Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε σήμερα δέσμη μέτρων για τη βιώσιμη χρήση βασικών φυσικών πόρων, που θα ενισχύσει ταυτόχρονα την ανθεκτικότητα των συστημάτων τροφίμων και της γεωργίας της ΕΕ.

Ένας νόμος για το έδαφος θα οδηγήσει σε μια πορεία προς υγιή ευρωπαϊκά εδάφη έως το 2050. Το επίκεντρο είναι η συλλογή δεδομένων για την υγεία των εδαφών και η διάθεσή τους σε αγρότες και άλλους διαχειριστές εδάφους, καθώς και το να καταστεί η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους κανόνας, όπως και το να υπάρξει αντιμετώπιση των μολυσμένων τοποθεσιών . Οι σημερινές προτάσεις θα ενισχύσουν επίσης την καινοτομία και τη βιωσιμότητα, επιτρέποντας την ασφαλή χρήση της τεχνικής προόδου σε νέες γονιδιωματικές τεχνικές, που συνεπάγονται υψηλότερες αποδόσεις και μειωμένη χρήση φυτοφαρμάκων και διασφαλίζοντας πιο βιώσιμους, υψηλής ποιότητας και ποικίλους σπόρους για φυτά και δάση. Τέλος, νέα μέτρα προτείνουν επίσης τη μείωση των απορριμμάτων τροφίμων και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, τα οποία θα συμβάλλουν στην αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων και στην περαιτέρω μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Όπως επισημαίνει η Κομισιόν, οι νέοι κανόνες υποστηρίζουν ιδιαίτερα τους ανθρώπους που ζουν απευθείας από τη γη και τη φύση.

H Επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων, Στέλλα Κυριακίδου σημείωσε ότι «η καινοτομία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ατζέντας βιωσιμότητας της Πράσινης Συμφωνίας, ιδιαίτερα στον τομέα των τροφίμων. Θέλουμε να δώσουμε στους αγρότες μας τα εργαλεία για να παράγουν υγιεινά και ασφαλή τρόφιμα, προσαρμοσμένα στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες μας και με σεβασμό στον πλανήτη μας. Αυτό περιλαμβάνει νέους κανόνες για τη χρήση νέων γονιδιωματικών τεχνικών και εκσυγχρονισμένους κανόνες για τα φυτά και τους δασικούς σπόρους για την ενίσχυση της ποικιλομορφίας, τις βιώσιμες πρακτικές, την επισιτιστική ασφάλεια και την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Επίσης, σήμερα εντείνουμε τη δράση μας κατά της σπατάλης τροφίμων για να ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειες τροφίμων και να ενισχύσουμε την επισιτιστική μας ασφάλεια. Έχουμε τώρα την ευκαιρία να σχεδιάσουμε για το μέλλον, να επανασχεδιάσουμε τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης των τροφίμων μας και να προσφέρουμε στους πολίτες μας μια μεγαλύτερη επιλογή ασφαλών, βιώσιμων και θρεπτικών προϊόντων. Αυτή είναι επίσης μια ευκαιρία για τον αγροτικό τομέα της ΕΕ και τη βιομηχανία τροφίμων να πρωτοστατήσουν στο να κάνουν τη βιωσιμότητα το εμπορικό σήμα τους και να παραμείνουν μπροστά από την καμπύλη παγκοσμίως».

Ένας νέος νόμος της ΕΕ για την αύξηση της αξίας του εδάφους και των πόρων του

Η πρόταση που θα καταλήξει στην πρώτη νομοθεσία της ΕΕ για τα εδάφη παρέχει έναν εναρμονισμένο ορισμό της υγείας του εδάφους, θέτει σε εφαρμογή ένα ολοκληρωμένο και συνεκτικό πλαίσιο παρακολούθησης και προωθεί τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους και την αποκατάσταση των μολυσμένων περιοχών. Η πρόταση φέρνει πολλές πηγές δεδομένων εδάφους κάτω από την ίδια στέγη, συνδυάζοντας δεδομένα δειγματοληψίας εδάφους από την έρευνα πλαισίου χρήσης γης και περιοχής κάλυψης (LUCAS) της ΕΕ με δορυφορικά δεδομένα από το Copernicus και εθνικά και ιδιωτικά δεδομένα. Ο απώτερος στόχος είναι να επιτευχθούν υγιή εδάφη της ΕΕ έως το 2050, σύμφωνα με τη φιλοδοξία της ΕΕ για μηδενική ρύπανση.

