Ομιλία του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη στο Συνέδριο ALL THINGS RADIO 2026 της ΕΙΙΡΑ
«Η σημερινή μου ομιλία είναι αφιερωμένη, συνολικά στα ραδιόφωνα, αλλά με τρεις διαφορετικές ιδιότητες και για τρεις διαφορετικούς λόγους, για τους οποίους θεωρώ ότι είναι πολύ μεγάλη τιμή για εμένα να είμαι εδώ. Πρώτος λόγος είναι ότι είμαι και εγώ ένα παιδί που μεγάλωσε με το ραδιόφωνο. Το αθλητικό ραδιόφωνο μετά από κάθε αγώνα, τα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής μου ενασχόλησης με το ραδιόφωνο που με συντρόφευε, τις πολλές ώρες που έπρεπε να είμαι στο αυτοκίνητο για να πάω και εγώ στη δουλειά μου στα δικαστήρια ως δικηγόρος ή να μεταφερθώ από το ένα σημείο στο άλλο. Και βέβαια, όλα αυτά τα τελευταία χρόνια της πολιτικής ενασχόλησης, όπου και με συνεντεύξεις δικές μου ή και άλλες συνεντεύξεις και απόψεις, είναι ένα από τα πιο ισχυρά μέσα που διαμορφώνουν άποψη για τον ακροατή.
Το ραδιόφωνο έχει μια ιδιότητα που δεν έχει κανένα άλλο μέσο. Όσο εξελιγμένο και να είναι το οποιοδήποτε άλλο μέσο, κανένα δεν μπόρεσε να μιμηθεί το ραδιόφωνο. Έχει την ικανότητα να μιλάει σε κάθε έναν από εμάς ξεχωριστά, μιλώντας ταυτόχρονα σε εκατομμύρια ανθρώπους. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Σε μια εποχή που η εικόνα μας κατακλύζει, η προσοχή μας διασπάται σε χιλιάδες pixels, ο ήχος παραμένει η πιο αυθεντική μορφή σύνδεσης. Δεν είναι απλώς ένας δέκτης στο αυτοκίνητο ή μια εφαρμογή στο κινητό. Είναι η μοναδική τεχνολογία που δεν απαιτεί τα μάτια μας για να κερδίσει την εμπιστοσύνη μας. Άρα δεν τιμούμε μια παλιά συνήθεια σε αυτό το συνέδριο, τιμούμε το πιο ανθεκτικό «κοινωνικό δίκτυο» που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα.
Ένα δίκτυο που δεν βασίζεται σε αλγορίθμους αλλά σε ανθρώπινες ανάσες και ζωντανές αφηγήσεις. Το ραδιόφωνο είναι το μέσο που περιμένει ο αγρότης να ακούσει τον καιρό για να δει πώς θα πάνε οι επόμενες ημέρες, που περιμένει ο φοιτητής να ακούσει την αγαπημένη του μουσική αλλά και ο παππούς μας για να ενημερωθεί όπως έχει μάθει από παλιά. Άρα, το ραδιόφωνο, εκτός από ανθρώπους με διαφορετικές πολιτικές τοποθετήσεις, διαφορετική καταγωγή, στην πραγματικότητα είναι το μέσο που ενώνει όλους εμάς.
Ο δεύτερος λόγος που θεωρώ πολύ μεγάλη τιμή να είμαι σήμερα εδώ είναι η θεσμική μου ιδιότητα. Έχω την τιμή, μετά την απόφαση του Πρωθυπουργού, να χειρίζομαι αυτό το πολύ ευαίσθητο χαρτοφυλάκιο του Τύπου, των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και της Επικοινωνίας. Είθισται, όταν η ιδιότητα αυτή συνυπάρχει με την ιδιότητα του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, ο περισσότερος κόσμος να μην ασχολείται ιδιαίτερα με τα θέματα αυτά και για πάρα πολλά χρόνια ίσως ήταν και ένας από τους λόγους που έμειναν ως εκκρεμότητες, πολύ λογικά αιτήματα. Εγώ είμαι εδώ λοιπόν για να σας πω τι έχουμε κάνει και τι θα κάνουμε. Με πρόσφατη νομοθέτησή μας, πάρα πολλά χρόνια, 13 χρόνια μετά, κάναμε πολύ σημαντικές αλλαγές στην Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση.
H Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση βρισκόταν σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας, με πάρα πολλές εκκρεμότητες να παραμένουν στο συρτάρι. Όλα αυτά ξεκίνησαν με τον κ. Μπρατάκο, νυν πρόεδρο του ΕΒΕΑ, υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ τότε και ολοκληρώθηκαν επί των δικών μου ημερών. Δώσαμε αξία σε κάθε ευρώ του Έλληνα φορολογούμενου. Αυτά τα 3 ευρώ που δίνουν το μήνα και για πάρα πολλά χρόνια έμεναν ανείσπρακτα γιατί δεν υπήρχε καμία τέτοια διάταξη. Επιστρέψαμε από το πλεόνασμα μιας υγιούς πλέον ΕΡΤ, τα χρήματα αυτά στους εργαζόμενους της ΕΡΤ υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις και ήδη αυτό έχει γίνει πράξη. Δεν είναι ένας νόμος που απλά ψηφίστηκε. Ενισχύσαμε την ανταγωνιστικότητα της δημόσιας τηλεόρασης, προβλέψαμε την διασύνδεση της ΕΡΤ με την κοινωνία, την κοινωνία των πολιτών, με τους φορείς, όπως είναι και το ΕΒΕΑ, όπως είναι και πολλές άλλες Ενώσεις.
Ενσωματώσαμε, το είπε ο κύριος Πρόεδρος, στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, το γνωστό European Media Freedom Act. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία σχεδιασμένη να προστατεύει την ανεξαρτησία των Mέσων, θωρακίζοντάς τα από πολιτικές ή εμπορικές επιρροές. Πολύς κόσμος δεν το γνωρίζει, αλλά πλέον -και αυτό είναι κάτι που νομοθετήθηκε πριν από λίγους μήνες-, κάθε διαφημιστική καμπάνια, κάθε φορέα, είναι υποχρεωτικό να αναρτάται από πριν, για το πού θα πάνε δηλαδή, τα λεφτά μιας διαφημιστικής δαπάνης, και στο τέλος πού έχουν πάει τα λεφτά για να μπορεί να δει κάθε πολίτης, όχι μόνο κάθε Μέσο, αν έχουν τηρηθεί όλες οι προβλέψεις, όπως για παράδειγμα το 30% που πρέπει να πάει στα περιφερειακά μέσα. Και αυτό θεωρώ ότι έχει ξεχωριστή αξία και για τους ιδιοκτήτες ραδιοφωνικών σταθμών, γιατί πολλές φορές τα ραδιόφωνα, όπως και κάποια μικρότερα sites ή κάποιες περιφερειακές εφημερίδες, έπεφταν «θύματα» της μικρότερης κάποιες φορές αναγνωρισιμότητάς τους για να πάρουν αυτό που τους αναλογεί στη διαφήμιση.
Θωρακίσαμε ακόμη περισσότερο τα Μέσα. Και εκεί αναφέρθηκε ο κύριος Πρόεδρος, στα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου. Τι είναι τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου; Είναι σημαντικό να το εξηγήσουμε. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια κάθε εφημερίδα και κάθε ραδιόφωνο μπορούσε να πάρει και κρατική διαφήμιση και κρατικά προγράμματα επιχορήγησης, είτε τηρούσε, είτε δεν τηρούσε στοιχειώδεις κανόνες. Δεν υπήρχε κανένα φίλτρο, κανένας έλεγχος. Έπαιρναν λεφτά, όπως έτσι γίνεται σε όλη την Ευρώπη, μέσα τα οποία ήταν υγιώς λειτουργούντα, σέβονταν τους δημοσιογράφους, τους λοιπούς εργαζομένους, τηρούσαν τις δεσμεύσεις του νόμου, είχαν ενημερότητα, φορολογική, ασφαλιστική, είχαν τις προβλεπόμενες εγκαταστάσεις, αλλά έπαιρναν και Μέσα πειρατικά, τα οποία λειτουργούσαν εντελώς ενάντια σε οποιαδήποτε λογική και ενάντια σε όσα διαχρονικά ζητούσαν οι ενώσεις των δημοσιογράφων.
