Κάλεσμα για την αξιοποίηση της δύναμης της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας, σε συνδυασμό με την παραδοσιακή γνώση, με στόχο τη δημιουργία ανθεκτικών αγροδιατροφικών συστημάτων ικανών να θρέψουν τους ανθρώπους σήμερα προστατεύοντας παράλληλα τους φυσικούς πόρους από τους οποίους εξαρτώνται οι μελλοντικές γενιές απευθύνει ο εφετινός εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Τροφίμων (16 Οκτωβρίου).
Σύμφωνα με όσα αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων, η κλιματική αλλαγή, οι πόλεμοι, η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η εξάντληση των φυσικών πόρων δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα των αγρο-διατροφικών συστημάτων. Η επισιτιστική επισφάλεια και ο υποσιτισμός/δυσθρεψία συνυπάρχουν με την παχυσαρκία και τη σπατάλη τροφίμων, μερικές φορές ακόμη κι εντός των ίδιων κοινοτήτων. Παρόλο που το δικαίωμα στην τροφή είναι ένα καθολικό ανθρώπινο δικαίωμα, πολλοί εξακολουθούν να δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε ασφαλή, θρεπτικά και οικονομικά προσιτά τρόφιμα.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το ειδικό Ευρωβαρόμετρο για την ασφάλεια των τροφίμων (Σεπτέμβριος 2025), ο κύριος παράγοντας που επηρεάζει τις αποφάσεις για την αγορά τροφίμων των Ελλήνων καταναλωτών είναι το κόστος, σε ποσοστό 67%, ακολουθούμενο από την ασφάλεια των τροφίμων σε ποσοστό 61%.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), που δημοσιεύτηκε στις 7 Οκτωβρίου 2025, το 7% του πληθυσμού δήλωσε ότι μέσα στη χρονιά που πέρασε αντιμετώπισε μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια τροφής. Από αυτούς, το 1,6% βρέθηκε σε πολύ δύσκολη κατάσταση, φτάνοντας στο σημείο να περάσει ολόκληρη ημέρα χωρίς φαγητό, επειδή δεν είχε χρήματα ή άλλους πόρους. Πάνω από 1 στους 10 Έλληνες, σύμφωνα με τα δεδομένα της Eurostat¸ (σε ποσοστό 12,7 % του γενικού πληθυσμού) δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει κάθε δεύτερη μέρα ένα κανονικό γεύμα, που περιέχει κρέας, ψάρι ή κάποιο αντίστοιχο χορτοφαγικό γεύμα.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 3η θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών με τη μεγαλύτερη απώλεια και σπατάλη τροφίμων. Το ποσοστό αποβλήτων στη χώρα μας είναι εξαιρετικά υψηλό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς αγγίζει τα 200 κιλά ανά κάτοικο ετησίως (Eurostat, 2022).
Σύμφωνα με τον ΕΦΕΤ, σε παγκόσμιο επίπεδο σχεδόν το 1/3 των τροφίμων χάνεται ή σπαταλάται. Το 13% των τροφίμων χάνεται κατά τη συγκομιδή και τη μεταφορά και το 19% σπαταλιέται στο στάδιο της λιανικής πώλησης και της κατανάλωσης. Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων συνεπάγονται ταυτόχρονα σπατάλη γης, νερού, ενέργειας, εργασίας και άλλων πολύτιμων πόρων.
Κατά το 2025, 645 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετώπισαν πείνα — σχεδόν ένας στους δεκατρείς ανθρώπους στη Γη, ενώ το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού δεν έχει την οικονομική δυνατότητα για μια υγιεινή διατροφή. Μέχρι το 2050, υπολογίζεται ότι θα χρειάζονται επαρκή τρόφιμα για 9 δισεκατομμύρια ανθρώπους, ενώ το 80% αυτού του πληθυσμού θα κατοικεί σε μεγάλες πόλεις.
Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 80%, αν δεν υπάρξουν παρεμβάσεις, με συνεπακόλουθες επιπτώσεις στην αύξηση της θερμοκρασίας, στην εξάτμιση των υδάτων και τον κίνδυνο έντονων περιόδων ξηρασίας, επίδραση στη συμπεριφορά και τον κύκλο ζωής ζωικών και φυτικών ειδών όπως και πιθανή μείωση στην παραγωγή και στη βιωσιμότητα της γεωργίας και της κτηνοτροφίας.
Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση του ΕΦΕΤ, «οι κυβερνήσεις, οι οργανισμοί, η ερευνητική κι επιστημονική κοινότητα, οι εταιρείες παραγωγής τροφίμων, οι οργανώσεις παραγωγών αλλά και κάθε πολίτης μπορούν να συμβάλουν στον μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίο παράγουμε, διακινούμε, επιλέγουμε και καταναλώνουμε τα τρόφιμα. Οι επιλογές που κάνουμε σήμερα θα συμβάλουν στη διαμόρφωση των αγρο-διατροφικών συστημάτων που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές. Η προληπτική δράση και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης μπορούν να προστατεύσουν τα μέσα διαβίωσης προτού κλιμακωθούν οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ενώ παράλληλα αποδεικνύονται πιο αποδοτικά από την αντιμετώπιση της κατάστασης κατόπιν μιας κρίσης».
Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), ως Κεντρική Αρμόδια Αρχή στον τομέα των τροφίμων, συμβάλλει στην προστασία της δημόσιας υγείας και των συμφερόντων των καταναλωτών, μέσω των επίσημων ελέγχων που διενεργεί καθώς και μέσω της συμμετοχής του σε ευρωπαϊκά και διεθνή δίκτυα και ερευνητικές δράσεις.
Μέσω της συνεχούς ενημέρωσης των καταναλωτών, και της συμμετοχής του σε ενημερωτικές δράσεις, όπως η πανευρωπαϊκή καμπάνια #Safe2EatEU της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), παρέχει τη δυνατότητα πρόσβασης σε αξιόπιστη ενημέρωση και εξοικείωση με θέματα ισορροπημένης διατροφής, ασφαλούς χειρισμού και αποθήκευσης των τροφίμων, ετικετών στα τρόφιμα, αλλεργιογόνων κ.λ.π. και παρέχει πρακτικές συμβουλές, ώστε οι καταναλωτές να είναι σε θέση να κάνουν ασφαλείς επιλογές σύμφωνα με τις δικές τους ανάγκες και να αποφεύγουν την σπατάλη των τροφίμων.
Το μήνυμα του ΕΦΕΤ προς τους καταναλωτές συνοψίζεται στα εξής σημεία:
-Ενημερωνόμαστε: Η υγιεινή διατροφή αποτελεί μία από τις καλύτερες επενδύσεις για την υγεία μας.
-Επιλέγουμε: Κάθε αγορά στέλνει ένα μήνυμα.
-Διαλέγουμε φρέσκα, θρεπτικά τρόφιμα που παράγονται με βιώσιμο τρόπο, προτιμώντας εποχιακά προϊόντα όπου ενδείκνυται.
-Στηρίζουμε τους τοπικούς παραγωγούς όπου αυτό είναι αποδοτικό και βιώσιμο, αναγνωρίζοντας παράλληλα τη σημασία του εμπορίου.
-Περιορίζουμε: Η σπατάλη τροφίμων συνεπάγεται σπατάλη όλων των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή τους.
-Προγραμματίζουμε τα γεύματά μας, αγοράζουμε μόνο ό,τι χρειαζόμαστε, αποθηκεύουμε σωστά τα τρόφιμα και αξιοποιούμε αυτά που περισσεύουν.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
