Ένας γιγάντιος απολιθωμένος κορμός που πλησιάζει πλέον σε μήκος τα εννέα μέτρα αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο έξω από τον οικισμό Βάρος της Λήμνου. Και υποδεικνύει μια σημαντική απολιθωματοφόρα θέση που ανήκει στο Απολιθωμένο Δάσος της Λήμνου, ένα φυσικό μνημείο που δημιουργήθηκε πριν από 23 εκατομμύρια χρόνια, όταν μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις σάρωσαν τα πυκνά δάση της Αιγηίδας χέρσου.

«Εκείνη την εποχή, λέει στο ΑΠΕ ΜΠΕ ο διευθυντής του Μουσείου Φυσικής ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου καθηγητής Νίκος Ζούρος,  υπήρχε μια γενικευμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή του σημερινού βορειοανατολικού Αιγαίου και τη Μικρά Ασία εξαιτίας της οποίας δημιουργήθηκαν τόσο το Απολιθωμένο Δάσος στη Λήμνο όσο και το Απολιθωμένο Δάσος της Λέσβου. Ενώ, είναι γνωστό ότι στο θαλάσσιο χώρο μεταξύ των δύο νησιών, έχουν βρεθεί ιστάμενοι και κατακείμενοι απολιθωμένοι κορμοί δένδρων».

Η ηφαιστειακή δράση συνδέεται με την κυκλοφορία θερμών διαλυμάτων πλούσιων σε διοξείδιο του πυριτίου. Τα τελευταία εισέδυσαν και διαπότισαν τα ηφαιστειακά πετρώματα, στα οποία ήδη βρίσκονταν οι κορμοί των δένδρων και έτσι άρχισε η διαδικασία της απολίθωσης, δηλαδή η αντικατάσταση μόριο προς μόριο, της οργανικής φυτικής ύλης από το πυρίτιο. Η μεγαλύτερη εμφάνιση των φυτικών λειψάνων και κορμών της Λήμνου παρατηρείται μέσα στους πυροκλαστικούς σχηματισμούς της ενότητας Μούδρου, Ρωμανού, Βάρους, Κότσινα και Πορτιανού.

«Τα δένδρα και τα μικρότερα φυτά, εξηγεί ο κ. Ζούρος, σκεπάστηκαν από παχιά στρώματα ηφαιστειακής στάχτης και μεγάλες λασποροές και στη συνέχεια, απολιθώθηκαν δημιουργώντας μοναδικά σε παγκόσμιο επίπεδο μνημεία της φύσης. Πρόκειται για αρχεία της βιοποικιλότητας του παρελθόντος και περιλαμβάνουν τεκμήρια για τη ζωή και την εξέλιξη της την περίοδο του Μειοκαίνου».

Κατά την απολίθωση, η οποία στην περίπτωση του Απολιθωμένου Δάσους της Λήμνου είναι τέλεια, διατηρούνται σε άριστη κατάσταση τα εξωτερικά μορφολογικά γνωρίσματα των κορμών των δέντρων, π.χ. οι αυξητικοί δακτύλιοι, αποτυπώματα φλοιού κ.λ.π. καθώς επίσης και η εσωτερική δομή του απολιθωμένου ξύλου, από τη μικροσκοπική μελέτη της οποίας προσδιορίζεται το γένος ή το είδος του απολιθωμένου δένδρου.

Το Απολιθωμένο Δάσος της Λήμνου,  έχει χαρακτηριστεί Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης από το 2013. Η επιστημονική ευθύνη για την προστασία και ανάδειξη του έχει ανατεθεί στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, το οποίο είναι εποπτευόμενος φορέας του υπουργείου Πολιτισμού και διαθέτει μακρόχρονη εμπειρία και εξειδίκευση στη μελέτη, προστασία, συντήρηση, ανάδειξη, και διαχείριση απολιθωμένων δασών και γενικότερα γεωλογικών μνημείων της γεωλογικής κληρονομιάς.

Οι φετινές δράσεις ανάδειξης

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης 2026, ολοκλήρωσε πρόσφατα σωστική επέμβαση για την προστασία και ανάδειξη του γιγάντιου απολιθωμένου κορμού που βρίσκεται στην απολιθωματοφόρα θέση Βάρους, έξω από τον οικισμό του Βάρους.

