Για τη θετική πορεία της οικονομίας – κάνοντας, μάλιστα, χρήση των στοιχείων του α’ επταμήνου – για την επενδυτική βαθμίδα αλλά και τις αυξήσεις στις απολαβές των δημοσίων υπαλλήλων, μίλησε, διεξοδικώς, ο υπουργός Επικρατείας Μάκης Βορίδης, σε συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό «Σκάι».

Ειδικότερα, ο υπουργός Επικρατείας ανέφερε, αναλυτικώς, ότι «συνεχίζει η πολύ θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας. Η πρώτη εικόνα που έχουμε από το επτάμηνο, είναι μια εικόνα πολύ σημαντικής βελτίωσης των δημοσιονομικών μας και υπέρβασης των στόχων. Δεν βιαζόμαστε, για να δούμε τη συνολική εικόνα περιμένουμε να κλείσει το έτος και να έχουμε την αποτίμησή του. Τα νέα, μέσα στο επτάμηνο, δημοσιονομικά είναι καλά», επανέλαβε και προσέθεσε:
«Με τον πρώτο νόμο που έφερε η κυβέρνηση, η Νέα Δημοκρατία υλοποίησε το 50% του προγράμματος. Μετά από πάρα πολλά χρόνια, οι δημόσιοι υπάλληλοι είδαν μια καθαρή αύξηση. Όσοι έχουν προστατευόμενα μέλη, βλέπουν ακόμη μεγαλύτερη αύξηση». Όμως, επεσήμανε, «κάτι σημαντικό που δεν έχει ακουσθεί αρκετά, είναι ότι η αύξηση 30% των επιδομάτων διευθυντικών θέσεων στο Δημόσιο είναι διαρθρωτικό μέτρο». Και, το εξήγησε αυτό λέγοντας πως είχε διαπιστωθεί «απροθυμία ανάληψης διευθυντικών θέσεων στο Δημόσιο. Δίνοντας το παραπάνω, καθιστάς ελκυστική τη θέση ευθύνης, αυξάνεις, έτσι, τον ανταγωνισμό. Έτσι, προσελκύεις καλύτερα στελέχη».
Εξ άλλου, συμπλήρωσε, «με αυτό το οποίο προετοιμάζει τώρα η κα. Κεραμέως, το Υπουργείο Εσωτερικών, δηλαδή νέο σύστημα επιλογής για τα στελέχη διοικήσεως, διαμορφώνει ένα πεδίο αυξημένων ποιοτήτων και απαιτήσεων, το οποίο σε συνδυασμό με το διαρθρωτικό αυτό μέτρο, θα βελτιώσουν πολύ το επίπεδο των διευθυντικών στελεχών στο Δημόσιο. Μεγάλη διαρθρωτική τομή, καθώς αντιμετωπίζουμε παθογένειες δεκαετιών με τον τρόπο αυτό».
Ειδικώς για την επενδυτική βαθμίδα, ανέφερε πως «περιμένουμε από έναν οίκο (αξιολόγησης), έχουμε και δύο οίκους που μας αναβάθμισαν, οι οποίοι, όμως, δεν είναι στο σύστημα των οίκων αξιολόγησης, που λαμβάνει υπ’ όψιν της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα». Συνεπώς, «περιμένουμε αρχές Σεπτεμβρίου τις ανακοινώσεις αυτού του οίκου και ελπίζουμε ότι θα έχουμε εκεί την επενδυτική βαθμίδα. Αν την πάρουμε από εκεί, μπήκαμε ουσιαστικά στην επενδυτική βαθμίδα».