Έπαιρναν λεφτά Μέσα που τον ίδιο δημοσιογράφο, τον ίδιο τεχνικό, τον χρησιμοποιούσαν για ένα ραδιοφωνικό σταθμό και άνοιγαν και ένα site και τον έβαζαν να γράφει και εκεί και μπορεί να έκαναν και μία εφημερίδα και τον έβαζαν να γράφει και εκεί. Όλοι αυτοί έπαιρναν τρεις φορές τη διαφήμιση, αλλά ο δημοσιογράφος ή ο τεχνικός έπαιρνε μία φορά τον μισθό του. Αυτό ήταν ένα από τα βασικά αιτήματα και των ενώσεων, των ραδιοφώνων, των ιστοσελίδων, των εφημερίδων αλλά και των δημοσιογράφων και έγινε πράξη επί των δικών μας ημερών και πριν από περίπου έξι μήνες, αυστηροποιήθηκαν οι κανόνες υπέρ των εργαζομένων και υπέρ των υγιώς λειτουργούντων Μέσων.
Στεκόμαστε δίπλα στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής, ιδρύοντας το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων. Αναγνωρίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως βέλτιστη πρακτική. Είναι μία πολύ κρίσιμη πρωτοβουλία για τους ανθρώπους, οι οποίοι βρίσκονται σε πολύ δύσκολες συνθήκες και ως προς την εκπαίδευση που λαμβάνουν, αλλά και ως προς τον τρόπο που μπορούν να προστατευτούν από τους κινδύνους της δουλειάς. Στηρίζουμε το Παρατηρητήριο της ΠΟΕΣΥ για τις καταχρηστικές αγωγές, τις λεγόμενες slapps, ώστε κανένας λειτουργός της ενημέρωσης να μη νιώθει απροστάτευτος. Καταργήσαμε τις διατάξεις περί απλής δυσφήμισης. Θα ακούσετε πάρα πολλούς δήθεν προοδευτικούς να επικαλούνται διάφορες εκθέσεις διαφόρων ρεπόρτερ χωρίς σύνορα, με σύνορα, οτιδήποτε άλλο.
Αλλά δεν θα ακούσετε από αυτές όλες τις ιστοσελίδες ότι αυτή η κυβέρνηση και μάλιστα ο ομιλών μαζί με τον υπουργό Δικαιοσύνης, τον κύριο Φλωρίδη, κατήργησε το αδίκημα της απλής δυσφήμισης, όχι μόνο για τους δημοσιογράφους, για όλους, ούτως ώστε να μην μπορεί να υπάρχει νομική βάση για καταχρηστικές αγωγές, -το τονίζω, της απλής δυσφήμισης και όχι της συκοφαντικής δυσφήμισης, που προφανώς συνεχίζει να υπάρχει και διέπει τους πάντες, είτε είναι πολιτικοί, είτε είναι δημοσιογράφοι, είτε είναι οποιοσδήποτε πολίτης. Είναι εντελώς διαφορετικό και το δεύτερο προφανώς έχει φοβερή απαξία και πρέπει όποιος θεωρεί ότι βλάπτεται να κάνει χρήση αυτού. Θεσπίσαμε ιδιώνυμο αδίκημα για τις ποινές, για όσους ασκούν βία κατά δημοσιογράφων, – οι διάφορες απειλές που έχουν δεχθεί άνθρωποι οι οποίοι κάνουν τη δουλειά τους σε γήπεδα κοντά στα γήπεδα. Εκεί υπάρχει μια μεγαλύτερη ένταση, πολλές φορές.
Κάτι τέτοιο δεν υπήρχε και προβλέφθηκε από τον ποινικό νομοθέτη. Όλα αυτά που σας είπα δεν είναι υποσχέσεις, είναι ψηφισμένοι νόμοι. Και επειδή δεν έχουν τέλος, θα έχουν και συνέχεια. Όπως πολύ σωστά είπατε, κύριε Πρόεδρε, ο επόμενος νόμος που μπαίνει την επόμενη εβδομάδα σε δημόσια διαβούλευση, ενώ έχει εγκριθεί από το υπουργικό συμβούλιο, είναι η διαδικασία αδειοδότησης των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών. Όσοι δεν το γνωρίζετε, – ελάχιστοι ίσως το γνωρίζετε- και αυτό το ξεκινήσαμε με τον κύριο Μπρατάκο, για 23 χρόνια, τα περιφερειακά κανάλια σε αυτή τη χώρα, της Αττικής και της περιφέρειας και τα ραδιόφωνα λειτουργούν με άδειες προσωρινής λειτουργίας.
