Το σπίτι, όπου διαδραματίστηκε μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της νεοελληνικής Ιστορίας, θα ανοίξει τις πόρτες του σήμερα το πρωί, ανήμερα της εθνικής επετείου, προκειμένου να υποδεχθεί το κοινό. Πρόκειται για την οικία του Ιωάννη Μεταξά, στην Κηφισιά, εκεί όπου τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Έλληνας πρωθυπουργός αρνήθηκε το τελεσίγραφο του Ιταλού πρέσβη κι έτσι η Ελλάδα σήκωσε το ανάστημά της στη φασιστική Ιταλία, γράφοντας στη συνέχεια το έπος του ελληνοϊταλικού πολέμου στα βουνά της Πίνδου.

Η εγγονή του τότε πρωθυπουργού, ιστορικός και βραβευμένη συγγραφέας Ιωάννα Φωκά, θα υποδεχθεί η ίδια, όποιους επιθυμήσουν να το επισκεφτούν, από τις 11 π.μ. έως τις 3 μ.μ. Η οικία στέκει το ίδιο αγέρωχη, όπως εκείνη τη νύχτα. Ήταν στις 3 παρά τέταρτο ξημερώματα Δευτέρας, όταν ο Ιταλός πρέσβης Εμανουέλε Γκράτσι χτύπησε το κουδούνι της πρωθυπουργικής κατοικίας, ζητώντας να δει επειγόντως τον Μεταξά. Ωστόσο, δεν εισήλθε από την κεντρική είσοδο, αλλά από μια πλαϊνή εξώπορτα και μπήκε στο εσωτερικό του σπιτιού από μια πόρτα που υπάρχει στο πίσω μέρος του κτιρίου. Η συνέχεια γνωστή. Επέδωσε το τελεσίγραφο και ο Ιωάννης Μεταξάς αρνήθηκε να αποδεχθεί τους όρους του. Η συζήτηση έγινε στα γαλλικά και κατέληξε στο «Alors, c’est la guerre» (Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμος), που καταγράφηκε στην Ιστορία και στη συνείδηση των Ελλήνων ως «ΟΧΙ».

Η έπαυλη έχει δύο ορόφους και διατηρείται σε άριστη κατάσταση, τόσο εξωτερικά όσο και στο εσωτερικό της, καθώς κατοικείται από την κ. Φωκά, η οποία είναι κόρη της Νανάς Μεταξά και του γιατρού, καθηγητή και πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών Ευγένιου Φωκά.

Κτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’20 ως εξοχική κατοικία του εκδότη Πέτρου Δημητράκου. Ο Ιωάννης Μεταξάς μετακόμισε εκεί μαζί με τη σύζυγό του Λέλα, το 1938, καθώς μέχρι τότε ζούσε κοντά στο κέντρο της Αθήνας, σ’ ένα οίκημα επί της οδού Πατησίων, το οποίο επίσης υπάρχει ακόμη. Ο Μεταξάς εγκατέστησε και τη μεγάλη βιβλιοθήκη στην έπαυλη.

Η συνάντηση με τον Γκράτσι έγινε στο μικρό σαλόνι του ισογείου, υπάρχουν ακόμη ο καναπές και η πολυθρόνα, όπου κάθισαν οι δυό τους και υπάρχει και το μαύρο τηλέφωνο στον τοίχο, με το οποίο αμέσως μετά τη συνάντηση, ο Μεταξάς ενημέρωσε τον Βασιλιά Γεώργιο για τις δραματικές εξελίξεις. Ακριβώς από πάνω υπάρχει και το ρολόι τοίχου. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των επίπλων, αλλά και πολλά οικογενειακά κειμήλια, λεηλατήθηκαν ή καταστράφηκαν κατά την περίοδο του Εμφυλίου.