Έχουμε κι άλλες βαθμίδες
Στο σημείο αυτό, πάντως, ο υπουργός Επικρατείας έθεσε ψηλότερα τον πήχη λέγοντας: «Θα είναι πολύ μεγάλη επιτυχία, ξέρω ότι δεν χαμηλώνουμε τη φιλοδοξία. Αυτή είναι η πρώτη επενδυτική βαθμίδα, έχουμε κι άλλες» μέχρι του σημείου «να είναι πραγματικά η χώρα ακόμη περισσότερο ελκυστική και ασφαλής για τους επενδυτές. Κρίσιμο ζήτημα, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων και για το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν και, επομένως, για τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας. Η φιλοδοξία πρέπει να συνεχισθεί αλλά είναι μια πολύ μεγάλη επιτυχία καθώς ανατρέπονται οι δυσμενείς συνέπειες». Ζήτησε δε, «να μην ξεχνάμε ότι από την εποχή της κρίσης, η χώρα είναι στην πραγματικότητα εκτός συστήματος επενδύσεων».
Με αφορμή, μάλιστα, μήνυμα τηλεθεατή για άνοδο του τουρισμού στη Ρόδο, ο υπουργός παρατήρησε ότι «σήμερα η Ρόδος συνεχίζει τη ζωή της -δεν λέω ότι δεν χάθηκε δάσος, ότι δεν θα παρακολουθούμε τη φυσική αναδάσωση και, όπου χρειάζεται, να κάνουμε αναδάσωση, ότι δεν θα υπάρξουν αποζημιώσεις εκεί που πρέπει να υπάρξουν».
Κλείνοντας με τα θέματα της οικονομίας, χαρακτήρισε «εξαιρετικό» το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας.

Άμεση καταβολή αποζημιώσεων
Στα των πυρκαγιών, μίλησε εν πρώτοις για τις αποζημιώσεις που δίδονται και θα δοθούν -και αυτό είναι «από τα σημαντικά κεκτημένα της εμπειρίας αυτών των ετών. Κάτι που μας φαινόταν αδιανόητο πριν μερικά χρόνια, ουσιαστικά με το τέλος της όποιας καταστροφής – η αλήθεια είναι ότι είναι περιορισμένες – υπάρχει μια άμεση παρουσία της κρατικής αρωγής, του αποζημιωτικού μηχανισμού. Γίνεται η καταγραφή της ζημιάς, γίνονται οι δηλώσεις και η διαδικασία ξεκινάει την επόμενη ημέρα. Αυτή τη στιγμή έχει ξεκινήσει διαδικασία καταγραφής ζημιών. Ανοίγουν οι πλατφόρμες, γίνονται οι δηλώσεις, προχωρά η διαδικασία της αποζημίωσης των οικιών ή των όποιων άλλων ζημιών». Μια διαδικασία που «γίνεται τη στιγμή αυτή στον Έβρο».
Προχώρησε δε, στο σημείο αυτό, και σε συγκρίσεις με το τι συνέβαινε κατά το παρελθόν, τότε, δηλαδή, «ο αποζημιωτικός μηχανισμός δεν υπήρχε – άρα οι άνθρωποι πάθαιναν τη ζημιά και δεν υπήρχε το κράτος. Αυτό που υπήρχε, ήταν ένας μηχανισμός πολύ πιο περιορισμένος, ο οποίος ήταν και εξαιρετικά βραδυκίνητος. Εκείνο το οποίο έγινε, είναι ένας πιο ευρύς αποζημιωτικός μηχανισμός, ο οποίος λειτουργεί άμεσα».
Στο θέμα των ποινών για εμπρησμό, είπε πως το ζήτημα «θέλει μελέτη και ξέρω ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης ασχολείται επισταμένως με το θέμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ποινές είναι βαριές […] Το ζήτημα είναι κατ’ αρχήν εάν θα χρειαστούμε κάποιες ειδικές ρυθμίσεις για τους εμπρησμούς εξ αμελείας. Είτε να βαρύνουμε το πάνω όριο της ποινής είτε να δούμε αν πρέπει να χορηγούνται αναστολές ή όχι». Με άλλα λόγια, ο εμπρηστής εξ αμελείας «θα πηγαίνει στη φυλακή, είναι κάτι το οποίο εξετάζεται». Επίσης είπε ότι «είναι εκατοντάδες οι συλλήψεις εμπρηστών αυτήν τη στιγμή, περιμένουμε να δούμε τα στοιχεία, την πορεία των δικογραφιών».
Όμως, τόνισε, «όταν ταυτοχρόνως έχεις 15 εστίες, δημιουργείται μια εντύπωση. Στην Πάρνηθα, όταν ταυτοχρόνως έχεις εννιά εστίες και μόλις αντιμετωπίσεις τις εστίες από την μπροστινή πλευρά, πάνε στον Αυλώνα και βάζουν (φωτιά), είναι προφανές ότι υπάρχει ένα θέμα εκ προθέσεως εμπρησμού».
Και, στη συζήτηση της επόμενης ημέρας, αυτό που, κατά τον Μ. Βορίδη, «θα μπει στο επίκεντρο του προβληματισμού του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας είναι το ερώτημα: διπλασιάσαμε από το 2019 τα αεροπλάνα, είναι διπλάσιος ο αριθμός των εθελοντών, έχουμε αυξήσει τον αριθμό των οχημάτων, αυξήσαμε και τον αριθμό των πυροσβεστών, έχουμε αυξήσει κατά 30% τα χρήματα για την πρόληψη, παρά ταύτα όλα αυτά δεν ήταν αρκετά για να μην έχουμε αυτήν τη μεγάλη καταστροφή».
Επιπροσθέτως, κατά τη γνώμη του, πρέπει να εισαχθούν στη δημόσια συζήτηση θέματα, όπως «ότι χρειάζεται πιο ισχυρή, θεσμική προσέγγιση και οργάνωση του εθελοντισμού ειδικά στο κομμάτι της δασοπυρόσβεσης. Και, ενδεχομένως, μεγαλύτερη εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών και στο κομμάτι της πρόληψης και της φύλαξης – προστασίας των δασών. Και το δεύτερο, είναι ότι πρέπει να γίνει μια ευρύτερη συζήτηση με τις δασικές υπηρεσίες για τον τρόπο που βλέπουμε το δάσος. Το δάσος το έχουμε αποστασιοποιημένο, κάπου μακριά, χωρίς να είναι ενταγμένο σε μια παραγωγική, λειτουργική διαδικασία. Το προστατεύουμε με αυτόν τον τρόπο το δάσος; Αυτή είναι μια πιο δύσκολη, πιο τεχνική συζήτηση», σημείωσε προσθέτοντας, εν κατακλείδι, ότι υπάρχουν «διάφορα παραδείγματα στο εξωτερικό, όπου υπάρχει μια πολύ στενή, παραγωγική σχέση με το δάσος».

