Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μιλάει για τη Γροιλανδία ως ένα στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο που θα μπορούσε να αγοράσει η Ουάσινγκτον, ενώ η Δανία διαβεβαιώνει ότι ασκεί τη νομική κυριαρχία που ασκεί στο νησί. Για τους Ινουίτ, που ζουν εκεί για αιώνες, η γη της Αρκτικής δεν ανήκει σε κανέναν.
Η ιδέα ότι η ιδιοκτησία μοιράζεται συλλογικά είναι κεντρική στην ταυτότητα των Ινουίτ, λένε. Έχουν επιβιώσει από 300 χρόνια αποικιοκρατίας και έχει γίνει νόμος: οι άνθρωποι μπορεί να είναι ιδιοκτήτες σπιτιών, αλλά όχι της γης που βρίσκεται κάτω από αυτά.
«Δεν μπορούμε να αγοράσουμε ούτε καν τη δική μας γη, αλλά ο Τραμπ θέλει να την αγοράσει — είναι τόσο παράξενο αυτό για μας», δήλωσε ο Κααλίρακ Ρίνγκστεντ, 74 ετών, στο Καπισίλιτ, έναν μικροσκοπικό οικισμό από ξύλινα σπίτια κοντά στην ακτή ενός φιόρδ ανατολικά της πρωτεύουσας Νούουκ. «Από τότε που ήμουν παιδί, είχα συνηθίσει την ιδέα ότι μπορείς μόνο να νοικιάσεις γη. Είμασταν πάντα συνηθισμένοι στην ιδέα ότι η γη μας μάς ανήκει συλλογικά».
«Μια ελεύθερη ζωή στη φύση»
Ο Ρίνγκστεντ, πρώην ψαράς και κυνηγός που γεννήθηκε στο Καπισίλιτ, μιλούσε σε μια μικρή εκκλησία που βρίσκεται σε έναν λόφο πάνω από το χωριό και όπου φθάνει κανείς μόνο από μια απότομη ξύλινη σκάλα, όπου είναι τώρα ο κατηχητής του χωριού. Είναι καταχείμωνο και ο ήλιος σπάνια σκαρφαλώνει πάνω από τα γύρω βουνά.
Ο οικισμός έχει επίσης σχολείο, παντοπωλείο και ένα οίκημα όπου οι κάτοικοι μπορούν να κάνουν ντους και να πλύνουν ρούχα. Ένα μικρό δωμάτιο έκτακτης ανάγκης διαθέτει τα βασικά ιατρικά εφόδια. Μια αγγελία όπου ζητείται εργαζόμενος για την κλινική ήταν αναρτημένη στην πόρτα.
Είναι ένα μέρος ακατέργαστης ομορφιάς και σκληρής διοικητικής μέριμνας. Η μικρή αποβάθρα είναι η γραμμή ζωής, όπου μια βάρκα φέρνει κάθε εβδομάδα εφόδια από το Νούουκ και απ΄όπου οι ψαράδες και οι κυνηγοί ξεκινούν για φώκιες, μεγάλα ψάρια του βυθού, μπακαλιάρους και ταράνδους. «Είχαμε πάντα μια ελεύθερη ζωή εδώ στη φύση», είπε η Χέιντι Λένερτ Νόλσο, η πρόεδρος του χωριού. «Μπορούμε να μπούμε σε μια βάρκα και να πάμε παντού χωρίς περιορισμούς».
Φύλακες, όχι ιδιοκτήτες
Η Γροιλανδία και οι κάτοικοί της βρέθηκαν στο φως των προβολέων όλου του κόσμου πέρυσι όταν ο Τραμπ αναβίωσε την απαίτησή του οι ΗΠΑ να πάρουν τον έλεγχο του νησιού για λόγους εθνικής ασφάλειας και για να έχουν πρόσβαση στους πλούσιους μεταλλευτικούς πόρους του.
‘Εκτοτε ο Τραμπ έχει εγκαταλείψει τις απειλές ότι οι ΗΠΑ μπορεί να καταλάβουν το νησί διά της βίας και είπε ότι έχει εξασφαλίσει πλήρη και μόνιμη πρόσβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία σε μια συμφωνία με το ΝΑΤΟ, όμως πολλές από τις λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς. Ντόπιοι στο χωριό είπαν πως παρακολουθούν την επικαιρότητα, αλλά δεν είναι κάτι για το οποίο μιλάνε πολύ.