Σ’ ένα σημείο της πρόσοψης της έπαυλης, υπάρχει και μια μαρμάρινη λευκή πλάκα, η οποία αναγράφει το ιστορικό γεγονός που διαδραματίστηκε στο εσωτερικό του σπιτιού: «Εδώ ο Ιωάννης Μεταξάς την 28 Οκτωβρίου 1940 είπε το ιστορικόν ΟΧΙ».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δείτε την είδηση – πλάνα στο βίντεο:

Ο άγνωστος στρατιώτης Γεώργιος Μπουκουβάλας – Σκοτώθηκε το πρώτο λεπτό της ιταλικής επίθεσης στην γραμμή προκαλύψεως στο Αηδονοχώρι της Κόνιτσας

Έπεσε μαχόμενος υπέρ πατρίδος, στις 5:30 το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940. Οπλίτης Μπουκουβάλας Γεώργιος του Δημητρίου. Εκείνο το ξημέρωμα, τον βρήκε μέσα στο χαράκωμα, στο ξωκλήσι του Άη Γιώργη στο Αηδονοχώρι της Κόνιτσας. Υπηρετούσε στο επιστρατευμένο 51ο Σύνταγμα Πεζικού. Μέσα από μαρτυρίες, ακολουθήσαμε μαζί με το Δημήτρη Μαλάμη από το Αηδονοχώρι, τα τελευταία βήματα του ηρωικού οπλίτη, που καταγράφεται ως ένας από τους τρεις πρώτους νεκρούς του μετώπου.

Φτάσαμε στο Μπουραζάνι και από εκεί, ακολουθήσαμε έναν δύσκολο χωματόδρομο κα ανεβήκαμε στο ξωκλήσι του Άη –Γιώργη, όπου ήταν τα χαρακώματα. Σήμερα, η πυκνή βλάστηση έχει καλύψει τα λίγα απομεινάρια από τα ορύγματα. Ωστόσο ένα προσκυνητάρι με ένα αναμμένο καντήλι, στο σημείο όπου τραυματίστηκε θανάσιμα ο Γεώργιος Μπουκουβάλας αποδίδει ευγνωμοσύνη και τιμή στους άγνωστους ήρωες του Έπους του 1940.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/Τζώρα Μ.

«Να μη ξεχνάμε, να τιμούμε και να επαγρυπνούμε» – Κωνσταντίνος Χατζηλάκος: Ένας από τους τελευταίους αεροπόρους της γενιάς του 40

Ο αντιπτέραρχος (Ι) ε.α. Κωνσταντίνος Χατζηλάκος, πιλότος καταδιωκτικών στον Β’ΠΠ, και ζωντανός θρύλος της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, στα 99 του χρόνια μιλά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και ξετυλίγει το νήμα της μυθιστορηματικής ζωής του.

Συνέντευξη στον Βασίλη Πια

-Κύριε Χατζηλάκο είστε μια εμβληματική μορφή της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ως πιλότος διώξεως με αεροσκάφη «Hurricane» και «Spitfire», πραγματοποιήσατε πάνω από διακόσιες πολεμικές αποστολές στα μέτωπα της Βορείου Αφρικής, της Μεσογείου, της Ιταλίας, της Γιουγκοσλαβίας και του Αιγαίου. Πείτε μας πως άρχισαν όλα.

-Για μας τούς νέους Ίκαρους, όλα άρχισαν με το «ΟΧΙ» της Ελλάδας και συνεχίστηκε με την εκπλήρωση ενός όρκου και ενός  χρέους. Μια πορεία γεμάτη άγχος, πόνο και αίμα. «Ή ταν ή επι τας». Έτσι και έγινε.

-Με την κατάρρευση του μετώπου τον Απρίλιο του 1941, και την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα, από το Άργος όπου είχε μετασταθμεύσει η Σχολή Ικάρων -μέσω της αμυνόμενης Κρήτης- βρεθήκατε μαζί με τους υπόλοιπους 39 Ικάρους  στην Αίγυπτο, και στη συνέχεια στη Ροδεσία (νυν Ζιμπάμπουε) και το Σουδάν. Εκεί ολοκληρώσατε την εκπαίδευσή σας ως πιλότος διώξεως, πριν ενταχθείτε στις ελληνικές πολεμικές μοίρες της Μ. Ανατολής, υπό την αιγίδα της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας. Δώστε μας μια εικόνα εκείνης της περιόδου, λίγο πριν μπείτε ενεργά ως μάχιμος πιλότος, στο καμίνι του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

