαντικά για την περιοχή. Οτιδήποτε θανατώνεται με έναν τέτοιο τρόπο ενέχει την καταστροφικότητα. Όλα τα είδη είναι ωφέλιμα και έχουν όλα μια χρησιμότητα σε ένα οικοσύστημα, είτε είναι σαρκοφάγα, είτε παμφάγα όπως η αλεπού είτε αρπακτικά που είναι κοινά».
Σχετικά με το ποιοι βρίσκονται πίσω από τα δηλητηριασμένα δολώματα ο κ. Μπακαλούδης αναφέρει ότι «είναι πολύ πρώιμο και πρόωρο να στοχοποιούνται κοινωνικές ομάδες». Από την άλλη πλευρά σημειώνει ότι στόχος των δολωμάτων δεν είναι ο μαυρόγυπας αλλά τα σαρκοφάγα ζώα όπως ο λύκος, η αλεπού και η αρκούδα. «Το πτωματοφάγο, το αρπακτικό δεν βρίσκει το δόλωμα αλλά τον νεκρό λύκο, τη νεκρή αλεπού, το νεκρό κουνάβι. Η δουλειά των πτωματοφάγων ζώων είναι να εξυγιαίνουν το περιβάλλον από τα νεκρά ζώα αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση υφίστανται δευτερογενώς τις συνέπειες των δηλητηριασμένων δολωμάτων που μπήκαν για τους λύκους και τις αλεπούδες» λέει. Σε κάθε περίπτωση, τονίζει, το θέμα διερευνάται από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).
Έβαζαν δολώματα και για τους ασβούς…
Ο κ. Μπακαλούδης σχολιάζει, επίσης ότι «παλαιότερα κάποιοι έβαζαν δολώματα για τους ασβούς γιατί κατέστρεφαν τα κηπευτικά τους» ενώ προσθέτει ότι «οι κυνηγοί έβαζαν δολώματα για να μειώσουν τον πληθυσμό των αλεπούδων θεωρώντας ότι αυτές ευθύνονται για τη μείωση των λαγών, κάτι που ξεπεράστηκε καθώς υπήρξε ενημέρωση σύμφωνα με την οποία αυτό δεν ισχύει. Ειδικά σε περιβάλλοντα που προέκυψαν μετά τη φωτιά στη Δαδιά, υπάρχει πλέον πράσινη τροφή από την οποία επωφελούνται τα φυτοφάγα, συμπεριλαμβανομένου και του λαγού». Επίσης αναφέρει ότι «υπήρχαν αρκετές θανατώσεις κυνηγετικών σκύλων από λύκους».
Σε ό,τι αφορά τους κτηνοτρόφους για τα κοπάδια των οποίων οι λύκοι είναι μια απειλή σημειώνει ότι «η κτηνοτροφία τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί σημαντικά και έχουν μείνει ελάχιστα κοπάδια στην περιοχή, ειδικά μετά τις θανατώσεις κοπαδιών λόγω κρουσμάτων ζωονόσων».
«Το φαινόμενο των δηλητηριασμένων δολωμάτων είναι πολύ παλιό. Ξεκινάει από τη δεκαετία του ’90, τότε όμως δεν υπήρχαν τα μέσα για την αντιμετώπιση του προβλήματος και οι καταγραφές ήταν λίγες» δηλώνει και συμπληρώνει: «παλαιότερα, τη δεκαετία του ’70 χρησιμοποιούνταν δολώματα ακόμη και από την ίδια τη δασική υπηρεσία για τον έλεγχο των σαρκοφάγων θηλαστικών (λύκου, αλεπούς και τσακαλιού). Ωστόσο αυτό δεν επιτρέπεται εδώ και πολλά χρόνια και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη».
Σχετικά με το πρόβλημα που υπάρχει πλέον με τα δηλητηριασμένα δολώματα, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για τη χλωρίδα αλλά για την πανίδα καθώς όλα τα ζώα είναι κομμάτι του οικοσυστήματος. Υπογραμμίζει, άλλωστε, την ανάγκη διεπιστημονικής συζήτησης, παρακολούθησης του φαινομένου, εφαρμογής διεθνών πρωτοκόλλων αν κάποια είδη γίνονται πιο απειλητικά, χρήσης μη επεμβατικών και επεμβατικών μεθόδων, αν κάποια είδη ξεπερνούν τη φέρουσα ικανότητα.
Δολώματα από δηλητηριασμένα κομμάτια κρέατος ζαρκαδιού
Από την πλευρά του, ο διοικητικός υπεύθυνος της θηροφυλακής της κυνηγετικής ομοσπονδίας Μακεδονίας Θράκης Αλέξανδρος Γκάτσιος δηλώνει: «δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι κάποιος φταίει, είτε λαθροθήρας είτε κτηνοτρόφος. Καταδικάζουμε και τις δύο περιπτώσεις και έχουμε επικηρύξει τους δράστες στο κομμάτι της Δαδιάς». Αναφέρει ότι στην περιοχή του Έβρου βρέθηκαν στα δηλητηριασμένα δολώματα υπολείμματα από κρέας ζαρκαδιού, η θήρα του οποίου απαγορεύεται ενώ στον Γράμμο τα δολώματα βρέθηκαν σε κοτόπουλα, τα οποία δεν έχουν σχέση με την άγρια πανίδα.
«Εμείς οι νόμιμοι κυνηγοί κάνουμε αγώνα για να διακριθούμε από τους παράνομους και έχουμε και την θηροφυλακή των κυνηγετικών οργανώσεων η οποία μας ελέγχει για να είμαστε νόμιμοι. Εμείς σαν Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας – Θράκης μέσα στον Φεβρουάριο κάναμε μια σύλληψη με λαθροθήρες που είχαν σκοτώσει 3 ζαρκάδια σε αυτή την περιοχή, στο Σουφλί. Οπότε είναι κάτι το οποίο το κυνηγάμε» λέει και προσθέτει: «Η κυνηγετική ομοσπονδία Μακεδονίας – Θράκης έχει βγάλει ανακοίνωση για επικήρυξη των δραστών στη Δαδιά με 5000 ευρώ σε κάθε πληροφορία που θα οδηγήσει σε καταδίκη».
Παράλληλα σημειώνει ότι «δεν είναι στη φιλοσοφία των κυνηγών ότι σκοτώνοντας τις αλεπούδες και άλλα αρπακτικά θα αυξηθούν τα θηράματα». Χαρακτηρίζει θολό το τοπίο και πρωτοφανή την έκταση της τοποθέτησης των δηλητηριασμένων δολωμάτων και τονίζει ότι οι κυνηγετικές ομοσπονδίες αναμένουν τα αποτελέσματα των σχετικών ερευνών.
Εξάλλου ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας Δημήτρης Μόσχος μιλώντας στο ΑΠΕ -ΜΠΕ εκφράζει τη γνώμη ότι δεν βρίσκονται κτηνοτρόφοι πίσω από τα δηλητηριασμένα δολώματα και αναφέρει ότι μπορεί να ευθύνονται άλλοι, όπως οι κυνηγοί που έχουν απώλειες στα σκυλιά τους.
Ρεπορτάζ: Σπύρος Κουταβάς- Πέπη Γιούλτση. Φωτο: ΟΦΥΠΕΚΑ ΑΠΕ-ΜΠΕ