Δηλαδή ένας άνθρωπος ο οποίος έχει μια εταιρεία, έχει έναν τηλεοπτικό σταθμό περιφερειακής εμβέλειας, ή ένα ραδιοφωνικό σταθμό και θέλει να πουλήσει αυτή την εταιρεία, όπως προβλέπει ο νόμος ή αντίστοιχα να κάνει μεταβίβαση της άδειας όπως προβλέπει ο νόμος υπό τη διαδικασία του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, στα χέρια του έχει κάτι προσωρινό, κάτι που εξαρτάται από τον εκάστοτε υπουργό ή υφυπουργό αρμόδιο για τα Μέσα, για το αν θα παρατείνει για έναν χρόνο αυτή την άδεια. Αυτές οι πολλές, οι εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας σε όλη την Ελλάδα είναι δέσμιες στα χέρια μιας κυβέρνησης, η οποία προφανέστατα θα παρατείνει τη λειτουργία, αλλά δεν νομίζω ότι είναι και πολύ κανονικό αυτό. Είκοσι τρία χρόνια μετά, ερχόμαστε να ρυθμίσουμε αυτή την κατάσταση. Ελπίζω αυτή η νομοθετική διάταξη να έχει μεγαλύτερη απήχηση στη Βουλή των Ελλήνων, πέραν της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, όπως σε προηγούμενο νόμο και κάποιων άλλων ανεξάρτητων βουλευτών και να στείλουμε και ένα μήνυμα ότι πλέον μπαίνουν κανόνες παντού.
Αμέσως μετά, θα εισηγηθώ στο Υπουργικό Συμβούλιο, ελπίζω στο τέλος του Μαρτίου, εξαρτάται από τον χάρτη συχνοτήτων που αναμένουμε από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αντίστοιχη νομοθετική διάταξη, ακριβώς με τα ίδια χαρακτηριστικά και για τα ραδιόφωνα. Ποια είναι η λογική της; Η λογική είναι η αντίστροφη από τη λογική «13 – 0». Όσοι γνωρίζετε από την ιστορία αδειοδότησης θα καταλάβετε τι θα πω. Δεν θέλουμε να πάμε σε μια πρακτική, «όποιος δώσει τα περισσότερα», να πάρει αυτό το οποίο ήδη έχει ή μπορεί να θέλει να διεκδικήσει εκ του μηδενός. Αλλά θέλουμε να μπούμε σε μια λογική, όποιος πληροί τις προδιαγραφές, όποιος τηρεί τους κανόνες, όποιος σέβεται τους εργαζόμενους, θα λάβει σχετική άδεια. Εδώ προφανώς θα υπάρχει και στα ραδιόφωνα μια προτεραιότητα γι’ αυτούς που ήδη έχουν ραδιοφωνικούς σταθμούς, γιατί η ταυτότητά σας είναι και η συχνότητά σας ταυτόχρονα. Άρα και αυτό το αναμένουμε στην πραγματικότητα, έχει να κάνει με τον χάρτη συχνοτήτων.
Σας είπα για τρεις λόγους. Ο τρίτος λόγος για μένα είναι ο πιο σημαντικός και ξεπερνά την παρούσα πολιτική ιδιότητα. Ούτως ή άλλως, όλες αυτές οι θέσεις έρχονται και παρέρχονται. Είναι εξαιρετικά εφήμερες. Συνηθίζω να λέω ότι στην εποχή μας δεν έχουμε ένα πρόβλημα παραπληροφόρησης. Δεν είναι πρόβλημα τα fake news. Ζούμε σε μια κρίση παραπληροφόρησης. Υποτιμάει πάρα πολύ τη συζήτηση, η έννοια του προβλήματος. Τα fake news είναι παντού και απειλούν τους πάντες και τα πάντα. Από τα εθνικά συμφέροντα, -ψέματα για την εξωτερική πολιτική, τα οποία «ντύνονται» με πάρα πολύ πομπώδεις «κορώνες» από μέσα ενημέρωσης, από πολιτικούς, από -το κυριότερο πρόβλημα σε αυτή τη συζήτηση- τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, -δεν τα δαιμονοποιώ αλλά έχουν παίξει και εκείνα τον ρόλο τους.
