Η ανακωχή ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν διατρέχει πλέον κίνδυνο να καταρρεύσει, μετά τις ανταλλαγές πυρών χθες Δευτέρα στην περιοχή του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ και την επανέναρξη των ιρανικών πυρών εναντίον ενός από τους γείτονές του στον Κόλπο, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Η νέα κατακόρυφη άνοδος των εντάσεων, που θέτει σε περαιτέρω δοκιμασία την κατάπαυση του πυρός σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, ακολούθησε την αναγγελία του Ντόναλντ Τραμπ πως θα διεξαχθεί αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας στο στενό, που έχει ουσιαστικά κλείσει το Ιράν.

Ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Fox News, ότι οι Ιρανοί θα κονιορτοποιηθούν, θα «χαθούν από το πρόσωπο της Γης» όπως το έθεσε, αν στοχοποιήσουν αμερικανικά πολεμικά πλοία.

Από το ξέσπασμα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στην Ισλαμική Δημοκρατία και στον Λίβανο, η Τεχεράνη επέβαλε αυστηρό έλεγχο στο στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται σε καιρό ειρήνης το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.

Κάπου 20.000 ναυτικοί είναι ακινητοποιημένοι εκεί, σύμφωνα με ανώτερο στέλεχος της βρετανικής υπηρεσίας ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO.

Οι επιθέσεις, οι πρώτες εναντίον πολιτικών εγκαταστάσεων σε χώρα του Κόλπου έπειτα από έναν μήνα και πλέον, ανακίνησαν τις ανησυχίες στις αγορές, όπου οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αλματωδώς.

Η πετρελαϊκή εγκατάσταση στη Φουτζάιρα, από τις λίγες προσβάσιμες στην περιοχή χωρίς διέλευση από το στενό, στοχοποιήθηκε από drone που προκάλεσε πυρκαγιά. Τρεις υπήκοοι Ινδίας «τραυματίστηκαν», πάντως όχι σοβαρά, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.

Τα Εμιράτα ανέφερε επίσης ότι στοχοποιήθηκαν από τέσσερις πυραύλους κρουζ, που «εκτοξεύτηκαν από το Ιράν», τρεις από τους οποίους αναχαιτίστηκαν κι ένας έπεσε στη θάλασσα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας. Πετρελαιοφόρο δεξαμενόπλοιο της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας ADNOC έγινε εξάλλου στόχος δυο ιρανικών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων.

Η χώρα κατήγγειλε την «επικίνδυνη κλιμάκωση» και διεμήνυσε πως επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προχωρήσει σε ανταπόδοση.

«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση»

Η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είχε κανένα σχέδιο να στοχοποιήσει τα Εμιράτα», διαβεβαίωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, επικαλούμενη υψηλόβαθμο αξιωματικό τον οποίο δεν κατονόμασε. Ο ίδιος αξιωματικός καταδίκασε τις συνέπειες του «αμερικανικού στρατιωτικού τυχοδιωκτισμού», αναφερόμενος στην επιχείρηση με σκοπό να βγουν από το Κόλπο εμπορικά πλοία αποκλεισμένα σε αυτόν μέσω του στενού του Ορμούζ.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας (των ΗΑΕ) και του διεθνούς δικαίου» από το Ιράν κι εξέφρασε αλληλεγγύη «στον λαό των Εμιράτων». Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ «καταδίκασε» την επίθεση και αξίωσε «αποκλιμάκωση». Η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε εναντίον νέας «στρατιωτικής κλιμάκωσης» και παρότρυνε να συνεχιστούν «οι διπλωματικές προσπάθειες».

Στο Ομάν, δυο άνθρωποι τραυματίστηκαν σε επίθεση εναντίον ακινήτου στην Μπούχα, στο στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με κρατικό μέσο ενημέρωσης του σουλτανάτου.

«Τα γεγονότα στο στενό του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί μέσω X. Κάλεσε τις ΗΠΑ να προτιμήσουν τον δρόμο της διπλωματίας και όχι να παρασυρθούν να «παγιδευτούν ξανά σε αδιέξοδο».