-Μπήκαμε στην Σχολή Ικάρων το καλοκαίρι του ’40, άρα ξέραμε τι μας περίμενε. Η διαδρομή μας από το Τατόι, στο Άργος, στην Κρήτη, στην Παλαιστίνη στην Αίγυπτο, στην Ροδεσία και στο Σουδάν, όπου τελειώσαμε την πολεμική μας εκπαίδευση, δεν ήταν παρά η  διαδρομή για την εκπλήρωση του στόχου μας που ήταν να βρεθούμε το συντομότερο στις πολεμικές Μοίρες και να ριχτούμε στον αγώνα.

-Τον Φεβρουάριο του 1943 τοποθετηθήκατε στην νεοϊδρυθείσα τότε 336η Μοίρα Διώξεως, εφοδιασμένης με αεροσκάφη «Hurricane». Για το επόμενο διάστημα ένα αντίσκηνο καταμεσής της ανελέητης Λιβυκής ερήμου, θα γίνει το σπίτι σας. Εξορμούσατε από πρόχειρα αεροδρόμια στα παράλια της Βορείου Αφρικής και από εκεί σε όλη τη Μεσόγειο για να προστατέψετε κυρίως συμμαχικές νηοπομπές, αλλά και σε επιχειρήσεις στην κατεχόμενη Κρήτη. Πείτε μας κύριε Πτέραρχε τι θυμάστε από αυτές τις αποστολές.

-Απογειωνόμαστε τέσσερεις και επιστρέφαμε δύο, ή ένας, ή  κάποιες φορές, κανένας. Aυτό θυμάμαι.

-Αληθεύει πώς τον Νοέμβριο του 1943 ήσασταν ένα από τα τέσσερα  «Hurricane», που σηκώθηκαν επειγόντως για να παρέχουν αεροπορική κάλυψη σ’ ένα καταδρομικό που κατέπλεε με μεγάλη ταχύτητα προς το λιμάνι της Αλεξάνδρειας, στο οποίο επέβαινε ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ, και δυο μέρες αργότερα πάλι συνοδεύσατε ένα αμερικάνικο βομβαρδιστικό «Liberator», που μετέφερε τον Αμερικανό πρόεδρο Φραγκλίνο Ρούσβελτ στην Τεχεράνη;

-Πράγματι, στις 22 και 26 του Νοεμβρίου του 1943, τέσσερα «Hurricane» της 336 απογειώθηκαν για δύο απόρρητες αποστολές. Η μία ήταν να παρέχουμε κάλυψη σ’ ένα καταδρομικό και η άλλη να συνοδέψουμε ένα βομβαρδιστικό «Liberator» με Αμερικάνικα χαρακτηριστικά. Αργότερα, όταν έληξε το απόρρητο, μάθαμε ποιό ήταν το πολύτιμο φορτίο τους. Έτυχε να λάβω μέρος και στις δύο αποστολές.

-Από τα τέλη του 1943 οι δυο Ελληνικές Μοίρες Διώξεως στη Βόρεια Αφρική, εφοδιάστηκαν με αεροσκάφη «Spitfire». Πόσο διαφορετικό ήταν αυτό το αεροπλάνο σε σύγκριση με το «Hurricane», που πετούσατε ως τότε;

-Το «Hurricane» είναι σαν το άλογο που τραβάει το άροτρο. Δυνατό, ανθεκτικό, επίμονο, πεισματάρικο. Το  «Spitfire» είναι σαν ένα καθαρόαιμο κούρσας, ελαφρύ, γρήγορο, ευέλικτο και πάνω απ’ όλα, όμορφο.

-Το Φθινόπωρο του 1944 τα ελληνικά φτερά αποχωρούν από τη Βόρεια Αφρική και εγκαθίστανται σε βάσεις στην Ιταλία. Είναι η περίοδος που τα γερμανικά στρατεύματα εγκαταλείπουν εσπευσμένα τα Βαλκάνια, μια και ο πόλεμος έχει μεταφερθεί στην καρδιά της δικής τους χώρας. Πείτε μας κύριε Χατζηλάκο για τις αποστολές στις οποίες λάβατε μέρος, επιχειρώντας από ιταλικά αεροδρόμια και πως νιώσατε όταν πληροφορηθήκατε ότι στις 12 Οκτωβρίου 1944, η Αθήνα ήταν και πάλι ελεύθερη.