Οι χρήστες τους έχουν τα μέσα. Δήθεν νεκρά κορίτσια στα σύνορα, δήθεν διατυπώσεις εναντίον ανθρώπων, πράγματα που δεν έχεις πει και σου λένε ότι τα έχεις πει. Όλα αυτά για κάποιους μπορεί να είναι λιγότερο σημαντικά, για κάποιους άλλους όμως είναι η ζωή τους. Είναι η τιμή τους, η υπόληψη τους. Είναι τα εθνικά συμφέροντα. Είναι η σταθερότητα της χώρας. Είναι η ποιότητα του δημοσίου διαλόγου. Είναι το πρόσωπο το οποίο έχουν στην κοινωνία, στην οικογένειά τους, στα παιδιά τους. Η μάχη ενάντια στην κρίση της παραπληροφόρησης για μένα είναι ιερή και δεν είναι μια μάχη που μπορεί να δώσει ένα κόμμα μόνο του, μια κυβέρνηση μόνη της. Είναι μια μάχη που πρέπει να δώσουμε όλοι μαζί. Έχουμε ξεκινήσει μια πρωτοβουλία στα σχολεία μαζί με το Υπουργείο Παιδείας, η οποία έχει τύχει εντυπωσιακής υποδοχής από τους μαθητές και τους καθηγητές τους και δημοσιογράφους οι οποίοι συμμετέχουν σε αυτό.
Θα το συνεχίσουμε με ένα συνέδριο το οποίο θα διοργανώσουμε με τη συμμετοχή δημοσιογράφων, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και καθ’ ύλην αρμόδιων υπουργών, αλλά κυρίως ανθρώπων οι οποίοι γνωρίζουν αυτή τη συζήτηση. Τα ραδιόφωνα, κύριε Πρόεδρε, μπορούν να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Είπατε κάτι το οποίο είναι εντυπωσιακό. Όσο απλό είναι, τόσο εντυπωσιακό είναι. Δίνουμε μάχη και ως προς τις νομοθετικές πρωτοβουλίες και ως προς τις παρεμβάσεις μας για την ενυπόγραφη δημοσιογραφία. Δηλαδή να υπάρχει ένα ελάχιστο ποσοστό ενυπόγραφων άρθρων στα sites και στις εφημερίδες. Ο λόγος είναι προφανής. Είναι άλλο πράγμα να ξέρει ο όποιος με το όνομά του γράφει ότι κάποιος είναι κάτι που δεν είναι, γιατί θα υποστεί τις συνέπειες του νόμου κι είναι άλλο πράγμα να γράφει ανυπόγραφα.
Σίγουρα υπάρχουν προβλέψεις στον νόμο ακόμα και για ανυπόγραφα, αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο. Στα social media αυτό δεν μπορεί δυστυχώς να ελεγχθεί αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, δεν είναι στη δική μας αρμοδιότητα, ούτε έχουμε τέτοια διάθεση. Σε μία εφημερίδα αυτό είναι πολύ πιο εύκολο, γιατί αυτό που γράφεται μένει. Ούτε μπορεί να κατέβει από ένα site, οπότε αυτός ο οποίος γράφει κάτι ξέρει ότι πρέπει να έχει κάνει τη σχετική έρευνα για να μην είναι ψευδές ή δυσφημιστικό. Στα ραδιόφωνα είναι εντελώς ξεκάθαρη η κατάσταση. Ξέρεις ποιος μιλάει. Παίρνει την ευθύνη των λεγομένων του και πρέπει να κάνει έρευνα γι’ αυτό που θα πει. Άρα τα ραδιόφωνα θεωρώ ότι μπορούν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη μάχη ενάντια στην παραπληροφόρηση. Θεωρώ λοιπόν ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό, το επισημάνατε.
Και σε όλη αυτή τη μάχη, όποια κι αν είναι η πολιτική κατάσταση στη χώρα, όποιος κι αν είναι στην κυβέρνηση, στην αντιπολίτευση. Το κράτος έχει συνέχεια και αυτές οι συνέργειες έχουν και πρέπει να έχουν συνέργεια, το ξεχωρίζω ως τη μεγαλύτερη και πιο σημαντική μάχη και της δικής μας και της επόμενης γενιάς. Γιατί θα έρθει η στιγμή που τα παιδιά μας είτε είναι μεγαλύτερα είτε μικρότερα, δεν θα μπορούν να γνωρίζουν, ακόμα και αν αυτός που βλέπουν να μιλάει στην οθόνη του κινητού τους, πράγματι έχει πει όσα βλέπουν, όχι αν είναι αλήθεια αυτά που λένε ότι είπε, αν πράγματι τα είπε. Και σε αυτό το ραδιόφωνο, πρέπει να είναι στην πρώτη γραμμή».
