γράφει ο ηλίας τσέχος
‘’ Από τον Πόντο στην Μητροπολιτική Ελλάδα – Καταγραφή της ιστορίας των Γιαγιάδων μου και των Παππούδων μου ‘’ της Φωτεινής Χρηστίδου – Μωυσιάδου ( η καταγραφή φτάνει μέχρι το 1950 ) στο μικρό τομίδιο, σαραντασέλιδο, το γερά πολύτιμο και υπάρχει μόνο στη γενναία βιβλιοθήκη Γιαννακοχωρίου, αφού ζητήθηκε, περιεχομένων:
- Ιστορικά στοιχεία
- Οι γονείς του πατέρα μου Αντωνίου, Γεώργιος και Κεράσα Μωυσιάδη
- Οι γονείς της μητέρας μου Ανθούλας, Ματθαίος και Αναστασία Λογδανίδη
- Κατοχή – Περίοδος Εμφυλίου
- Σαν επίλογος
Το βιβλιαράκι έχει μια ανατρεπτική διάθεση, γιατί η αρχή του διαβάζεται από το τέλος και κλείνει με επίλογο στην αρχή, ίσως αρνούμενο την Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού και τον Εμφύλιο στην Ελλάδα. Δεν λέω, δυσκολεύει την ανάγνωση, μα οι ιστορικές καταγραφές, οι αφηγήσεις από τον ιστορικό Πόντο, οι καταγραφές της καθημερινής ζωής, οι πληγές, οι χήρες, οι θυσίες στον εμφύλιο, αποζημιώνουν την Ιστορία, τον αναγνώστη, το Γιαννακοχώρι, καθώς η ζωή στην ταπεινότητά της γέρνει και τρέφεται.
Ίωνες από την Μίλητο ίδρυσαν τη Σινώπη και αυτών απόγονοι είναι οι Πόντιοι, εδώ και δύο χιλιάδες διακόσα χρόνια, πέρασαν το Βυζάντιο δίνοντας αυτοκράτορες, έμεινε η μητρική ποντιακή γλώσσα και αυτή η διάλεκτος σε 80 χρόνια από σήμερα δεν θα μιλιέται από κανέναν!
Πρωταγωνιστής των σελίδων είναι ο Αντώνης Μωυσιάδης, πατήρ της Φωτεινής Μωυσιάδου, γιος του Γεωργίου Μωυσιάδη (15 χρονών έφτασε στην Ελλάδα ) και της Κεράσας (10 χρονών), γεννήθηκε στο Γιαννακοχώρι το 1931 και πέθανε το 2014, αφού διετέλεσε μέχρι τη συνταξιοδότησή του γραμματέας της Κοινότητας Γιαννακοχωρίου.
Οι αναφορές στο χωριό Τερμέντεσι ή Τερμέντεσλι ή Τερμέντασλι και σήμερα με δύο λέξεις Δερμέντες Σι,1278μ. υψόμετρο, στο Απές με τα 21 χωριά του . Οι αναφορές στην οικογένεια Μωυσιάδη, είναι τόσο φορτισμένες ιστορικά, συναισθηματικά, που σου γεμίζουν δάκρυα και σπάνε καρδιές, γιατί οι περιγραφές του πατέρα μου Τσεχελίδη Ιωάννη τη Γαζούς, λένε πως έτσι ζούσε όλο το χωριό, δεμένο ο ένας με τον άλλο, με κοντινές μεγάλες πόλεις και τότε, Ζάρα, Σεβάστεια, ερχόμενοι οι δικοί τους από την Αργυρούπολη, αφού έκλεισαν τα μεταλλεία. Η Γιώτα Ιωακειμίδου ετοιμάζει το νέο βιβλίο της ‘’Απές’’, με τα 21 χωριά του, όπου αναφέρονται στα εκεί χωριά, στην Αργυρούπολη που ζούσαν, πριν έρθουν στο Απές, !!!