Εκλογές στην Τ.Α.
Αλλάζοντας θέμα, ο υπουργός Επικρατείας ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει «καμία περίπτωση αναβολής αυτοδιοικητικών εκλογών». Για το δε, εκλογικό σύστημα, δήλωσε ότι από την παραλυσία της απλής αναλογικής, όπως είπε, η Τοπική Αυτοδιοίκηση πέρασε στο σύστημα εκλογής του δημάρχου από την πρώτη Κυριακή με 43%, και του οποίου ο συνδυασμός αυτομάτως θα έχει τα 3/5 στο δημοτικό συμβούλιο. «Αυτό άλλαξα εγώ, δεν μπορεί να μην υπάρχει πλειοψηφία στο δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο για το δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη που νίκησε», επεσήμανε.
Ερωτηθείς για τους λεγόμενους «γαλάζιους αντάρτες», διευκρίνισε πως «εμείς έχουμε χρίσματα στις Περιφέρειες και τους μεγάλους Δήμους, αυτά τα έχουμε πει». Αντιθέτως, «η Νέα Δημοκρατία γενικώς δεν εμπλέκεται κομματικά στις λοιπές αυτοδιοικητικές εκλογές. Μπορεί να έχω σε ένα δήμο δύο υποψηφίους δημάρχους, που είναι στη ΝΔ». Συμπερασματικώς, «είναι ζήτημα των τοπικών κοινωνιών και των πολιτών να αποφασίσουν ποιον θέλουν για δήμαρχο». Άλλωστε, κατέληξε, «στους πιο μικρούς δήμους τα αμιγή κομματικά ψηφοδέλτια δεν υπάρχουν πια. Τα ψηφοδέλτια είναι συνήθως κομματικά πολυσυλλεκτικά».