-Η 12η Οκτωβρίου του 1944 ήταν ημέρα χαράς για τους Αθηναίους αλλά εγώ την θυμάμαι σαν την ημέρα που σκοτώθηκε ο συνάδελφός μου Επαμεινώντας Κοττάς, σε μία αποστολή στην Γιουγκοσλαβία, την ώρα που ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας ύψωνε στην Ακρόπολη την ελληνική σημαία. Βλέπετε ο πόλεμος στην Ευρώπη συνεχίστηκε και μετά την 12η Οκτωβρίου. Μετά από τις αποστολές που κάναμε στο Αιγαίο, μέχρι να παραδοθούν και οι τελευταίες γερμανικές φρουρές, όπου σκοτώθηκαν άλλοι 6 συνάδελφοί μου, εγώ και ο Λευτέρης Καραμαλέγκος επιστρέψαμε στην Ιταλία όπου συνεχίζονταν με σφοδρότητα οι μάχες και ενταχθήκαμε σε αγγλική Μοίρα διώξεως, μέχρι το τέλος του πολέμου στην Ευρώπη, στις 8 Μαίου 1945. Στις 12 Οκτωβρίου λοιπόν, χαρήκαμε για την απελευθέρωση της Αθήνας, αλλά εμείς δεν σταματήσαμε να πολεμάμε.

-Πότε επιστρέψατε στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα και πόσοι από τους αρχικά 40 Ικάρους της 10ης σειράς είχαν επιβιώσει;

-Στην Αθήνα επιστρέψαμε στις 14 Νοεμβρίου του 1944. Από τους 22 χειριστές που επανδρώσαμε την 336η Μοίρα τον Φεβρουάριο του 1943, επιστρέψαμε μόνον επτά. Από τους 40 συμμαθητές μου γυρίσαμε οι μισοί.

-Ποιόν από όλους τους συμπολεμιστές σας φέρνετε πιο συχνά στη μνήμη σας σήμερα. Γνωρίζετε εάν κάποιοι άλλοι αεροπόροι από τις ελληνικές μοίρες της Μ. Ανατολής βρίσκονται σήμερα στη ζωή;

-Κανέναν δεν ξεχνάς. Και κυρίως εκείνον με τον οποίον μοίραζες το αντίσκηνό σου και το βράδυ μετά από την επιστροφή από αποστολή, το ράντζο του το έβρισκες άδειο. Από τους συμμαθητές μου σήμερα εν ζωή είναι μόνον ένας, ο Στάθης Αθανασόπουλος.

-Με ποιο μαχητικό αεροσκάφος θα θέλατε να πετάτε σήμερα, εάν μπορούσαμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω και ήσασταν 23 ετών;

-Το «Spitfire», γιατί είναι συνδεδεμένο με τις πιο έντονες στιγμές της ζωής μου, ως αεροπόρος.

-Τι έχετε να πείτε στους σημερινούς  Έλληνες πιλότους της πολεμικής αεροπορίας, που υπερασπίζονται καθημερινά το Αιγαίο;

-Να έχουν το καθήκον και την τιμή στην καρδιά τους και να κάνουν αυτό που αυτή υπαγορεύει.

-Κύριε Χατζηλάκο εκπληρώσατε με το παραπάνω το χρέος σας προς την πατρίδα, στις πλέον αντίξοες συνθήκες. Ποιό είναι το δικό μας χρέος σήμερα;

-Να μη ξεχνάμε, να τιμούμε και να επαγρυπνούμε.

-Κύριε Πτέραρχε σας ευχαριστώ.