Ειδικότερα κλιμάκιο στελεχών του Μουσείου με την καθοδήγηση του Νίκου Ζούρου πραγματοποίησε εργασίες συντήρησης και ανάδειξης του απολιθωμένου κορμού. Με την ολοκλήρωση των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα, το απολίθωμα αναδεικνύει τη δομή του και την αισθητική του αξία, ενώ αποκαλύπτει σημαντικές πληροφορίες για τα δάση της Αιγηίδας την περίοδο του Μειοκαίνου.

«Ο κορμός, λέει ο κ. Ζούρος, διατηρεί άριστα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ξύλου ενώ έχουν διατηρηθεί σε άριστη κατάσταση οι απολήξεις των κλαδιών του. Πρόκειται για εντυπωσιακό εύρημα απολιθωμένου κορμού δένδρου για το οποίο αποκτούμε συνολική εικόνα των διαστάσεων του και αποτελεί αδιάψευστο μάρτυρα της αξίας του Απολιθωμένου Δάσους της Λήμνου».

Οι ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν για την προστασία και ανάδειξη της Απολιθωματοφόρας Θέσης Βάρους περιλαμβάνουν:

1. Αποψίλωση της βλάστησης και καθαρισμό του απολιθωμένου κορμού από τις ρίζες των φυτών που προκαλούν την αποσάθρωση του.
2. Καθαρισμό της επιφάνειας του κορμού από αργιλικά υλικά και απομάκρυνση του εδαφικού ορίζοντα και των φερτών υλικών εκατέρωθεν του κορμού.
3. Συντήρηση του απολιθωμένου κορμού, στερέωση και συγκόλληση θραυσμάτων που αποκολλήθηκαν από το σώμα του.
4. Ευπρεπισμό της απολιθωματοφόρας θέσης.
5. Σήμανση της θέσης με QR code, που προσφέρει στον επισκέπτη πληροφορίες για την Απολιθωματοφόρα Θέση Βάρους μέσω της πλατφόρμας: www.lemnosgeomonuments.gr

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου έχει προχωρήσει σε συνεργασία με το Τμημα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου στην υλοποίηση του έργου «Δημιουργία-λειτουργία ψηφιακών εφαρμογών προβολής των γεω-μνημείων της Λήμνου», με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ – ΠΕΠ Βορείου Αιγαίου στο πλαίσιο του οποίου αναγνωρίσθηκαν, καταγράφηκαν, χαρτογραφήθηκαν με χρήση drone, τεκμηριώθηκαν και ερμηνεύθηκαν 50 θέσεις Γεωμνημείων της Λήμνου! Τοποθετήθηκε σήμανση με ξύλινους στύλους και QR Code.  Δημιουργήθηκαν επίσης τρισδιάστατα μοντέλα των γεωτόπων. Αναπτύχθηκαν μία σειρά από εφαρμογές, οι οποίες πέρα από τον κύριο χαρακτήρα τους που ήταν η διάσωση, η τεκμηρίωση και ψηφιοποίηση πολιτιστικού υλικού αναφορικά με τα γεωλογικά μνημεία της Λήμνου, δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη να ανακαλύψει γεωλογικά τεκμήρια, να συνεισφέρει με τις δικές του εμπειρίες και γνώσεις και γενικά να διαδράσει με τις εφαρμογές.

 Ειδικότερα,  αναδείχθηκαν:

– Απολιθωματοφόρες θέσεις του Απολιθωμένου Δάσους της Λήμνου, το οποίο έχει χαρακτηριστεί Διατηρητέο Μνημείο, η επιστημονική ευθύνη του οποίου έχει ανατεθεί στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου (ΦΕΚ 473 / 24-12-2013).

– Ηφαιστειακοί γεώτοποι που δημιουργήθηκαν από τη δράση των ηφαιστείων πριν από 25 – 20 εκατ. χρόνια και συνδέονται με τα απολιθωμένα δένδρα.

– Εντυπωσιακοί γεώτοποι και γεωμορφές των ιζηματογενών σχηματισμών που κυριαρχούν στο ανατολικό τμήμα της Λήμνου (Αμμοθίνες, Φαρακλό, Τριγιές, Καβείριο).

