Εργαζόμενη σε εργαστήριο έρευνας για την πανώλη στη Σιβηρία νόσησε και πέθανε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες στις 2 Οκτωβρίου αναγκάζοντας τις αρχές αρχικά να θέσουν σε καραντίνα περίπου 200 ανθρώπους και προκαλώντας φόβους για τη δημόσια υγεία μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Ακολουθούν αυτά που γνωρίζουμε για την υπόθεση (την οποία αξιωματούχοι δεν συνδέουν με το έργο της για την πανώλη) και για την ασθένεια που ερευνούσε:

ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ;

Ο μέχρι σήμερα ανεξήγητος θάνατος της Ντάρια Σιπίλοβα, μιας 28χρονης τεχνικού εργαστηρίου σε ερευνητικό ινστιτούτο για την πανώλη στη Σιβηρία, στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης Σιβηρίας και Άπω Ανατολής του Ιρκούτσκ, ανάγκασε τις αρχές στη Ρωσία να θέσουν άμεσα σε εφαρμογή μια σειρά από προληπτικά αντιεπιδημιακά μέτρα που συγκέντρωσαν διεθνές ενδιαφέρον.

Οι αρχές ανακοίνωσαν ότι η γυναίκα πέθανε από “πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας” αλλά για προληπτικούς λόγους έθεσαν σε καραντίνα όλους όσοι είχαν έρθει σε επαφή μαζί της. Έκτοτε έχουν ανακοινώσει ότι 90% όσων τέθηκαν σε καραντίνα αφέθηκαν ελεύθεροι έπειτα από σχεδόν 5.000 εργαστηριακές εξετάσεις, ότι δεν εντοπίστηκε κρούσμα πανώλης σε σε κανέναν από όσους είχαν έρθει σε επαφή μαζί της και ότι η ίδια η Σιπίλοβα ήταν εμβολιασμένη και επομένως “είχε ανοσία απέναντι στις επικίνδυνες λοιμώξεις τις οποίες μελετούσε”.

Η ρυθμιστική αρχή υγείας της Ρωσίας ανακοίνωσε χθες Τετάρτη ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι να ξεσπάσει επιδημία και ότι χαλαρώνει τα προληπτικά μέτρα. Ωστόσο, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες σχετικά με το πώς νόσησε η Σιπίλοβα κυκλοφόρησαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τον θάνατό της.

Μια εκδοχή αναφέρει ότι η γυναίκα έσπασε έναν δοκιμαστικό σωλήνα ο οποίος περιείχε ζωντανά βακτήρια πνευμονικής πανώλης. Την θεωρία αυτή απορρίπτει η ρωσική ρυθμιστική αρχή υγείας. Μια άλλη λέει ότι η γυναίκα ασθένησε έπειτα από ταξίδι της στην Ταϊλάνδη ή στη Μολδαβία. Σύμφωνα με μια τρίτη εκδοχή, η Σιπίλοβα αρρώστησε αφού επισκέφθηκε περιοχή κοντά στο σύνορο με την Μογγολία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για να υποστηρίξουν καμία από αυτές τις θεωρίες.

ΠΕΘΑΝΕ ΑΠΟ ΠΑΝΩΛΗ;

Δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι πέθανε από πανώλη παρότι ένας περιφερειακός κυβερνήτης δήλωσε αρχικά ότι “πιθανόν” να συνέβη αυτό. Η ρυθμιστική αρχή υγείας της Ρωσίας, η Rospotrebnadzor, ανακοίνωσε ότι η Σιπίλοβα πέθανε από μια άγνωστη μορφή πνευμονίας και ότι δεν βρέθηκαν σχετικά παθογόνα σε κανέναν από όσους ήρθαν σε επαφή μαζί της.

Έκτοτε δεν έχει ωστόσο ανακοινώσει τι προκάλεσε την πνευμονία από την οποία πέθανε ή πώς αρρώστησε. Η πνευμονία, μια λοίμωξη των πνευμόνων, μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικά αίτια, περιλαμβανομένης της πανώλης καθώς και άλλων βακτηριακών λοιμώξεων ή άλλων ιογενών νόσων του αναπνευστικού, όπως η γρίπη ή η COVID-19.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΝΩΛΗ; ΘΕΡΑΠΕΥΕΤΑΙ;

Η πανώλη κυκλοφορεί κυρίως μεταξύ μικρών ζώων και ψύλλων. Προκαλείται από το βακτήριο “Yersinia pestis” και μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο. Στις εξάρσεις της νόσου περιλαμβάνεται ο «Μαύρος Θάνατος», ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερα από 50 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη κατά τον 14ο αιώνα.

Μεταδίδεται μεταξύ ζώων και ανθρώπων μέσω του δήγματος μολυσμένων ψύλλων, της εισπνοής μολυσμένων σταγονιδίων του αναπνευστικού και —σπανιότερα— της κατάποσης μολυσματικών υλικών. Το ποσοστό θνητότητας της νόσου κυμαίνεται μεταξύ 30% και 100% εάν δεν αντιμετωπιστεί. Εάν διαγνωστεί έγκαιρα, η πανώλη μπορεί να θεραπευτεί με αντιβιοτικά.

ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΝΩΛΗ;

Η πανώλη είναι ενδημική σε πολλές αφρικανικές χώρες, στην πρώην Σοβιετική Ενωση, στην Αμερική και στην Ασία, αλλά τα περισσότερα κρούσματα σε άνθρωπο τα τελευταία έξι χρόνια αναφέρθηκαν στη ΛΔ Κονγκό και στη Μαδαγασκάρη, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Η πανώλη είναι ενδημική στη Σιβηρία —την περιοχή όπου εκδηλώθηκε το πρώτο γνωστό προϊστορικό ξέσπασμα της νόσου στον άνθρωπο— καθώς το βακτήριο “Yersinia pestis” εντοπίζεται εκεί σε μικρά άγρια θηλαστικά και στους ψύλλους τους. Είναι σπάνιο να προσβληθούν Ρώσοι από πανώλη.

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) στη Γενεύη έχει ζητήσει από τη Ρωσία να δώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την υπόθεση, ενώ το ίδιο έχουν κάνει και οι ΗΠΑ παρότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες ότι εκτιμά πως η Μόσχα έχει υπό έλεγχο την κατάσταση και ότι οι ΗΠΑ δεν θεωρούν πως ο θάνατος της Σιπίλοβα προκλήθηκε από βιολογικό όπλο, μια θεωρία που κυκλοφορεί στα social media.

Το Καζακστάν, το Κιργιστάν και το Ουζμπεκιστάν έχουν ανακοινώσει ότι θα αυξήσουν τα προληπτικά μέτρα στα σύνορά τους για επαγρύπνηση απέναντι στην πιθανή εξάπλωση μολυσματικών νόσων. Η Ρωσία είναι πλήρες μέλος του ΠΟΥ, ο οποίος διαθέτει αντιπροσωπεία στη Μόσχα.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΝΩΛΗΣ ΣΤΗ ΣΙΒΗΡΙΑ;

Το Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης του Ιρκούτσκ (για τη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή) ιδρύθηκε το 1934 με σκοπό τον έλεγχο των επιδημιών πανώλης. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, ο επιστήμονας που το ίδρυσε συνέβαλε στην αντιμετώπιση επιδημιών στη Σιβηρία, τη Μογγολία και την Κίνα. Αργότερα, το ινστιτούτο ασχολήθηκε και με άλλες επικίνδυνες ασθένειες, όπως η χολέρα και η ασθένεια του άνθρακα.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΩΛΗΣ;

Η πανώλη εμφανίζεται σε τρεις μορφές που προσβάλλουν διαφορετικά μέρη του σώματος. Η πνευμονική πανώλη, η πιο μολυσματική και λιγότερο συχνή μορφή, είναι μια λοίμωξη των πνευμόνων που προκαλεί στους ασθενείς βήχα, κατά τον οποίο αποβάλλονται μολυσματικά σταγονίδια μέσω του αέρα.

Η βουβωνική πανώλη είναι η πιο συχνή μορφή, η οποία εκδηλώνεται κυρίως όταν ένας μολυσμένος ψύλλος δαγκώσει έναν άνθρωπο, προκαλώντας διόγκωση των λεμφαδένων (“βουβώνες”). Η σηψαιμική πανώλη, η οποία δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, εμφανίζεται όταν τα βακτήρια της πανώλης πολλαπλασιάζονται στο αίμα.

Μία μορφή πανώλης μπορεί να εξελιχθεί σε άλλη.

Τα μολυσμένα άτομα συνήθως παρουσιάζουν αρχικά συμπτώματα που μοιάζουν με εκείνα της γρίπης, έπειτα από μια περίοδο επώασης διάρκειας μίας έως επτά ημερών. Εμφανίζουν πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, αδυναμία, εμετό και ναυτία.

ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΣ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ;

Η πανδημία COVID-19 αύξησε τις ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο εμφάνισης νέων θανατηφόρων ασθενειών και οι αναφορές για συρροές κρουσμάτων άγνωστων ασθενειών ή εργαστηριακά ατυχήματα προκαλούν πλέον πανικό στο διαδίκτυο.

Οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο κορωνοϊός που προκάλεσε την COVID-19 προήλθε από ζώα, αλλά ορισμένοι έχουν υπονοήσει ότι προκλήθηκε από διαρροή σε εργαστήριο.

Οι ειδικοί δημόσιας υγείας έχουν προτρέψει για προσοχή σχετικά με το περιστατικό στη Σιβηρία, λέγοντας ότι έχει αναφερθεί μόνο ένα κρούσμα και ότι οι ρωσικές αρχές λένε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η εργαζόμενη στο εργαστήριο μολύνθηκε από πανώλη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