Τα δεδομένα του εδάφους θα υποστηρίξουν καινοτομίες, τεχνολογικές και οργανωτικές λύσεις, ιδίως στις γεωργικές πρακτικές. Θα βοηθήσουν τους αγρότες και άλλους ιδιοκτήτες γης να εφαρμόσουν τις πιο κατάλληλες μεθόδους επεξεργασίας και να αυξήσουν τη γονιμότητα και τις αποδόσεις του εδάφους, ελαχιστοποιώντας παράλληλα την κατανάλωση νερού και θρεπτικών ουσιών. Επιπλέον, αυτά τα δεδομένα θα βελτιώσουν την κατανόησή μας σχετικά με τις τάσεις σχετικά με την ξηρασία, τη κατακράτηση νερού και τη διάβρωση, ενισχύοντας την πρόληψη και τη διαχείριση καταστροφών. Η κατοχή αυτών των δεδομένων μπορεί να προσφέρει πρόσθετες ευκαιρίες εισοδήματος για αγρότες και διαχειριστές γης, οι οποίοι μπορούν να ανταμειφθούν για την καλλιέργεια άνθρακα, να λαμβάνουν πληρωμές για υπηρεσίες οικοσυστήματος ή για την αύξηση της αξίας των υγιών εδαφών και των τροφίμων που παράγονται σε αυτά. Σημειώνεται ότι η πρόταση δεν επιβάλλει άμεσες υποχρεώσεις στους ιδιοκτήτες γης και στους διαχειριστές γης συμπεριλαμβανομένων των αγροτών.
Η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους θα γίνει ο κανόνας στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη θα καθορίσουν θετικές και αρνητικές πρακτικές για τη διαχείριση του εδάφους. Θα καθορίσουν επίσης μέτρα αναγέννησης για να επαναφέρουν τα υποβαθμισμένα εδάφη σε υγιή κατάσταση, με βάση τις εθνικές αξιολογήσεις για την υγεία του εδάφους.
Η πρόταση ζητεί επίσης από τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον που προκαλούνται από τη μόλυνση του εδάφους, με γνώμονα την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντοπίσουν, να διερευνήσουν, να αξιολογήσουν και να αποκαταστήσουν τους μολυσμένους χώρους. Η πρόταση υιοθετεί μια προσέγγιση βασισμένη στον κίνδυνο, με πρότυπα που καθορίζονται σε εθνικό επίπεδο που επιτρέπουν την προσαρμογή των αποφάσεων απορρύπανσης στις ειδικές συνθήκες της τοποθεσίας.
Το 60 έως 70% των εδαφών στην ΕΕ είναι επί του παρόντος ανθυγιεινά. Επιπλέον, ένα δισεκατομμύριο τόνοι χώματος ξεπλένονται κάθε χρόνο λόγω της διάβρωσης, πράγμα που σημαίνει ότι το υπόλοιπο γόνιμο ανώτερο στρώμα εξαφανίζεται γρήγορα. Το κόστος που σχετίζεται με την υποβάθμιση του εδάφους υπολογίζεται σε πάνω από 50 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η πρόταση θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων και του κόστους.

Πιο ανθεκτικά συστήματα τροφίμων με νέες γονιδιωματικές τεχνικές

Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι χρειάζονται πρόσβαση σε καινοτομίες αιχμής. Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας τόσο της γεωργίας όσο και της δασικής γης και να προστατεύσουν τις σοδειές από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, την απώλεια βιοποικιλότητας και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Οι New Genomic Techniques (NGT) είναι καινοτόμα εργαλεία που συμβάλλουν στην αύξηση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας του διατροφικού μας συστήματος. Επιτρέπουν την ανάπτυξη βελτιωμένων φυτικών ποικιλιών που είναι ανθεκτικές στο κλίμα, ανθεκτικές στα παράσιτα, απαιτούν λιγότερα λιπάσματα και φυτοφάρμακα και διασφαλίζουν υψηλότερες αποδόσεις, μειώνοντας την εξωτερική εξάρτηση της ΕΕ για την παραγωγή αγροδιατροφής.
Η πρότασή της Επιτροπής έχει ως αποτέλεσμα τα εξής:
• Δημιουργία δύο κατηγοριών εγκαταστάσεων που λαμβάνονται από NGT (εγκαταστάσεις NGT συγκρίσιμες με φυσικές ή συμβατικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις NGT με πιο σύνθετες τροποποιήσεις). Και οι δύο κατηγορίες θα υπόκεινται σε διαφορετικές απαιτήσεις για να φτάσουν στην αγορά, λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά χαρακτηριστικά και τα προφίλ κινδύνου τους
• Κίνητρα έτσι ώστε να κατευθυνθεί η ανάπτυξη των φυτών προς περισσότερη αειφορία
• Διασφάλιση διαφάνειας για όλα τα φυτά NGT στην αγορά της ΕΕ
• Προσφορά για αρακολούθηση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων των προϊόντων NGT.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτές οι νέες τεχνικές οδηγούν σε πιο στοχευμένες, ακριβείς και ταχύτερες αλλαγές από τη συμβατική αναπαραγωγή ή τις καθιερωμένες γονιδιωματικές τεχνικές.