Στο Γιαννακοχώρι σήμερα ζουν δύο χωριά κοντινά στον Ιστορικό Πόντο, τότε και τώρα, το Τερμέντεσλι και το Γουζούχ, σήμερα Κιζίκ, όπως Γιαννακοχώρι – Μαρίνα, με ίδιες μνήμες, ίδιες πίκρες, νοσταλγίες, παραδόσεις και κοινωνικό βίο οι καθημερινές σχέσεις τους και ο θρησκευτικός εναγκαλισμός. Ο μοιραίος ξεριζωμός από τα πάτρια ήταν η καταδίκη τους, όμως άνοιξαν τα φτερά τους για τη νέα πατρίδα, την Ελλάδα, με την μεγαλύτερη πληγή κουβαλώντας αγιάτρευτα αίματα. Τερμέντεσλίδες και Γουζουχλούδες ζουν στο ίδιο χωριό τώρα, Γιαννακοχώρι!
Σην Ελλάδαν, διωγμένοι από Γύθειο, Σπάρτη, Θεσσαλία, Τερμέντεσλιδες – Γουζουχλούδες, 1923 και δώθε, περιπλανήθηκαν στην Μακεδονία ‘’ένας εδώ κι άλλος εκεί’’ άραξαν, δούλεψαν, υβρίστηκαν, πείνασαν, έκλαψαν, ήρθε ο μοχθηρός εμφύλιος που ακόμα δεν κοιμήθηκε να ξεκουραστεί, σκληρές μέρες, παλικάρια και δουλευταράδες εκ Πόντου, όργωναν, έσπερναν, φύτευαν, ζούσαν και σήμερα αποτελούν κορυφαίο, ενεργό γένος Ελλήνων!
Ο Αντώνης Μωυσιάδης, γυμνασιόπαιδο στο Λάππειο Γυμνάσιο Νάουσας, αντάρτης για ένα χρόνο, η Φωτεινή Μωυσιάδου, διηγείται εξαιρετικά τις αφηγήσεις του, των σκληρών εκείνων ετών, η δε οικογένεια της μητέρας της Φωτεινής, Ανθούλας Λογδανίδου 1932 – 2023, Ματθαίου και Αναστασίας (Μαθεϊνας), τραβά τον δικό της Γολγοθά, με τις αδερφές της Σοφία, Σιμέλα, Αντιγόνη, Παρασκευή (Βούλα), σκορπιστές σε τέσσερις ανέμους, κόρες της κορυφαίας ‘’Μαθεϊνας΄΄ Λογδανίδου, με έναν γιό, τον Παναγιώτη (Πανάτα Κουτουρτσή) στήνουν το δικό τους μετερίζι και κρατούν Τερμέντεσλι και Γιαννακοχώρι κάδρο στις καρδιές τους, στις καρδιές μας, όσες ζουν…
Τι να σας πω, τι να μην πω! Συγκλονίζει η εργασία της Φωτεινής Μωυσιάδου ως Τοπική Ιστορία, το ενδιαφέρον της να διασώσει, να εξιστορήσει, να μοιραστεί τις αλήθειες που κράτησε ο νους της, η καρδιά, η ζωή των προγόνων της λάμποντας χρώματα, αίματα, που δεν χάθηκαν, που δεν θα χαθούν ποτέ.
Έχουμε κι άλλες γραπτές πηγές για το Απές, μα δεν δόθηκαν ακόμα στη δημοσιότητα βιβλιοδετειμένα, πλην γραπτής αφηγήσεως Αριστείδη Ανθόπουλου – ‘’Τσέρου’’, που δακτυλογράφησε ο Δημήτρης Βαγενάς, 25 σελίδες, που όλες τούτες οι ‘’πηγές’’ βοηθούν και ενισχύουν το βιβλίο που ετοιμάζει η Δώρα Ανθοπούλου: ‘’Γιαννακοχώρι η Ιστορία σου ‘’ , βοηθώντας ο Σόλων Ανθόπουλος και εμού!
Φωτεινή Χρηστίδου – Μωυσιάδου, από τον Πόντο στην Μητροπολιτική Ελλάδα, βαθέως σε ευχαριστούμε, ρουφώντας τις αναστημένες πνοές των ‘’δικών’’ μας στο Αύριο και… το βιβλιαράκι μόνο στην Βιβλιοθήκη Γιαννακοχωρίου καταχωρημένο.