Νέες ταυτότητες
Για το θέμα των νέων ταυτοτήτων, τέλος, διερωτήθηκε εν πρώτοις «γιατί να μην πάρουν τις ταυτότητες;». Και επεχειρηματολόγησε επ’ αυτού διαβεβαιώνοντας πως «δεν αποτυπώνουν τα γεωχωρικά δεδομένα, αλλά ο ίδιος άνθρωπος ο οποίος ανησυχεί για τα γεωχωρικά δεδομένα της αστυνομικής του ταυτότητας, έχει κινητό τηλέφωνο, το οποίο, όντως, αποτυπώνει τα γεωχωρικά δεδομένα. Με υπομονή πρέπει να εξηγήσουμε ότι δεν υπάρχει κάποιο ζήτημα προστασίας προσωπικών δεδομένων από αυτές τις ταυτότητες, οι οποίες εκδίδονται με έγκριση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Ούτε υπάρχει κανένα… χάραγμα».
Και κατέληξε εξηγώντας γιατί πρέπει να αλλάξουν οι ταυτότητες: «αυτή η ταυτότητα που έχουμε σήμερα, ευχερώς πλαστογραφείται». Ενώ διερωτήθηκε, «δεν τους προβληματίζει ότι κάποιος κάνει συναλλαγές και καλύπτει την πραγματική του ταυτότητα, με πλαστή ταυτότητα;». Για όσους, τέλος, κυκλοφορούν διεθνώς με την ταυτότητά τους, και η Ευρώπη έχει λόγο να ενδιαφέρεται για ασφαλείς ταυτότητες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ζήτηση ακινήτων υψηλών προδιαγραφών και αναπτύξεις υπερτοπικού χαρακτήρα καθορίζουν γενικότερα τα δεδομένα στην αγορά ακινήτων.

Ειδικότερα, αναφορικά με τα ακίνητα υψηλών προδιαγραφών, σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις ερευνών που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, βρίσκονται στο στόχαστρο Ελλήνων και ξένων επενδυτών αλλά και πολιτών έχοντας ανεβάσει σημαντικά τις τιμές στον συγκεκριμένο τομέα, καθώς το απόθεμα κατοικιών εξαντλείται και η ζήτηση υπολείπεται σημαντικά της προσφοράς.
Οι προδιαγραφές των ακινήτων της κατηγορίας αυτής χαρακτηρίζονται τόσο από την περιοχή που βρίσκονται, τα τετραγωνικά τους, το έτος κατασκευής τους όσο και από τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους (ενεργειακά αναβαθμισμένα με ενσωματωμένες όλες τις σύγχρονες τεχνολογίες και τα χαρακτηριστικά).
Είναι χαρακτηριστικό ότι η ανάπτυξη της αγοράς ακινήτων υψηλών προδιαγραφών είναι αυτή που έδωσε ώθηση γενικότερα στην αγορά ακινήτων τόσο το 2022 όσο και το 2023 στην χώρα μας παρά τις όποιες προκλήσεις έχουν εμφανιστεί σε διεθνές επίπεδο, σύμφωνα και με την τελευταία έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Την ίδια στιγμή οι αναπτύξεις υπερτοπικού χαρακτήρα σε συνδυασμό με την εξέλιξη σημαντικών έργων υποδομής στην Αθήνα, την Θεσσαλονίκη και την περιφέρεια δημιουργούν νέα δεδομένα στην αγορά ακινήτων, κάτι που επίσης επισημαίνεται στην πρόσφατη έκθεση της ΤτΕ.
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για πράσινη βιώσιμη ανάπτυξη και η ενσωμάτωσή της, σε αρκετές περιπτώσεις, στην εταιρική πολιτική των μεγάλων επιχειρήσεων έχουν ήδη δώσει ώθηση στην ανάπτυξη νέων ακινήτων υψηλών προδιαγραφών και θα οδηγήσουν σταδιακά στη μετακίνηση των χρηστών προς αυτά.
Οι αναπτύξεις υπερτοπικού χαρακτήρα, ιδιαίτερα στην Αθηναϊκή Ριβιέρα, με επίκεντρο τη μεγαλύτερη σε μέγεθος αστική ανάπλαση στην Ευρώπη που είναι σε πλήρη εξέλιξη στο Ελληνικό, με τα έργα να έχουν πάρει τον δρόμο των παραδόσεων, συγκεντρώνουν και το ενδιαφέρον των διεθνών μέσων ενημέρωσης που αναφέρονται στην μεγάλη ζήτηση για προπωλήσεις ακινήτων από το ξεκίνημα του έργου. Γεγονός που ήδη έχει μετατραπεί σε πράξη καθώς το υπάρχον απόθεμα προς διάθεση που έχει όλα τα χαρακτηριστικά υψηλών προδιαγραφών και πράσινης ανάπτυξης στο Ελληνικό έχει ήδη εξαντληθεί.

Μεγάλη η διαφορά τιμών μεταξύ πολυτελών και τυπικών θερινών κατοικιών.

