Ο Ντόναλντ Τραμπ έκρινε χθες ότι κατάπαυση του πυρός βρίσκεται σε «μηχανική υποστήριξη της αναπνοής», αφού κατακεραύνωσε την απάντηση του Ιράν σε αμερικανική πρόταση για να τερματιστεί με διάρκεια ο πόλεμος, ενώ η Τεχεράνη αντέτεινε πως είναι έτοιμη να ανταποδώσει σε περίπτωση που δεχτεί επίθεση.
Έπειτα από έναν και πλέον μήνα ανακωχής, η διπλωματική διαδικασία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη μοιάζει να έχει περιέλθει σε αδιέξοδο—οι δυο πλευρές ανταλλάσσουν μέσω Πακιστάν προτάσεις για να εδραιωθεί η κατάπαυση του πυρός, χωρίς αποτέλεσμα ως τώρα.
Η ιρανική αντιπρόταση στην πιο πρόσφατη αμερικανική προσφορά είναι «για τα σκουπίδια», πέταξε ο αμερικανικός πρόεδρος Τραμπ απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. «Η κατάπαυση του πυρός είναι σε μηχανική υποστήριξη της αναπνοής, όπως όταν έρχεται ο γιατρός και σας λέει: ‘κύριε, ο αγαπημένος σας έχει ακριβώς 1% πιθανότητες να ζήσει’», πρόσθεσε.
Στην άλλη πλευρά, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ αντέτεινε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν είναι έτοιμες «να ανταποδώσουν» και να δώσουν «μάθημα» σε οποιαδήποτε επίθεση, προσθέτοντας ότι όποιος επιτεθεί «θα εκπλαγεί».
Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνέντευξης που παραχώρησε σε δημοσιογράφο του Fox News, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ είπε επίσης πως σκοπεύει να ξαναρχίσει την επιχείρηση συνοδείας πλοίων που θέλουν να φύγουν από τον Κόλπο μέσω του στενού του Ορμούζ, το οποίο πρακτικά έκλεισε το Ιράν αφότου εξαπολύθηκε ο αμερικανοϊσραηλινής πόλεμος εναντίον του, την 28η Φεβρουαρίου.
Είχε ανακοινώσει την παύση της την 5η Μαΐου, την επομένη της έναρξής της, μιλώντας για «μεγάλη πρόοδο» στη διαπραγμάτευση με το Ιράν για να κλειστεί συμφωνία—προτού ανακρούσει πρύμνα χθες.
Η Wall Street Journal παράλληλα ανέφερε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διεξήγαγαν στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν τον Απρίλιο, βάζοντας στο στόχαστρο πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο νησί Λαβάν, ιρανικό έδαφος στον Κόλπο.
Η άμεση εμπλοκή των Εμιράτων, που δεν έχει επιβεβαιωθεί από το Αμπού Ντάμπι, ενδέχεται να σηματοδοτήσει καμπή στην κλιμάκωση στην περιοχή. Μέχρι σήμερα, καμιά από τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δεν είχε αναγορευτεί επίσημα εμπόλεμο μέρος. Μόνο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ήτα γνωστό πως συμμετείχαν στις επιθέσεις εναντίον της Τεχεράνης.
«Νόμιμα δικαιώματα»
«Το μόνο πράγμα που ζητήσαμε» είναι να γίνουν σεβαστά «τα νόμιμα δικαιώματα του Ιράν», είπε χθες ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.
Προτού απαριθμήσει διεκδικήσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας: «το τέλος του πολέμου στην περιοχή», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και «να αποδεσμευτούν περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στον ιρανικό λαό, που έχουν δεσμευτεί άδικα εδώ και χρόνια».
Σύμφωνα με την WSJ, η οποία επικαλέστηκε πηγές της ενήμερες σχετικά, η ιρανική πρόταση προέβλεπε σταδιακό άνοιγμα του στενού του Ορμούζ και ταυτόχρονη άρση του αμερικανικού αποκλεισμού.
Πάντα σύμφωνα με τις πληροφορίες της εφημερίδας, το Ιράν αναφέρεται σε διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας έπειτα από 30 ημέρες. Προσφέρει την «αραίωση» μέρους του εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό ουρανίου που διαθέτει αλλά αρνείται την καταστροφή του εξοπλισμού του και 20ετές μορατόριουμ της διαδικασίας εμπλουτισμού.
Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και άλλες δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούν την Τεχεράνη πως επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, κάτι που η άλλη πλευρά το διαψεύδει για δεκαετίες επιμένοντας πως δεν θα απεμπολήσει το δικαίωμά της να έχει πολιτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
Το αδιέξοδο όσον αφορά τον αποκλεισμό του στενού του Ορμούζ, στρατηγικού για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, ανέβασε ξανά χθες τις τιμές του μαύρου χρυσού.
Στο κλείσιμο των αγορών χθες το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς, σημείωνε αύξηση 2,88%, στα 104,21 δολάρια. Περί τις 04:00 (ώρα Ελλάδας), το βαρέλι του West Texas Intermediate (WTI), αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς, προς παράδοση τον Ιούνιο, είχε φθάσει στα 98,69 δολάρια (+0,69%).
Κίνδυνος «ανθρωπιστικής κρίσης»
Για τον επικεφαλής του σαουδαραβικού πετρελαϊκού κολοσσού ARAMCO, ο πόλεμος, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, έχει προκαλέσει το «μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ» που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης.
«Ακόμη κι αν το στενό του Ορμούζ άνοιγε αύριο, θα απαιτούνταν μήνες για να επανεξισορροπηθεί η αγορά», τόνισε ο Αμίν Νάσερ, προβλέποντας ότι οι αγορές δεν θα επανέλθουν στην ομαλότητα παρά το 2027.
Πέρα από τους υδρογονάνθρακες, το Ορμούζ είναι αρτηρία κρίσιμης σημασίας για την μεταφορά λιπασμάτων—από εκεί περνά το ένα τρίτο των ποσοτήτων που πωλούνται σε διεθνή κλίμακα.
Ο αποκλεισμός του υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει μέσα σε «μερικές εβδομάδες» νέα «μείζονα ανθρωπιστική κρίση», προειδοποίησε μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ζόρζι Μορέιρα ντα Σίλβα, ο πορτογάλος επικεφαλής ομάδας εργασίας του ΟΗΕ επιφορτισμένης να εξασφαλίσει την ελεύθερη κίνηση αυτών των κρίσιμης σημασίας πρώτων υλών.
Η Τεχεράνη «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως θα παραδοθεί», τουναντίον μοιάζει να «υπολογίζει ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως και οι ελλείψεις προϊόντων θα αναγκάσουν τον Τραμπ να βάλει τέλος στον πόλεμο χωρίς να εξασφαλίσει τις μείζονες παραχωρήσεις ειδικά όσον αφορά το (ιρανικό) πυρηνικό πρόγραμμα που επιδιώκει», εκτίμησε το αμερικανικό κέντρο μελετών Soufan Center.
Στον Λίβανο, το άλλο βασικό θέατρο του πολέμου, όπου υποτίθεται πως εφαρμόζεται κατάπαυση του πυρός από τη 17η Απριλίου, το Ισραήλ και το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα.
Νέες συνομιλίες, οι οποίες στη θεωρία θα ανοίξουν τον δρόμο για να διεξαχθούν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην ισραηλινή και τη λιβανική κυβέρνηση, αναμένεται πως θα διεξαχθούν μεθαύριο Πέμπτη και την Παρασκευή στην Ουάσιγκτον.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