– Τεκτονικές δομές που δημιουργεί η έντονη σεισμική δραστηριότητα στο ΒΑ Αιγαίο.

– Παράκτιες γεωμορφές διάβρωσης και απόθεσης.

«Το αποτέλεσμα, καταλήγει ο κ. Ζούρος, συμβάλει στη βελτίωση της τουριστικής εμπειρίας και την αύξηση της επισκεψιμότητας στη Λήμνο,  την ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού, την ενίσχυση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και την επέκταση της τουριστικής περιόδου.

Η ψηφιακή ανάδειξη και σήμανση των γεωτόπων της Λήμνου είχε ως στόχο να αποτελέσει ένα στρατηγικό εργαλείο εξειδικευμένης προώθησης και προβολής ποιοτικού τουρισμού αλλά και έναν “αναπτυξιακό επιταχυντή” του Τουρισμού και του Πολιτισμού της Λήμνου και του Βορείου Αιγαίου».

Το σύνολο των ψηφιακών εφαρμογών που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του έργου είναι διαθέσιμες στο κοινό μέσω της πλατφόρμας:  www.lemnosgeomonuments.gr

Στρατής Μπαλάσκας
Φωτογραφίες Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με τον πύρινο εφιάλτη πάλευαν κατά τη διάρκεια της νύκτας επίγειες δυνάμεις της Πυροσβεστικής καθώς συνεχίζει να μαίνεται πυρκαγιά σε δύο μέτωπα που εκδηλώθηκαν χθες Παρασκευή το πρωί στη Βοιωτία.

Σύμφωνα με τη Πυροσβεστική στο μέτωπο που ξεκίνησε από την περιοχή της Ξηρονομής η φωτιά κατευθύνεται προς Δομβραίνα και για το λόγο αυτό στις 05:03 στάλθηκε μήνυμα από το 112 που καλούσε τους κατοίκους να απομακρυνθούν προς τη Θίσβη.

Στο άλλο μέτωπο, που ξεκίνησε στο Καλαμάκι και κατευθύνεται προς την περιφέρεια Αττικής, η φωτιά βρίσκεται στην περιοχή του Πόρτο Γερμενού, για την οποία εκδόθηκαν δύο μηνύματα από το 112. Το πρώτο στις 2:05 με την οδηγία όσοι βρίσκονται στην περιοχή να κατευθυνθούν προς το Λιμάνι του Πόρτο Γερμενού και το δεύτερο στις 03:16 με την οδηγία απομάκρυνσης προς την παραλία του Πόρτο Γερμενού.

Όπως έγινε γνωστό από την Πυροσβεστική, νωρίς το πρωί σήμερα πλοιάριο του Πυροσβεστικού Σώματος και πλωτό του Λιμενικού Σώματος απομάκρυναν με ασφάλεια από την παραλία στο Πόρτο Γερμενό 12 ανθρώπους.

Κατά την διάρκεια της νύχτας καθώς οι φλόγες έφτασαν κοντά στον οικισμό Ψάθα στάλθηκε μήνυμα από το 112 για απομάκρυνση προς Αλεποχώρι και Μέγαρα, ενώ νωρίτερα είχε εκδοθεί μήνυμα για την εκκένωση της περιοχής Μύτικας με κατεύθυνση προς Ψάθα και Αλεποχώρι.

Στην περιοχή συνεχίζουν να πνέουν ισχυροί άνεμοι και για την κατάσβεση των πυρκαγιών επιχειρούν 325 πυροσβέστες με 18 ομάδες δασοκομάντος, εθελοντές, και 92 οχήματα ενώ με το πρώτο φως της ημέρας ξεκίνησαν εναέριες ρίψεις νερού 18 αεροσκάφη και 7 ελικόπτερα, με το ένα από αυτά τα τελευταία να χειρίζεται τον συντονισμό τους.

Στην περιοχή επιχειρεί ομάδα «ΔΕΥΚΑΛΙΩΝ» και μηχάνημα έργου που έχουν διατεθεί από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας για διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών σε συνεργασία με τη δασική Υπηρεσία.