Οι αποκλίσεις παραμένουν πελώριες ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δυο χωρών και οι προσπάθειες να ξαναρχίσουν διαπραγματεύσεις έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει, έπειτα από την πρώτη—άκαρπη—συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου. Η Τεχεράνη ανέφερε την Κυριακή ότι έλαβε απάντηση, για το περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί τίποτε, στην πιο πρόσφατη πρότασή της για τους όρους τερματισμού του πολέμου.

Η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει κι άλλο

Το Ιράν, το οποίο επέβαλε de facto τέλη διέλευσης στο στενό, προειδοποίησε τις ΗΠΑ εναντίον οποιαδήποτε επέμβασης. «Αν έχουν πρόθεση να πλησιάσουν ή να διεισδύσουν, θα στοχοποιηθούν και θα υποστούν επίθεση», προειδοποίησε ο στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί, επικεφαλής του επιτελείου.

Ο αμερικανός πρόεδρος όμως εξέφρασε ικανοποίηση για την πρωτοβουλία αυτή, που πάει «πολύ καλά» κατ’ αυτόν. Επανέλαβε εξάλλου για πολλοστή φορά πως δεν τίθεται ζήτημα να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο—φιλοδοξία που διαψεύδει πως τρέφει η Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες.

Δυο εμπορικά πλοία υπό αμερικανική σημαία πέρασαν «με επιτυχία» το στενό, σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση»).

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της CENTCOM, τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις κατέστρεψαν έξι ιρανικά πλεούμενα και αναχαίτισαν πυραύλους και drones που εξαπολύθηκαν από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων και εμπορικών πλοίων.

Η Τεχεράνη διέψευσε ότι εμπορικά πλοία πέρασαν το στενό και ότι ο στρατός των ΗΠΑ κατέστρεψε ιρανικά πολεμικά σκάφη.

Η Σεούλ έκανε λόγο για «έκρηξη» και πυρκαγιά σε πλοίο της Νότιας Κορέας στο στενό του Ορμούζ.

Με αυτό το φόντο, η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αργού διεθνούς αναφοράς, έκλεισε χθες Δευτέρα στα 114,44 δολάρια (+5,8%).

Εκφράζοντας σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο άμεσης επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας κι εξομάλυνσης της κατάστασης στο στενό, αναλυτές του Eurasia Group προειδοποιούν ότι, εάν η διακοπή της κυκλοφορίας των πλοίων έχει διάρκεια, οι τιμές θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ρωσία έκανε γνωστό χθες Δευτέρα ότι θα εφαρμόσει μονομερώς κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία την Παρασκευή 8η και το Σάββατο 9η Μαΐου, στο πλαίσιο των τιμητικών εκδηλώσεων για τη νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, απειλώντας πως, σε περίπτωση που παραβιαστεί από τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, θα εξαπολύσει «μαζική πυραυλική επίθεση» εναντίον του Κιέβου.

   Η ουκρανική πλευρά αντέδρασε κυρύσσοντας δική της μονομερή κατάπαυση του πυρός από τα μεσάνυχτα σήμερα Τρίτη 5η Μαΐου ως τα μεσάνυχτα της Τετάρτης 6ης Μαΐου, με τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σχολιάζει πως «δεν είναι σοβαρό» να αναμένει κανείς να τηρηθεί κατάπαυση του πυρός για να γιορτάσει ο ρωσικός στρατός.

   Η ανταλλαγή ανακοινώσεων καταγράφεται καθώς οι ΗΠΑ διατηρούν την προσοχή τους επικεντρωμένη στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή κι οι προσπάθειές τους να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος ξέσπασε με τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, έχουν πρακτικά ανασταλεί.

   «Όπως ορίζει απόφαση του ανώτατου διοικητή των ενόπλων δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας (προέδρου) Βλαντίμιρ Πούτιν, κηρύσσεται κατάπαυση του πυρός την 8η και την 9η Μαΐου 2026», ανέφερε το υπουργείο Άμυνας στη Μόσχα μέσω MAX, πλατφόρμας ανταλλαγής μηνυμάτων υποστηριζόμενης από τον κρατικό μηχανισμό.