Πιο βιώσιμα και ποικιλόμορφα φυτικά και δασικά αναπαραγωγικά Υλικά

Ο ευρωπαϊκός τομέας σπόρων είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στην παγκόσμια αγορά σπόρων (20% της παγκόσμιας αγοράς με εκτιμώμενη αξία 7-10 δισεκατομμυρίων ευρώ και 7000 εταιρείες κυρίως ΜΜΕ). Είναι σημαντικό η νομοθεσία να είναι εναρμονισμένη με την εξέλιξη της επιστήμης. Αυτή η πρόταση θα ενημερώσει και θα απλοποιήσει τους ισχύοντες κανόνες, ορισμένοι από τους οποίους είναι άνω των 50 ετών.

Ο προτεινόμενος κανονισμός για την παραγωγή και την εμπορία φυτικού αναπαραγωγικού υλικού θα αυξήσει την ποικιλομορφία και την ποιότητα των σπόρων. Θα εγγυηθούν σταθερές αποδόσεις από μελλοντικές ποικιλίες φυτών μέσω δοκιμών βιωσιμότητας (π.χ. αντοχή σε ασθένειες). Οι σπόροι θα προσαρμοστούν επίσης καλύτερα στις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής και θα συμβάλλουν στη διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας των καλλιεργούμενων καλλιεργειών και θα συμβάλουν στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας. Η πρόταση θα περιορίσει επίσης τη γραφειοκρατία και θα αυξήσει την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων εγγραφής και πιστοποίησης.
Για τα αναπαραγωγικά υλικά του δάσους, θα υπάρξει παροχή βοήθειας για να διασφαλιστεί ότι το σωστό δέντρο φυτεύεται στο σωστό μέρος, ώστε τα δάση να προσαρμόζονται καλύτερα στην κλιματική αλλαγή. Η αναπαραγωγή δέντρων επιτρέπει την επιτάχυνση της προσαρμογής των δασών στην κλιματική αλλαγή, διασφαλίζοντας έτσι τη συνεχή παραγωγικότητά τους στο μέλλον.

Μείωση των απορριμμάτων τροφίμων και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων

Σχεδόν 59 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων (131 κιλά/κάτοικο) σπαταλώνται στην ΕΕ κάθε χρόνο με εκτιμώμενη αξία αγοράς 132 δισεκατομμυρίων ευρώ. Πάνω από το ήμισυ των απορριμμάτων τροφίμων (53%) παράγονται από τα νοικοκυριά, ακολουθούμενο από τον τομέα της μεταποίησης. Η καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων είναι μια τριπλή νίκη: *εξοικονομεί τρόφιμα για ανθρώπινη κατανάλωση και ως εκ τούτου συμβάλλει στην επισιτιστική ασφάλεια
*βοηθά τις εταιρείες και τους καταναλωτές να εξοικονομήσουν χρήματα και μειώνει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής και της κατανάλωσης τροφίμων

Για να επιταχυνθεί η πρόοδος της ΕΕ, η Επιτροπή προτείνει, έως το 2030, τα κράτη μέλη να μειώσουν τη σπατάλη τροφίμων κατά 10%, στην επεξεργασία και την κατασκευή και κατά 30% (κατά κεφαλήν), από κοινού στη λιανική και την κατανάλωση (εστιατόρια, υπηρεσίες τροφίμων και νοικοκυριά).

Τα κλωστοϋφαντουργικά απόβλητα επιβαρύνουν επίσης τους περιορισμένους φυσικούς πόρους. Περίπου το 78% των κλωστοϋφαντουργικών απορριμμάτων δεν συλλέγονται χωριστά από τους καταναλωτές και καταλήγουν σε ανάμεικτα οικιακά απορρίμματα, που προορίζονται για καύση ή υγειονομική ταφή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