Επίσης, υδροφόρες και μηχανήματα έργου έχουν διατεθεί και από την Περιφέρεια Αττικής και Στερεάς Ελλάδας.

Δυνάμεις της Ελληνικής Αστυνομίας βρίσκονται σε διασπορά στην ευρύτερη περιοχή πραγματοποιώντας κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και συμβάλλοντας διευκόλυνση της μετακίνησης των κατοίκων.

Δύσκολες αναμένονται οι συνθήκες και σήμερα, καθώς στην Αττική και στην Εύβοια προβλέπεται ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς («κατηγορία 5»), ενώ πολλές άλλες περιοχές της χώρας βρίσκονται στην κατηγορία 4, με άλλα λόγια υπάρχει πολύ υψηλός κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή, η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας θεσμοθετεί τη συνέχιση του μεγαλύτερου προγράμματος προληπτικής ιατρικής στη χώρα, του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», διασφαλίζοντας τη χρηματοδότησή του από αμιγώς εθνικούς πόρους έως το 2030.

Διασφαλίζονται 75 εκατομμύρια ευρώ ετησίως και προχωρούν οι διοικητικές και τεχνικές διαδικασίες ώστε οι πολίτες να αρχίσουν εκ νέου να λαμβάνουν τα δωρεάν παραπεμπτικά στα κινητά τους τηλέφωνα. Έτσι, το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συνεχίζει να καλύπτει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου, καθώς και για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Επίσης δίνεται λύση στο θέμα που είχε δημιουργηθεί με τα ενέσιμα σκευάσματα κατά της παχυσαρκίας προκειμένου να συνεχίσουν την θεραπεία τους 43.500 δικαιούχοι. Εντάσσεται στο εθνικό σκέλος, ολοκληρώνονται οι εκκρεμείς πληρωμές και εκδίδονται οι απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις για τον επανασχεδιασμό του με εθνική χρηματοδότηση για τις 8 προβλεπόμενες δόσεις.

Ο υπουργός Υγείας ‘Αδωνις Γεωργιάδης δήλωσε:

«Με την τροπολογία που καταθέσαμε, το “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” αποκτά μόνιμη θέση στην εθνική πολιτική Υγείας έως το 2030. Το μεγαλύτερο πρόγραμμα προληπτικής ιατρικής που υλοποιήθηκε ποτέ στη χώρα μας, από το οποίο έχουν ήδη ωφεληθεί αθροιστικά περισσότεροι από 6 εκατομμύρια συμπολίτες μας, δεν σταματά με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Με απόφαση του Πρωθυπουργού και με εξασφαλισμένους εθνικούς πόρους, ύψους 75 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, διασφαλίζουμε τη συνέχιση και την περαιτέρω ανάπτυξη των δράσεων πρόληψης», δήλωσε ο υπουργός Υγείας ‘Αδωνις Γεωργιάδης.

Πρόσθεσε ότι στο εθνικό σκέλος εντάσσεται και το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ώστε να προχωρήσει απρόσκοπτα προς όφελος των πολιτών. «Η πρόληψη δεν είναι μια πρόσκαιρη δράση ούτε ένα πρόγραμμα με ημερομηνία λήξης. Είναι βασικός πυλώνας ενός σύγχρονου Εθνικού Συστήματος Υγείας. Με τις απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις, επανασχεδιάζουμε το μέλλον του “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”, διασφαλίζοντας τη συνέχιση των παροχών για τους δικαιούχους και την εφαρμογή όσων έχουμε ανακοινώσει», κατέληξε ο υπουργός.

Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη δήλωσε:

«Ο Πρωθυπουργός αποδεικνύει ακόμα μια φορά ότι οι δεσμεύσεις του μετατρέπονται σε απτά αποτελέσματα για κάθε πολίτη. Θεσμοθετώντας και επίσημα την Πρόληψη ως νέο Πυλώνα στο ΕΣΥ, ανοίγουμε μια νέα σελίδα στην Υγεία και φέρνουμε τη φροντίδα σε κάθε σπίτι, σε κάθε γειτονιά, δωρεάν για κάθε πολίτη».

ΑΠΕ-ΜΠΕ