   «Αν το καθεστώς του Κιέβου αποπειραθεί να θέσει σε εφαρμογή εγκληματικά σχέδια για να παρακωλυθούν οι εορτασμοί της 81ης επετείου της νίκης στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις θα εξαπολύσουν μαζική πυραυλική επίθεση αντιποίνων στο κέντρο του Κιέβου», πρόσθεσε.

   «Προειδοποιούμε τον άμαχο πληθυσμό του Κιέβου και τους υπαλλήλους ξένων διπλωματικών αποστολών ότι είναι ανάγκη να εγκαταλείψουν την πόλη χωρίς καθυστέρηση», συμπλήρωσε, χωρίς άλλες διευκρινίσεις.

   Η Ρωσία τιμά κάθε χρόνο την ημέρα της νίκης της σοβιετικής ένωσης επί της ναζιστικής Γερμανίας το 1945 διεξάγοντας μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στην Κόκκινη Πλατεία, στη Μόσχα.

   Από την πλευρά του ο ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι ανέφερε χθες ότι δεν είναι «σοβαρό» να ανακοινώνεται κατάπαυση του πυρός για να επιτραπεί στη Ρωσία να γιορτάσει την επέτειο, ενώ έκρινε πως η Μόσχα «φοβάται» πως θα δει ουκρανικά drones «πάνω από την Κόκκινη Πλατεία».

   «Μέχρι σήμερα, δεν έχει υπάρξει κανένα επίσημο αίτημα στην Ουκρανία όσον αφορά τους όρους διακοπής των εχθροπραξιών για την οποία γίνεται λόγος σε ρωσικούς ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης», ανέφερε ο κ. Ζελένσκι μέσω X. «Ως προς αυτό, ανακοινώνουμε κατάπαυση του πυρός που θα αρχίσει τα μεσάνυχτα της 5ης προς 6η Μαΐου», πρόσθεσε.

   Ο ουκρανός πρόεδρος κατόπιν μετέβη στο Μπαχρέιν, για συνομιλίες με το εμιράτο του Κόλπου με αντικείμενο τη διμερή «συνεργασία ως προς την ασφάλεια», ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγή του στην ουκρανική αντιπροσωπεία.

Φονικές επιθέσεις

   Χθες ρωσικό πυραυλικό πλήγμα σκότωσε επτά αμάχους στην πόλη Μερέφα, κοντά στο Χάρκοβο, στη βορειοανατολική Ουκρανία, ενώ επιδρομή drone εφόρμησης σκότωσε ζευγάρι σε κοινότητα στον νότο, ανακοίνωσαν οι ουκρανικές αρχές.

   Κατά τα πρώτα στοιχεία, το πλήγμα στην περιφέρεια Χάρκοβο έγινε με βαλλιστικό πύραυλο τύπου Iskander, ανακοίνωσε η περιφερειακή εισαγγελία.

   Η Ουκρανία μάχεται για πάνω από τέσσερα χρόνια εναντίον της ρωσικής εισβολής και η περιφέρεια του Χαρκόβου, που γειτονεύει με τη Ρωσία, γίνεται σχεδόν καθημερινά στόχος ρωσικών επιθέσεων.

   Μεγάλο μέρος της περιφέρειας καταλήφθηκε από τον ρωσικό στρατό όταν άρχισε ο πόλεμος, κατόπιν ανακαταλήφθηκε από τον ουκρανικό.

   Το τμήμα της ουκρανικής επικράτειας που ελέγχει ο ρωσικός στρατός συρρικνώθηκε κατά περίπου 120 τετραγωνικά χιλιόμετρα τον Απρίλιο, κάτι που είχε να παρατηρηθεί από την ουκρανική αντεπίθεση του καλοκαιριού του 2023, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων του αμερικανικού Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) που εκπόνησε το AFP.

   Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτέλεσε έναυσμα της πιο αιματηρής ένοπλης σύρραξης στο έδαφος της Ευρώπης από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς στις δυο χώρες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