Στο ίδιο μήκος κύματος και η ζήτηση πολυτελών κατοικιών ιδιαίτερα από ξένους επενδυτές έχει εκτοξευτεί, δημιουργώντας μεγάλες διαφορές στις τιμές πώλησης σε σχέση με μια τυπική θερινή κατοικία.
Σύμφωνα με το τελευταίο Παρατηρητήριο Θερινών Εξοχικών Κατοικιών 2023 της GEOAXIS που αναφέρεται σε θερινές κατοικίες για τα νησιά Μύκονο, Πάρο, Σαντορίνη, Σέριφο και Κέα καταγράφεται για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά αύξηση των διάμεσων ζητούμενων τιμών πώλησης θερινών εξοχικών κατοικιών.
Ιδιαίτερα σημαντική  αναδεικνύεται η διαφορά στις διάμεσες τιμές ζήτησης μεταξύ των πολυτελών και των τυπικών κατοικιών, αφού στην Μύκονο και Σαντορίνη μια πολυτελής κατοικία μπορεί να κοστίζει μέχρι και 5,5 φορές περισσότερο από μια τυπική θερινή κατοικία, ενώ στην Σέριφο ο αντίστοιχος δείκτης είναι 2,3 φορές.
Όπως αναφέρεται στην έρευνα η αγορά των πολυτελών κατοικιών εκτιμάται ότι καταλαμβάνει περίπου το 5-15% της συνολικής πίτας, ανάλογα το νησί, και απευθύνεται κυρίως σε αγοραστές εκτός Ελλάδος οι οποίοι αναζητώντας ιδιαίτερα ακίνητα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν σημαντικές υπεραξίες.
Σε σύγκριση με πέρυσι, καταγράφεται οριζόντια άνοδος των ζητούμενων τιμών πώλησης σε μια διάμεση τιμή της τάξης του 3,4% και για τα πέντε νησιά.
Από πλευράς επιφανειών, οι μεγαλύτερες θερινές κατοικίες καταγράφονται στην Πάρο και στη Μύκονο με διάμεση επιφάνεια 262τμ και 240τμ αντίστοιχα. Στα υπόλοιπα τρία νησιά, οι διάμεσες επιφάνειες κινούνται μεταξύ 110 – 160τμ. Η διάμεση ηλικία των κατασκευών που υπάρχουν στην αγορά σε όλα τα νησιά είναι άνω των 15 έτών .

Ζήτηση και για ακίνητα χαμηλότερων τεχνικών προδιαγραφών

Η χαμηλή πάντως προσφορά σύγχρονων ακινήτων οδηγεί σταδιακά στη διάχυση των αυξήσεων των τιμών προς ακίνητα χαμηλότερων τεχνικών προδιαγραφών, όπως αναφέρει και η ΤτΕ συγκλίνουσες εκτιμήσεις ειδικών από τον τομέα ακινήτων.
Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι ταυτόχρονα με την αύξηση των τιμών ακινήτων χαμηλότερων προδιαγραφών αυξάνεται και το κόστος μιας ριζικής ανακαίνισης των ακινήτων της κατηγορίας αυτής που πλέον ξεκινά από τα 800 ευρώ το τ.μ στην Αθήνα και φθάνει σε πολύ υψηλότερα επίπεδα ανάλογα με τις επιλογές του κάθε αγοράστή, καθώς οι τιμές των πρώτων υλών έχουν αυξηθεί σημαντικά στην διάρκεια της τελευταίας διετίας. Οι τιμές μιας ριζικής ανακαίνισης στην περιφέρεια ξεκινούν από τα 500 ευρώ το τμ περίπου. Με τα προγράμματα «Εξοικονομώ» πολλές από τις δαπάνες μιας ριζικής ανακαίνισης που περιλαμβάνει και ενεργειακές αναβαθμίσεις επιδοτούνται με αποτέλεσμα το τελικό κόστος ανά τ.μ να μειώνεται σε χαμηλότερα επίπεδα για ένα σημαντικό αριθμό πολιτών.

Γενικότερα εκτιμάται ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς στρέφεται προς βιώσιμες επενδύσεις και προς ακίνητα με χαμηλότερο κόστος λειτουργίας, μεγαλύτερη ευελιξία και επίπεδα ποιότητας που θα διασφαλίζουν την αποκόμιση εισοδήματος και υπεραξιών για μεγάλο χρονικό ορίζοντα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