«Ο κόσμος εδώ ενδιαφέρεται για τη μέρα που έρχεται. Υπάρχει φαγητό στο ψυγείο; Μια χαρά, άρα μπορώ να κοιμηθώ λίγο παραπάνω. Αν δεν υπάρχει φαγητό, θα βγω έξω και θα πιάσω ψάρια ή θα βγω και θα πυροβολήσω έναν τάρανδο», δήλωσε ο Βανίλα Ματίασεν, ένας Δανός δάσκαλος στο Καπισίλιτ που εργάστηκε σε πόλεις και χωριά σε όλη τη Γροιλανδία για 13 χρόνια. Ο Ούλρικ Μπλίντορφ, δικηγόρος στο Νούουκ και ιδιοκτήτης της εταιρίας Inuit Law, δήλωσε πως η Γροιλανδία, αυτόνομο έδαφος της Δανίας, δεν έχει ιδιωτική νομή και κατοχή της γης.
«Στη Γροιλανδία δεν μπορείς να κατέχεις γη», είπε ο Μπίλντορφ. «Έτσι είναι από τότε που οι πρόγονοί μας ήρθαν εδώ. Σήμερα έχεις δικαίωμα να χρησιμοποιήσεις την περιοχή όπου έχεις το σπίτι σου». Σχεδόν το 90% των 57.000 κατοίκων της Γροιλανδίας είναι αυτόχθονες Ινουίτ, που κατοικούν στο νησί συνεχώς για περίπου 1.000 χρόνια.
Η Ράκελ Κρίστιανσεν, από μια οικογένεια σαμάνων, δήλωσε πως οι Ινουίτ θεωρούν τους εαυτούς τους προσωρινούς φύλακες της γης. «Στη δική μας αντίληψη των πραγμάτων, το αν σου ανήκει η γη είναι λάθος ερώτηση», είπε. «Η ερώτηση θα πρέπει να είναι ποιος είναι υπεύθυνος για τη γη. Η γη υπήρχε πριν από μας και θα υπάρχει ύστερα από μας».
Παλεύοντας για την επιβίωση
Πίσω στο Καπισίλιτ, ένα ψυχρός άνεμος κατεβαίνει από το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας. Δύο θαλάσσιοι αετοί κάνουν κύκλους πάνω από το φιόρδ και γλάροι σχηματίζουν σμήνος πάνω από τα αλιευτικά. Εδώ όλες οι προσπάθειες εστιάζουν στην επιβίωση. Αλλά υπάρχουν λιγότεροι κυνηγοί και ψαράδες τώρα, καθώς τα θέλγητρο της παιδείας, η αναζήτηση απασχόλησης και οι υπηρεσίες έχει απομακρύνει κατοίκους από τον οικισμό τις τελευταίες δεκαετίες.
Στο σχολείο, ο Ουίλιαμ, οκτώ, ο Μάλερακ, επτά και η Βιόλα επτά ετών είναι οι μοναδικοί εναπομείναντες μαθητές, που μελετάνε κάτω από έναν χάρτη της Γροιλανδίας που τυπώθηκε το 1954. Στο διάλειμμα, κάνουν έλκηθρο. Και τα τρία θα φύγουν σύντομα, και το σχολείο μπορεί να κλείσει. Νέα εξοχικά, μερικά με εξωτερικά τζακούζι, έχουν κτιστεί κατά μήκος της παραλίας για τους πλούσιους κατοίκους του Νούουκ. Μένουν κενά με κλειστά παντζούρια τον χειμώνα.
Από μια κοντινή απότομη πλαγιά, φαίνεται ένα φιόρδ με παγόβουνο. Το τοπίο θα μπορούσε να είναι ελκυστικό για τον τουρισμό, όμως το χωριό στερείται ακόμη και βασικών υποδομών. «Υπάρχει κίνδυνος ο οικισμός να πεθάνει», δήλωσε η Νόλσο. «Ο κόσμος φεύγει».
Το Καπισίλιτ είχε στα καλύτερά του σχεδόν 500 κατοίκους, είπε η Κριστιάνα Γιόσεφσεν που ζει εκεί όλη της τη ζωή. Σήμερα έχει 37. Η Γιόσεφσεν, που γεννήθηκε το 1959, ασχολείται με το δέρμα φώκιας — την εκδορά, το πλύσιμο, την επεξεργασία– για να το πουλήσει στο Νούουκ για εθνικές φορεσιάς. «Το γδάρσιμο της φώκιας είναι πολύ δύσκολο για το σώμα», είπε. Όμως, αν και σχεδιάζει να συνταξιοδοτηθεί φέτος, δεν σκοπεύει να φύγει. «Θα μείνω εδώ, ανήκω εδώ», είπε. «Αυτή είναι η γη μου. Η Γροιλανδία είναι η γη μου».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