Κωνσταντίνος Χατζηλάκος: Από τον πόλεμο στην ειρήνη. Ένα σύντομο βιογραφικό

Ο αντιπτέραρχος (Ι) ε.α. Κωνσταντίνος Χατζηλάκος γεννήθηκε στη Λάρισα το 1920. Κατετάγη στη Σχολή Ικάρων το 1940. Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (1940-1945) ως μάχιμος πιλότος της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας, έδρασε στα πεδία των μαχών της Βορείου Αφρικής, της Μεσογείου, της Ιταλίας, της Γιουγκοσλαβίας και του Αιγαίου. Έχει στο ενεργητικό του πάνω από 200 πολεμικές αποστολές με αεροσκάφη «Hurricane» και «Spitfire». Για την δράση του αυτή του απονεμήθηκαν δέκα πολεμικά παράσημα.

Την περίοδο 1945-1967 διετέλεσε εκπαιδευτής σε στρατιωτικές σχολές και των τριών όπλων των ενόπλων δυνάμεων, καθώς και διοικητής μεγάλων αεροπορικών μονάδων και διευθυντής επιχειρήσεων σε στρατηγεία του ΝΑΤΟ. Το 1964-1967 ήταν ακόλουθος άμυνας στην ελληνική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον. Αποστρατεύτηκε τον Απρίλιο του 1967, πιστός στο Σύνταγμα, λόγω της αντίθεσής του με την χούντα των συνταγματαρχών.

Στη συνέχεια εργάστηκε για εννέα χρόνια ως διευθυντικό στέλεχος στη Χαλυβουργική και από το 1978-1997 ήταν τεχνικός σύμβουλος της Mc Donnell Douglas Corporation. Από το 2006 είναι εφευρέτης του «TRITON», του ελληνικού Μετατροπέα Κυματικής Ενέργειας σε ηλεκτρισμό. Ως βετεράνος πολεμικός πιλότος είναι πρόεδρος του συνδέσμου παλαιμάχων αεροπόρων της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας, κλάδος Αθηνών. Ζει στην Αθήνα. -Β. Πιας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης αθώωσε μία μητέρα που άφησε μόνα τους μέσα στο αυτοκίνητο τα τρία μικρά παιδιά της -μεταξύ αυτών δίδυμα ηλικίας 6 μηνών- για να πάει να κάνει κάποιες αγορές.

Εξαντλώντας την επιείκειά του και κρίνοντας ότι η γυναίκα δεν ενήργησε με δόλο, το δικαστήριο την αθώωσε για την πράξη της έκθεσης ανηλίκων σε κίνδυνο. Την κάλεσε, δε, να είναι πιο προσεκτική στο μέλλον. «Το κακό δεν αργεί να γίνει. Εγώ προσωπικά δεν θα άφηνα ούτε λεπτό το παιδί μου μόνο του» είπε η πρόεδρος του δικαστηρίου, απευθυνόμενη στη γυναίκα.

Σύμφωνα με τη δικογραφία, το περιστατικό συνέβη πέρσι τον Μάιο, σε κεντρικό δρόμο του Ευόσμου. Περαστική εντόπισε εντός του οχήματος τα τρία ανήλικα- εκτός από τα δίδυμα βρέφη ήταν και η 4χρονη αδελφή τους.

«Όταν ξεκίνησα με το αυτοκίνητο, τα παιδιά κοιμήθηκαν» απολογήθηκε η μητέρα, τονίζοντας ότι δεν ήθελε να ξυπνήσει τα δίδυμα επειδή το ένα ήταν ανήσυχο. «Έκανα γύρες για να αφήσω το όχημα σε ασφαλές σημείο, όπου είχε σκιά. Κατέβασα λίγο το παράθυρο για να παίρνουν αέρα. Δεν είχα πρόθεση να κάνω κακό» πρόσθεσε και εμφανίστηκε μετανιωμένη για την πράξη της.

«Δεν πήγα για καφέ» απάντησε σε ερώτηση της έδρας για το «πώς έζησε αυτό το θρίλερ», σημειώνοντας ότι ανάμεσα σε άλλα αγόρασε γάλατα και πάνες για τα παιδιά, κι όταν πήγε σε δεύτερο κατάστημα έχασε την αίσθηση του χρόνου επειδή καθυστέρησε, όπως είπε, στο ταμείο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